நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ

கு²த்³த³கனிகாயே

நேத்திப்பகரண-அட்ட²கதா²

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²

மஹாகாருணிகம் நாத²ம், ஞேய்யஸாக³ரபாரகு³ம்;

வந்தே³ நிபுணக³ம்பீ⁴ர-விசித்ரனயதே³ஸனம்.

விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னா, யேன நிய்யந்தி லோகதோ;

வந்தே³ தமுத்தமம் த⁴ம்மம், ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴பூஜிதம்.

ஸீலாதி³கு³ணஸம்பன்னோ, டி²தோ மக்³க³ப²லேஸு யோ;

வந்தே³ அரியஸங்க⁴ம் தம், புஞ்ஞக்கே²த்தம் அனுத்தரம்.

வந்த³னாஜனிதம் புஞ்ஞம், இதி யம் ரதனத்தயே;

ஹதந்தராயோ ஸப்³ப³த்த², ஹுத்வாஹம் தஸ்ஸ தேஜஸா.

டி²திம் ஆகங்க²மானேன, சிரம் ஸத்³த⁴ம்மனேத்தியா;

த⁴ம்மரக்கி²தநாமேன, தே²ரேன அபி⁴யாசிதோ.

பது³முத்தரனாத²ஸ்ஸ, பாத³மூலே பவத்திதம்;

பஸ்ஸதா அபி⁴னீஹாரம், ஸம்பத்தம் யஸ்ஸ மத்த²கம்.

ஸம்கி²த்தம் விப⁴ஜந்தானம், ஏஸோ அக்³கோ³தி தாதி³னா;

ட²பிதோ ஏதத³க்³க³ஸ்மிம், யோ மஹாஸாவகுத்தமோ.

ச²ளபி⁴ஞ்ஞோ வஸிப்பத்தோ, பபி⁴ன்னபடிஸம்பி⁴தோ³;

மஹாகச்சாயனோ தே²ரோ, ஸம்பு³த்³தே⁴ன பஸம்ஸிதோ.

தேன யா பா⁴ஸிதா நேத்தி, ஸத்தா²ரா அனுமோதி³தா;

ஸாஸனஸ்ஸ ஸதா³யத்தா, நவங்க³ஸ்ஸத்த²வண்ணனா.

தஸ்ஸா க³ம்பீ⁴ரஞாணேஹி, ஓகா³ஹேதப்³ப³பா⁴வதோ;

கிஞ்சாபி து³க்கரா காதும், அத்த²ஸம்வண்ணனா மயா.

ஸஹ ஸம்வண்ணனம் யஸ்மா, த⁴ரதே ஸத்து²ஸாஸனம்;

புப்³பா³சரியஸீஹானம், திட்ட²தேவ வினிச்ச²யோ.

தஸ்மா தமுபனிஸ்ஸாய, ஓகா³ஹேத்வான பஞ்சபி;

நிகாயே பேடகேனாபி, ஸம்ஸந்தி³த்வா யதா²ப³லம்.

ஸுவிஸுத்³த⁴மஸம்கிண்ணம், நிபுணத்த²வினிச்ச²யம்;

மஹாவிஹாரவாஸீனம், ஸமயம் அவிலோமயம்.

பமாத³லேக²ம் வஜ்ஜேத்வா, பாளிம் ஸம்மா நியோஜயம்;

உபதே³ஸம் விபா⁴வேந்தோ, கரிஸ்ஸாமத்த²வண்ணனம்.

இதி அத்த²ம் அஸங்கிண்ணம், நேத்திப்பகரணஸ்ஸ மே;

விப⁴ஜந்தஸ்ஸ ஸக்கச்சம், நிஸாமயத² ஸாத⁴வோதி.

தத்த² கேனட்டே²ன நேத்தி? ஸத்³த⁴ம்மனயனட்டே²ன நேத்தி. யதா² ஹி தண்ஹா ஸத்தே காமாதி³ப⁴வம் நயதீதி ‘‘ப⁴வனேத்தீ’’தி வுச்சதி, ஏவமயம்பி வேனேய்யஸத்தே அரியத⁴ம்மம் நயதீதி ஸத்³த⁴ம்மனயனட்டே²ன ‘‘நேத்தீ’’தி வுச்சதி. அத² வா நயந்தி தாயாதி நேத்தி. நேத்திப்பகரணேன ஹி கரணபூ⁴தேன த⁴ம்மகதி²கா வேனேய்யஸத்தே த³ஸ்ஸனமக்³க³ம் நயந்தி ஸம்பாபேந்தீதி, நீயந்தி வா ஏத்த² ஏதஸ்மிம் பகரணே அதி⁴ட்டா²னபூ⁴தே பதிட்டா²பேத்வா வேனேய்யா நிப்³பா³னம் ஸம்பாபியந்தீதி நேத்தி. ந ஹி நேத்திஉபதே³ஸஸன்னிஸ்ஸயேன வினா அவிபரீதஸுத்தத்தா²வபோ³தோ⁴ ஸம்ப⁴வதி. ததா² ஹி வுத்தம் – ‘‘தஸ்மா நிப்³பா³யிதுகாமேனா’’திஆதி³. ஸப்³பா³பி ஹி ஸுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸம்வண்ணனா நேத்திஉபதே³ஸாயத்தா, நேத்தி ச ஸுத்தப்பப⁴வா, ஸுத்தம் ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ப்பப⁴வந்தி.

ஸா பனாயம் நேத்தி பகரணபரிச்சே²த³தோ திப்பபே⁴தா³ ஹாரனயபட்டா²னானம் வஸேன. பட²மஞ்ஹி ஹாரவிசாரோ, ததோ நயவிசாரோ, பச்சா² பட்டா²னவிசாரோதி. பாளிவவத்தா²னதோ பன ஸங்க³ஹவாரவிபா⁴க³வாரவஸேன து³விதா⁴. ஸப்³பா³பி ஹி நேத்தி ஸங்க³ஹவாரோ விபா⁴க³வாரோதி வாரத்³வயமேவ ஹோதி.

தத்த² ஸங்க³ஹவாரோ ஆதி³தோ பஞ்சஹி கா³தா²ஹி பரிச்சி²ன்னோ. ஸப்³போ³ ஹி பகரணத்தோ² ‘‘யம் லோகோ பூஜயதே’’திஆதீ³ஹி பஞ்சஹி கா³தா²ஹி அபரிக்³க³ஹிதோ நாம நத்தி². நனு சேத்த² பட்டா²னம் அஸங்க³ஹிதந்தி? நயித³மேவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், மூலபத³க்³க³ஹணேன பட்டா²னஸ்ஸ ஸங்க³ஹிதத்தா. ததா² ஹி வக்க²தி – ‘‘அட்டா²ரஸ மூலபதா³ குஹிம் த³ட்ட²ப்³பா³ ஸாஸனபட்டா²னே’’தி. மூலபத³பட்டா²னானி ஹி அத்த²னயஸங்கா²ரத்திகா விய அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸங்க³ஹிதானி.

