1. பட²மஸுத்தந்தனித்³தே³ஸவண்ணனா

184. இதா³னி ஆனாபானஸ்ஸதிகதா²னந்தரம் கதி²தாய இந்த்³ரியகதா²ய அபுப்³ப³த்தா²னுவண்ணனா அனுப்பத்தா. அயஞ்ஹி இந்த்³ரியகதா² ஆனாபானஸ்ஸதிபா⁴வனாய உபகாரகானம் இந்த்³ரியானம் அபா⁴வே ஆனாபானஸ்ஸதிபா⁴வனாய அபா⁴வதோ தது³பகாரகானம் இந்த்³ரியானம் விஸோத⁴னாதி³விதி⁴த³ஸ்ஸனத்த²ம் ஆனாபானஸ்ஸதிகதா²னந்தரம் கதி²தாதி தஞ்ச கதே²தப்³ப³ம் இந்த்³ரியகத²ம் அத்தனா ப⁴க³வதோ ஸம்முகா² ஸுதம் விஞ்ஞாதாதி⁴ப்பாயஸுத்தந்திகதே³ஸனம் புப்³ப³ங்க³மம் கத்வா தத³த்த²ப்பகாஸனவஸேன கதே²துகாமோ பட²மம் தாவ ஏவம் மே ஸுதந்திஆதி³மாஹ.

தத்த² ஏவந்தி நிபாதபத³ம். மேதிஆதீ³னி நாமபதா³னி. விஹரதீதி ஏத்த² வி-இதி உபஸக்³க³பத³ம், ஹரதீதி ஆக்²யாதபத³ந்தி இமினா தாவ நயேன பத³விபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³.

அத்த²தோ பன உபமூபதே³ஸக³ரஹபஸம்ஸனாகாரவசனக்³க³ஹணேஸு ஏவம்-ஸத்³தோ³ தி³ஸ்ஸதி நித³ஸ்ஸனத்தே² ச அவதா⁴ரணத்தே² ச. இத⁴ பன ஏவம்ஸத்³தோ³ ஆகாரத்தே² நித³ஸ்ஸனத்தே² ச விஞ்ஞுஜனேன பவுத்தோ, ததே²வ அவதா⁴ரணத்தே² ச.

தத்த² ஆகாரத்தே²ன ஏவம்ஸத்³தே³ன ஏதமத்த²ம் தீ³பேதி – நானானயனிபுணமனேகஜ்ஜா²ஸயஸமுட்டா²னம் அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னம் விவித⁴பாடிஹாரியம் த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாபடிவேத⁴க³ம்பீ⁴ரம் ஸப்³ப³ஸத்தானம் ஸகஸகபா⁴ஸானுரூபதோ ஸோதபத²மாக³ச்ச²ந்தம் தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வசனம் ஸப்³ப³ப்பகாரேன கோ ஸமத்தோ² விஞ்ஞாதும், ஸப்³ப³தா²மேன பன ஸோதுகாமதம் ஜனேத்வாபி ஏவம் மே ஸுதம், மயாபி ஏகேனாகாரேன ஸுதந்தி.

நித³ஸ்ஸனத்தே²ன ‘‘நாஹம் ஸயம்பூ⁴, ந மயா இத³ம் ஸச்சி²கத’’ந்தி அத்தானம் பரிமோசேந்தோ ‘‘ஏவம் மே ஸுதம், மயாபி ஏவம் ஸுத’’ந்தி இதா³னி வத்தப்³ப³ம் ஸகலம் ஸுத்தம் நித³ஸ்ஸேதி.

அவதா⁴ரணத்தே²ன தே²ரோ ஸாரிபுத்தோ ‘‘ஏதத³க்³க³ம், பி⁴க்க²வே, மம ஸாவகானம் பி⁴க்கூ²னம் மஹாபஞ்ஞானம் யதி³த³ம் ஸாரிபுத்தோ’’தி (அ. நி. 1.188-189), ‘‘நாஹம், பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞம் ஏகபுக்³க³லம்பி ஸமனுபஸ்ஸாமி, யோ ஏவம் ததா²க³தேன அனுத்தரம் த⁴ம்மசக்கம் பவத்திதம் ஸம்மதே³வ அனுப்பவத்தேதி யத²யித³ம், பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ. ஸாரிபுத்தோ, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தேன அனுத்தரம் த⁴ம்மசக்கம் பவத்திதம் ஸம்மதே³வ அனுப்பவத்தேதீ’’திஏவமாதி³னா (அ. நி. 1.187) நயேன ப⁴க³வதா பஸத்த²பா⁴வானுரூபம் அத்தனோ தா⁴ரணப³லம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸத்தானம் ஸோதுகாமதம் ஜனேதி ‘‘ஏவம் மே ஸுதம், தஞ்ச கோ² அத்த²தோ வா ப்³யஞ்ஜனதோ வா அனூனமனதி⁴கம், ஏவமேவ, ந அஞ்ஞதா² த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி.

மேஸத்³தோ³ கரணஸம்பதா³னஸாமிஅத்தே²ஸு தி³ஸ்ஸதி. இத⁴ பன ‘‘மயா ஸுதம், மம ஸுத’’ந்தி ச அத்த²த்³வயே யுஜ்ஜதி.

