நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

கு²த்³த³கனிகாயே

படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³-அட்ட²கதா²

(பட²மோ பா⁴கோ³)

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²

யோ ஸப்³ப³லோகாதிக³ஸப்³ப³ஸோபா⁴-

யுத்தேஹி ஸப்³பே³ஹி கு³ணேஹி யுத்தோ;

தோ³ஸேஹி ஸப்³பே³ஹி ஸவாஸனேஹி,

முத்தோ விமுத்திம் பரமஞ்ச தா³தா.

நிச்சம் த³யாசந்த³னஸீதசித்தோ,

பஞ்ஞாரவிஜ்ஜோதிதஸப்³ப³னேய்யோ;

ஸப்³பே³ஸு பூ⁴தேஸு தமக்³க³பூ⁴தம்,

பூ⁴தத்த²னாத²ம் ஸிரஸா நமித்வா.

யோ ஸப்³ப³பூ⁴தேஸு முனீவ அக்³கோ³, அனந்தஸங்கே²ஸு ஜினத்தஜேஸு;

அஹூ த³யாஞாணகு³ணேஹி ஸத்து²லீலானுகாரீ ஜனதாஹிதேஸு.

தம் ஸாரிபுத்தம் முனிராஜபுத்தம், தே²ரம் தி²ரானேககு³ணாபி⁴ராமம்;

பஞ்ஞாபபா⁴வுக்³க³தசாருகித்திம், ஸுஸந்தவுத்திஞ்ச அதோ² நமித்வா.

ஸத்³த⁴ம்மசக்கானுபவத்தகேன, ஸத்³த⁴ம்மஸேனாபதிஸாவகேன;

ஸுத்தேஸு வுத்தேஸு ததா²க³தேன, பூ⁴தத்த²வேதி³த்தமுபாக³தேன.

யோ பா⁴ஸிதோ பா⁴ஸிதகோவிதே³ன, த⁴ம்மப்பதீ³புஜ்ஜலனாயகேன;

பாடோ² விஸிட்டோ² படிஸம்பி⁴தா³னம், மக்³கோ³தி தன்னாமவிஸேஸிதோ ச.

விசித்தனானத்தனயோபகூ³ள்ஹோ, க³ம்பீ⁴ரபஞ்ஞேஹி ஸதா³வகா³ள்ஹோ;

அத்தத்த²லோகத்த²பராயணேஹி, ஸம்ஸேவனீயோ ஸுஜனேஹி நிச்சம்.

ஞாணப்பபே⁴தா³வஹனஸ்ஸ தஸ்ஸ, யோகீ³ஹினேகேஹி நிஸேவிதஸ்ஸ;

அத்த²ம் அபுப்³ப³ம் அனுவண்ணயந்தோ, ஸுத்தஞ்ச யுத்திஞ்ச அனுக்கமந்தோ.

அவோக்கமந்தோ ஸமயா ஸகா ச, அனாமஸந்தோ ஸமயம் பரஞ்ச;

புப்³போ³பதே³ஸட்ட²கதா²னயஞ்ச, யதா²னுரூபம் உபஸம்ஹரந்தோ.

வக்கா²மஹம் அட்ட²கத²ம் ஜனஸ்ஸ, ஹிதாய ஸத்³த⁴ம்மசிரட்டி²தத்த²ம்;

ஸக்கச்ச ஸத்³த⁴ம்மபகாஸினிம் தம், ஸுணாத² தா⁴ரேத² ச ஸாது⁴ ஸந்தோதி.

தத்த² படிஸம்பி⁴தா³னம் மக்³கோ³தி தன்னாமவிஸேஸிதோ சாதி வுத்தத்தா படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³ஸ்ஸ படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³தா தாவ வத்தப்³பா³. சதஸ்ஸோ ஹி படிஸம்பி⁴தா³ – அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³, நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³, படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³தி. தாஸம் படிஸம்பி⁴தா³னம் மக்³கோ³ அதி⁴க³மூபாயோதி படிஸம்பி⁴தா³மக்³கோ³, படிஸம்பி⁴தா³படிலாப⁴ஹேதூதி வுத்தம் ஹோதி. கத²மயம் தாஸம் மக்³கோ³ ஹோதீதி சே? பபே⁴த³தோ தே³ஸிதாய தே³ஸனாய படிஸம்பி⁴தா³ஞாணாவஹத்தா. நானாபே⁴த³பி⁴ன்னானஞ்ஹி த⁴ம்மானம் நானாபே⁴த³பி⁴ன்னா தே³ஸனா ஸோதூனம் அரியபுக்³க³லானம் படிஸம்பி⁴தா³ஞாணப்பபே⁴த³ஞ்ச ஸஞ்ஜனேதி, புது²ஜ்ஜனானம் ஆயதிம் படிஸம்பி⁴தா³ஞாணப்பபே⁴தா³ய ச பச்சயோ ஹோதி. வுத்தஞ்ச – ‘‘பபே⁴த³தோ ஹி தே³ஸனா க⁴னவினிப்³போ⁴க³படிஸம்பி⁴தா³ஞாணாவஹா ஹோதீ’’தி (த⁴. ஸ. அட்ட². 1.காமாவசரகுஸலபத³பா⁴ஜனீய). அயஞ்ச நானாபே⁴த³பி⁴ன்னா தே³ஸனா, தேனஸ்ஸா படிஸம்பி⁴தா³னம் மக்³க³த்தஸித்³தி⁴.

தத்த² சதஸ்ஸோதி க³ணனபரிச்சே²தோ³. படிஸம்பி⁴தா³தி பபே⁴தா³. ‘‘அத்தே² ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, த⁴ம்மே ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³, தத்ர த⁴ம்மனிருத்தாபி⁴லாபே ஞாணம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³, ஞாணேஸு ஞாணம் படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 718) வுத்தத்தா ந அஞ்ஞஸ்ஸ கஸ்ஸசி பபே⁴தா³, ஞாணஸ்ஸேவ பபே⁴தா³. தஸ்மா ‘‘சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³’’தி சத்தாரோ ஞாணப்பபே⁴தா³தி அத்தோ². அத்த²ப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் அத்தே² பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³. த⁴ம்மப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் த⁴ம்மே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. நிருத்திப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் நிருத்தாபி⁴லாபே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³. படிபா⁴னப்பபே⁴த³ஸ்ஸ ஸல்லக்க²ணவிபா⁴வனவவத்தா²னகரணஸமத்த²ம் படிபா⁴னே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³.

தத்த² அத்தோ²தி ஸங்கே²பதோ ஹேதுப²லம். தஞ்ஹி யஸ்மா ஹேதுஅனுஸாரேன அரீயதி அதி⁴க³மீயதி பாபுணீயதி, தஸ்மா அத்தோ²தி வுச்சதி. பபே⁴த³தோ பன யம்கிஞ்சி பச்சயஸமுப்பன்னம், நிப்³பா³னம், பா⁴ஸிதத்தோ², விபாகோ, கிரியாதி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா அத்தோ²தி வேதி³தப்³பா³. தம் அத்த²ம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் அத்தே² பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³.

த⁴ம்மோதி ஸங்கே²பதோ பச்சயோ. ஸோ ஹி யஸ்மா தம் தம் வித³ஹதி பவத்தேதி சேவ பாபேதி ச, தஸ்மா த⁴ம்மோதி வுச்சதி. பபே⁴த³தோ பன யோ கோசி ப²லனிப்³ப³த்தகோ ஹேது, அரியமக்³கோ³, பா⁴ஸிதம், குஸலம், அகுஸலந்தி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா த⁴ம்மோதி வேதி³தப்³பா³. தம் த⁴ம்மம் பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் த⁴ம்மே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. அயமேவ ஹி அத்தோ² அபி⁴த⁴ம்மே (விப⁴. 719-725) –

‘‘து³க்கே² ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, து³க்க²ஸமுத³யே ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³, து³க்க²னிரோதே⁴ ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, து³க்க²னிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. ஹேதும்ஹி ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³, ஹேதுப²லே ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³.

‘‘யே த⁴ம்மா ஜாதா பூ⁴தா ஸஞ்ஜாதா நிப்³ப³த்தா அபி⁴னிப்³ப³த்தா பாதுபூ⁴தா, இமேஸு த⁴ம்மேஸு ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, யம்ஹா த⁴ம்மா தே த⁴ம்மா ஜாதா பூ⁴தா ஸஞ்ஜாதா நிப்³ப³த்தா அபி⁴னிப்³ப³த்தா பாதுபூ⁴தா, தேஸு த⁴ம்மேஸு ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³.

‘‘ஜராமரணே ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, ஜராமரணஸமுத³யே ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³, ஜராமரணனிரோதே⁴ ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, ஜராமரணனிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³.

‘‘ஜாதியா ஞாணம்…பே… ப⁴வே ஞாணம்…பே… உபாதா³னே ஞாணம்…பே… தண்ஹாய ஞாணம்…பே… வேத³னாய ஞாணம்…பே… ப²ஸ்ஸே ஞாணம்….பே… ஸளாயதனே ஞாணம்….பே… நாமரூபே ஞாணம்…பே… விஞ்ஞாணே ஞாணம்…பே… ஸங்கா²ரேஸு ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, ஸங்கா²ரஸமுத³யே ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³, ஸங்கா²ரனிரோதே⁴ ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³, ஸங்கா²ரனிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³.

‘‘இத⁴ பி⁴க்கு² த⁴ம்மம் ஜானாதி – ஸுத்தம் கே³ய்யம் வேய்யாகரணம் கா³த²ம் உதா³னம் இதிவுத்தகம் ஜாதகம் அப்³பு⁴தத⁴ம்மம் வேத³ல்லம். அயம் வுச்சதி த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³. ஸோ தஸ்ஸ தஸ்ஸேவ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்த²ம் ஜானாதி ‘அயம் இமஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ², அயம் இமஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ²’தி. அயம் வுச்சதி அத்த²படிஸம்பி⁴தா³.

‘‘கதமே த⁴ம்மா குஸலா? யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தம் ஞாணஸம்பயுத்தம் ரூபாரம்மணம் வா…பே… த⁴ம்மாரம்மணம் வா யம் யம் வா பனாரப்³ப⁴ தஸ்மிம் ஸமயே ப²ஸ்ஸோ ஹோதி…பே… அவிக்கே²போ ஹோதி. இமே த⁴ம்மா குஸலா. இமேஸு த⁴ம்மேஸு ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³, தேஸம் விபாகே ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³’’திஆதி³னா நயேன விப⁴ஜித்வா விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸிதோ.

தத்ர த⁴ம்மனிருத்தாபி⁴லாபே ஞாணந்தி தஸ்மிம் அத்தே² ச த⁴ம்மே ச யா ஸபா⁴வனிருத்தி அப்³யபி⁴சாரிவோஹாரோ, தஸ்ஸ அபி⁴லாபே பா⁴ஸனே உதீ³ரணே தம் லபிதம் பா⁴ஸிதம் உதீ³ரிதம் ஸபா⁴வனிருத்திஸத்³த³ம் ஆரம்மணம் கத்வா பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸபா⁴வனிருத்தாபி⁴லாபே ‘‘அயம் ஸபா⁴வனிருத்தி, அயம் ந ஸபா⁴வனிருத்தீ’’தி ஏவம் தஸ்ஸா த⁴ம்மனிருத்திஸஞ்ஞிதாய ஸபா⁴வனிருத்தியா மாக³தி⁴காய ஸப்³ப³ஸத்தானம் மூலபா⁴ஸாய பபே⁴த³க³தம் ஞாணம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³. ஏவமயம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ ஸத்³தா³ரம்மணா நாம ஜாதா, ந பஞ்ஞத்திஆரம்மணா. கஸ்மா? யஸ்மா ஸத்³த³ம் ஸுத்வா ‘‘அயம் ஸபா⁴வனிருத்தி, அயம் ந ஸபா⁴வனிருத்தீ’’தி ஜானாதி. படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தோ ஹி ‘‘ப²ஸ்ஸோ’’தி வுத்தே ‘‘அயம் ஸபா⁴வனிருத்தீ’’தி ஜானாதி, ‘‘ப²ஸ்ஸா’’தி வா ‘‘ப²ஸ்ஸ’’ந்தி வா வுத்தே பன ‘‘அயம் ந ஸபா⁴வனிருத்தீ’’தி ஜானாதி. வேத³னாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. அஞ்ஞம் பனேஸ நாமாக்²யாதஉபஸக்³க³னிபாதப்³யஞ்ஜனஸத்³த³ம் ஜானாதி ந ஜானாதீதி? யத³க்³கே³ன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா ‘‘அயம் ஸபா⁴வனிருத்தி, அயம் ந ஸபா⁴வனிருத்தீ’’தி ஜானாதி, தத³க்³கே³ன தம்பி ஜானிஸ்ஸதி. தம் பன நயித³ம் படிஸம்பி⁴தா³கிச்சந்தி படிக்கி²பித்வா ‘‘பா⁴ஸம் நாம ஸத்தா உக்³க³ண்ஹந்தீ’’தி வத்வா இத³ம் கதி²தம் – மாதாபிதரோ ஹி த³ஹரகாலே குமாரகே மஞ்சே வா பீடே² வா நிபஜ்ஜாபேத்வா தம் தம் கத²யமானா தானி தானி கிச்சானி கரோந்தி, தா³ரகா தேஸம் தம் தம் பா⁴ஸம் வவத்தா²பேந்தி ‘‘இமினா இத³ம் வுத்தம், இமினா இத³ம் வுத்த’’ந்தி. க³ச்ச²ந்தே க³ச்ச²ந்தே காலே ஸப்³ப³ம்பி பா⁴ஸம் ஜானந்தி. மாதா த³மிளீ, பிதா அந்த⁴கோ. தேஸம் ஜாததா³ரகோ ஸசே மாது கத²ம் பட²மம் ஸுணாதி, த³மிளபா⁴ஸம் பா⁴ஸிஸ்ஸதி. ஸசே பிது கத²ம் பட²மம் ஸுணாதி, அந்த⁴கபா⁴ஸம் பா⁴ஸிஸ்ஸதி. உபி⁴ன்னம்பி பன கத²ம் அஸுணந்தோ மாக³தி⁴கபா⁴ஸம் பா⁴ஸிஸ்ஸதி.