விபா⁴க³வாரோ பன உத்³தே³ஸனித்³தே³ஸபடினித்³தே³ஸவஸேன திவிதோ⁴. தேஸு ‘‘தத்த² கதமே ஸோளஸ ஹாரா’’தி ஆரபி⁴த்வா யாவ ‘‘ப⁴வந்தி அட்டா²ரஸ பதா³னீ’’தி அயம் உத்³தே³ஸவாரோ. ‘‘அஸ்ஸாதா³தீ³னவதா’’தி ஆரபி⁴த்வா யாவ ‘‘தேத்திம்ஸா ஏத்திகா நேத்தீ’’தி அயம் நித்³தே³ஸவாரோ. படினித்³தே³ஸவாரோ பன ஹாரவிப⁴ங்க³வாரோ ஹாரஸம்பாதவாரோ நயஸமுட்டா²னவாரோ ஸாஸனபட்டா²னவாரோதி சதுப்³பி³தோ⁴. தேஸு ‘‘தத்த² கதமோ தே³ஸனாஹாரோ’’தி ஆரபி⁴த்வா யாவ ‘‘அயம் பஹானேன ஸமாரோபனா’’தி அயம் ஹாரவிப⁴ங்க³வாரோ. தத்த² ‘‘கதமோ தே³ஸனாஹாரஸம்பாதோ’’தி ஆரபி⁴த்வா யாவ ‘‘அனுபாதி³ஸேஸா ச நிப்³பா³னதா⁴தூ’’தி அயம் ஹாரஸம்பாதவாரோ. ஏத்தா²ஹ – ஹாரவிப⁴ங்க³ஹாரஸம்பாதவாரானம் கிம் நானாகரணந்தி? வுச்சதே – யத்த² அனேகேஹிபி உதா³ஹரணஸுத்தேஹி ஏகோ ஹாரோ நித்³தி³ஸீயதி, அயம் ஹாரவிப⁴ங்க³வாரோ. யத்த² பன ஏகஸ்மிம் ஸுத்தே அனேகே ஹாரா ஸம்பதந்தி, அயம் ஹாரஸம்பாதவாரோ. வுத்தஞ்ஹேதம் பேடகே –

‘‘யத்த² ச ஸப்³பே³ ஹாரா, ஸம்பதமானா நயந்தி ஸுத்தத்த²ம்;

ப்³யஞ்ஜனவிதி⁴புது²த்தா, ஸா பூ⁴மீ ஹாரஸம்பாதோ’’தி.

நயஸமுட்டா²னஸாஸனபட்டா²னவாரவிபா⁴கோ³ பாகடோ ஏவ. ஸாஸனபட்டா²னவாரோ பன ஸங்க³ஹவாரே விய உத்³தே³ஸனித்³தே³ஸவாரேஸுபி ந ஸரூபதோ உத்³த⁴டோதி. ஏத்தா²ஹ – ‘‘இத³ம் நேத்திப்பகரணம் மஹாஸாவகபா⁴ஸிதம், ப⁴க³வதா அனுமோதி³த’’ந்தி ச கத²மேதம் விஞ்ஞாயதீதி? பாளிதோ ஏவ. ந ஹி பாளிதோ அஞ்ஞம் பமாணதரம் அத்தி². யா ஹி சதூஹி மஹாபதே³ஸேஹி அவிருத்³தா⁴ பாளி, ஸா பமாணம். ததா² ஹி அக³ரஹிதாய ஆசரியபரம்பராய பேடகோபதே³ஸோ விய இத³ம் நேத்திப்பகரணம் ஆப⁴தம். யதி³ ஏவம் கஸ்மாஸ்ஸ நிதா³னம் ந வுத்தம். ஸாவகபா⁴ஸிதானம்பி ஹி ஸுப⁴ஸுத்த- (தீ³. நி. 1.444 ஆத³யோ) அனங்க³ணஸுத்த- (ம. நி. 1.57 ஆத³யோ) கச்சாயனஸம்யுத்தாதீ³னம் நிதா³னம் பா⁴ஸிதந்தி? நயித³ம் ஏகந்திகம். ஸாவகபா⁴ஸிதானம் பு³த்³த⁴பா⁴ஸிதானம்பி ஹி ஏகச்சானம் படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³னித்³தே³ஸாதீ³னம் த⁴ம்மபத³பு³த்³த⁴வம்ஸாதீ³னஞ்ச நிதா³னம் ந பா⁴ஸிதம், ந ச தாவதா தானி அப்பமாணம், ஏவமிதா⁴பி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

நிதா³னஞ்ச நாம ஸுத்தவினயானம் த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகஉபாலித்தே²ராதீ³ஹி மஹாஸாவகேஹேவ பா⁴ஸிதம், இத³ஞ்ச மஹாஸாவகபா⁴ஸிதம், தே²ரம் முஞ்சித்வா அனஞ்ஞவிஸயத்தா இமிஸ்ஸா விசாரணாயாதி கிமேதேன நிதா³னக³வேஸனேன, அத்தோ²யேவேத்த² க³வேஸிதப்³போ³, யோ பாளியா அவிருத்³தோ⁴தி. அத² வா பாளியா அத்த²ஸம்வண்ணனாபா⁴வதோ ந இமஸ்ஸ பகரணஸ்ஸ விஸும் நிதா³னவசனகிச்சம் அத்தி², படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³னித்³தே³ஸாதீ³னம் வியாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

இதா³னி ஏதஸ்மிம் பகரணே நானப்பகாரகோஸல்லத்த²ம் அயம் விபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³ – ஸப்³ப³மேவ சேதம் பகரணம் ஸாஸனபரியேட்டி²பா⁴வதோ ஏகவித⁴ம், ததா² அரியமக்³க³ஸம்பாத³னதோ விமுத்திரஸதோ ச. ப்³யஞ்ஜனத்த²விசாரபா⁴வதோ து³வித⁴ம், ததா² ஸங்க³ஹவிபா⁴க³பா⁴வதோ த⁴ம்மவினயத்த²ஸம்வண்ணனதோ லோகியலோகுத்தரத்த²ஸங்க³ஹணதோ ரூபாரூபத⁴ம்மபரிக்³கா³ஹகதோ லக்க²ணலக்கி²யபா⁴வதோ பவத்தினிவத்திவசனதோ ஸபா⁴க³விஸபா⁴க³னித்³தே³ஸதோ ஸாதா⁴ரணாஸாதா⁴ரணத⁴ம்மவிபா⁴க³தோ ச.

திவித⁴ம் புக்³க³லத்தயனித்³தே³ஸதோ திவித⁴கல்யாணவிபா⁴க³தோ பரிஞ்ஞத்தயகத²னதோ பஹானத்தயூபதே³ஸதோ ஸிக்க²த்தயஸங்க³ஹணதோ திவித⁴ஸம்கிலேஸவிஸோத⁴னதோ மூலகீ³திஅனுகீ³திஸங்கீ³திபே⁴த³தோ பிடகத்தயத்த²ஸம்வண்ணனதோ ஹாரனயபட்டா²னப்பபே⁴த³தோ ச.

சதுப்³பி³த⁴ம் சதுப்படிஸம்பி⁴தா³விஸயதோ சதுனயதே³ஸனதோ த⁴ம்மத்த²தே³ஸனாபடிவேத⁴க³ம்பீ⁴ரபா⁴வதோ ச. பஞ்சவித⁴ம் அபி⁴ஞ்ஞேய்யாதி³த⁴ம்மவிபா⁴க³தோ பஞ்சக்க²ந்த⁴னித்³தே³ஸதோ பஞ்சக³திபரிச்சே²த³தோ பஞ்சனிகாயத்த²விவரணதோ ச. ச²ப்³பி³த⁴ம் ச²ளாரம்மணவிபா⁴க³தோ ச²அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிராயதனவிபா⁴க³தோ ச. ஸத்தவித⁴ம் ஸத்தவிஞ்ஞாணட்டி²திபரிச்சே²த³தோ. நவவித⁴ம் ஸுத்தாதி³னவங்க³னித்³தே³ஸதோ. சுத்³த³ஸவித⁴ம் ஸுத்தாதி⁴ட்டா²னவிபா⁴க³தோ. ஸோளஸவித⁴ம் அட்ட²வீஸதிவித⁴ஞ்ச ஸாஸனபட்டா²னப்பபே⁴த³தோ. சதுராஸீதிஸஹஸ்ஸவித⁴ம் சதுராஸீதிஸஹஸ்ஸத⁴ம்மக்க²ந்த⁴விசாரபா⁴வதோதிஆதி³னா நயேன பகரணவிபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³.