ஸுதந்தி அயம்ஸத்³தோ³ ஸஉபஸக்³கோ³ அனுபஸக்³கோ³ ச விஸ்ஸுதக³மனகிலின்னஉபசிதஅனுயோக³ஸோதவிஞ்ஞேய்யேஸு தி³ஸ்ஸதி விஞ்ஞாதேபி ச ஸோதத்³வாரானுஸாரேன. இத⁴ பனஸ்ஸ ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபதா⁴ரிதந்தி வா உபதா⁴ரணந்தி வா அத்தோ². மே-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஹி மயாதிஅத்தே² ஸதி ‘‘ஏவம் மயா ஸுதம் ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபதா⁴ரித’’ந்தி யுஜ்ஜதி, மமாதிஅத்தே² ஸதி ‘‘ஏவம் மம ஸுதம் ஸோதத்³வாரானுஸாரேன உபதா⁴ரண’’ந்தி யுஜ்ஜதி.

அபிச ‘‘ஏவம் மே ஸுத’’ந்தி அத்தனா உப்பாதி³தபா⁴வம் அப்படிஜானந்தோ புரிமஸவனம் விவரந்தோ ‘‘ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதமித³ம் மயா தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ சதுவேஸாரஜ்ஜவிஸாரத³ஸ்ஸ த³ஸப³லத⁴ரஸ்ஸ ஆஸப⁴ட்டா²னட்டா²யினோ ஸீஹனாத³னாதி³னோ ஸப்³ப³ஸத்துத்தமஸ்ஸ த⁴ம்மிஸ்ஸரஸ்ஸ த⁴ம்மராஜஸ்ஸ த⁴ம்மாதி⁴பதினோ த⁴ம்மதீ³பஸ்ஸ த⁴ம்மஸரணஸ்ஸ ஸத்³த⁴ம்மவரசக்கவத்தினோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ வசனம், ந ஏத்த² அத்தே² வா த⁴ம்மே வா பதே³ வா ப்³யஞ்ஜனே வா கங்கா² வா விமதி வா காதப்³பா³’’தி இமஸ்மிம் த⁴ம்மே அஸ்ஸத்³தி⁴யம் வினாஸேதி, ஸத்³தா⁴ஸம்பத³ம் உப்பாதே³தீதி. தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘வினாஸயதி அஸ்ஸத்³த⁴ம், ஸத்³த⁴ம் வட்³டே⁴தி ஸாஸனே;

ஏவம் மே ஸுதமிச்சேவம், வத³ம் கோ³தமஸாவகோ’’தி.

ஏகந்தி க³ணனபரிச்சே²த³னித்³தே³ஸோ. ஸமயந்தி பரிச்சி²ன்னனித்³தே³ஸோ. ஏகம் ஸமயந்தி அனியமிதபரிதீ³பனம். தத்த² ஸமயஸத்³தோ³ –

ஸமவாயே க²ணே காலே, ஸமூஹே ஹேதுதி³ட்டி²ஸு;

படிலாபே⁴ பஹானே ச, படிவேதே⁴ ச தி³ஸ்ஸதி.

இத⁴ பனஸ்ஸ காலோ அத்தோ². தேன ஸம்வச்ச²ரஉதுமாஸத்³த⁴மாஸரத்திந்தி³வபுப்³ப³ண்ஹமஜ்ஜ²ன்ஹிகஸாயன்ஹபட²ம- மஜ்ஜி²மபச்சி²மயாமமுஹுத்தாதீ³ஸு காலப்பபே⁴த³பூ⁴தேஸு ஸமயேஸு ஏகம் ஸமயந்தி தீ³பேதி.

தத்த² கிஞ்சாபி ஏதேஸு ஸம்வச்ச²ராதீ³ஸு ஸமயேஸு யம் யம் ஸுத்தம் யம்ஹி யம்ஹி ஸம்வச்ச²ரே உதும்ஹி மாஸே பக்கே² ரத்திபா⁴கே³ தி³வஸபா⁴கே³ வா வுத்தம், ஸப்³ப³ம் தம் தே²ரஸ்ஸ ஸுவிதி³தம் ஸுவவத்தா²பிதம் பஞ்ஞாய. யஸ்மா பன ‘‘ஏவம் மே ஸுதம் அஸுகஸம்வச்ச²ரே அஸுகஉதும்ஹி அஸுகமாஸே அஸுகபக்கே² அஸுகரத்திபா⁴கே³ அஸுகதி³வஸபா⁴கே³ வா’’தி ஏவம் வுத்தே ந ஸக்கா ஸுகே²ன தா⁴ரேதும் வா உத்³தி³ஸிதும் வா உத்³தி³ஸாபேதும் வா, ப³ஹு ச வத்தப்³ப³ம் ஹோதி, தஸ்மா ஏகேனேவ பதே³ன தமத்த²ம் ஸமோதா⁴னேத்வா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி ஆஹ.