யோபி அகா³மகே மஹாஅரஞ்ஞே நிப்³ப³த்தோ, தத்த² அஞ்ஞோ கதே²ந்தோ நாம நத்தி², ஸோபி அத்தனோ த⁴ம்மதாய வசனம் ஸமுட்டா²பேந்தோ மாக³தி⁴கபா⁴ஸமேவ பா⁴ஸிஸ்ஸதி. நிரயே திரச்சா²னயோனியம் பேத்திவிஸயே மனுஸ்ஸலோகே தே³வலோகேதி ஸப்³ப³த்த² மாக³தி⁴கபா⁴ஸாவ உஸ்ஸன்னா. தத்த² ஸேஸா ஓட்டகிராதஅந்த⁴கயோனகத³மிளபா⁴ஸாதி³கா பா⁴ஸா பரிவத்தந்தி. அயமேவேகா யதா²பு⁴ச்சப்³ரஹ்மவோஹாரஅரியவோஹாரஸங்கா²தா மாக³தி⁴கபா⁴ஸா ந பரிவத்ததி. ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴பி தேபிடகம் பு³த்³த⁴வசனம் தந்திம் ஆரோபேந்தோ மாக³தி⁴கபா⁴ஸாய ஏவ ஆரோபேஸி. கஸ்மா? ஏவஞ்ஹி அத்த²ம் ஆஹரிதும் ஸுக²ம் ஹோதி. மாக³தி⁴கபா⁴ஸாய ஹி தந்திம் ஆருள்ஹஸ்ஸ பு³த்³த⁴வசனஸ்ஸ படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தானம் ஸோதபதா²க³மனமேவ பபஞ்சோ. ஸோதே பன ஸங்க⁴ட்டிதமத்தேயேவ நயஸதேன நயஸஹஸ்ஸேன அத்தோ² உபட்டா²தி. அஞ்ஞாய பன பா⁴ஸாய தந்திம் ஆருள்ஹகம் போதே²த்வா போதே²த்வா உக்³க³ஹேதப்³ப³ம் ஹோதி. ப³ஹும்பி உக்³க³ஹேத்வா பன புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தி நாம நத்தி², அரியஸாவகோ நோ படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தோ நாம நத்தி².

ஞாணேஸு ஞாணந்தி ஸப்³ப³த்த²கஞாணமாரம்மணம் கத்வா பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் ஞாணே பபே⁴த³க³தம் ஞாணம், யதா²வுத்தேஸு வா தேஸு தீஸு ஞாணேஸு கோ³சரகிச்சாதி³வஸேன வித்தா²ரக³தம் ஞாணம் படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³.

இமா பன சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³ த்³வீஸு டா²னேஸு பபே⁴த³ம் க³ச்ச²ந்தி, பஞ்சஹி காரணேஹி விஸதா³ ஹோந்தீதி வேதி³தப்³பா³. கதமேஸு த்³வீஸு டா²னேஸு பபே⁴த³ம் க³ச்ச²ந்தி? ஸேக்க²பூ⁴மியஞ்ச அஸேக்க²பூ⁴மியஞ்ச. தத்த² ஸாரிபுத்தத்தே²ரஸ்ஸ மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரஸ்ஸ மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரஸ்ஸ மஹாகச்சாயனத்தே²ரஸ்ஸ மஹாகோட்டி²தத்தே²ரஸ்ஸாதி ஏவமாதீ³னம் அஸீதியாபி மஹாதே²ரானம் படிஸம்பி⁴தா³ அஸேக்க²பூ⁴மியம் பபே⁴த³ம் க³தா, ஆனந்த³த்தே²ரஸ்ஸ, சித்தஸ்ஸ க³ஹபதினோ, த⁴ம்மிகஸ்ஸ உபாஸகஸ்ஸ, உபாலிஸ்ஸ க³ஹபதினோ, கு²ஜ்ஜுத்தராய உபாஸிகாயாதிஏவமாதீ³னம் படிஸம்பி⁴தா³ ஸேக்க²பூ⁴மியம் பபே⁴த³ம் க³தாதி இமாஸு த்³வீஸு பூ⁴மீஸு பபே⁴த³ம் க³ச்ச²ந்தி.

கதமேஹி பஞ்சஹி காரணேஹி விஸதா³ ஹோந்தி? அதி⁴க³மேன, பரியத்தியா, ஸவனேன, பரிபுச்சா²ய, புப்³ப³யோகே³ன. தத்த² அதி⁴க³மோ நாம அரஹத்தப்பத்தி. அரஹத்தஞ்ஹி பத்தஸ்ஸ படிஸம்பி⁴தா³ விஸதா³ ஹோந்தி. பரியத்தி நாம பு³த்³த⁴வசனம். தஞ்ஹி உக்³க³ண்ஹந்தஸ்ஸ படிஸம்பி⁴தா³ விஸதா³ ஹோந்தி. ஸவனம் நாம ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம். ஸக்கச்சம் அட்டி²ம் கத்வா த⁴ம்மம் ஸுணந்தஸ்ஸ ஹி படிஸம்பி⁴தா³ விஸதா³ ஹோந்தி. பரிபுச்சா² நாம பாளிஅட்ட²கதா²தீ³ஸு க³ண்டி²பத³அத்த²பத³வினிச்ச²யகதா². உக்³க³ஹிதபாளிஆதீ³ஸு ஹி அத்த²ம் பரிபுச்ச²ந்தஸ்ஸ படிஸம்பி⁴தா³ விஸதா³ ஹோந்தி. புப்³ப³யோகோ³ நாம புப்³ப³பு³த்³தா⁴னம் ஸாஸனே யோகா³வசரதா க³தபச்சாக³திகபா⁴வேன யாவ அனுலோமகோ³த்ரபு⁴ஸமீபம் பத்தவிபஸ்ஸனானுயோகோ³. புப்³ப³யோகா³வசரஸ்ஸ ஹி படிஸம்பி⁴தா³ விஸதா³ ஹோந்தி. இமேஹி பஞ்சஹி காரணேஹி விஸதா³ ஹோந்தீதி.

ஏதேஸு பன காரணேஸு பரியத்தி ஸவனம் பரிபுச்சா²தி இமானி தீணி பபே⁴த³ஸ்ஸேவ ப³லவகாரணானி. புப்³ப³யோகோ³ அதி⁴க³மஸ்ஸ ப³லவபச்சயோ, பபே⁴த³ஸ்ஸ ஹோதி ந ஹோதீதி? ஹோதி, ந பன ததா². பரியத்திஸவனபரிபுச்சா² ஹி புப்³பே³ ஹோந்து வா மா வா, புப்³ப³யோகே³ன பன புப்³பே³ சேவ ஏதரஹி ச ஸங்கா²ரஸம்மஸனம் வினா படிஸம்பி⁴தா³ நாம நத்தி². இமே பன த்³வேபி ஏகதோ ஹுத்வா படிஸம்பி⁴தா³ உபத்த²ம்பே⁴த்வா விஸதா³ கரோந்தீதி. அபரே ஆஹு –

‘‘புப்³ப³யோகோ³ பா³ஹுஸச்சம், தே³ஸபா⁴ஸா ச ஆக³மோ;

பரிபுச்சா² அதி⁴க³மோ, க³ருஸன்னிஸ்ஸயோ ததா²;

மித்தஸம்பத்தி சேவாதி, படிஸம்பி⁴த³பச்சயா’’தி.

தத்த² புப்³ப³யோகோ³ வுத்தனயோவ. பா³ஹுஸச்சம் நாம தேஸு தேஸு ஸத்தே²ஸு ச ஸிப்பாயதனேஸு ச குஸலதா. தே³ஸபா⁴ஸா நாம ஏகஸதவோஹாரகுஸலதா, விஸேஸேன பன மாக³தி⁴கே கோஸல்லம். ஆக³மோ நாம அந்தமஸோ ஓபம்மவக்³க³மத்தஸ்ஸபி பு³த்³த⁴வசனஸ்ஸ பரியாபுணனம். பரிபுச்சா² நாம ஏககா³தா²யபி அத்த²வினிச்ச²யபுச்ச²னம். அதி⁴க³மோ நாம ஸோதாபன்னதா வா ஸகதா³கா³மிதா வா அனாகா³மிதா வா அரஹத்தம் வா. க³ருஸன்னிஸ்ஸயோ நாம ஸுதபடிபா⁴னப³ஹுலானம் க³ரூனம் ஸந்திகே வாஸோ. மித்தஸம்பத்தி நாம ததா²ரூபானம்யேவ மித்தானம் படிலாபோ⁴தி.

தத்த² பு³த்³தா⁴ ச பச்சேகபு³த்³தா⁴ ச புப்³ப³யோக³ஞ்சேவ அதி⁴க³மஞ்ச நிஸ்ஸாய படிஸம்பி⁴தா³ பாபுணந்தி, ஸாவகா ஸப்³பா³னிபி ஏதானி காரணானி. படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தியா ச பாடியேக்கோ கம்மட்டா²னபா⁴வனானுயோகோ³ நாம நத்தி², ஸேக்கா²னம் பன ஸேக்க²ப²லவிமோக்க²ந்திகா, அஸேக்கா²னம் அஸேக்க²ப²லவிமோக்க²ந்திகா ச படிஸம்பி⁴தா³ப்பத்தி ஹோதி. ததா²க³தானஞ்ஹி த³ஸ ப³லானி விய அரியானம் அரியப²லேஹேவ படிஸம்பி⁴தா³ இஜ்ஜ²ந்தீதி. இமாஸம் சதஸ்ஸன்னம் படிஸம்பி⁴தா³னம் மக்³கோ³தி படிஸம்பி⁴தா³மக்³கோ³, படிஸம்பி⁴தா³மக்³கோ³ ஏவ பகரணம் படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³ப்பகரணம், பகாரேன கரீயந்தே வுச்சந்தே ஏத்த² நானாபே⁴த³பி⁴ன்னா க³ம்பீ⁴ரா அத்தா² இதி பகரணம்.

ததே³தம் படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³ப்பகரணம் அத்த²ஸம்பன்னம் ப்³யஞ்ஜனஸம்பன்னம் க³ம்பீ⁴ரம் க³ம்பீ⁴ரத்த²ம் லோகுத்தரப்பகாஸனம் ஸுஞ்ஞதாபடிஸஞ்ஞுத்தம் படிபத்திப²லவிஸேஸஸாத⁴னம் படிபத்திபடிபக்க²படிஸேத⁴னம் யோகா³வசரானம் ஞாணவரரதனாகரபூ⁴தம் த⁴ம்மகதி²கானம் த⁴ம்மகதா²விலாஸவிஸேஸஹேதுபூ⁴தம் ஸம்ஸாரபீ⁴ருகானம் து³க்க²னிஸ்ஸரணம் தது³பாயத³ஸ்ஸனேன அஸ்ஸாஸஜனனத்த²ம் தப்படிபக்க²னாஸனத்த²ஞ்ச க³ம்பீ⁴ரத்தா²னஞ்ச அனேகேஸம் ஸுத்தந்தபதா³னம் அத்த²விவரணேன ஸுஜனஹத³யபரிதோஸஜனனத்த²ம் ததா²க³தேன அரஹதா ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன ஸப்³ப³த்த² அப்படிஹதஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணமஹாபதீ³பாவபா⁴ஸேன ஸகலஜனவித்த²தமஹாகருணாஸினேஹஸினித்³த⁴ஹத³யேன வேனேய்யஜனஹத³யக³தகிலேஸந்த⁴காரவித⁴மனத்த²முஜ்ஜலிதஸ்ஸ ஸத்³த⁴ம்மமஹாபதீ³பஸ்ஸ தத³தி⁴ப்பாயவிகாஸனஸினேஹபரிஸேகேன பஞ்சவஸ்ஸஸஹஸ்ஸமவிரதமுஜ்ஜலனமிச்ச²தா லோகானுகம்பகேன ஸத்து²கப்பேன த⁴ம்மராஜஸ்ஸ த⁴ம்மஸேனாபதினா ஆயஸ்மதா ஸாரிபுத்தத்தே²ரேன பா⁴ஸிதம் ஸுத்வா ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே யதா²ஸுதமேவ ஸங்கீ³திம் ஆரோபிதம்.