தத்த² ஸாஸனபரியேட்டி²பா⁴வதோதி ஸகலம் நேத்திப்பகரணம் ஸிக்க²த்தயஸங்க³ஹஸ்ஸ நவங்க³ஸ்ஸ ஸத்து²ஸாஸனஸ்ஸ அத்த²ஸம்வண்ணனாபா⁴வதோ. அரியமக்³க³ஸம்பாத³னதோதி த³ஸ்ஸனபூ⁴மிபா⁴வனாபூ⁴மிஸம்பாத³னதோ. விமுத்திரஸதோதி ஸாஸனஸ்ஸ அமதபரியோஸானத்தா வுத்தம். ப்³யஞ்ஜனத்த²விசாரபா⁴வதோதி ஹாரப்³யஞ்ஜனபத³கம்மனயானம் ப்³யஞ்ஜனவிசாரத்தா அத்த²பத³அத்த²னயானம் அத்த²விசாரத்தா வுத்தம். ஸங்க³ஹவிபா⁴க³பா⁴வோ பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. த⁴ம்மவினயத்த²ஸம்வண்ணனதோதி ஸகலஸ்ஸாபி பரியத்திஸாஸனஸ்ஸ த⁴ம்மவினயபா⁴வதோ வுத்தம். லக்க²ணலக்கி²யபா⁴வதோதி நேத்திவசனஸ்ஸ லக்க²ணத்தா உதா³ஹரணஸுத்தானஞ்ச லக்கி²யத்தா வுத்தம். ஸபா⁴க³விஸபா⁴க³னித்³தே³ஸதோதி ஸமானஜாதியா த⁴ம்மா ஸபா⁴கா³, படிபக்கா² விஸபா⁴கா³, தம்விசாரபா⁴வதோதி அத்தோ². ஸாதா⁴ரணாஸாதா⁴ரணத⁴ம்மவிபா⁴க³தோதி பஹானேகட்ட²ஸஹஜேகட்ட²தாதி³ஸாமஞ்ஞேன யே த⁴ம்மா யேஸம் த⁴ம்மானம் நாமவத்தா²தி³னா ஸாதா⁴ரணா தப்³பி³து⁴ரதாய அஸாதா⁴ரணா ச, தம்விபா⁴க³தோ து³வித⁴ந்தி அத்தோ².

புக்³க³லத்தயனித்³தே³ஸதோதி உக்³க⁴டிதஞ்ஞுஆதி³ புக்³க³லத்தயனித்³தே³ஸதோ. திவித⁴கல்யாணவிபா⁴க³தோதி ஆதி³கல்யாணாதி³விபா⁴க³தோ. மூலகீ³திஅனுகீ³திஸங்கீ³திபே⁴த³தோதி பட²மம் வசனம் மூலகீ³தி, வுத்தஸ்ஸேவ அத்த²ஸ்ஸ ஸங்க³ஹகா³தா² அனுகீ³தி, தம்தம்ஸுத்தத்த²யோஜனவஸேன விப்பகிண்ணஸ்ஸ பகரணஸ்ஸ ஸங்கா³யனம் ஸங்கீ³தி, ஸா தே²ரஸ்ஸ பரதோ பவத்திதாதி வேதி³தப்³பா³, ஏதாஸம் திஸ்ஸன்னம் பே⁴த³தோ திவித⁴ந்தி அத்தோ². பஞ்சக்க²ந்த⁴னித்³தே³ஸதோதி ரூபாதி³பஞ்சக்க²ந்த⁴ஸீலாதி³பஞ்சத⁴ம்மக்க²ந்த⁴னித்³தே³ஸதோ பஞ்சவித⁴ந்தி அத்தோ². ஸுத்தாதி⁴ட்டா²னவிபா⁴க³தோதி லோப⁴தோ³ஸமோஹானம் அலோபா⁴தோ³ஸாமோஹானம் காயவசீமனோகம்மானம் ஸத்³தா⁴தி³பஞ்சிந்த்³ரியானஞ்ச வஸேன சுத்³த³ஸவித⁴ஸ்ஸ ஸுத்தாதி⁴ட்டா²னஸ்ஸ விபா⁴க³வசனதோ சுத்³த³ஸவித⁴ந்தி அத்தோ². ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யந்தி ந பபஞ்சிதம்.

1. ஸங்க³ஹவாரவண்ணனா

ஏவம் அனேகபே⁴த³விப⁴த்தே நேத்திப்பகரணே யதி³த³ம் வுத்தம் ‘‘ஸங்க³ஹவிபா⁴க³வாரவஸேன து³வித⁴’’ந்தி, தத்த² ஸங்க³ஹவாரோ ஆதி³. தஸ்ஸாபி ‘‘யம் லோகோ பூஜயதே’’தி அயம் கா³தா² ஆதி³. தத்த² யந்தி அனியமதோ உபயோக³னித்³தே³ஸோ, தஸ்ஸ ‘‘தஸ்ஸா’’தி இமினா நியமனம் வேதி³தப்³ப³ம். லோகோதி கத்துனித்³தே³ஸோ. பூஜயதேதி கிரியானித்³தே³ஸோ. ஸலோகபாலோதி கத்துவிஸேஸனம். ஸதா³தி காலனித்³தே³ஸோ. நமஸ்ஸதி சாதி உபசயேன கிரியானித்³தே³ஸோ. தஸ்ஸாதி ஸாமினித்³தே³ஸோ. ஏதந்தி பச்சத்தனித்³தே³ஸோ. ஸாஸனவரந்தி பச்சத்தனித்³தே³ஸேன நித்³தி³ட்ட²த⁴ம்மனித³ஸ்ஸனம். விதூ³ஹீதி கரணவசனேன கத்துனித்³தே³ஸோ. ஞேய்யந்தி கம்மவாசககிரியானித்³தே³ஸோ. நரவரஸ்ஸாதி ‘‘தஸ்ஸா’’தி நியமேத்வா த³ஸ்ஸிதஸ்ஸ ஸரூபதோ த³ஸ்ஸனம்.

தத்த² லோகியந்தி ஏத்த² புஞ்ஞாபுஞ்ஞானி தப்³பி³பாகோ சாதி லோகோ, பஜா, ஸத்தனிகாயோதி அத்தோ². லோக-ஸத்³தோ³ ஹி ஜாதிஸத்³த³தாய ஸாமஞ்ஞவஸேன நிரவஸேஸதோ ஸத்தே ஸங்க³ண்ஹாதி. கிஞ்சாபி ஹி லோகஸத்³தோ³ ஸங்கா²ரபா⁴ஜனேஸுபி தி³ட்ட²ப்பயோகோ³, பூஜனகிரியாயோக்³யபூ⁴ததாவஸேன பன ஸத்தலோகவசனோ ஏவ இத⁴ க³ஹிதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். பூஜயதேதி மானயதி, அபசாயதீதி அத்தோ².

லோகம் பாலேந்தீதி லோகபாலா, சத்தாரோ மஹாராஜானோ. லோகியா பன இந்த³யமவருணகுவேரா லோகபாலாதி வத³ந்தி. ஸஹ லோகபாலேஹீதி ஸலோகபாலோ, ‘‘லோகோ’’தி இமினா துல்யாதி⁴கரணம். அத² வா இஸ்ஸரியாதி⁴பச்சேன தம்தம்ஸத்தலோகஸ்ஸ பாலனதோ ரக்க²ணதோ க²த்தியசதுமஹாராஜஸக்கஸுயாமஸந்துஸிதஸுனிம்மிதபரனிம்மிதவஸவத்திமஹாப்³ரஹ்மாத³யோ லோகபாலா. தேஹி ஸஹ தம்தம்ஸத்தனிகாயோ ஸலோகபாலோ லோகோதி வுத்தோ. அத² வா ‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, ஸுக்கா த⁴ம்மா லோகம் பாலேந்தீ’’தி (அ. நி. 2.9; இதிவு. 42) வசனதோ ஹிரோத்தப்பத⁴ம்மா லோகபாலா. தேஹி ஸமன்னாக³தோ லோகோ ஸலோகபாலோ. ஹிரோத்தப்பஸம்பன்னா ஹி பாபக³ரஹினோ ஸப்புரிஸா த⁴ம்மச்ச²ந்த³வந்ததாய ப⁴க³வதி பூஜானமக்காரபரா ஹோந்தீதி.