யே வா இமே க³ப்³போ⁴க்கந்திஸமயோ ஜாதிஸமயோ ஸம்வேக³ஸமயோ அபி⁴னிக்க²மனஸமயோ து³க்கரகாரிகஸமயோ மாரவிஜயஸமயோ அபி⁴ஸம்போ³தி⁴ஸமயோ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரஸமயோ தே³ஸனாஸமயோ பரினிப்³பா³னஸமயோதிஏவமாத³யோ ப⁴க³வதோ தே³வமனுஸ்ஸேஸு அதிவிய பகாஸா அனேககாலப்பபே⁴தா³ ஏவ ஸமயா, தேஸு ஸமயேஸு தே³ஸனாஸமயஸங்கா²தம் ஏகம் ஸமயந்தி தீ³பேதி. யோ சாயம் ஞாணகருணாகிச்சஸமயேஸு கருணாகிச்சஸமயோ, அத்தஹிதபரஹிதபடிபத்திஸமயேஸு பரஹிதபடிபத்திஸமயோ, ஸன்னிபதிதானம் கரணீயத்³வயஸமயேஸு த⁴ம்மிகதா²ஸமயோ, தே³ஸனாபடிபத்திஸமயேஸு தே³ஸனாஸமயோ, தேஸுபி ஸமயேஸு அஞ்ஞதரம் ஸமயம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி ஆஹ.

யஸ்மா பன ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி அச்சந்தஸம்யோக³த்தோ² ஸம்ப⁴வதி. யஞ்ஹி ஸமயம் ப⁴க³வா இமம் அஞ்ஞம் வா ஸுத்தந்தம் தே³ஸேஸி, அச்சந்தமேவ தம் ஸமயம் கருணாவிஹாரேன விஹாஸி, தஸ்மா தத³த்த²ஜோதனத்த²ம் இத⁴ உபயோக³வசனனித்³தே³ஸோ கதோதி.

தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘தம் தம் அத்த²மபேக்கி²த்வா, பு⁴ம்மேன கரணேன ச;

அஞ்ஞத்ர ஸமயோ வுத்தோ, உபயோகே³ன ஸோ இதா⁴’’தி.

போராணா பன வண்ணயந்தி – ‘‘தஸ்மிம் ஸமயே’’தி வா ‘‘தேன ஸமயேனா’’தி வா ‘‘தம் ஸமய’’ந்தி வா அபி⁴லாபமத்தபே⁴தோ³ ஏஸ, ஸப்³ப³த்த² பு⁴ம்மமேவத்தோ²தி. தஸ்மா ‘‘ஏகம் ஸமய’’ந்தி வுத்தேபி ‘‘ஏகஸ்மிம் ஸமயே’’தி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ப⁴க³வாதி க³ரு. க³ருஞ்ஹி லோகே ‘‘ப⁴க³வா’’தி வத³ந்தி. அயஞ்ச ஸப்³ப³கு³ணவிஸிட்ட²தாய ஸப்³ப³ஸத்தானம் க³ரு, தஸ்மா ‘‘ப⁴க³வா’’தி வேதி³தப்³போ³. போராணேஹிபி வுத்தம் –

‘‘ப⁴க³வாதி வசனம் ஸேட்ட²ம், ப⁴க³வாதி வசனமுத்தமம்;

க³ரு கா³ரவயுத்தோ ஸோ, ப⁴க³வா தேன வுச்சதீ’’தி.

அபிச –

‘‘பா⁴க்³யவா ப⁴க்³க³வா யுத்தோ, ப⁴கே³ஹி ச விப⁴த்தவா;

ப⁴த்தவா வந்தக³மனோ, ப⁴வேஸு ப⁴க³வா ததோ’’தி. –

இமிஸ்ஸாபி கா³தா²ய வஸேன அஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ வித்தா²ரதோ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸோ ச விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதினித்³தே³ஸே (விஸுத்³தி⁴. 1.123 ஆத³யோ) வுத்தோயேவ.

ஏத்தாவதா சேத்த² ஏவந்தி வசனேன தே³ஸனாஸம்பத்திம் நித்³தி³ஸதி, மே ஸுதந்தி ஸாவகஸம்பத்திம், ஏகம் ஸமயந்தி காலஸம்பத்திம், ப⁴க³வாதி தே³ஸகஸம்பத்திம்.

ஸாவத்தி²யந்தி ஏத்த² ச ஸவத்த²ஸ்ஸ இஸினோ நிவாஸட்டா²னபூ⁴தா நக³ரீ ஸாவத்தீ², யதா² காகந்தீ³ மாகந்தீ³தி ஏவம் தாவ அக்க²ரசிந்தகா. அட்ட²கதா²சரியா பன ப⁴ணந்தி – யம் கிஞ்சி மனுஸ்ஸானம் உபபோ⁴க³பரிபோ⁴க³ம் ஸப்³ப³மேத்த² அத்தீ²தி ஸாவத்தீ², ஸத்த²ஸமாயோகே³ ச கிம் ப⁴ண்ட³மத்தீ²தி புச்சி²தே ஸப்³ப³மத்தீ²திபி வசனமுபாதா³ய ஸாவத்தீ².

‘‘ஸப்³ப³தா³ ஸப்³பூ³பகரணம், ஸாவத்தி²யம் ஸமோஹிதம்;

தஸ்மா ஸப்³ப³முபாதா³ய, ஸாவத்தீ²தி பவுச்சதீ’’தி. –

தஸ்ஸம் ஸாவத்தி²யம். ஸமீபத்தே² பு⁴ம்மவசனம். விஹரதீதி அவிஸேஸேன இரியாபத²தி³ப்³ப³ப்³ரஹ்மஅரியவிஹாரேஸு அஞ்ஞதரவிஹாரஸமங்கி³பரிதீ³பனமேதம், இத⁴ பன டா²னக³மனாஸனஸயனப்பபே⁴தே³ஸு இரியாபதே²ஸு அஞ்ஞதரஇரியாபத²ஸமாயோக³பரிதீ³பனம். தேன டி²தோபி க³ச்ச²ந்தோபி நிஸின்னோபி ஸயானோபி ப⁴க³வா ‘‘விஹரதி’’ச்சேவ வேதி³தப்³போ³. ஸோ ஹி ப⁴க³வா ஏகம் இரியாபத²பா³த⁴னம் அஞ்ஞேன இரியாபதே²ன விச்சி²ந்தி³த்வா அபரிபதந்தமத்தபா⁴வம் ஹரதி பவத்தேதி, தஸ்மா ‘‘விஹரதீ’’தி வுச்சதி.