ததே³தம் வினயபிடகம் ஸுத்தந்தபிடகம் அபி⁴த⁴ம்மபிடகந்தி தீஸு பிடகேஸு ஸுத்தந்தபிடகபரியாபன்னம். தீ³க⁴னிகாயோ மஜ்ஜி²மனிகாயோ ஸம்யுத்தனிகாயோ அங்கு³த்தரனிகாயோ கு²த்³த³கனிகாயோதி பஞ்சஸு மஹானிகாயேஸு கு²த்³த³கமஹானிகாயபரியாபன்னம். ஸுத்தம் கே³ய்யம் வேய்யாகரணம் கா³தா² உதா³னம் இதிவுத்தகம் ஜாதகம் அப்³பு⁴தத⁴ம்மம் வேத³ல்லந்தி நவஸு ஸத்து² ஸாஸனங்கே³ஸு யதா²ஸம்ப⁴வம் கே³ய்யவேய்யாகரணங்க³த்³வயஸங்க³ஹிதம்.

‘‘த்³வாஸீதி பு³த்³த⁴தோ க³ண்ஹிம், த்³வே ஸஹஸ்ஸானி பி⁴க்கு²தோ;

சதுராஸீதி ஸஹஸ்ஸானி, யே மே த⁴ம்மா பவத்தினோ’’தி. (தே²ரகா³. 1027) –

த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகத்தே²ரேன பன பஞ்சஸு டா²னேஸு ஏதத³க்³க³ம் ஆரோபிதேன படிஞ்ஞாதானம் சதுராஸீதியா த⁴ம்மக்க²ந்த⁴ஸஹஸ்ஸானம் பி⁴க்கு²தோ க³ஹிதேஸு த்³வீஸு த⁴ம்மக்க²ந்த⁴ஸஹஸ்ஸேஸு அனேகஸதத⁴ம்மக்க²ந்த⁴ஸங்க³ஹிதம். தஸ்ஸ தயோ வக்³கா³ – மஹாவக்³கோ³, மஜ்ஜி²மவக்³கோ³, சூளவக்³கோ³தி. ஏகேகஸ்மிம் வக்³க³ஸ்மிம் த³ஸத³ஸகம் கத்வா ஞாணகதா²தி³கா மாதிகாகதா²பரியோஸானா ஸமதிம்ஸ கதா². ஏவமனேகதா⁴ வவத்தா²பிதஸ்ஸ இமஸ்ஸ படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³ப்பகரணஸ்ஸ அனுபுப்³ப³ம் அபுப்³ப³பத³த்த²வண்ணனம் கரிஸ்ஸாம. இமஞ்ஹி பகரணம் பாட²தோ அத்த²தோ உத்³தி³ஸந்தேன ச நித்³தி³ஸந்தேன ச ஸக்கச்சம் உத்³தி³ஸிதப்³ப³ம் நித்³தி³ஸிதப்³ப³ஞ்ச, உக்³க³ண்ஹந்தேனாபி ஸக்கச்சம் உக்³க³ஹேதப்³ப³ம் தா⁴ரேதப்³ப³ஞ்ச. தம் கிஸ்ஸஹேது? க³ம்பீ⁴ரத்தா இமஸ்ஸ பகரணஸ்ஸ லோகஹிதாய லோகே சிரட்டி²தத்த²ம்.

தத்த² ஸமதிம்ஸாய கதா²ஸு ஞாணகதா² கஸ்மா ஆதி³தோ கதி²தாதி சே? ஞாணஸ்ஸ படிபத்திமலவிஸோத⁴கத்தேன படிபத்தியா ஆதி³பூ⁴தத்தா. வுத்தஞ்ஹி ப⁴க³வதா –

‘‘தஸ்மாதிஹ த்வம் பி⁴க்கு², ஆதி³மேவ விஸோதே⁴ஹி குஸலானம் த⁴ம்மானம். கோ சாதி³ குஸலானம் த⁴ம்மானம், ஸீலஞ்ச ஸுவிஸுத்³த⁴ம் தி³ட்டி² ச உஜுகா’’தி (ஸம். நி. 5.369)?

உஜுகா தி³ட்டீ²தி ஹி ஸம்மாதி³ட்டி²ஸங்கா²தம் ஞாணம் வுத்தம். தஸ்மாபி ஞாணகதா² ஆதி³தோ கதி²தா.

அபரம்பி வுத்தம் –

‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாதி³ட்டி² புப்³ப³ங்க³மா ஹோதி. கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாதி³ட்டி² புப்³ப³ங்க³மா ஹோதி? ஸம்மாதி³ட்டி²ம் ‘ஸம்மாதி³ட்டீ²’தி பஜானாதி, மிச்சா²தி³ட்டி²ம் ‘மிச்சா²தி³ட்டீ²’தி பஜானாதி. ஸாஸ்ஸ ஹோதி ஸம்மாதி³ட்டி². ஸம்மாஸங்கப்பம் ‘ஸம்மாஸங்கப்போ’தி பஜானாதி, மிச்சா²ஸங்கப்பம் ‘மிச்சா²ஸங்கப்போ’தி பஜானாதி. ஸம்மாவாசம் ‘ஸம்மாவாசா’தி பஜானாதி, மிச்சா²வாசம் ‘மிச்சா²வாசா’தி பஜானாதி. ஸம்மாகம்மந்தம் ‘ஸம்மாகம்மந்தோ’தி பஜானாதி, மிச்சா²கம்மந்தம் ‘மிச்சா²கம்மந்தோ’தி பஜானாதி. ஸம்மாஆஜீவம் ‘ஸம்மாஆஜீவோ’தி பஜானாதி, மிச்சா²ஆஜீவம் ‘மிச்சா²ஆஜீவோ’தி பஜானாதி. ஸம்மாவாயாமம் ‘ஸம்மாவாயாமோ’தி பஜானாதி, மிச்சா²வாயாமம் ‘மிச்சா²வாயாமோ’தி பஜானாதி. ஸம்மாஸதிம் ‘ஸம்மாஸதீ’தி பஜானாதி, மிச்சா²ஸதிம் ‘மிச்சா²ஸதீ’தி பஜானாதி. ஸம்மாஸமாதி⁴ம் ‘ஸம்மாஸமாதீ⁴’தி பஜானாதி, மிச்சா²ஸமாதி⁴ம் ‘மிச்சா²ஸமாதீ⁴’தி பஜானாதி. ஸாஸ்ஸ ஹோதி ஸம்மாதி³ட்டீ²’’தி (ம. நி. 3.136 ஆத³யோ).

புப்³ப³ங்க³மபூ⁴தாய ஹி ஸம்மாதி³ட்டி²யா ஸித்³தா⁴ய மிச்சா²தி³ட்டீ²னம்பி மிச்சா²தி³ட்டி²பா⁴வம் ஜானிஸ்ஸதீதி ஸம்மாதி³ட்டி²ஸங்கா²தம் ஞாணம் தாவ ஸோதே⁴தும் ஞாணகதா² ஆதி³தோ கதி²தா.

‘‘அபிசுதா³யி, திட்ட²து புப்³ப³ந்தோ, திட்ட²து அபரந்தோ, த⁴ம்மம் தே தே³ஸேஸ்ஸாமி – இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதி, இமஸ்ஸுப்பாதா³ இத³ம் உப்பஜ்ஜதி, இமஸ்மிம் அஸதி இத³ம் ந ஹோதி, இமஸ்ஸ நிரோதா⁴ இத³ம் நிருஜ்ஜ²தீ’’தி (ம. நி. 2.271) ச –

புப்³ப³ந்தாபரந்ததி³ட்டி²யோ ட²பேத்வா ஞாணஸ்ஸேவ வுத்தத்தா ஞாணகதா² ஆதி³தோ கதி²தா.

‘‘அலம், ஸுப⁴த்³த³, திட்ட²தேதம் ‘ஸப்³பே³ தே ஸகாய படிஞ்ஞாய அப்³ப⁴ஞ்ஞிம்ஸு, ஸப்³பே³வ ந அப்³ப⁴ஞ்ஞிம்ஸு, உதா³ஹு ஏகச்சே அப்³ப⁴ஞ்ஞிம்ஸு, ஏகச்சே ந அப்³ப⁴ஞ்ஞிம்ஸூ’தி. த⁴ம்மம் தே, ஸுப⁴த்³த³, தே³ஸேஸ்ஸாமி, தம் ஸுணாஹி ஸாது⁴கம் மனஸிகரோஹி, பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி (தீ³. நி. 2.213) ச –

புது²ஸமணப்³ராஹ்மணபரப்பவாதா³னம் வாதே³ ட²பேத்வா அரியஸ்ஸ அட்ட²ங்கி³கஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ தே³ஸிதத்தா, அட்ட²ங்கி³கே ச மக்³கே³ ஸம்மாதி³ட்டி²ஸங்கா²தஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ பதா⁴னத்தா ஞாணகதா² ஆதி³தோ கதி²தா.

‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, ஸோதாபத்தியங்கா³னி ஸப்புரிஸஸம்ஸேவோ, ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம், யோனிஸோ மனஸிகாரோ, த⁴ம்மானுத⁴ம்மபடிபத்தீ’’தி (ஸம். நி. 5.1046; தீ³. நி. 3.311) ச –

‘‘ஸத்³தா⁴ஜாதோ உபஸங்கமதி, உபஸங்கமந்தோ பயிருபாஸதி, பயிருபாஸந்தோ ஸோதம் ஓத³ஹதி, ஓஹிதஸோதோ த⁴ம்மம் ஸுணாதி, ஸுத்வா த⁴ம்மம் தா⁴ரேதி, தா⁴தானம் த⁴ம்மானம் பஞ்ஞாய அத்த²ம் உபபரிக்க²தி, அத்த²ம் உபபரிக்க²தோ த⁴ம்மா நிஜ்ஜா²னம் க²மந்தி, த⁴ம்மனிஜ்ஜா²னக்க²ந்தியா ச²ந்தோ³ ஜாயதி, ச²ந்த³ஜாதோ உஸ்ஸஹதி, உஸ்ஸஹித்வா துலேதி, துலயித்வா பத³ஹதி, பஹிதத்தோ காயேன சேவ பரமத்த²ஸச்சம் ஸச்சி²கரோதி, பஞ்ஞாய ச நம் படிவிஜ்ஜ² பஸ்ஸதீ’’தி (ம. நி. 2.183, 432) ச –

‘‘இத⁴ ததா²க³தோ லோகே உப்பஜ்ஜதி…பே… ஸோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஆதி³கல்யாண’’ந்தி ஆதீ³னி (தீ³. நி. 1.190) ச –

அனேகானி ஸுத்தந்தபதா³னி அனுலோமேந்தேன ஸுதமயே ஞாணம் ஆதி³ம் கத்வா யதா²க்கமேன ஞாணகதா² ஆதி³தோ கதி²தா.

ஸா பனாயம் ஞாணகதா² உத்³தே³ஸனித்³தே³ஸவஸேன த்³விதா⁴ டி²தா. உத்³தே³ஸே ‘‘ஸோதாவதா⁴னே பஞ்ஞா ஸுதமயே ஞாண’’ந்திஆதி³னா நயேன தேஸத்ததி ஞாணானி மாதிகாவஸேன உத்³தி³ட்டா²னி. நித்³தே³ஸே ‘‘கத²ம் ஸோதாவதா⁴னே பஞ்ஞா ஸுதமயே ஞாணம். ‘இமே த⁴ம்மா அபி⁴ஞ்ஞேய்யா’தி ஸோதாவதா⁴னம், தம்பஜானனா பஞ்ஞா ஸுதமயே ஞாண’’ந்திஆதி³னா நயேன தானியேவ தேஸத்ததி ஞாணானி வித்தா²ரவஸேன நித்³தி³ட்டா²னீதி.

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா² நிட்டி²தா.

(1) மஹாவக்³கோ³

1. ஞாணகதா²

மாதிகாவண்ணனா

1. தத்த² உத்³தே³ஸே தாவ ஸோதாவதா⁴னே பஞ்ஞா ஸுதமயே ஞாணந்தி ஏத்த² ஸோதஸத்³தோ³ அனேகத்த²ப்பபே⁴தோ³. ததா² ஹேஸ –

மம்ஸவிஞ்ஞாணஞாணேஸு, தண்ஹாதீ³ஸு ச தி³ஸ்ஸதி;

தா⁴ராயம் அரியமக்³கே³, சித்தஸந்ததியம்பி ச.