ஸதா³தி ஸப்³ப³காலம் ரத்திஞ்சேவ தி³வா ச, ஸதா³தி வா ப⁴க³வதோ த⁴ரமானகாலே ததோ பரஞ்ச. அத² வா ஸதா³தி அபி⁴னீஹாரதோ பட்டா²ய யாவ ஸாஸனந்தரதா⁴னா, ததோ பரம்பி வா. மஹாபி⁴னீஹாரதோ பட்டா²ய ஹி மஹாபோ³தி⁴ஸத்தா போ³தி⁴யா நியததாய பு³த்³த⁴ங்குரபூ⁴தா ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ பூஜனீயா சேவ வந்த³னீயா ச ஹோந்தி. யதா²ஹ ப⁴க³வா ஸுமேத⁴பூ⁴தோ –

‘‘தீ³பங்கரோ லோகவிதூ³, ஆஹுதீனம் படிக்³க³ஹோ;

மம கம்மம் பகித்தேத்வா, த³க்கி²ணம் பாத³முத்³த⁴ரி.

‘‘யே தத்தா²ஸும் ஜினபுத்தா, பத³க்கி²ணமகம்ஸு மம்;

தே³வா மனுஸ்ஸா அஸுரா ச, அபி⁴வாதே³த்வான பக்கமு’’ந்தி. (பு³. வம். 2.75-76);

நமஸ்ஸதி சாதி கேசி கேஸஞ்சி பூஜாஸக்காராதீ³னி கரோந்தாபி தேஸம் அபாகடகு³ணதாய நமக்காரம் ந கரோந்தி, ந ஏவம் ப⁴க³வதோ, யதா²பூ⁴தஅப்³பு⁴க்³க³தகித்திஸத்³த³தாய பன ப⁴க³வந்தம் ஸதே³வகோ லோகோ பூஜயதி சேவ நமஸ்ஸதி சாதி அத்தோ². ‘‘ஸதா³ நரமனுஸ்ஸோ’’தி கேசி பட²ந்தி, தம் ந ஸுந்த³ரம். தஸ்ஸாதி யம் ஸதே³வகோ லோகோ பூஜயதி சேவ நமஸ்ஸதி ச, தஸ்ஸ. ஏதந்தி இதா³னி வத்தப்³ப³ம் பு³த்³தி⁴யம் விபரிவத்தமானம் ஸாமஞ்ஞேன த³ஸ்ஸேதி. ஸாஸனவரந்தி தம் ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேதி. தத்த² தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபரமத்தே²ஹி யதா²ரஹம் ஸத்தே ஸாஸதி வினேதி ஏதேனாதி ஸாஸனம், ததே³வ ஏகந்தனிய்யானட்டே²ன அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணகு³ணதாய ச உத்தமட்டே²ன தம்தம்அபி⁴பத்தி²தஸமித்³தி⁴ஹேதுதாய பண்டி³தேஹி வரிதப்³ப³தோ வா வரம், ஸாஸனமேவ வரந்தி ஸாஸனவரம். விதூ³ஹீதி யதா²ஸபா⁴வதோ கம்மகம்மப²லானி குஸலாதி³பே⁴தே³ ச த⁴ம்மே வித³ந்தீதி விதூ³, பண்டி³தமனுஸ்ஸா, தேஹி. ஞாதப்³ப³ம், ஞாணமரஹதீதி வா ஞேய்யம். நரவரஸ்ஸாதி புரிஸவரஸ்ஸ, அக்³க³புக்³க³லஸ்ஸாதி அத்தோ².

இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யோ அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணமஹாகருணாஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணாதி³கு³ணவிஸேஸயோகே³ன ஸதே³வகேன லோகேன பூஜனீயோ நமஸ்ஸனீயோ ச ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, தஸ்ஸ லோகே உத்தமபுக்³க³லஸ்ஸ ஏதம் இதா³னி அம்ஹேஹி விப⁴ஜிதப்³ப³ஹாரனயபட்டா²னவிசாரணவிஸயபூ⁴தம் ஸாஸனம் ஆதி³கல்யாணதாதி³கு³ணஸம்பத்தியா வரம் அக்³க³ம் உத்தமம் நிபுணஞாணகோ³சரதாய பண்டி³தவேத³னீயமேவாதி. ப⁴க³வதோ ஹி வசனம் ஏககா³தா²மத்தம்பி ஸச்சபடிச்சஸமுப்பாத³க²ந்தா⁴யதனதா⁴திந்த்³ரியஸதிபட்டா²னாதி³ஸபா⁴வத⁴ம்மனித்³தா⁴ரணக்க²மதாய ஸோளஸஹாரபஞ்சனயஸோளஸஅட்ட²வீஸதிவித⁴பட்டா²னவிசாரயோக்³யபா⁴வேன ச பரமக³ம்பீ⁴ரம் அத்த²தோ அகா³த⁴பாரம் ஸண்ஹஸுகு²மஞாணவிஸயமேவாதி. தேனேவாஹ – ‘‘பஞ்ஞவந்தஸ்ஸாயம் த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ து³ப்பஞ்ஞஸ்ஸா’’தி (தீ³. நி. 3.358; அ. நி. 8.30). அத² வா ப⁴க³வதோ ஸாஸனம் பரிஞ்ஞாக்கமேன லக்க²ணாவபோ³த⁴ப்படிபத்தியா ஸுஞ்ஞதமுகா²தீ³ஹி ஓகா³ஹிதப்³ப³த்தா அவிஞ்ஞூனம் ஸுபினந்தேனபி ந விஸயோ ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘விதூ³ஹி ஞேய்ய’’ந்தி. ததா² ச வுத்தம் – ‘‘ஏது விஞ்ஞூ புரிஸோ’’திஆதி³.

அபரே பன ‘‘தம் தஸ்ஸ ஸாஸனவர’’ந்தி பட²ந்தி, தேஸம் மதேன யம்-ஸத்³தோ³ ஸாஸன-ஸத்³தே³ன ஸமானாதி⁴கரணோதி த³ட்ட²ப்³போ³. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி யம் ஸாஸனவரம் ஸலோகபாலோ லோகோ பூஜயதி நமஸ்ஸதி ச, தம் ஸாஸனவரம் விதூ³ஹி ஞாதப்³ப³ந்தி. இமஸ்மிஞ்ச நயே லோகபால-ஸத்³தே³ன ப⁴க³வாபி வுச்சதி. ப⁴க³வா ஹி லோகக்³க³தாயகத்தா நிப்பரியாயேன லோகபாலோ, தஸ்மா ‘‘தஸ்ஸா’’தி லோகபாலஸ்ஸ ஸத்து²னோதி அத்தோ². ஸலோகபாலோதி சேத்த² லோகபால-ஸத்³தோ³ கு³ணீபூ⁴தோபி ஸத்து²விஸயத்தா ஸாஸன-ஸத்³தா³பேக்க²தாய ஸாமிபா⁴வேன ஸம்ப³ந்தீ⁴விஸேஸபூ⁴தோ பதா⁴னபூ⁴தோ விய படினித்³தே³ஸம் அரஹதீதி.