ஜேதவனேதி ஏத்த² அத்தனோ பச்சத்தி²கஜனம் ஜினாதீதி ஜேதோ, ரஞ்ஞோ வா அத்தனோ பச்சத்தி²கஜனே ஜிதே ஜாதோதி ஜேதோ, மங்க³லகம்யதாய வா தஸ்ஸ ஏவம்னாமமேவ கதந்தி ஜேதோ, வனயதீதி வனம், அத்தஸம்பதா³ய ஸத்தானம் ப⁴த்திம் காரேதி, அத்தனி ஸினேஹம் உப்பாதே³தீதி அத்தோ². வனுதே இதி வா வனம், நானாவித⁴குஸுமக³ந்த⁴ஸம்மோத³மத்தகோகிலாதி³விஹங்கா³பி⁴ருதேஹி மந்த³மாருதசலிதருக்க²ஸாகா²விடபபல்லவபலாஸேஹி ‘‘ஏத² மம் பரிபு⁴ஞ்ஜதா²’’தி பாணினோ யாசதி வியாதி அத்தோ². ஜேதஸ்ஸ வனம் ஜேதவனம். தஞ்ஹி ஜேதேன ராஜகுமாரேன ரோபிதம் ஸம்வத்³தி⁴தம் பரிபாலிதம், ஸோ ச தஸ்ஸ ஸாமீ அஹோஸி, தஸ்மா ஜேதவனந்தி வுச்சதி. தஸ்மிம் ஜேதவனே. வனஞ்ச நாம ரோபிமம் ஸயம்ஜாதந்தி து³வித⁴ம். இத³ஞ்ச வேளுவனாதீ³னி ச ரோபிமானி, அந்த⁴வனமஹாவனாதீ³னி ஸயம்ஜாதானி.

அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமேதி ஸுத³த்தோ நாம ஸோ க³ஹபதி மாதாபிதூஹி கதனாமவஸேன. ஸப்³ப³காமஸமித்³த⁴தாய பன விக³தமச்சே²ரதாய கருணாதி³கு³ணஸமங்கி³தாய ச நிச்சகாலம் அனாதா²னம் பிண்ட³மதா³ஸி, தேன அனாத²பிண்டி³கோதி ஸங்க²ம் க³தோ. ஆரமந்தி ஏத்த² பாணினோ, விஸேஸேன வா பப்³ப³ஜிதாதி ஆராமோ, தஸ்ஸ புப்ப²ப²லாதி³ஸோபா⁴ய நாதிதூ³ரனச்சாஸன்னதாதி³பஞ்சவித⁴ஸேனாஸனங்க³ஸம்பத்தியா ச ததோ ததோ ஆக³ம்ம ரமந்தி அபி⁴ரமந்தி, அனுக்கண்டி²தா ஹுத்வா நிவஸந்தீதி அத்தோ². வுத்தப்பகாராய வா ஸம்பத்தியா தத்த² தத்த² க³தேபி அத்தனோ அப்³ப⁴ந்தரம் ஆனேத்வா ரமாபேதீதி ஆராமோ. ஸோ ஹி அனாத²பிண்டி³கேன க³ஹபதினா ஜேதஸ்ஸ ராஜகுமாரஸ்ஸ ஹத்த²தோ அட்டா²ரஸஹி ஹிரஞ்ஞகோடீஹி கோடிஸந்த²ரேன கீணித்வா அட்டா²ரஸஹி ஹிரஞ்ஞகோடீஹி ஸேனாஸனானி காராபேத்வா அட்டா²ரஸஹி ஹிரஞ்ஞகோடீஹி விஹாரமஹம் நிட்டா²பேத்வா ஏவம் சதுபஞ்ஞாஸஹிரஞ்ஞகோடிபரிச்சாகே³ன பு³த்³த⁴ப்பமுக²ஸ்ஸ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ நிய்யாதி³தோ, தஸ்மா ‘‘அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமோ’’தி வுச்சதி. தஸ்மிம் அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே.

ஏத்த² ச ‘‘ஜேதவனே’’திவசனம் புரிமஸாமிபரிகித்தனம், ‘‘அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே’’தி பச்சி²மஸாமிபரிகித்தனம். கிமேதேஸம் பரிகித்தனே பயோஜனந்தி? புஞ்ஞகாமானம் தி³ட்டா²னுக³திஆபஜ்ஜனம். தத்த² ஹி த்³வாரகோட்ட²கபாஸாத³மாபனே பூ⁴மிவிக்கயலத்³தா⁴ அட்டா²ரஸ ஹிரஞ்ஞகோடியோ அனேககோடிஅக்³க⁴னகா ருக்கா² ச ஜேதஸ்ஸ பரிச்சாகோ³, சதுபஞ்ஞாஸ ஹிரஞ்ஞகோடியோ அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ. இதி தேஸம் பரிகித்தனேன ஏவம் புஞ்ஞகாமா புஞ்ஞானி கரோந்தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ அஞ்ஞேபி புஞ்ஞகாமே தேஸம் தி³ட்டா²னுக³திஆபஜ்ஜனே நியோஜேதி.