‘‘ஸோதாயதனம் ஸோததா⁴து ஸோதிந்த்³ரிய’’ந்திஆதீ³ஸு (விப⁴. 157) ஹி அயம் ஸோதஸத்³தோ³ மம்ஸஸோதே தி³ஸ்ஸதி. ‘‘ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.295) ஸோதவிஞ்ஞாணே. ‘‘தி³ப்³பா³ய ஸோததா⁴துயா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 3.356) ஞாணஸோதே. ‘‘யானி ஸோதானி லோகஸ்மிந்தி யானி ஏதானி ஸோதானி மயா கித்திதானி பகித்திதானி ஆசிக்கி²தானி தே³ஸிதானி பஞ்ஞபிதானி பட்ட²பிதானி விவரிதானி விப⁴த்தானி உத்தானீகதானி பகாஸிதானி. ஸேய்யதி²த³ம் – தண்ஹாஸோதோ தி³ட்டி²ஸோதோ கிலேஸஸோதோ து³ச்சரிதஸோதோ அவிஜ்ஜாஸோதோ’’திஆதீ³ஸு (சூளனி. அஜிதமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 4) தண்ஹாதீ³ஸு பஞ்சஸு த⁴ம்மேஸு. ‘‘அத்³த³ஸா கோ² ப⁴க³வா மஹந்தம் தா³ருக்க²ந்த⁴ம் க³ங்கா³ய நதி³யா ஸோதேன வுய்ஹமான’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.241) உத³கதா⁴ராயம். ‘‘அரியஸ்ஸேதம், ஆவுஸோ, அட்ட²ங்கி³கஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ அதி⁴வசனம், யதி³த³ம் ஸோதோ’’திஆதீ³ஸு அரியமக்³கே³. ‘‘புரிஸஸ்ஸ ச விஞ்ஞாணஸோதம் பஜானாதி உப⁴யதோ அப்³போ³ச்சி²ன்னம் இத⁴ லோகே பதிட்டி²தஞ்ச பரலோகே பதிட்டி²தஞ்சா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 3.149) சித்தஸந்ததியம். இத⁴ பனாயம் மம்ஸஸோதே த³ட்ட²ப்³போ³. தேன ஸோதேன ஹேதுபூ⁴தேன, கரணபூ⁴தேன வா அவதீ⁴யதி அவத்தா²பீயதி அப்பீயதீதி ஸோதாவதா⁴னம். கிம் தம்? ஸுதம். ஸுதஞ்ச நாம ‘‘ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி ஸுதத⁴ரோ ஸுதஸன்னிசயோ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.339) விய ஸோதத்³வாரானுஸாரேன விஞ்ஞாதம் அவதா⁴ரிதம் த⁴ம்மஜாதம், தம் இத⁴ ஸோதாவதா⁴னந்தி வுத்தம். தஸ்மிம் ஸோதாவதா⁴னஸங்கா²தே ஸுதே பவத்தா பஞ்ஞா ஸோதாவதா⁴னே பஞ்ஞா. பஞ்ஞாதி ச தஸ்ஸ தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பாகடகரணஸங்கா²தேன பஞ்ஞாபனட்டே²ன பஞ்ஞா, தேன தேன வா அனிச்சாதி³னா பகாரேன த⁴ம்மே ஜானாதீதிபி பஞ்ஞா.

ஸுதமயே ஞாணந்தி ஏத்த² ஸுதஸத்³தோ³ தாவ ஸஉபஸக்³கோ³ அனுபஸக்³கோ³ ச –

க³மனே விஸ்ஸுதே திந்தேனுயோகோ³பசிதேபி ச;

ஸத்³தே³ ச ஸோதத்³வாரானுஸாரஞாதே ச தி³ஸ்ஸதி.

ததா² ஹிஸ்ஸ ‘‘ஸேனாய பஸுதோ’’திஆதீ³ஸு க³ச்ச²ந்தோதி அத்தோ². ‘‘ஸுதத⁴ம்மஸ்ஸ பஸ்ஸதோ’’திஆதீ³ஸு (உதா³. 11; மஹாவ. 5) விஸ்ஸுதத⁴ம்மஸ்ஸாதி அத்தோ². ‘‘அவஸ்ஸுதா அவஸ்ஸுதஸ்ஸ புரிஸபுக்³க³லஸ்ஸா’’திஆதீ³ஸு (பாசி. 657) திந்தா திந்தஸ்ஸாதி அத்தோ². ‘‘யே ஜா²னபஸுதா தீ⁴ரா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 181) அனுயுத்தாதி அத்தோ². ‘‘தும்ஹேஹி புஞ்ஞம் பஸுதம் அனப்பக’’ந்திஆதீ³ஸு (கு². பா. 7.12; பே. வ. 25) உபசிதந்தி அத்தோ². ‘‘தி³ட்ட²ம் ஸுதம் முதம் விஞ்ஞாத’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.241) ஸத்³தோ³தி அத்தோ². ‘‘ப³ஹுஸ்ஸுதோ ஹோதி ஸுதத⁴ரோ ஸுதஸன்னிசயோ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.339) ஸோதத்³வாரானுஸாரவிஞ்ஞாதத⁴ரோதி அத்தோ². இத⁴ பனஸ்ஸ ஸோதத்³வாரானுஸாரேன விஞ்ஞாதம் உபதா⁴ரிதந்தி அத்தோ². ஸுதமயே ஞாணந்தி யா ஏஸா ஏதம் ஸுதம் விஞ்ஞாதம் அவதா⁴ரிதம் ஸத்³த⁴ம்மம் ஆரப்³ப⁴ ஆரம்மணம் கத்வா ஸப்³ப³பட²மஞ்ச அபராபரஞ்ச பவத்தா பஞ்ஞா, தம் ‘‘ஸுதமயே ஞாண’’ந்தி வுத்தம் ஹோதி, ஸுதமயம் ஞாணந்தி அத்தோ². ஸுதமயேதி ச பச்சத்தவசனமேதம், யதா² ‘‘ந ஹேவம் வத்தப்³பே³’’ (கதா². 1, 15-18). ‘‘வனப்பகு³ம்பே³ யதா² பு²ஸ்ஸிதக்³கே³’’ (கு². பா. 6.13; ஸு. நி. 236). ‘‘நத்தி² அத்தகாரே நத்தி² பரகாரே நத்தி² புரிஸகாரே’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.168) பச்சத்தவசனம், ஏவமிதா⁴பி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேன வுத்தம் – ‘‘ஸுதமயம் ஞாணந்தி அத்தோ²’’தி.

அத² வா ஸுதேன பகதோ ப²ஸ்ஸாதி³கோ த⁴ம்மபுஞ்ஜோ ஸுதமயோ, தஸ்மிம் ஸுதமயே த⁴ம்மபுஞ்ஜே பவத்தம் தம்ஸம்பயுத்தம் ஞாணம் ஸுதமயே ஞாணம். ஸபா⁴வஸாமஞ்ஞலக்க²ணவஸேன த⁴ம்மே ஜானாதீதி ஞாணம். தம்யேவ ஞாணம் பரியாயவசனேன அதி⁴ப்பாயபகாஸனத்த²ம் அனியமேன ‘‘பஞ்ஞா’’தி வத்வா பச்சா² அதி⁴ப்பேதம் ‘‘ஞாண’’ந்தி நியமேத்வா வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஞாணஞ்ச நாம ஸபா⁴வபடிவேத⁴லக்க²ணம், அக்க²லிதபடிவேத⁴லக்க²ணம் வா குஸலிஸ்ஸாஸகி²த்தஉஸுபடிவேதோ⁴ விய, விஸயோபா⁴ஸனரஸம் பதீ³போ விய, அஸம்மோஹபச்சுபட்டா²னம் அரஞ்ஞக³தஸுதே³ஸகோ விய. ‘‘ஸமாஹிதோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யதா²பூ⁴தம் பஜானாதீ’’தி (ஸம். நி. 5.1071) வசனதோ ஸமாதி⁴பத³ட்டா²னம். லக்க²ணாதீ³ஸு ஹி ஸபா⁴வோ வா ஸாமஞ்ஞம் வா லக்க²ணம் நாம, கிச்சம் வா ஸம்பத்தி வா ரஸோ நாம, உபட்டா²னாகாரோ வா ப²லம் வா பச்சுபட்டா²னம் நாம, ஆஸன்னகாரணம் பத³ட்டா²னம் நாமாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

2. ஸுத்வான ஸம்வரே பஞ்ஞாதி –

பாதிமோக்கோ² ஸதீ சேவ, ஞாணம் க²ந்தி ததே²வ ச;

வீரியம் பஞ்சிமே த⁴ம்மா, ஸம்வராதி பகாஸிதா.

‘‘இமினா பாதிமோக்க²ஸம்வரேன உபேதோ ஹோதி ஸமுபேதோ உபாக³தோ ஸமுபாக³தோ உபபன்னோ ஸம்பன்னோ ஸமன்னாக³தோ’’தி (விப⁴. 511) ஆக³தோ பாதிமோக்க²ஸம்வரோ. ‘‘சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா ந நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி நானுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் சக்கு²ந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும், தஸ்ஸ ஸம்வராய படிபஜ்ஜதி, ரக்க²தி சக்கு²ந்த்³ரியம், சக்கு²ந்த்³ரியே ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதீ’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 1.213; ம. நி. 1.295; ஸம். நி. 4.239; அ. நி. 3.16) நயேன ஆக³தோ ஸதிஸம்வரோ.

‘‘யானி ஸோதானி லோகஸ்மிம் (அஜிதாதி ப⁴க³வா),

ஸதி தேஸம் நிவாரணம்;

ஸோதானம் ஸம்வரம் ப்³ரூமி, பஞ்ஞாயேதே பிதீ⁴யரே’’தி . (சூளனி. அஜிதமாணவபுச்சா² 60; ஸு. நி. 1041) –

ஆக³தோ ஞாணஸம்வரோ. ‘‘கதமே ச, பி⁴க்க²வே, ஆஸவா படிஸேவனா பஹாதப்³பா³? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² படிஸங்கா² யோனிஸோ சீவரம் படிஸேவதீ’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.23; அ. நி. 6.58) நயேன ஆக³தோ பச்சயபடிஸேவனாஸம்வரோ, ஸோபி ஞாணஸம்வரேனேவ ஸங்க³ஹிதோ. ‘‘க²மோ ஹோதி ஸீதஸ்ஸ உண்ஹஸ்ஸ ஜிக⁴ச்சா²ய பிபாஸாய ட³ம்ஸமகஸவாதாதபஸரிஸபஸம்ப²ஸ்ஸானம் து³ருத்தானம் து³ராக³தானம் வசனபதா²னம் உப்பன்னானம் ஸாரீரிகானம் வேத³னானம் து³க்கா²னம் திப்³பா³னம் க²ரானம் கடுகானம் அஸாதானம் அமனாபானம் பாணஹரானம் அதி⁴வாஸகஜாதிகோ ஹோதீ’’தி (ம. நி. 1.24; அ. நி. 4.114; 6.58) ஆக³தோ க²ந்திஸம்வரோ. ‘‘உப்பன்னம் காமவிதக்கம் நாதி⁴வாஸேதி பஜஹதி வினோதே³தி ப்³யந்தீகரோதி அனபா⁴வம் க³மேதீ’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.26; அ. நி. 4.114; 6.58) நயேன ஆக³தோ வீரியஸம்வரோ. ‘‘இத⁴ அரியஸாவகோ மிச்சா²ஆஜீவம் பஹாய ஸம்மாஆஜீவேன ஜீவிகம் கப்பேதீ’’தி (ஸம். நி. 5.8) ஆக³தோ ஆஜீவபாரிஸுத்³தி⁴ஸம்வரோ, ஸோபி வீரியஸம்வரேனேவ ஸங்க³ஹிதோ. தேஸு ஸத்தஸு ஸம்வரேஸு பாதிமோக்க²ஸம்வரஇந்த்³ரியஸம்வரஆஜீவபாரிஸுத்³தி⁴பச்சயபடிஸேவனஸங்கா²தா சத்தாரோ ஸம்வரா இதா⁴தி⁴ப்பேதா, தேஸு ச விஸேஸேன பாதிமோக்க²ஸம்வரோ. ஸப்³போ³பி சாயம் ஸம்வரோ யதா²ஸகம் ஸம்வரிதப்³பா³னம் காயது³ச்சரிதாதீ³னம் ஸம்வரணதோ ஸம்வரோதி வுச்சதி. ஸுதமயஞாணே வுத்தம் த⁴ம்மம் ஸுத்வா ஸம்வரந்தஸ்ஸ ஸம்வரம் கரோந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸம்வரே பவத்தா தம்ஸம்பயுத்தா பஞ்ஞா ‘‘ஸுத்வான ஸம்வரே பஞ்ஞா’’தி வுத்தா. அத² வா ஹேதுஅத்தே² ஸுத்வாதி வசனஸ்ஸ ஸம்ப⁴வதோ ஸுதஹேதுனா ஸம்வரே பஞ்ஞாதிபி அத்தோ².