கத²ம் பன ஸயம் த⁴ம்மஸ்ஸாமீ ப⁴க³வா த⁴ம்மம் பூஜயதீதி? நாயம் விரோதோ⁴. த⁴ம்மக³ருனோ ஹி பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ, தே ஸப்³ப³காலம் த⁴ம்மம் அபசாயமானாவ விஹரந்தீதி. வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘யம்னூனாஹம் ய்வாயம் த⁴ம்மோ மயா அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴, தமேவ த⁴ம்மம் ஸக்கத்வா க³ரும் கத்வா உபனிஸ்ஸாய விஹரேய்ய’’ந்தி (ஸம். நி. 1.173; அ. நி. 4.21).

அபி ச ப⁴க³வதோ த⁴ம்மபூஜனா ஸத்தஸத்தாஹப்படிபத்திஆதீ³ஹி தீ³பேதப்³பா³. த⁴ம்மஸ்ஸாமீதி ச த⁴ம்மேன ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ஸாமீதி அத்தோ², ந த⁴ம்மஸ்ஸ ஸாமீதி. ஏவம்பி நமஸ்ஸதீதி வசனம் ந யுஜ்ஜதி. ந ஹி ப⁴க³வா கஞ்சி நமஸ்ஸதீதி, ஏஸோபி நித்³தோ³ஸோ. ந ஹி நமஸ்ஸதீதி பத³ஸ்ஸ நமக்காரம் கரோதீதி அயமேவ அத்தோ², அத² கோ² க³ருகரணேன தன்னின்னோ தப்போணோ தப்பப்³பா⁴ரோதி அயம்பி அத்தோ² லப்³ப⁴தி. ப⁴க³வா ச த⁴ம்மக³ருதாய ஸப்³ப³காலம் த⁴ம்மனின்னபோணபப்³பா⁴ரபா⁴வேன விஹரதீதி. அயஞ்ச அத்தோ² ‘‘யேன ஸுத³ம் ஸ்வாஹம் நிச்சகப்பம் விஹராமீ’’தி (ம. நி. 1.387) ஏவமாதீ³ஹி ஸுத்தபதே³ஹி தீ³பேதப்³போ³. ‘‘விதூ³ஹி நேய்ய’’ந்திபி பாடோ², தஸ்ஸ பண்டி³தேஹி ஸபரஸந்தானேஸு நேதப்³ப³ம் பாபேதப்³ப³ந்தி அத்தோ². தத்த² அத்தஸந்தானே பாபனம் பு³ஜ்ஜ²னம், பரஸந்தானே போ³த⁴னந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஏவம் ப⁴க³வதோ ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ பூஜனீயவந்த³னீயபா⁴வோ அக்³க³புக்³க³லபா⁴வோ ச வுச்சமானோ கு³ணவிஸிட்ட²தம் தீ³பேதி, ஸா ச கு³ணவிஸிட்ட²தா மஹாபோ³தி⁴யா வேதி³தப்³பா³. ஆஸவக்க²யஞாணபத³ட்டா²னஞ்ஹி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபத³ட்டா²னஞ்ச ஆஸவக்க²யஞாணம் ‘‘மஹாபோ³தீ⁴’’தி வுச்சதி. ஸா அவிபரீதத⁴ம்மதே³ஸனதோ ததா²க³தே ஸுப்பதிட்டி²தாதி விஞ்ஞாயதி. ந ஹி ஸவாஸனனிரவஸேஸகிலேஸப்பஹானம் அனாவரணஞாணஞ்ச வினா தாதி³ஸீ த⁴ம்மதே³ஸனா ஸம்ப⁴வதி. இச்சஸ்ஸ சதுவேஸாரஜ்ஜயோகோ³. தேன த³ஸப³லச²அஸாதா⁴ரணஞாணஅட்டா²ரஸாவேணிகபு³த்³த⁴த⁴ம்மாதி³ஸகலஸப்³ப³ஞ்ஞுகு³ணபாரிபூரீ பகாஸிதா ஹோதி. ஏதாதி³ஸீ ச கு³ணவிபூ⁴தி மஹாகருணாபுப்³ப³ங்க³மம் அபி⁴னீஹாரஸம்பத்திம் புரஸ்ஸரம் கத்வா ஸம்பாதி³தம் ஸமத்திம்ஸபாரமிஸங்கா²தம் புஞ்ஞஞாணஸம்பா⁴ரமந்தரேன ந உபலப்³ப⁴தீதி ஹேதுஸம்பதா³பி அத்த²தோ விபா⁴விதா ஹோதீதி ஏவம் ப⁴க³வதோ தீஸுபி அவத்தா²ஸு ஸப்³ப³ஸத்தானம் ஏகந்தஹிதப்படிலாப⁴ஹேதுபூ⁴தா ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானகல்யாணா நிரவஸேஸா பு³த்³த⁴கு³ணா இமாய கா³தா²ய பகாஸிதாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

து³தியனயே பன யஸ்மா ஸிக்க²த்தயஸங்க³ஹம் ஸப²லம் அரியமக்³க³ஸாஸனம் தஸ்ஸ ஆரம்மணபூ⁴தஞ்ச அமததா⁴தும் தத³தி⁴க³மூபாயஞ்ச புப்³ப³பா⁴க³படிபத்திஸாஸனம் தத³த்த²பரிதீ³பனஞ்ச பரியத்திஸாஸனம் யதா²ரஹம் ஸச்சாபி⁴ஸமயவஸேன அபி⁴ஸமேந்தோ ஸ்வாக்கா²ததாதி³கு³ணவிஸேஸயுத்ததம் மனஸிகரோந்தோ ஸக்கச்சம் ஸவனதா⁴ரணபரிபுச்சா²தீ³ஹி பரிசயம் கரோந்தோ ச ஸதே³வகோ லோகோ பூஜயதி நாம. லோகனாதோ² ச ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ப்பத்தியா வேனேய்யானம் ஸக்கச்சம் த⁴ம்மதே³ஸனேன ‘‘அரியம் வோ, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாஸமாதி⁴ம் தே³ஸேஸ்ஸாமி’’ (ம. நி. 3.136; ஸம். நி. 5.28; பேடகோ. 24), ‘‘மக்³கா³னட்ட²ங்கி³கோ ஸேட்டோ²’’ (த⁴. ப. 273; கதா². 872; நேத்தி. 125; பேடகோ. 30), ‘‘யாவதா, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸங்க²தா வா அஸங்க²தா வா, விராகோ³ தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி’’ (இதிவு. 90; அ. நி. 4.34), ‘‘க²யம் விராக³ம் அமதம் பணீதம்’’ (கு². பா. 6.4; ஸு. நி. 227), ‘‘ஏகாயனோ அயம், பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³ ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴யா’’ (தீ³. நி. 2.373; ம. நி. 1.106; ஸம். நி. 5.367), ‘‘த⁴ம்மம் வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி ஆதி³கல்யாண’’ந்திஆதீ³ஹி (ம. நி. 3.420; நேத்தி. 5) வசனேஹி தோ²மனேன ச பூஜயதி நாம. தஸ்மா ஸாஸனவரஸ்ஸ பூஜனீயபா⁴வோ இத⁴ வுச்சமானோ அனவஸேஸதோ த⁴ம்மகு³ணே தீ³பேதீதி யே அரியபா⁴வாத³யோ நிய்யானாத³யோ க²யவிராகா³த³யோ மத³னிம்மத³னாத³யோ அஸங்க²தாத³யோ ஸ்வாக்கா²ததாத³யோ ஆதி³கல்யாணதாத³யோ ச அனேகேஹி ஸுத்தபதே³ஹி பவேதி³தா அனேகே த⁴ம்மகு³ணா, தே நிரவஸேஸதோ இமாய கா³தா²ய பகாஸிதாதி வேதி³தப்³பா³.