தத்த² ஸியா – யதி³ தாவ ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி, ‘‘ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே’’தி ந வத்தப்³ப³ம். அத² தத்த² விஹரதி, ‘‘ஸாவத்தி²ய’’ந்தி ந வத்தப்³ப³ம். ந ஹி ஸக்கா உப⁴யத்த² ஏகம் ஸமயம் விஹரிதுந்தி. ந கோ² பனேதம் ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், நனு அவோசும்ஹ ‘‘ஸமீபத்தே² பு⁴ம்மவசன’’ந்தி. தஸ்மா யதா² க³ங்கா³யமுனாதீ³னம் ஸமீபே கோ³யூதா²னி சரந்தானி ‘‘க³ங்கா³ய சரந்தி, யமுனாய சரந்தீ’’தி வுச்சந்தி, ஏவமிதா⁴பி யதி³த³ம் ஸாவத்தி²யா ஸமீபே ஜேதவனம் அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமோ, தத்த² விஹரந்தோ வுச்சதி ‘‘ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே’’தி. கோ³சரகா³மனித³ஸ்ஸனத்த²ம் ஹிஸ்ஸ ஸாவத்தி²வசனம், பப்³ப³ஜிதானுரூபனிவாஸட்டா²னனித³ஸ்ஸனத்த²ம் ஸேஸவசனம்.

தத்த² ஸாவத்தி²கித்தனேன ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வதோ க³ஹட்டா²னுக்³க³ஹகரணம் த³ஸ்ஸேதி, ஜேதவனாதி³கித்தனேன பப்³ப³ஜிதானுக்³க³ஹகரணம். ததா² புரிமேன பச்சயக்³க³ஹணதோ அத்தகிலமதா²னுயோக³விவஜ்ஜனம், பச்சி²மேன வத்து²காமப்பஹானதோ காமஸுக²ல்லிகானுயோக³விவஜ்ஜனூபாயம். அத² வா புரிமேன ச த⁴ம்மதே³ஸனாபி⁴யோக³ம், பச்சி²மேன விவேகாதி⁴முத்திம். புரிமேன கருணாய உபக³மனம், பச்சி²மேன பஞ்ஞாய அபக³மனம். புரிமேன ஸத்தானம் ஹிதஸுக²னிப்பா²த³னாதி⁴முத்ததம், பச்சி²மேன பரஹிதஸுக²கரணே நிருபலேபதம். புரிமேன த⁴ம்மிகஸுகா²பரிச்சாக³னிமித்தம் பா²ஸுவிஹாரம், பச்சி²மேன உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மானுயோக³னிமித்தம். புரிமேன மனுஸ்ஸானம் உபகாரப³ஹுலதம், பச்சி²மேன தே³வானம். புரிமேன லோகே ஜாதஸ்ஸ லோகே ஸம்வத்³த⁴பா⁴வம், பச்சி²மேன லோகேன அனுபலித்ததம். புரிமேன ‘‘ஏகபுக்³க³லோ, பி⁴க்க²வே, லோகே உப்பஜ்ஜமானோ உப்பஜ்ஜதி ப³ஹுஜனஹிதாய ப³ஹுஜனஸுகா²ய லோகானுகம்பாய அத்தா²ய ஹிதாய ஸுகா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். கதமோ ஏகபுக்³க³லோ? ததா²க³தோ அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴’’தி (அ. நி. 1.170) வசனதோ யத³த்த²ம் ப⁴க³வா உப்பன்னோ, தத³த்த²பரிதீ³பனம், பச்சி²மேன யத்த² உப்பன்னோ, தத³னுரூபவிஹாரபரிதீ³பனம். ப⁴க³வா ஹி பட²மம் லும்பி³னிவனே, து³தியம் போ³தி⁴மண்டே³தி லோகியலோகுத்தரஸ்ஸ உப்பத்தியா வனேயேவ உப்பன்னோ, தேனஸ்ஸ வனேயேவ விஹாரம் த³ஸ்ஸேதீதி ஏவமாதி³னா நயேனேத்த² அத்த²யோஜனா வேதி³தப்³பா³.