ஸீலமயே ஞாணந்தி ஏத்த² ஸீலந்தி ஸீலனட்டே²ன ஸீலம். கிமித³ம் ஸீலனம் நாம? ஸமாதா⁴னம் வா, காயகம்மாதீ³னம் ஸுஸீல்யவஸேன அவிப்பகிண்ணதாதி அத்தோ². உபதா⁴ரணம் வா, குஸலானம் த⁴ம்மானம் பதிட்டா²வஸேன ஆதா⁴ரபா⁴வோதி அத்தோ². ஏததே³வ ஹி ஏத்த² அத்த²த்³வயம் ஸத்³த³லக்க²ணவிதூ³ அனுஜானந்தி. அஞ்ஞே பன ‘‘அதி⁴ஸேவனட்டே²ன ஆசாரட்டே²ன தஸ்ஸீலட்டே²ன ஸிரட்டே²ன ஸீதலட்டே²ன ஸிவட்டே²ன ஸீல’’ந்தி வண்ணயந்தி.

ஸீலனம் லக்க²ணம் தஸ்ஸ, பி⁴ன்னஸ்ஸாபி அனேகதா⁴;

ஸனித³ஸ்ஸனத்தம் ரூபஸ்ஸ, யதா² பி⁴ன்னஸ்ஸ நேகதா⁴.

யதா² ஹி நீலபீதாதி³பே⁴தே³ன அனேகதா⁴ பி⁴ன்னஸ்ஸாபி ரூபாயதனஸ்ஸ ஸனித³ஸ்ஸனத்தம் லக்க²ணம் நீலாதி³பே⁴தே³ன பி⁴ன்னஸ்ஸாபி ஸனித³ஸ்ஸனபா⁴வானதிக்கமனதோ, ததா² ஸீலஸ்ஸ சேதனாதி³பே⁴தே³ன அனேகதா⁴ பி⁴ன்னஸ்ஸாபி யதே³தம் காயகம்மாதீ³னம் ஸமாதா⁴னவஸேன குஸலானஞ்ச த⁴ம்மானம் பதிட்டா²னவஸேன வுத்தம் ஸீலனம், ததே³வ லக்க²ணம் சேதனாதி³பே⁴தே³ன பி⁴ன்னஸ்ஸாபி ஸமாதா⁴னபதிட்டா²னபா⁴வானதிக்கமனதோ. ஏவம்லக்க²ணஸ்ஸ பனஸ்ஸ –

‘‘து³ஸ்ஸீல்யவித்³த⁴ம்ஸனதா, அனவஜ்ஜகு³ணோ ததா²;

கிச்சஸம்பத்தி அத்தே²ன, ரஸோ நாம பவுச்சதி’’.

தஸ்மா இத³ம் ஸீலம் நாம கிச்சட்டே²ன ரஸேன து³ஸ்ஸீல்யவித்³த⁴ம்ஸனரஸம், ஸம்பத்திஅத்தே²ன ரஸேன அனவஜ்ஜரஸந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஸோசேய்யபச்சுபட்டா²னம், தயித³ம் தஸ்ஸ விஞ்ஞுஹி;

ஓத்தப்பஞ்ச ஹிரீ சேவ, பத³ட்டா²னந்தி வண்ணிதம். –

தயித³ம் ஸீலம் ‘‘காயஸோசேய்யம் வசீஸோசேய்யம் மனோஸோசேய்ய’’ந்தி (இதிவு. 66) ஏவம் வுத்தஸோசேய்யபச்சுபட்டா²னம், ஸுசிபா⁴வேன பச்சுபட்டா²தி க³ஹணபா⁴வம் க³ச்ச²தி. ஹிரோத்தப்பஞ்ச பன தஸ்ஸ விஞ்ஞூஹி பத³ட்டா²னந்தி வண்ணிதம், ஆஸன்னகாரணந்தி அத்தோ². ஹிரோத்தப்பே ஹி ஸதி ஸீலம் உப்பஜ்ஜதி சேவ திட்ட²தி ச, அஸதி நேவ உப்பஜ்ஜதி ந திட்ட²தீதி ஏவம்விதே⁴ன ஸீலேன ஸஹக³தம் தம்ஸம்பயுத்தம் ஞாணம் ஸீலமயே ஞாணம். அத² வா ஸீலமேவ பகதம் ஸீலமயம், தஸ்மிம் ஸீலமயே தம்ஸம்பயுத்தம் ஞாணம். அஸம்வரே ஆதீ³னவபச்சவேக்க²ணா ச, ஸம்வரே ஆனிஸம்ஸபச்சவேக்க²ணா ச, ஸம்வரபாரிஸுத்³தி⁴பச்சவேக்க²ணா ச, ஸம்வரஸம்கிலேஸவோதா³னபச்சவேக்க²ணா ச ஸீலமயஞாணேனேவ ஸங்க³ஹிதா.

3. ஸம்வரித்வா ஸமாத³ஹனே பஞ்ஞாதி ஸீலமயஞாணே வுத்தஸீலஸம்வரேன ஸம்வரித்வா ஸம்வரம் கத்வா ஸீலே பதிட்டா²ய ஸமாத³ஹந்தஸ்ஸ உபசாரப்பனாவஸேன சித்தேகக்³க³தம் கரோந்தஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமாத³ஹனே பவத்தா தம்ஸம்பயுத்தா பஞ்ஞா. ஸமம் ஸம்மா ச ஆத³ஹனம் ட²பனந்தி ச ஸமாத³ஹனம், ஸமாதி⁴ஸ்ஸேவேதம் பரியாயவசனம்.

ஸமாதி⁴பா⁴வனாமயே ஞாணந்தி ஏத்த² குஸலசித்தேகக்³க³தா ஸமாதி⁴. கேனட்டே²ன ஸமாதி⁴? ஸமாதா⁴னட்டே²ன ஸமாதி⁴. கிமித³ம் ஸமாதா⁴னம் நாம? ஏகாரம்மணே சித்தசேதஸிகானம் ஸமம் ஸம்மா ச ஆதா⁴னம், ட²பனந்தி வுத்தம் ஹோதி. தஸ்மா யஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸானுபா⁴வேன ஏகாரம்மணே சித்தசேதஸிகா ஸமம் ஸம்மா ச அவிக்கி²பமானா அவிப்பகிண்ணா ச ஹுத்வா திட்ட²ந்தி, இத³ம் ஸமாதா⁴னந்தி வேதி³தப்³ப³ம். தஸ்ஸ கோ² பன ஸமாதி⁴ஸ்ஸ –

லக்க²ணம் து அவிக்கே²போ, விக்கே²பவித்³த⁴ம்ஸனம் ரஸோ;

அகம்பனமுபட்டா²னம், பத³ட்டா²னம் ஸுக²ம் பன.

பா⁴வீயதி வட்³டீ⁴யதீதி பா⁴வனா, ஸமாதி⁴ ஏவ பா⁴வனா ஸமாதி⁴பா⁴வனா, ஸமாதி⁴ஸ்ஸ வா பா⁴வனா வட்³ட⁴னா ஸமாதி⁴பா⁴வனா. ஸமாதி⁴பா⁴வனாவசனேன அஞ்ஞம் பா⁴வனம் படிக்கி²பதி. புப்³பே³ விய உபசாரப்பனாவஸேன ஸமாதி⁴பா⁴வனாமயே ஞாணம்.

4. பச்சயபரிக்³க³ஹே பஞ்ஞாதி ஏத்த² படிச்ச ப²லமேதீதி பச்சயோ. படிச்சாதி ந வினா தேன, அபச்சக்கி²த்வாதி அத்தோ². ஏதீதி உப்பஜ்ஜதி சேவ பவத்ததி சாதி அத்தோ². அபிச உபகாரகத்தோ² பச்சயத்தோ², தஸ்ஸ பச்சயஸ்ஸ ப³ஹுவித⁴த்தா பச்சயானம் பரிக்³க³ஹே வவத்தா²பனே ச பஞ்ஞா பச்சயபரிக்³க³ஹே பஞ்ஞா.

த⁴ம்மட்டி²திஞாணந்தி ஏத்த² த⁴ம்மஸத்³தோ³ தாவ ஸபா⁴வபஞ்ஞாபுஞ்ஞபஞ்ஞத்திஆபத்திபரியத்தினிஸ்ஸத்ததாவிகாரகு³ணபச்சயபச்சயுப்பன்னாதீ³ஸு தி³ஸ்ஸதி. அயஞ்ஹி ‘‘குஸலா த⁴ம்மா அகுஸலா த⁴ம்மா அப்³யாகதா த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. திகமாதிகா 1) ஸபா⁴வே தி³ஸ்ஸதி.

‘‘யஸ்ஸேதே சதுரோ த⁴ம்மா, ஸத்³த⁴ஸ்ஸ க⁴ரமேஸினோ;

ஸச்சம் த⁴ம்மோ தி⁴தி சாகோ³, ஸ வே பேச்ச ந ஸோசதீ’’தி. (ஸு. நி. 190) –

ஆதீ³ஸு பஞ்ஞாயம்.

‘‘ந ஹி த⁴ம்மோ அத⁴ம்மோ ச, உபோ⁴ ஸமவிபாகினோ;

அத⁴ம்மோ நிரயம் நேதி, த⁴ம்மோ பாபேதி ஸுக்³க³தி’’ந்தி. (தே²ரகா³. 304) –

ஆதீ³ஸு புஞ்ஞே. ‘‘பஞ்ஞத்தித⁴ம்மா நிருத்தித⁴ம்மா அதி⁴வசனத⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. து³கமாதிகா 106-108) பஞ்ஞத்தியம். ‘‘பாராஜிகா த⁴ம்மா ஸங்கா⁴தி³ஸேஸா த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 233-234) ஆபத்தியம். ‘‘இத⁴ பி⁴க்கு² த⁴ம்மம் ஜானாதி ஸுத்தம் கே³ய்யம் வேய்யாகரண’’ந்திஆதீ³ஸு (அ. நி. 5.73) பரியத்தியம். ‘‘தஸ்மிம் கோ² பன ஸமயே த⁴ம்மா ஹோந்தி (த⁴. ஸ. 121). த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதீ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.373; ம. நி. 1.115) நிஸ்ஸத்ததாயம். ‘‘ஜாதித⁴ம்மா ஜராத⁴ம்மா மரணத⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 10.107) விகாரே. ‘‘ச²ன்னம் பு³த்³த⁴த⁴ம்மான’’ந்திஆதீ³ஸு (மஹானி. 50) கு³ணே. ‘‘ஹேதும்ஹி ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’திஆதீ³ஸு (விப⁴. 720) பச்சயே. ‘‘டி²தாவ ஸா தா⁴து த⁴ம்மட்டி²ததா த⁴ம்மனியாமதா’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 2.20; அ. நி. 3.137) பச்சயுப்பன்னே. ஸ்வாயமிதா⁴பி பச்சயுப்பன்னே த³ட்ட²ப்³போ³. அத்த²தோ பன அத்தனோ ஸபா⁴வம் தா⁴ரேந்தீதி வா, பச்சயேஹி தா⁴ரீயந்தீதி வா, அத்தனோ ப²லம் தா⁴ரேந்தீதி வா, அத்தனோ பரிபூரகம் அபாயேஸு அபதமானம் தா⁴ரேந்தீதி வா, ஸகஸகலக்க²ணே தா⁴ரேந்தீதி வா, சித்தேன அவதா⁴ரீயந்தீதி வா யதா²யோக³ம் த⁴ம்மாதி வுச்சந்தி. இத⁴ பன அத்தனோ பச்சயேஹி தா⁴ரீயந்தீதி த⁴ம்மா, பச்சயஸமுப்பன்னா த⁴ம்மா திட்ட²ந்தி உப்பஜ்ஜந்தி சேவ பவத்தந்தி ச ஏதாயாதி த⁴ம்மட்டி²தி, பச்சயத⁴ம்மானமேதம் அதி⁴வசனம். தஸ்ஸம் த⁴ம்மட்டி²தியம் ஞாணம் த⁴ம்மட்டி²திஞாணம். இத³ஞ்ஹி ஸமாதி⁴பா⁴வனாமயஞாணே வுத்தஸமாதி⁴னா ஸமாஹிதேன சித்தேன யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனத்தா²ய யோக³மாரபி⁴த்வா வவத்தா²பிதனாமரூபஸ்ஸ தேஸம் நாமரூபானம் பச்சயபரிக்³க³ஹபரியாயம் த⁴ம்மட்டி²திஞாணம் உப்பஜ்ஜதி. ‘‘நாமரூபவவத்தா²னே ஞாண’’ந்தி அவத்வா ஏவ கஸ்மா ‘‘த⁴ம்மட்டி²திஞாண’’ந்தி வுத்தந்தி சே? பச்சயபரிக்³க³ஹேனேவ பச்சயஸமுப்பன்னபரிக்³க³ஹஸ்ஸ ஸித்³த⁴த்தா. பச்சயஸமுப்பன்னே ஹி அபரிக்³க³ஹிதே பச்சயபரிக்³க³ஹோ ந ஸக்கா ஹோதி காதும். தஸ்மா த⁴ம்மட்டி²திஞாணக³ஹணேனேவ தஸ்ஸ ஹேதுபூ⁴தம் புப்³பே³ ஸித்³த⁴ம் நாமரூபவவத்தா²னஞாணம் வுத்தமேவ ஹோதீதி வேதி³தப்³ப³ம். கஸ்மா து³தியததியஞாணம் விய ‘‘ஸமாத³ஹித்வா பச்சயபரிக்³க³ஹே பஞ்ஞா’’தி ந வுத்தந்தி சே? ஸமத²விபஸ்ஸனானம் யுக³னத்³த⁴த்தா.