யஸ்மா பன அரியஸச்சப்படிவேதே⁴ன ஸமுக்³கா⁴டிதஸம்மோஹாயேவ பரமத்த²தோ பண்டி³தா பா³ல்யாதி³ஸமதிக்கமனதோ, தஸ்மா பா⁴விதலோகுத்தரமக்³கா³ ஸச்சி²கதஸாமஞ்ஞப²லா ச அரியபுக்³க³லா விஸேஸதோ விதூ³தி வுச்சந்தி. தே ஹி யதா²வுத்தஸாஸனவரம் அவிபரீததோ ஞாதும் நேதுஞ்ச ஸபரஸந்தானே ஸக்குணந்தீதி அட்ட²அரியபுக்³க³லஸமூஹஸ்ஸ பரமத்த²ஸங்க⁴ஸ்ஸாபி இத⁴ க³ஹிதத்தா யே ஸுப்படிபன்னதாத³யோ அனேகேஹி ஸுத்தபதே³ஹி ஸம்வண்ணிதா அரியஸங்க⁴கு³ணா, தேபி நிரவஸேஸதோ இத⁴ பகாஸிதாதி வேதி³தப்³பா³.

ஏவம் பட²மகா³தா²ய ஸாதிஸயம் ரதனத்தயகு³ணபரிதீ³பனம் கத்வா இதா³னி –

‘‘ஸப்³ப³பாபஸ்ஸ அகரணம், குஸலஸ்ஸ உபஸம்பதா³;

ஸசித்தபரியோத³பனம், ஏதம் பு³த்³தா⁴ன ஸாஸன’’ந்தி. (தீ³. நி. 2.90; த⁴. ப. 183; நேத்தி. 30, 50, 116, 124) –

வசனதோ ஸங்கே²பதோ ஸிக்க²த்தயஸங்க³ஹம் ஸாஸனம், தம் பன ஸிக்க²த்தயம் ஞாணவிஸேஸவிஸயபா⁴வபே⁴த³தோ அவத்தா²பே⁴த³தோ ச திவித⁴ம் ஹோதி. கத²ம்? ஸுதமயஞாணகோ³சரோ ச யோ ‘‘பரியத்திஸத்³த⁴ம்மோ’’தி வுச்சதி. சிந்தாமயஞாணகோ³சரோ ச யோ ஆகாரபரிவிதக்கதி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்தீஹி க³ஹேதப்³பா³காரோ விமுத்தாயதனவிஸேஸோ ‘‘படிபத்திஸத்³த⁴ம்மோ’’தி வுச்சதி. விபஸ்ஸனாஞாணாதி³ஸஹக³தோ பா⁴வனாமயஞாணகோ³சரோ ச யோ ‘‘படிவேத⁴ஸத்³த⁴ம்மோ’’தி வுச்சதி. ஏவம் திவித⁴ம்பி ஸாஸனம் ஸாஸனவரந்தி பதே³ன ஸங்க³ண்ஹித்வா தத்த² யம் பட²மம், தம் இதரேஸம் அதி⁴க³மூபாயோதி ஸப்³ப³ஸாஸனமூலபூ⁴தம் அத்தனோ பகரணஸ்ஸ ச விஸயபூ⁴தம் பரியத்திஸாஸனமேவ தாவ ஸங்கே²பதோ விப⁴ஜந்தோ ‘‘த்³வாத³ஸ பதா³னீ’’தி கா³த²மாஹ.

தத்த² த்³வாத³ஸாதி க³ணனபரிச்சே²தோ³. பதா³னீதி பரிச்சி²ன்னத⁴ம்மனித³ஸ்ஸனம். தேஸு ப்³யஞ்ஜனபதா³னி பஜ்ஜதி அத்தோ² ஏதேஹீதி பதா³னி. அத்த²பதா³னி பன பஜ்ஜந்தி ஞாயந்தீதி பதா³னி. உப⁴யம்பி வா உப⁴யதா² யோஜேதப்³ப³ம் ப்³யஞ்ஜனபதா³னம்பி அவிபரீதம் படிபஜ்ஜிதப்³ப³த்தா, அத்த²பதா³னம் உத்தரிவிஸேஸாதி⁴க³மஸ்ஸ காரணபா⁴வதோ, தானி பதா³னி பரதோ பாளியஞ்ஞேவ ஆவி ப⁴விஸ்ஸந்தீதி தத்தே²வ வண்ணயிஸ்ஸாம. அத்த²ஸூசனாதி³அத்த²தோ ஸுத்தம். வுத்தஞ்ஹேதம் ஸங்க³ஹேஸு –

‘‘அத்தா²னம் ஸூசனதோ, ஸுவுத்ததோ ஸவனதோத² ஸூத³னதோ;

ஸுத்தாணா ஸுத்தஸபா⁴க³தோ ச, ‘ஸுத்த’ந்தி அக்கா²த’’ந்தி. (பாரா. அட்ட². 1.பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²; தீ³. நி. அட்ட². 1.பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²; த⁴. ஸ. அட்ட². நிதா³னகதா²);

ததே³தம் தத்த² ஸுத்தபிடகவஸேன ஆக³தம், இத⁴ பன பிடகத்தயவஸேன யோஜேதப்³ப³ம். ‘‘த்³வாத³ஸ பதா³னி ஸுத்த’’ந்தி வுத்தம், யம் பரியத்திஸாஸனந்தி அத்தோ². தம் ஸப்³ப³ந்தி தம் ‘‘ஸுத்த’’ந்தி வுத்தம் ஸகலம் பு³த்³த⁴வசனம். ப்³யஞ்ஜனஞ்ச அத்தோ² சாதி ப்³யஞ்ஜனஞ்சேவ தத³த்தோ² ச. யதோ ‘‘த்³வாத³ஸ பதா³னி ஸுத்த’’ந்தி வுத்தம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – அத்த²ஸூசனாதி³தோ ஸுத்தம் பரியத்தித⁴ம்மோ, தஞ்ச ஸப்³ப³ம் அத்த²தோ த்³வாத³ஸ பதா³னி ச² ப்³யஞ்ஜனபதா³னி சேவ ச² அத்த²பதா³னி சாதி. அத² வா யதே³தம் ‘‘ஸாஸனவர’’ந்தி வுத்தம், தம் ஸப்³ப³ம் ஸுத்தம், பரியத்திஸாஸனஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. அத்த²தோ பன த்³வாத³ஸ பதா³னி, ப்³யஞ்ஜனத்த²பத³ஸமுதா³யபா⁴வதோ. யதா²ஹ – ‘‘ப்³யஞ்ஜனஞ்ச அத்தோ² சா’’தி. தம் விஞ்ஞேய்யம் உப⁴யந்தி யஸ்மிம் ப்³யஞ்ஜனே அத்தே² ச வசனவசனீயபா⁴வேன ஸம்ப³ந்தே⁴ ஸுத்தவோஹாரோ, தது³ப⁴யம் ஸரூபதோ விஞ்ஞாதப்³ப³ம் தத்த² கதமம் ப்³யஞ்ஜனம் கதமோ அத்தோ²தி? தேனேவாஹ – ‘‘கோ அத்தோ² ப்³யஞ்ஜனம் கதம’’ந்தி.

ஏவம் ‘‘ஸாஸனவர’’ந்தி வுத்தஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ பரியத்திபா⁴வம் தஸ்ஸ ச அத்த²ப்³யஞ்ஜனபத³பா⁴வேன வேதி³தப்³ப³தம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி தஸ்ஸ பவிசயுபாயம் நேத்திப்பகரணம் பத³த்த²விபா⁴கே³ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸோளஸஹாரா’’தி கா³த²மாஹ.