தத்ராதி தே³ஸகாலபரிதீ³பனம். தஞ்ஹி யம் ஸமயம் விஹரதி, தத்ர ஸமயே, யஸ்மிஞ்ச ஜேதவனே விஹரதி, தத்ர ஜேதவனேதி தீ³பேதி. பா⁴ஸிதப்³ப³யுத்தே வா தே³ஸகாலே தீ³பேதி. ந ஹி ப⁴க³வா அயுத்தே தே³ஸே காலே வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. ‘‘அகாலோ கோ² தாவ பா³ஹியா’’திஆதி³ (உதா³. 10) சேத்த² ஸாத⁴கம். கோ²தி பத³பூரணமத்தே அவதா⁴ரணத்தே² ஆதி³காலத்தே² வா நிபாதோ. ப⁴க³வாதி லோகக³ருதீ³பனம். பி⁴க்கூ²தி கதா²ஸவனயுத்தபுக்³க³லவசனம். அபிசேத்த² ‘‘பி⁴க்க²கோதி பி⁴க்கு², பி⁴க்கா²சரியம் அஜ்ஜு²பக³தோதி பி⁴க்கூ²’’திஆதி³னா (விப⁴. 510; பாரா. 45) நயேன வசனத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஆமந்தேஸீதி ஆலபி அபா⁴ஸி ஸம்போ³தே⁴ஸி, அயமேத்த² அத்தோ². அஞ்ஞத்ர பன ஞாபனேபி பக்கோஸனேபி. பி⁴க்க²வோதி ஆமந்தனாகாரதீ³பனம். தேன தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் பி⁴க்க²னஸீலதாபி⁴க்க²னத⁴ம்மதாபி⁴க்க²னேஸாது⁴காரிதாதி³கு³ணயோக³ஸித்³தே⁴ன வசனேன ஹீனாதி⁴கஜனஸேவிதம் வுத்திம் பகாஸேந்தோ உத்³த⁴ததீ³னபா⁴வனிக்³க³ஹம் கரோதி. ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி இமினா ச கருணாவிப்பா²ரஸோம்மஹத³யனயனனிபாதபுப்³ப³ங்க³மேன வசனேன தே அத்தனோ முகா²பி⁴முகே² கரோந்தோ தேனேவ கதே²துகம்யதாதீ³பகேன வசனேன நேஸம் ஸோதுகம்யதம் ஜனேதி. தேனேவ ச ஸம்போ³த⁴னத்தே²ன வசனேன ஸாது⁴கஸவனமனஸிகாரேபி தே நியோஜேதி. ஸாது⁴கஸவனமனஸிகாராயத்தா ஹி ஸாஸனஸம்பத்தி.

அபரேஸு தே³வமனுஸ்ஸேஸு விஜ்ஜமானேஸு கஸ்மா பி⁴க்கூ²யேவ ஆமந்தேஸீதி சே? ஜேட்ட²ஸேட்டா²ஸன்னஸதா³ஸன்னிஹிதபா⁴ஜனபா⁴வதோ. ஸப்³ப³பரிஸஸாதா⁴ரணா ஹி ப⁴க³வதோ த⁴ம்மதே³ஸனா. பரிஸாய ச ஜேட்டா² பி⁴க்கூ² பட²முப்பன்னத்தா, ஸேட்டா² அனகா³ரியபா⁴வம் ஆதி³ம் கத்வா ஸத்து² சரியானுவிதா⁴யகத்தா ஸகலஸாஸனபடிக்³கா³ஹகத்தா ச, ஆஸன்னா தத்த² நிஸின்னேஸு ஸத்து²ஸன்னிகத்தா, ஸதா³ஸன்னிஹிதா ஸத்து²ஸந்திகாவசரத்தா, த⁴ம்மதே³ஸனாய ச தே ஏவ பா⁴ஜனம் யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபத்திஸப்³பா⁴வதோ.

தத்த² ஸியா – கிமத்த²ம் பன ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தோ பட²மம் பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி, ந த⁴ம்மமேவ தே³ஸேஸீதி? ஸதிஜனனத்த²ம். பரிஸாய ஹி பி⁴க்கூ² அஞ்ஞம் சிந்தேந்தாபி விக்கி²த்தசித்தாபி த⁴ம்மம் பச்சவேக்க²ந்தாபி கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோந்தாபி நிஸின்னா ஹோந்தி, தே அனாமந்தேத்வா த⁴ம்மே தே³ஸியமானே ‘‘அயம் தே³ஸனா கிம்னிதா³னா கிம்பச்சயா கதமாய அத்து²ப்பத்தியா தே³ஸிதா’’தி ஸல்லக்கே²தும் அஸக்கோந்தா விக்கே²பம் ஆபஜ்ஜேய்யும், து³க்³க³ஹிதம் வா க³ண்ஹேய்யும். தேன தேஸம் ஸதிஜனனத்த²ம் ப⁴க³வா பட²மம் ஆமந்தேத்வா பச்சா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதி.

ப⁴த³ந்தேதி கா³ரவவசனமேதம், ஸத்து²னோ படிவசனதா³னம் வா. அபிசேத்த² ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி வத³மானோ ப⁴க³வா தே பி⁴க்கூ² ஆலபதி, ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி வத³மானா தே ப⁴க³வந்தம் பச்சாலபந்தி. ததா² ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி ப⁴க³வா ஆபா⁴ஸதி, ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பச்சாபா⁴ஸந்தி. ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி படிவசனம் தா³பேதி, ப⁴த³ந்தேதி படிவசனம் தே³ந்தி. தே பி⁴க்கூ²தி யே ப⁴க³வா ஆமந்தேஸி. ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸுந்தி ப⁴க³வதோ ஆமந்தனம் படிஅஸ்ஸோஸும், அபி⁴முகா² ஹுத்வா ஸுணிம்ஸு ஸம்படிச்சி²ம்ஸு படிக்³க³ஹேஸுந்தி அத்தோ². ப⁴க³வா ஏதத³வோசாதி ப⁴க³வா ஏதம் இதா³னி வத்தப்³ப³ம் ஸகலஸுத்தம் அவோச.