‘‘ஸமாத³ஹித்வா யதா² சே விபஸ்ஸதி, விபஸ்ஸமானோ ததா² சே ஸமாத³ஹே;

விபஸ்ஸனா ச ஸமதோ² ததா³ அஹு, ஸமானபா⁴கா³ யுக³னத்³தா⁴ வத்தரே’’தி. –

ஹி வுத்தம். தஸ்மா ஸமாதி⁴ம் அவிஸ்ஸஜ்ஜேத்வா ஸமாதி⁴ஞ்ச ஞாணஞ்ச யுக³னத்³த⁴ம் கத்வா யாவ அரியமக்³கோ³, தாவ உஸ்ஸுக்காபேதப்³ப³ந்தி ஞாபனத்த²ம் ‘‘பச்சயபரிக்³க³ஹே பஞ்ஞா த⁴ம்மட்டி²திஞாண’’மிச்சேவ வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

5. அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னானம் த⁴ம்மானம் ஸங்கி²பித்வா வவத்தா²னே பஞ்ஞாதி ஏத்த² அத்தனோ ஸபா⁴வம், உப்பாதா³தி³க்க²ணம் வா பத்வா அதி இதா அதிக்கந்தாதி அதீதா, தது³ப⁴யம்பி ந ஆக³தா ந ஸம்பத்தாதி அனாக³தா, தம் தம் காரணம் படிச்ச உப்பாதா³தி³உத்³த⁴ம் பன்னா க³தா பவத்தாதி பச்சுப்பன்னா. அத்³தா⁴ ஸந்ததிக²ணபச்சுப்பன்னேஸு ஸந்ததிபச்சுப்பன்னம் இதா⁴தி⁴ப்பேதம். தேஸம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னானம் பஞ்சக்க²ந்த⁴த⁴ம்மானம் ஏகேகக்க²ந்த⁴லக்க²ணே ஸங்கி²பித்வா கலாபவஸேன ராஸிம் கத்வா வவத்தா²னே நிச்ச²யனே ஸன்னிட்டா²பனே பஞ்ஞா.

ஸம்மஸனே ஞாணந்தி ஸம்மா ஆமஸனே அனுமஜ்ஜனே பேக்க²ணே ஞாணம், கலாபஸம்மஸனஞாணந்தி அத்தோ². இத³ஞ்ஹி நாமரூபவவத்தா²னஞாணானந்தரம் நாமரூபபச்சயபரிக்³க³ஹே த⁴ம்மட்டி²திஞாணே டி²தஸ்ஸ ‘‘யம்கிஞ்சி ரூபம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா ஹீனம் வா பணீதம் வா யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா, ஸப்³ப³ம் தம் ரூபம் அனிச்சதோ வவத்த²பேதி, ஏகம் ஸம்மஸனம், து³க்க²தோ வவத்த²பேதி, ஏகம் ஸம்மஸனம், அனத்ததோ வவத்த²பேதி, ஏகம் ஸம்மஸன’’ந்திஆதி³னா (படி. ம. 1.48) நயேன வுத்தஸம்மஸனவஸேன புப்³பே³ வவத்தா²பிதே ஏகேகஸ்மிம் க²ந்தே⁴ திலக்க²ணம் ஆரோபேத்வா அனிச்சதோ து³க்க²தோ அனத்ததோ விபஸ்ஸந்தஸ்ஸ கலாபஸம்மஸனஞாணம் உப்பஜ்ஜதி.

6. பச்சுப்பன்னானம் த⁴ம்மானம் விபரிணாமானுபஸ்ஸனே பஞ்ஞாதி ஸந்ததிவஸேன பச்சுப்பன்னானம் அஜ்ஜ²த்தம் பஞ்சக்க²ந்த⁴த⁴ம்மானம் விபரிணாமத³ஸ்ஸனே ப⁴ங்க³த³ஸ்ஸனே பஞ்ஞா. யஸ்மா ‘‘இமே த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜித்வா பி⁴ஜ்ஜந்தீ’’தி உத³யம் க³ஹேத்வாபி பே⁴தே³யேவ சித்தம் ட²பேதி, தஸ்மா அவுத்தோபி உத³யோ வுத்தோயேவ ஹோதீதி வேதி³தப்³போ³. பச்சுப்பன்னானம் த⁴ம்மானம் த³ஸ்ஸனேன வா உத³யத³ஸ்ஸனஸ்ஸ ஸித்³த⁴த்தா உத³யோ வுத்தோயேவ ஹோதி. ந ஹி உத³யம் வினா த⁴ம்மானம் உப்பன்னத்தம் ஸிஜ்ஜ²தி, தஸ்மா ‘‘பச்சுப்பன்னானம் த⁴ம்மானம் உப்பாத³விபரிணாமானுபஸ்ஸனே பஞ்ஞா’’தி அவுத்தேபி வுத்தமேவ ஹோதீதி வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனே ஞாண’’ந்தி நியமிதத்தா ச உத³யத³ஸ்ஸனம் ஸித்³த⁴மேவ ஹோதீதி அனந்தரம் வுத்தஸ்ஸ ஸம்மஸனஞாணஸ்ஸ பாரம் க³ந்த்வா தம்ஸம்மஸனேயேவ பாகடீபூ⁴தே உத³யப்³ப³யே பரிக்³க³ண்ஹித்வா ஸங்கா²ரானம் பரிச்சே²த³கரணத்த²ம் உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனம் ஆரப⁴ந்தஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாஞாணம். தஞ்ஹி உத³யப்³ப³யே அனுபஸ்ஸனதோ உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாதி வுச்சதி.

7. ஆரம்மணம் படிஸங்கா²தி ரூபக்க²ந்தா⁴தி³ஆரம்மணம் ப⁴ங்க³தோ படிஸங்கா²ய ஜானித்வா பஸ்ஸித்வா. ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனே பஞ்ஞா விபஸ்ஸனே ஞாணந்தி தஸ்ஸ ஆரம்மணம் ப⁴ங்க³தோ படிஸங்கா²ய உப்பன்னஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ ப⁴ங்க³ம் அனுபஸ்ஸனே யா பஞ்ஞா, தம் ‘‘விபஸ்ஸனே ஞாண’’ந்தி வுத்தம் ஹோதி. விபஸ்ஸனாதி ச விவிதா⁴ பஸ்ஸனா விபஸ்ஸனா. ஆரம்மணபடிஸங்கா²திபி பாடோ². தஸ்ஸத்தோ² – ஆரம்மணஸ்ஸ படிஸங்கா² ஜானனா பஸ்ஸனாதி வுத்தனயேனேவ ஆரம்மணபடிஸங்கா² ‘‘ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனே பஞ்ஞா விபஸ்ஸனே ஞாண’’ந்தி வுத்தம் ஹோதி. யஸ்மா பன ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாய ஏவ விபஸ்ஸனா ஸிக²ம் பாபுணாதி, தஸ்மா விஸேஸேத்வா இத³மேவ ‘‘விபஸ்ஸனே ஞாண’’ந்தி வுத்தம். யஸ்மா உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாய டி²தஸ்ஸ மக்³கா³மக்³க³ஞாணத³ஸ்ஸனம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்மா தஸ்ஸா ஸித்³தா⁴ய தம் ஸித்³த⁴மேவ ஹோதீதி தம் அவத்வாவ ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாய ஏவ விபஸ்ஸனாஸிக²ம் ஞாணம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாய ஸுபரிதி³ட்ட²உத³யப்³ப³யஸ்ஸ ஸுபரிச்சி²ன்னேஸு ஸங்கா²ரேஸு லஹும் லஹும் உபட்ட²ஹந்தேஸு ஞாணே திக்கே² வஹந்தே உத³யம் பஹாய ப⁴ங்கே³ ஏவ ஸதி ஸந்திட்ட²தி, தஸ்ஸ ‘‘ஏவம் உப்பஜ்ஜித்வா ஏவம் நாம ஸங்கா²ரா பி⁴ஜ்ஜந்தீ’’தி பஸ்ஸதோ ஏதஸ்மிம் டா²னே ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாஞாணம் உப்பஜ்ஜதி.

8. ப⁴யதுபட்டா²னே பஞ்ஞாதி உப்பாத³பவத்தனிமித்தஆயூஹனாபடிஸந்தீ⁴னம் ப⁴யதோ உபட்டா²னே பீளாயோக³தோ ஸப்படிப⁴யவஸேன க³ஹணூபக³மனே பஞ்ஞாதி அத்தோ². ப⁴யதோ உபட்டா²தீதி ப⁴யதுபட்டா²னம் ஆரம்மணம், தஸ்மிம் ப⁴யதுபட்டா²னே. அத² வா ப⁴யதோ உபதிட்ட²தீதி ப⁴யதுபட்டா²னம், பஞ்ஞா, தம் ‘‘ப⁴யதுபட்டா²ன’’ந்தி வுத்தம் ஹோதி.

ஆதீ³னவே ஞாணந்தி பு⁴ம்மவசனமேவ. ‘‘யா ச ப⁴யதுபட்டா²னே பஞ்ஞா, யஞ்ச ஆதீ³னவே ஞாணம், யா ச நிப்³பி³தா³, இமே த⁴ம்மா ஏகட்டா², ப்³யஞ்ஜனமேவ நான’’ந்தி (படி. ம. 1.227) வுத்தத்தா ஏகமிவ வுச்சமானம்பி அவத்தா²பே⁴தே³ன முஞ்சிதுகம்யதாதி³ விய திவித⁴மேவ ஹோதி. தஸ்மா ப⁴யதுபட்டா²னஆதீ³னவானுபஸ்ஸனாஸு ஸித்³தா⁴ஸு நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனா ஸித்³தா⁴ ஹோதீதி கத்வா அவுத்தாபி வுத்தாவ ஹோதீதி வேதி³தப்³பா³.