தத்த² ஸோளஸ ஹாரா ஏதிஸ்ஸாதி ஸோளஸஹாரா. பஞ்சனயா அட்டா²ரஸமூலபதா³தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. அத² வா ஸோளஸ ஹாரா ஸோளஸஹாரா. ஏவம் இதரத்தா²பி. ஹாரனயமூலபதா³னி ஏவ ஹி ஸங்கே²பதோ வித்தா²ரதோ ச பா⁴ஸிதானி நேத்தீதி. ஸாஸனஸ்ஸ பரியேட்டீ²தி ஸாஸனஸ்ஸ அத்த²பரியேஸனா, பரியத்திஸாஸனஸ்ஸ அத்த²ஸம்வண்ணனாதி அத்தோ², ஸகலஸ்ஸேவ வா ஸாஸனஸ்ஸ அத்த²விசாரணாதி அத்தோ². படிபத்திபடிவேதே⁴பி ஹி நேத்தினயானுஸாரேன அதி⁴க³ச்ச²ந்தீதி. மஹகச்சானேனாதி கச்சோதி புராதனோ இஸி, தஸ்ஸ வம்ஸாலங்காரபூ⁴தோயம் மஹாதே²ரோ ‘‘கச்சானோ’’தி வுச்சதி. மஹகச்சானோதி பன பூஜாவசனம், யதா² மஹாமோக்³க³ல்லானோதி, ‘‘கச்சாயனகோ³த்தனித்³தி³ட்டா²’’திபி பாடோ². அயஞ்ச கா³தா² நேத்திம் ஸங்கா³யந்தேஹி பகரணத்த²ஸங்க³ண்ஹனவஸேன ட²பிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³. யதா² சாயம், ஏவம் ஹாரவிப⁴ங்க³வாரே தம்தம்ஹாரனித்³தே³ஸனிக³மனே ‘‘தேனாஹ ஆயஸ்மா’’திஆதி³வசனம், ஹாராதி³ஸமுதா³யபூ⁴தாயம் நேத்தியம் ப்³யஞ்ஜனத்த²ஸமுதா³யே ச ஸுத்தே கிம் கேன விசியதீதி விசாரணாயம் ஆஹ – ‘‘ஹாரா ப்³யஞ்ஜனவிசயோ’’திஆதி³.

தத்த² ஸோளஸபி ஹாரா மூலபத³னித்³தா⁴ரணமந்தரேன ப்³யஞ்ஜனமுகே²னேவ ஸுத்தஸ்ஸ ஸம்வண்ணனா ஹோந்தி, ந நயா விய மூலபத³ஸங்கா²தஸபா⁴வத⁴ம்மனித்³தா⁴ரணமுகே²னாதி தே ‘‘ப்³யஞ்ஜனவிசயோ ஸுத்தஸ்ஸா’’தி வுத்தா. அத்த²னயா பன யதா²வுத்தஅத்த²முகே²னேவ ஸுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸம்படிபத்தியா ஹோந்தீதி ஆஹ – ‘‘நயா தயோ ச ஸுத்தத்தோ²’’தி. அயஞ்ச விசாரணா பரதோபி ஆக³மிஸ்ஸதி. கேசி ‘‘நயோ சா’’தி பட²ந்தி, தம் ந ஸுந்த³ரம். உப⁴யம் பரிக்³க³ஹீதந்தி ஹாரா நயா சாதி ஏதம் உப⁴யம் ஸுத்தஸ்ஸ அத்த²னித்³தா⁴ரணவஸேன பரிஸமந்ததோ க³ஹிதம் ஸப்³ப³தா² ஸுத்தே யோஜிதம். வுச்சதி ஸுத்தம் வத³தி ஸம்வண்ணேதி. கத²ம்? யதா²ஸுத்தம் ஸுத்தானுரூபம், யம் ஸுத்தம் யதா² ஸம்வண்ணேதப்³ப³ம், ததா² ஸம்வண்ணேதீதி அத்தோ². யம் யம் ஸுத்தந்தி வா யதா²ஸுத்தம், ஸப்³ப³ம் ஸுத்தந்தி அத்தோ². நேத்தினயேன ஹி ஸம்வண்ணேதும் அஸக்குணேய்யம் நாம ஸுத்தம் நத்தீ²தி.

இதா³னி யம் வுத்தம் – ‘‘ஸாஸனவரம் விதூ³ஹி ஞேய்ய’’ந்தி, தத்த² நேத்திஸம்வண்ணனாய விஸயபூ⁴தம் பரியத்தித⁴ம்மமேவ பகாரந்தரேன நியமேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யா சேவா’’திஆதி³ வுத்தம்.

தத்த² அத்தே²ஸு கதபரிச்சே²தோ³ ப்³யஞ்ஜனப்பப³ந்தோ⁴ தே³ஸனா, யோ பாடோ²தி வுச்சதி. தத³த்தோ² தே³ஸிதம் தாய தே³ஸனாய பபோ³தி⁴தத்தா. தது³ப⁴யஞ்ச விமுத்தாயதனஸீஸேன பரிசயம் கரோந்தானம் அனுபாதா³பரினிப்³பா³னபரியோஸானானம் ஸம்பத்தீனம் ஹேதுபா⁴வதோ ஏகந்தேன விஞ்ஞேய்யம், தது³ப⁴யவினிமுத்தஸ்ஸ வா ஞேய்யஸ்ஸ அபா⁴வதோ ததே³வ த்³வயம் விஞ்ஞேய்யந்தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி யா சேவ…பே… விஞ்ஞேய்யந்தி. தத்ராதி தஸ்மிம் விஜானனே ஸாதே⁴தப்³பே³, நிப்பா²தே³தப்³பே³ சேதம் பு⁴ம்மம். அயமானுபுப்³பீ³தி அயம் வக்க²மானா அனுபுப்³பி³ ஹாரனயானம் அனுக்கமோ, அனுக்கமேன வக்க²மானா ஹாரனயாதி அத்தோ². நவவித⁴ஸுத்தந்தபரியேட்டீ²தி ஸுத்தாதி³வஸேன நவங்க³ஸ்ஸ ஸாஸனஸ்ஸ பரியேஸனா, அத்த²விசாரணாதி அத்தோ². ஸாமிஅத்தே² வா ஏதம் பச்சத்தம் நவவித⁴ஸுத்தந்தபரியேட்டி²யா அனுபுப்³பீ³தி. அத² வா அனுபுப்³பீ³தி கரணத்தே² பச்சத்தம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யதா²வுத்தவிஜானனே ஸாதே⁴தப்³பே³ வக்க²மானாய ஹாரனயானுபுப்³பி³யா அயம் நவவித⁴ஸுத்தந்தஸ்ஸ அத்த²பரியேஸனாதி.

ஏத்தா²ஹ – கத²ம் பனேத்த² கே³ய்யங்கா³தீ³னம் ஸுத்தபா⁴வோ, ஸுத்தபா⁴வே ச தேஸம் கத²ம் ஸாஸனஸ்ஸ நவங்க³பா⁴வோ. யஞ்ச ஸங்க³ஹேஸு வுச்சதி ‘‘ஸகா³த²கம் ஸுத்தம் கே³ய்யம், நிக்³கா³த²கம் ஸுத்தம் வேய்யாகரண’’ந்தி, ததா² ச ஸதி ஸுத்தங்க³மேவ ந ஸியா. அதா²பி விஸும் ஸுத்தங்க³ம் ஸியா, மங்க³லஸுத்தாதீ³னம் (கு². பா. 5.1 ஆத³யோ; ஸு. நி. 261 ஆத³யோ) ஸுத்தங்க³ஸங்க³ஹோ ந ஸியா, கா³தா²பா⁴வதோ த⁴ம்மபதா³தீ³னம் விய, கே³ய்யங்க³ஸங்க³ஹோ வா ஸியா, ஸகா³த²கத்தா ஸகா³தா²வக்³க³ஸ்ஸ விய, ததா² உப⁴தோவிப⁴ங்கா³தீ³ஸு ஸகா³த²கப்பதே³ஸானந்தி. வுச்சதே –

ஸுத்தந்தி ஸாமஞ்ஞவிதி⁴, விஸேஸவித⁴யோ பரே;

ஸனிமித்தா நிருள்ஹத்தா, ஸஹதாஞ்ஞேன நாஞ்ஞதோ.