ஏத்தாவதா ச யம் ஆயஸ்மதா ஸாரிபுத்தேன கமலகுவலயுஜ்ஜலவிமலஸாது³ரஸஸலிலாய போக்க²ரணியா ஸுகா²வதரணத்த²ம் நிம்மலஸிலாதலரசனவிலாஸஸோபானம் விப்பகிண்ணமுத்தாஜாலஸதி³ஸவாலிகாகிண்ணபண்ட³ரபூ⁴மிபா⁴க³ம் தித்த²ம் விய, ஸுவிப⁴த்தபி⁴த்திவிசித்ரவேதி³காபரிக்கி²த்தஸ்ஸ நக்க²த்தபத²ம் பு²ஸிதுகாமதாய விய, விஜம்பி⁴தஸமுஸ்ஸயஸ்ஸ பாஸாத³வரஸ்ஸ ஸுகா²ரோஹணத்த²ம் த³ந்தமயஸண்ஹமுது³ப²லககஞ்சனலதாவினத்³த⁴மணிக³ணப்பபா⁴ஸமுத³யுஜ்ஜலஸோப⁴ம் ஸோபானம் விய, ஸுவண்ணவலயனூபுராதி³ஸங்க⁴ட்டனஸத்³த³ஸம்மிஸ்ஸிதகதி²தஹஸிதமது⁴ரஸ்ஸரகே³ஹஜனவிசரிதஸ்ஸ உளாரிஸ்ஸரியவிப⁴வஸோபி⁴தஸ்ஸ மஹாக⁴ரஸ்ஸ ஸுக²ப்பவேஸனத்த²ம் ஸுவண்ணரஜதமணிமுத்தாபவாளாதி³ஜுதிவிஸத³விஜ்ஜோதிதஸுப்பதிட்டி²தவிஸாலத்³வாரகவாடம் மஹாத்³வாரம் விய அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னஸ்ஸ பு³த்³தா⁴னம் தே³ஸனாஞாணக³ம்பீ⁴ரபா⁴வஸம்ஸூசகஸ்ஸ இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஸுகா²வகா³ஹணத்த²ம் காலதே³ஸதே³ஸகபரிஸாபதே³ஸபடிமண்டி³தம் நிதா³னம் பா⁴ஸிதம், தஸ்ஸ அத்த²வண்ணனா ஸமத்தா.

ஸுத்தந்தே பஞ்சாதி க³ணனபரிச்சே²தோ³. இமானி இந்த்³ரியானீதி பரிச்சி²ன்னத⁴ம்மனித³ஸ்ஸனம். இந்த்³ரியட்டோ² ஹேட்டா² வுத்தோ.

185. இதா³னி இமம் ஸுத்தந்தம் த³ஸ்ஸேத்வா இமஸ்மிம் ஸுத்தந்தே வுத்தானம் இந்த்³ரியானம் விஸுத்³தி⁴பா⁴வனாவிதா⁴னம் பா⁴விதத்தம் படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ஞ்ச த³ஸ்ஸேதுகாமோ இமானி பஞ்சிந்த்³ரியானீதிஆதி³மாஹ. தத்த² விஸுஜ்ஜ²ந்தீதி விஸுத்³தி⁴ம் பாபுணந்தி. அஸ்ஸத்³தே⁴தி தீஸு ரதனேஸு ஸத்³தா⁴விரஹிதே. ஸத்³தே⁴தி தீஸு ரதனேஸு ஸத்³தா⁴ஸம்பன்னே. ஸேவதோதி சித்தேன ஸேவந்தஸ்ஸ. ப⁴ஜதோதி உபஸங்கமந்தஸ்ஸ. பயிருபாஸதோதி ஸக்கச்சம் உபனிஸீத³ந்தஸ்ஸ. பஸாத³னீயே ஸுத்தந்தேதி பஸாத³ஜனகே ரதனத்தயகு³ணபடிஸம்யுத்தே ஸுத்தந்தே. குஸீதேதி குச்சி²தேன ஆகாரேன ஸீத³ந்தீதி குஸீதா³, குஸீதா³ ஏவ குஸீதா. தே குஸீதே. ஸம்மப்பதா⁴னேதி சதுகிச்சஸாத⁴கவீரியபடிஸம்யுத்தஸுத்தந்தே. முட்ட²ஸ்ஸதீதி நட்ட²ஸ்ஸதிகே. ஸதிபட்டா²னேதி ஸதிபட்டா²னாதி⁴காரகே ஸுத்தந்தே. ஜா²னவிமோக்கே²தி சதுத்த²ஜ்ஜா²னஅட்ட²விமோக்க²திவித⁴விமோக்கா²தி⁴காரகே ஸுத்தந்தே. து³ப்பஞ்ஞேதி நிப்பஞ்ஞே, பஞ்ஞாபா⁴வதோ வா து³ட்டா² பஞ்ஞா ஏதேஸந்தி து³ப்பஞ்ஞா. தே து³ப்பஞ்ஞே. க³ம்பீ⁴ரஞாணசரியந்தி சதுஸச்சபடிச்சஸமுப்பாதா³தி³படிஸம்யுத்தே ஸுத்தந்தே, ஞாணகதா²ஸதி³ஸே வா. ஸுத்தந்தக்க²ந்தே⁴தி ஸுத்தந்தகோட்டா²ஸே. அஸ்ஸத்³தி⁴யந்திஆதீ³ஸு அஸ்ஸத்³தி⁴யந்தி அஸ்ஸத்³த⁴பா⁴வம். அஸ்ஸத்³தி⁴யே ஆதீ³னவத³ஸ்ஸாவீ அஸ்ஸத்³தி⁴யம் பஜஹந்தோ ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் பா⁴வேதி, ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியே ஆனிஸம்ஸத³ஸ்ஸாவீ ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் பா⁴வேந்தோ அஸ்ஸத்³தி⁴யம் பஜஹதி. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸு. கோஸஜ்ஜந்தி குஸீதபா⁴வம். பமாத³ந்தி ஸதிவிப்பவாஸம். உத்³த⁴ச்சந்தி உத்³த⁴தபா⁴வம், விக்கே²பந்தி அத்தோ². பஹீனத்தாதி அப்பனாவஸேன ஜா²னபாரிபூரியா பஹீனத்தா. ஸுப்பஹீனத்தாதி வுட்டா²னகா³மினிவஸேன விபஸ்ஸனாபாரிபூரியா ஸுட்டு² பஹீனத்தா. பா⁴விதம் ஹோதி ஸுபா⁴விதந்தி வுத்தக்கமேனேவ யோஜேதப்³ப³ம். விபஸ்ஸனாய ஹி விபக்க²வஸேன பஹீனத்தா ‘‘ஸுப்பஹீனத்தா’’தி வத்தும் யுஜ்ஜதி. தஸ்மாயேவ ச ‘‘ஸுபா⁴வித’’ந்தி, ந ததா² ஜா²னேன. யஸ்மா பன பஹாதப்³பா³னம் பஹானேன பா⁴வனாஸித்³தி⁴, பா⁴வனாஸித்³தி⁴யா ச பஹாதப்³பா³னம் பஹானஸித்³தி⁴ ஹோதி, தஸ்மா யமகம் கத்வா நித்³தி³ட்ட²ம்.

186. படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴வாரே பா⁴விதானி சேவ ஹோந்தி ஸுபா⁴விதானி சாதி பா⁴விதானம்யேவ ஸுபா⁴விததா. படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴னி ச ஸுப்படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴னி சாதி படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴னம்யேவ ஸுப்படிப்பஸ்ஸத்³த⁴தா வுத்தா. ப²லக்க²ணே மக்³க³கிச்சனிப்³ப³த்திவஸேன பா⁴விததா படிப்பஸ்ஸத்³த⁴தா ச வேதி³தப்³பா³. ஸமுச்சே²த³விஸுத்³தி⁴யோதி மக்³க³விஸுத்³தி⁴யோயேவ. படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴விஸுத்³தி⁴யோதி ப²லவிஸுத்³தி⁴யோ ஏவ.

இதா³னி ததா² வுத்தவிதா⁴னானி இந்த்³ரியானி காரகபுக்³க³லவஸேன யோஜேத்வா த³ஸ்ஸேதும் கதினம் புக்³க³லானந்திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸவனேன பு³த்³தோ⁴தி ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴தோ த⁴ம்மகதா²ஸவனேன சதுஸச்சம் பு³த்³த⁴வா, ஞாதவாதி அத்தோ². இத³ம் பா⁴விதிந்த்³ரியபா⁴வஸ்ஸ காரணவசனம். பா⁴வனாபி⁴ஸமயவஸேன ஹி மக்³க³ஸ்ஸ பு³த்³த⁴த்தா ப²லக்க²ணே பா⁴விதிந்த்³ரியோ ஹோதி. அட்ட²ன்னம்பி அரியானம் ததா²க³தஸ்ஸ ஸாவகத்தா விஸேஸேத்வா அரஹத்தப²லட்ட²மேவ த³ஸ்ஸேந்தோ கீ²ணாஸவோதி ஆஹ. ஸோயேவ ஹி ஸப்³ப³கிச்சனிப்ப²த்தியா பா⁴விதிந்த்³ரியோதி வுத்தோ. இதரேபி பன தம்தம்மக்³க³கிச்சனிப்ப²த்தியா பரியாயேன பா⁴விதிந்த்³ரியா ஏவ. தஸ்மா ஏவ ச சதூஸு ப²லக்க²ணேஸு ‘‘பஞ்சிந்த்³ரியானி பா⁴விதானி சேவ ஹோந்தி ஸுபா⁴விதானி சா’’தி வுத்தம். யஸ்மா பன தேஸம் உபரிமக்³க³த்தா²ய இந்த்³ரியபா⁴வனா அத்தி²யேவ, தஸ்மா தே ந நிப்பரியாயேன பா⁴விதிந்த்³ரியா. ஸயம் பூ⁴தட்டே²னாதி அனாசரியோ ஹுத்வா ஸயமேவ அரியாய ஜாதியா பூ⁴தட்டே²ன ஜாதட்டே²ன ப⁴க³வா. ஸோபி ஹி பா⁴வனாஸித்³தி⁴வஸேன ப²லக்க²ணே ஸயம்பூ⁴ நாம ஹோதி. ஏவம் ஸயம் பூ⁴தட்டே²ன பா⁴விதிந்த்³ரியோ. அப்பமேய்யட்டே²னாதி அனந்தகு³ணயோக³தோ பமாணேதும் அஸக்குணேய்யட்டே²ன. ப⁴க³வா ப²லக்க²ணே பா⁴வனாஸித்³தி⁴தோ அப்பமேய்யோதி. தஸ்மாயேவ பா⁴விதிந்த்³ரியோ.

பட²மஸுத்தந்தனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.