ஸப்³ப³ஸங்கா²ரானம் ப⁴ங்கா³ரம்மணம் ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனம் ஆஸேவந்தஸ்ஸ பா⁴வேந்தஸ்ஸ ப³ஹுலீகரோந்தஸ்ஸ திப⁴வசதுயோனிபஞ்சக³திஸத்தவிஞ்ஞாணட்டி²தினவஸத்தாவாஸேஸு பபே⁴த³கா ஸங்கா²ரா ஸுகே²ன ஜீவிதுகாமஸ்ஸ பீ⁴ருகபுரிஸஸ்ஸ ஸீஹப்³யக்³க⁴தீ³பிஅச்ச²தரச்ச²யக்க²ரக்க²ஸசண்ட³கோ³ணசண்ட³குக்குரபபி⁴ன்ன- மத³சண்ட³ஹத்தி²கோ⁴ரஆஸிவிஸஅஸனிவிசக்கஸுஸானரணபூ⁴மிஜலிதஅங்கா³ரகாஸுஆத³யோ விய மஹாப⁴யம் ஹுத்வா உபட்ட²ஹந்தி, தஸ்ஸ ‘‘அதீதா ஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴, பச்சுப்பன்னா நிருஜ்ஜ²ந்தி, அனாக³தாபி ஏவமேவ நிருஜ்ஜி²ஸ்ஸந்தீ’’தி பஸ்ஸதோ ஏதஸ்மிம் டா²னே ப⁴யதுபட்டா²னம் ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி. தஸ்ஸ தம் ப⁴யதுபட்டா²னஞாணம் ஆஸேவந்தஸ்ஸ பா⁴வேந்தஸ்ஸ ப³ஹுலீகரோந்தஸ்ஸ ஸப்³ப³ப⁴வயோனிக³திடி²திஸத்தாவாஸேஸு நேவ தாணம் ந லேணம் ந க³தி ந படிஸரணம் பஞ்ஞாயதி, ஸப்³ப³ப⁴வயோனிக³திடி²தினிவாஸக³தேஸு ஸங்கா²ரேஸு ஏகஸங்கா²ரேபி பத்த²னா வா பராமாஸோ வா ந ஹோதி, தயோ ப⁴வா வீதச்சிதங்கா³ரபுண்ணா அங்கா³ரகாஸுயோ விய, சத்தாரோ மஹாபூ⁴தா கோ⁴ரவிஸா ஆஸிவிஸா விய, பஞ்சக்க²ந்தா⁴ உக்கி²த்தாஸிகா வத⁴கா விய, ச² அஜ்ஜ²த்திகாயதனானி ஸுஞ்ஞகா³மோ விய, ச² பா³ஹிராயதனானி கா³மகா⁴தகசோரா விய, ஸத்தவிஞ்ஞாணட்டி²தியோ நவ ச ஸத்தாவாஸா ஏகாத³ஸஹி அக்³கீ³ஹி ஆதி³த்தா ஸம்பஜ்ஜலிதா ஸஜோதிபூ⁴தா விய ச, ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா க³ண்ட³பூ⁴தா ரோக³பூ⁴தா ஸல்லபூ⁴தா அக⁴பூ⁴தா ஆபா³த⁴பூ⁴தா விய ச நிரஸ்ஸாதா³ நிரஸா மஹாஆதீ³னவராஸிபூ⁴தா ஹுத்வா உபட்ட²ஹந்தி, ஸுகே²ன ஜீவிதுகாமஸ்ஸ பீ⁴ருகபுரிஸஸ்ஸ ரமணீயாகாரஸண்டி²தம்பி ஸவாளகமிவ வனக³ஹனம், ஸஸத்³தூ³லா விய கு³ஹா, ஸகா³ஹரக்க²ஸம் விய உத³கம், ஸமுஸ்ஸிதக²க்³கா³ விய பச்சத்தி²கா, ஸவிஸம் விய போ⁴ஜனம், ஸசோரோ விய மக்³கோ³, ஆதி³த்தமிவ அகா³ரம், உய்யுத்தஸேனா விய ரணபூ⁴மி. யதா² ஹி ஸோ புரிஸோ ஏதானி ஸவாளகவனக³ஹனாதீ³னி ஆக³ம்ம பீ⁴தோ ஸம்விக்³கோ³ லோமஹட்ட²ஜாதோ ஸமந்ததோ ஆதீ³னவமேவ பஸ்ஸதி, ஏவமேவ ஸோ யோகா³வசரோ ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாவஸேன ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு ப⁴யதோ உபட்டி²தேஸு ஸமந்ததோ நிரஸம் நிரஸ்ஸாத³ம் ஆதீ³னவமேவ பஸ்ஸதி. தஸ்ஸேவம் பஸ்ஸதோ ஆதீ³னவானுபஸ்ஸனாஞாணம் உப்பஜ்ஜதி.

ஸோ ஏவம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரே ஆதீ³னவதோ ஸம்பஸ்ஸந்தோ ஸப்³ப³ப⁴வயோனிக³திவிஞ்ஞாணட்டி²திஸத்தாவாஸக³தே ஸபே⁴த³கே ஸங்கா²ரக³தே நிப்³பி³ந்த³தி உக்கண்ட²தி நாபி⁴ரமதி. ஸேய்யதா²பி நாம சித்தகூடபப்³ப³தபாதா³பி⁴ரதோ ஸுவண்ணராஜஹம்ஸோ அஸுசிம்ஹி சண்டா³லகா³மத்³வாரஆவாடே நாபி⁴ரமதி, ஸத்தஸு மஹாஸரேஸுயேவ அபி⁴ரமதி, ஏவமேவ அயம் யோகீ³ராஜஹம்ஸோ ஸுபரிதி³ட்டா²தீ³னவே ஸபே⁴த³கே ஸங்கா²ரக³தே நாபி⁴ரமதி, பா⁴வனாராமதாய பன பா⁴வனாரதியா ஸமன்னாக³தத்தா ஸத்தஸு அனுபஸ்ஸனாஸுயேவ அபி⁴ரமதி. யதா² ச ஸுவண்ணபஞ்ஜரேபி பக்கி²த்தோ ஸீஹோ மிக³ராஜா நாபி⁴ரமதி, தியோஜனஸஹஸ்ஸவித்த²தே பன ஹிமவந்தேயேவ ரமதி, ஏவமயம்பி யோகீ³ஸீஹோ திவிதே⁴ ஸுக³திப⁴வேபி நாபி⁴ரமதி, தீஸு அனுபஸ்ஸனாஸுயேவ ரமதி. யதா² ச ஸப்³ப³ஸேதோ ஸத்தப்பதிட்டோ² இத்³தி⁴மா வேஹாஸங்க³மோ ச²த்³த³ந்தோ நாக³ராஜா நக³ரமஜ்ஜே² நாபி⁴ரமதி, ஹிமவதி ச²த்³த³ந்தரஹதே³யேவ ரமதி, ஏவமயம் யோகீ³வரவாரணோ ஸப்³ப³ஸ்மிம்பி ஸங்கா²ரக³தே நாபி⁴ரமதி, ‘‘அனுப்பாதோ³ கே²ம’’ந்திஆதி³னா (படி. ம. 1.53) நயேன நித்³தி³ட்டே² ஸந்திபதே³யேவ ரமதி, தன்னின்னதப்போணதப்பப்³பா⁴ரமானஸோ ஹோதி. ஏத்தாவதா தஸ்ஸ நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனாஞாணம் உப்பன்னம் ஹோதீதி.

9. முஞ்சிதுகம்யதாபடிஸங்கா²ஸந்திட்ட²னா பஞ்ஞா ஸங்கா²ருபேக்கா²ஸு ஞாணந்தி முஞ்சிதும் சஜிதும் காமேதி இச்ச²தீதி முஞ்சிதுகாமோ, முஞ்சிதுகாமஸ்ஸ பா⁴வோ முஞ்சிதுகம்யதா. படிஸங்கா²தி உபபரிக்க²தீதி படிஸங்கா², படிஸங்கா²னம் வா படிஸங்கா². ஸந்திட்ட²தி அஜ்ஜு²பேக்க²தீதி ஸந்திட்ட²னா, ஸந்திட்ட²னம் வா ஸந்திட்ட²னா. முஞ்சிதுகம்யதா ச ஸா படிஸங்கா² ச ஸந்திட்ட²னா சாதி முஞ்சிதுகம்யதாபடிஸங்கா²ஸந்திட்ட²னா. இதி புப்³ப³பா⁴கே³ நிப்³பி³தா³ஞாணேன நிப்³பி³ன்னஸ்ஸ உப்பாதா³தீ³னி பரிச்சஜிதுகாமதா முஞ்சிதுகம்யதா. முஞ்சனஸ்ஸ உபாயகரணத்த²ம் மஜ்ஜே² படிஸங்கா²னம் படிஸங்கா². முஞ்சித்வா அவஸானே அஜ்ஜு²பேக்க²னம் ஸந்திட்ட²னா. ஏவம் அவத்தா²பே⁴தே³ன திப்பகாரா பஞ்ஞா ஸங்கா²ரானம் அஜ்ஜு²பேக்க²னாஸு ஞாணம், முஞ்சிதுகம்யதாபடிஸங்கா²ஸந்திட்ட²னாஸங்கா²தானம் அவத்தா²பே⁴தே³ன பி⁴ன்னானம் திஸ்ஸன்னம்பி பஞ்ஞானம் ஸங்கா²ருபேக்க²தம் இச்ச²ந்தேன பன ‘‘பஞ்ஞா’’தி ச ‘‘ஸங்கா²ருபேக்கா²ஸூ’’தி ச ப³ஹுவசனம் கதம், அவத்தா²பே⁴தே³ன பி⁴ன்னஸ்ஸாபி ஏகத்தா ‘‘ஞாண’’ந்தி ஏகவசனம் கதந்தி வேதி³தப்³ப³ம். வுத்தஞ்ச – ‘‘யா ச முஞ்சிதுகம்யதா யா ச படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனா யா ச ஸங்கா²ருபேக்கா², இமே த⁴ம்மா ஏகட்டா², ப்³யஞ்ஜனமேவ நான’’ந்தி (படி. ம. 1.227). கேசி பன ‘‘ஸங்கா²ருபேக்கா²ஸூதி ப³ஹுவசனம் ஸமத²விபஸ்ஸனாவஸேன ஸங்கா²ருபேக்கா²னம் ப³ஹுத்தா’’திபி வத³ந்தி. ஸங்கா²ருபேக்கா²ஸூதி ச கிரியாபேக்க²ந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அவத்தா²பே⁴தே³ன பன தேன நிப்³பி³தா³ஞாணேன நிப்³பி³ந்த³ந்தஸ்ஸ உக்கண்ட²ந்தஸ்ஸ ஸப்³ப³ப⁴வயோனிக³திவிஞ்ஞாணட்டி²திஸத்தாவாஸக³தேஸு ஸபே⁴த³கேஸு ஸங்கா²ரேஸு சித்தம் ந ஸஜ்ஜதி ந லக்³க³தி ந ப³ஜ்ஜ²தி, ஸப்³ப³ஸங்கா²ரக³தம் முஞ்சிதுகாமம் ச²ட்³டே³துகாமம் ஹோதி.

அத² வா யதா² ஜாலப்³ப⁴ந்தரக³தோ மச்சோ², ஸப்பமுக²க³தோ மண்டூ³கோ, பஞ்ஜரபக்கி²த்தோ வனகுக்குடோ, த³ள்ஹபாஸவஸம்க³தோ மிகோ³, அஹிதுண்டி³கஹத்த²க³தோ ஸப்போ, மஹாபங்கபக்க²ந்தோ³ குஞ்ஜரோ, ஸுபண்ணமுக²க³தோ நாக³ராஜா, ராஹுமுக²பவிட்டோ² சந்தோ³, ஸபத்தபரிக்கி²த்தோ புரிஸோதிஏவமாத³யோ ததோ ததோ முச்சிதுகாமா நிஸ்ஸரிதுகாமாவ ஹோந்தி, ஏவம் தஸ்ஸ யோகி³னோ சித்தம் ஸப்³ப³ஸ்மா ஸங்கா²ரக³தா முச்சிதுகாமம் நிஸ்ஸரிதுகாமம் ஹோதி. ஏவஞ்ஹி வுச்சமானே ‘‘முச்சிதுகாமஸ்ஸ முச்சிதுகம்யதா’’தி பாடோ² யுஜ்ஜதி. ஏவஞ்ச ஸதி ‘‘உப்பாத³ம் முஞ்சிதுகம்யதா’’திஆதீ³ஸு ‘‘உப்பாதா³ முச்சிதுகம்யதா’’திஆதி³ வத்தப்³ப³ம் ஹோதி, தஸ்மா புரிமோ ஏவ அத்தோ² ஸுந்த³ரதரோ. அத²ஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு விக³தாலயஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸங்கா²ரக³தம் முஞ்சிதுகாமஸ்ஸ முஞ்சிதுகம்யதாஞாணம் உப்பஜ்ஜதி. ஸோ ஏவம் ஸப்³ப³ப⁴வயோனிக³திவிஞ்ஞாணட்டி²திஸத்தாவாஸக³தே ஸபே⁴த³கே ஸங்கா²ரே முஞ்சிதுகாமோ முஞ்சனஸ்ஸ உபாயஸம்பாத³னத்த²ம் புன தே ஏவ ஸங்கா²ரே படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணேன திலக்க²ணம் ஆரோபேத்வா விபஸ்ஸதி. ஏவஞ்ஹி விபஸ்ஸதோ சஸ்ஸ அனிச்சவஸேன நிமித்தம் படிஸங்கா²ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி, து³க்க²வஸேன பவத்தம் படிஸங்கா²ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி, அனத்தவஸேன நிமித்தஞ்ச பவத்தஞ்ச படிஸங்கா²ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி. ஸோ படிஸங்கா²னுபஸ்ஸனாஞாணேன ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா ஸுஞ்ஞா’’தி தி³ஸ்வா திலக்க²ணம் ஆரோபேத்வா ஸங்கா²ரே பரிக்³க³ண்ஹந்தோ ப⁴யஞ்ச நந்தி³ஞ்ச விப்பஹாய ப⁴ரியாய தோ³ஸம் தி³ஸ்வா விஸ்ஸட்ட²ப⁴ரியோ விய புரிஸோ தஸ்ஸா ப⁴ரியாய ஸங்கா²ரேஸு உதா³ஸீனோ ஹோதி மஜ்ஜ²த்தோ, ‘‘அஹ’’ந்தி வா ‘‘மம’’ந்தி வா ந க³ண்ஹாதி. தஸ்ஸ ஏவம் ஜானதோ ஏவம் பஸ்ஸதோ தீஸு ப⁴வேஸு சித்தம் பதிலீயதி படிகுடதி படிவத்ததி ந ஸம்பஸாரியதி. ஸேய்யதா²பி நாம பது³மபலாஸே ஈஸகம் போணே உத³கபு²ஸிதானி பதிலீயந்தி படிகுடந்தி படிவத்தந்தி ந ஸம்பஸாரியந்தி. ஸேய்யதா²பி வா பன குக்குடபத்தம் வா ந்ஹாருத³த்³து³லம் வா அக்³கி³ம்ஹி பக்கி²த்தம் பதிலீயதி படிகுடதி படிவத்ததி ந ஸம்பஸாரியதி, ஏவம் தஸ்ஸ தீஸு ப⁴வேஸு சித்தம் பதிலீயதி படிகுடதி படிவத்ததி ந ஸம்பஸாரியதி, உபேக்கா² ஸண்டா²தி. ஏவமஸ்ஸ ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணம் உப்பன்னம் ஹோதி. இமினா ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணேன ஸத்³தி⁴ம் உபரி கோ³த்ரபு⁴ஞாணஸ்ஸ ஸாத⁴கம் அனுலோமஞாணம் புப்³பா³பரஞாணேஹி அவுத்தம்பி வுத்தமேவ ஹோதீதி வேதி³தப்³ப³ம். வுத்தஞ்ஹி ப⁴க³வதா –

‘‘ஸோ வத, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கஞ்சி ஸங்கா²ரம் நிச்சதோ ஸமனுபஸ்ஸந்தோ அனுலோமிகாய க²ந்தியா ஸமன்னாக³தோ ப⁴விஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, அனுலோமிகாய க²ந்தியா அஸமன்னாக³தோ ஸம்மத்தனியாமம் ஓக்கமிஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி, ஸம்மத்தனியாமம் அனோக்கமமானோ ஸோதாபத்திப²லம் வா ஸகதா³கா³மிப²லம் வா அனாகா³மிப²லம் வா அரஹத்தப²லம் வா ஸச்சி²கரிஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’திஆதி³ (அ. நி. 6.98; படி. ம. 3.36).

வுத்தஞ்ச த⁴ம்மஸேனாபதினா –

‘‘கதிஹாகாரேஹி அனுலோமிகம் க²ந்திம் படிலப⁴தி? கதிஹாகாரேஹி ஸம்மத்தனியாமம் ஓக்கமதி? சத்தாலீஸாய ஆகாரேஹி அனுலோமிகம் க²ந்திம் படிலப⁴தி, சத்தாலீஸாய ஆகாரேஹி ஸம்மத்தனியாமம் ஓக்கமதீ’’திஆதி³ (படி. ம. 3.37).

பட்டா²னே சேதம் வுத்தம் ப⁴க³வதா –

‘‘அனுலோமம் கோ³த்ரபு⁴ஸ்ஸ அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ. அனுலோமம் வோதா³னஸ்ஸ அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’திஆதி³ (பட்டா². 1.1.417).

தஸ்ஸ ஹி தம் ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணம் ஆஸேவந்தஸ்ஸ பா⁴வேந்தஸ்ஸ ப³ஹுலீகரோந்தஸ்ஸ அதி⁴மோக்க²ஸத்³தா⁴ ப³லவதரா ஹோதி, வீரியம் ஸுபக்³க³ஹிதம், ஸதி ஸூபட்டி²தா, சித்தம் ஸுஸமாஹிதம், ஸங்கா²ருபேக்கா²ஞாணம் திக்க²தரம் பவத்ததி. தஸ்ஸ இதா³னி மக்³கோ³ உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீதி ஸங்கா²ருபேக்கா²ய ஸங்கா²ரே ‘‘அனிச்சா’’தி வா ‘‘து³க்கா²’’தி வா ‘‘அனத்தா’’தி வா ஸம்மஸித்வா ப⁴வங்க³ம் ஓதரதி. ப⁴வங்கா³னந்தரம் ஸங்கா²ருபேக்கா²ய கதனயேனேவ ஸங்கா²ரே ‘‘அனிச்சா’’தி வா ‘‘து³க்கா²’’தி வா ‘‘அனத்தா’’தி வா ஆரம்மணம் குருமானம் உப்பஜ்ஜதி மனோத்³வாராவஜ்ஜனம். தத³னந்தரம் ததே²வ ஸங்கா²ரே ஆரம்மணம் கத்வா த்³வே தீணி சத்தாரி வா ஜவனசித்தானி உப்பஜ்ஜந்தி. தம்ஸம்பயுத்தம் ஞாணம் அனுலோமஞாணம். தஞ்ஹி புரிமானஞ்ச அட்ட²ன்னம் விபஸ்ஸனாஞாணானம் தத²கிச்சதாய அனுலோமேதி, உபரி ச பத்தப்³பா³னம் ஸத்ததிம்ஸாய போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மானம் அனுலோமேதி. யதா² ஹி த⁴ம்மிகோ ராஜா வினிச்ச²யட்டா²னே நிஸின்னோ அட்ட²ன்னம் வோஹாரிகமஹாமத்தானம் வினிச்ச²யம் ஸுத்வா அக³திக³மனம் பஹாய மஜ்ஜ²த்தோ ஹுத்வா ‘‘ஏவம் ஹோதூ’’தி அனுமோத³மானோ தேஸஞ்ச வினிச்ச²யஸ்ஸ அனுலோமேதி, போராணஸ்ஸ ச ராஜத⁴ம்மஸ்ஸ. தத்த² ராஜா விய அனுலோமஞாணம், அட்ட² வோஹாரிகமஹாமத்தா விய அட்ட² விபஸ்ஸனாஞாணானி, போராணராஜத⁴ம்மோ விய ஸத்ததிம்ஸ போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா, யதா² ராஜா ‘‘ஏவம் ஹோதூ’’தி அனுமோத³மானோ வோஹாரிகானஞ்ச வினிச்ச²யஸ்ஸ ராஜத⁴ம்மஸ்ஸ ச அனுலோமேதி, ஏவமித³ம் அனிச்சாதி³வஸேன ஸங்கா²ரே ஆரப்³ப⁴ உப்பஜ்ஜமானானம் அட்ட²ன்னஞ்ச விபஸ்ஸனாஞாணானம் தத²கிச்சதாய அனுலோமேதி, உபரி ச பத்தப்³பா³னம் ஸத்ததிம்ஸாய போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மானம். தஸ்மா அனுலோமஞாணந்தி வுச்சதி.

10. ப³ஹித்³தா⁴ வுட்டா²னவிவட்டனே பஞ்ஞா கோ³த்ரபு⁴ஞாணந்தி ஏத்த² ப³ஹித்³தா⁴தி ஸங்கா²ரனிமித்தம். தஞ்ஹி அஜ்ஜ²த்தசித்தஸந்தானே அகுஸலக்க²ந்தே⁴ உபாதா³ய ப³ஹித்³தா⁴தி வுத்தம். தஸ்மா ப³ஹித்³தா⁴ ஸங்கா²ரனிமித்தம்ஹா வுட்டா²தி விக³தம் ஹுத்வா உத்³த⁴ம் திட்ட²தீதி வுட்டா²னம், விவட்டதி பராவட்டதி பரம்முக²ம் ஹோதீதி விவட்டனம், வுட்டா²னஞ்ச தம் விவட்டனஞ்சாதி வுட்டா²னவிவட்டனம். தேனேவாஹ –

‘‘கோ³த்ரபு⁴ஞாணம் ஸமுத³யஸ்ஸ அஸமுச்சி²ந்த³னதோ பவத்தா ந வுட்டா²தி, நிப்³பா³னாரம்மணதோ பன நிமித்தா வுட்டா²தீதி ஏகதோ வுட்டா²னம் ஹோதீ’’தி (விஸுத்³தி⁴. 2.827).

புது²ஜ்ஜனகோ³த்தாபி⁴ப⁴வனதோ அரியகோ³த்தபா⁴வனதோ கோ³த்ரபு⁴. இத³ஞ்ஹி அனுலோமஞாணேஹி பது³மபலாஸதோ உத³கமிவ ஸப்³ப³ஸங்கா²ரதோ பதிலீயமானசித்தஸ்ஸ அனுலோமஞாணஸ்ஸ ஆஸேவனந்தே அனிமித்தம் நிப்³பா³னம் ஆரம்மணம் குருமானம் புது²ஜ்ஜனகோ³த்தம் புது²ஜ்ஜனஸங்க²ம் புது²ஜ்ஜனபூ⁴மிம் அதிக்கமமானம் அரியகோ³த்தம் அரியஸங்க²ம் அரியபூ⁴மிம் ஓக்கமமானம் நிப்³பா³னாரம்மணே பட²மாவத்தனபட²மாபோ⁴க³பட²மஸமன்னாஹாரபூ⁴தம் மக்³க³ஸ்ஸ அனந்தரஸமனந்தராஸேவனஉபனிஸ்ஸயனத்தி²விக³தவஸேன ச²ஹி ஆகாரேஹி பச்சயபா⁴வம் ஸாத⁴யமானம் ஸிகா²ப்பத்தம் விபஸ்ஸனாய முத்³த⁴பூ⁴தம் அபுனராவத்தகம் உப்பஜ்ஜதி.

11. து³ப⁴தோ வுட்டா²னவிவட்டனே பஞ்ஞா மக்³கே³ ஞாணந்தி ஏத்த² து³ப⁴தோதி உப⁴தோ, த்³வயதோதி வா வுத்தம் ஹோதி. கிலேஸானம் ஸமுச்சி²ந்த³னதோ கிலேஸேஹி ச தத³னுவத்தகக்க²ந்தே⁴ஹி ச நிப்³பா³னாரம்மணகரணதோ ப³ஹித்³தா⁴ ஸப்³ப³ஸங்கா²ரனிமித்தேஹி ச வுட்டா²தி விவட்டதீதி து³ப⁴தோ வுட்டா²னவிவட்டனே பஞ்ஞா. தேனேவாஹ –

‘‘சத்தாரிபி மக்³க³ஞாணானி அனிமித்தாரம்மணத்தா நிமித்ததோ வுட்ட²ஹந்தி, ஸமுத³யஸ்ஸ ஸமுச்சி²ந்த³னதோ பவத்தா வுட்ட²ஹந்தீதி து³ப⁴தோ வுட்டா²னானி ஹோந்தீ’’தி (விஸுத்³தி⁴. 2.827).

மக்³கே³ ஞாணந்தி நிப்³பா³னம் மக்³க³தி பேக்க²தி, நிப்³பா³னத்தி²கேஹி வா மக்³கீ³யதி அன்வேஸீயதி, கிலேஸே வா மாரேந்தோ க³ச்ச²தி பவத்ததீதி மக்³கோ³, தஸ்மிம் மக்³கே³ ஞாணம். ஜாதிக்³க³ஹணேன ஏகவசனம் கதம். தஞ்ஹி கோ³த்ரபு⁴ஞாணஸ்ஸ அனந்தரம் நிப்³பா³னம் ஆரம்மணம் குருமானம் ஸயம்வஜ்ஜே² கிலேஸே நிரவஸேஸம் ஸமுச்சி²ந்த³மானம் அனமதக்³க³ஸம்ஸாரவட்டது³க்க²ஸமுத்³த³ம் ஸோஸயமானம் ஸப்³பா³பாயத்³வாரானி பித³ஹமானம் ஸத்தஅரியத⁴னஸம்முகீ²பா⁴வம் குருமானம் அட்ட²ங்கி³கம் மிச்சா²மக்³க³ம் பஜஹமானம் ஸப்³ப³வேரப⁴யானி வூபஸமயமானம் ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஓரஸபுத்தபா⁴வமுபனயமானம் அஞ்ஞானி ச அனேகானி ஆனிஸம்ஸஸதானி படிலாப⁴யமானம் மக்³க³ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி.

டா²தும் இச்ச²ம் புரிஸோ, லங்கி⁴த்வா மாதிகாய பரதீரே;

வேகே³னாக³ம்ம யதா², க³ண்ஹித்வா ஓரிமதிரதருப³த்³த⁴ம்.

ரஜ்ஜும் வா த³ண்ட³ம் வா, உல்லங்கி⁴த்வான பாரனின்னதனு;

பாராபன்னோ பன தம், முஞ்சிய வேத⁴ம் பதிட்ட²ஹதி பாரே.

ஏவம் யோகா³வசரோ, ஸக்காயமயம்ஹி ஓரிமே தீரே;

தி³ட்ட²ப⁴யோ அப⁴யே பன, டா²தும் இச்ச²ம் அமதபாரே.

உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸ, பபு⁴திகவேகே³ன ஆக³தோ ரஜ்ஜும்;

ரூபாவ்ஹம் த³ண்ட³ம் வா, ததி³தரக²ந்தா⁴வ்ஹயம் ஸம்மா.

க³ண்ஹித்வா ஆவஜ்ஜன, சித்தேன ஹி புப்³ப³வுத்தனயதோவ;

அனுலோமேஹுல்லங்கி⁴ய, நிப்³பு³தினின்னோ ததா³ஸனோபக³தோ.

தம் முஞ்சிய கோ³த்ரபு⁴னா, அலத்³த⁴ஆஸேவனேன து பவேத⁴ம்;