ஸப்³ப³ஸ்ஸாபி ஹி பு³த்³த⁴வசனஸ்ஸ ஸுத்தந்தி அயம் ஸாமஞ்ஞவிதி⁴. ததா² ஹி ‘‘ஏத்தகம் தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸுத்தாக³தம் ஸுத்தபரியாபன்னம் (பாசி. 1242), ஸாவத்தி²யா ஸுத்தவிப⁴ங்கே³, ஸகவாதே³ பஞ்ச ஸுத்தஸதானீ’’திஆதி³வசனதோ வினயாபி⁴த⁴ம்மபரியத்திவிஸேஸேபி ஸுத்தவோஹாரோ தி³ஸ்ஸதி. ததே³கதே³ஸேஸு பன கே³ய்யாத³யோ விஸேஸவித⁴யோ தேன தேன நிமித்தேன பதிட்டி²தா. ததா² ஹி கே³ய்யஸ்ஸ ஸகா³த²கத்தம் தப்³பா⁴வனிமித்தம். லோகேபி ஹி ஸஸிலோகம் ஸகா³த²கம் சுண்ணியக³ந்த²ம் கே³ய்ய’’ந்தி வத³ந்தி. கா³தா²விரஹே பன ஸதி புச்சி²த்வா விஸ்ஸஜ்ஜனபா⁴வோ வேய்யாகரணஸ்ஸ. புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனஞ்ஹி ‘‘ப்³யாகரண’’ந்தி வுச்சதி. ப்³யாகரணமேவ வேய்யாகரணந்தி. ஏவம் ஸந்தே ஸகா³த²காதீ³னம்பி பஞ்ஹாவிஸ்ஸஜ்ஜனவஸேன பவத்தானம் வேய்யாகரணபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி, கே³ய்யாதி³ஸஞ்ஞானம் அனோகாஸபா⁴வதோ ‘‘கா³தா²விரஹே ஸதீ’’தி விஸேஸிதத்தா ச. ததா² ஹி த⁴ம்மபதா³தீ³ஸு கேவலம் கா³தா²ப³ந்தே⁴ஸு ஸகா³த²கத்தேபி ஸோமனஸ்ஸஞாணமயிககா³தா²யுத்தேஸு ‘‘வுத்தஞ்ஹேத’’ந்திஆதி³வசனஸம்ப³ந்தே⁴ஸு அப்³பு⁴தத⁴ம்மபடிஸம்யுத்தேஸு ச ஸுத்தவிஸேஸேஸு யதா²க்கமம் கா³தா²உதா³னஇதிவுத்தகஅப்³பு⁴தத⁴ம்மஸஞ்ஞா பதிட்டி²தா, ததா² ஸதிபி கா³தா²ப³ந்த⁴பா⁴வே ப⁴க³வதோ அதீதாஸு ஜாதீஸு சரியானுபா⁴வப்பகாஸகேஸு ஜாதகஸஞ்ஞா. ஸதிபி பஞ்ஹாவிஸ்ஸஜ்ஜனபா⁴வே ஸகா³த²கத்தே ச கேஸுசி ஸுத்தந்தேஸு வேத³ஸ்ஸ லபா⁴பனதோ வேத³ல்லஸஞ்ஞா பதிட்டி²தாதி ஏவம் தேன தேன ஸகா³த²கத்தாதி³னா நிமித்தேன தேஸு தேஸு ஸுத்தவிஸேஸேஸு கே³ய்யங்கா³தி³ஸஞ்ஞா பதிட்டி²தாதி விஸேஸவித⁴யோ ஸுத்தங்க³தோ பரே கே³ய்யாத³யோ.

யம் பனேத்த² கே³ய்யங்கா³தி³னிமித்தரஹிதம் ஸுத்தம், தம் ஸுத்தங்க³ம் விஸேஸஸஞ்ஞாபரிஹாரேன ஸாமஞ்ஞஸஞ்ஞாய பவத்தனதோதி. நனு ச ஸகா³த²கம் ஸுத்தம் கே³ய்யம், நிக்³கா³த²கம் ஸுத்தம் வேய்யாகரணந்தி ஸுத்தங்க³ம் ந ஸம்ப⁴வதீதி சோத³னா தத³வத்தா² ஏவாதி? ந தத³வத்தா², ஸோதி⁴தத்தா. ஸோதி⁴தஞ்ஹி புப்³பே³ கா³தா²விரஹே ஸதி புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனபா⁴வோ வேய்யாகரணஸ்ஸ தப்³பா⁴வனிமித்தந்தி. யஞ்ச வுத்தம் – ‘‘கா³தா²பா⁴வதோ மங்க³லஸுத்தாதீ³னம் ஸுத்தங்க³ஸங்க³ஹோ ந ஸியா’’தி, தம்பி ந, நிருள்ஹத்தா. நிருள்ஹோ ஹி மங்க³லஸுத்தாதீ³ஸு ஸுத்தபா⁴வோ, ந ஹி தானி த⁴ம்மபத³பு³த்³த⁴வம்ஸாத³யோ விய கா³தா²பா⁴வேன பஞ்ஞாதானி, கிந்து ஸுத்தபா⁴வேனேவ. தேனேவ ஹி அட்ட²கதா²யம் ‘‘ஸுத்தனாமக’’ந்தி நாமக்³க³ஹணம் கதம்.

யம் பன வுத்தம் ‘‘ஸகா³த²கத்தா கே³ய்யங்க³ஸங்க³ஹோ வா ஸியா’’தி, தத³பி நத்தி², யஸ்மா ஸஹதாஞ்ஞேன. ஸஹ கா³தா²ஹீதி ஹி ஸகா³த²கம். ஸஹபா⁴வோ ச நாம அத்த²தோ அஞ்ஞேன ஹோதி, ந ச மங்க³லஸுத்தாதீ³ஸு கா³தா²வினிமுத்தோ கோசி ஸுத்தப்பதே³ஸோ அத்தி². யோ ஸஹ கா³தா²ஹீதி வுச்சேய்ய, ந ச ஸமுதா³யோ நாம கோசி அத்தி². யத³பி வுத்தம் – ‘‘உப⁴தோவிப⁴ங்கா³தீ³ஸு ஸகா³த²கப்பதே³ஸானம் கே³ய்யங்க³ஸங்க³ஹோ ஸியா’’தி, தத³பி ந அஞ்ஞதோ. அஞ்ஞா ஏவ ஹி தா கா³தா², ஜாதகாதி³பரியாபன்னத்தா. அதோ ந தாஹி உப⁴தோவிப⁴ங்கா³தீ³னம் கே³ய்யங்க³பா⁴வோதி ஏவம் ஸுத்தாதீ³னம் அங்கா³னம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸங்கராபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. யஸ்மா பன ஸப்³ப³ம்பி பு³த்³த⁴வசனம் யதா²வுத்தனயேன அத்தா²னம் ஸூசனாதி³அத்தே²ன ஸுத்தந்த்வேவ வுச்சதி, தஸ்மா வுத்தம் – ‘‘நவவித⁴ஸுத்தந்தபரியேட்டீ²’’தி.

ஸங்க³ஹவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. உத்³தே³ஸவாரவண்ணனா

1. ஏவம் ஸங்க³ஹவாரேன ஸங்கே²பதோ த³ஸ்ஸிதே ஹாராத³யோ இதா³னி விபா⁴கே³ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² கதமே ஸோளஸ ஹாரா’’திஆதி³தே³ஸனா ஆரத்³தா⁴. தத்த² தத்தா²தி யம் வுத்தம் – ‘‘ஸோளஸஹாரா நேத்தீ’’தி, தஸ்மிம் வசனே, திஸ்ஸம் வா கா³தா²யம், யானி ஹாரனயமூலபதா³னி உத்³த⁴டானி, தேஸூதி அத்தோ². கதமேதி புச்சா²வசனம். புச்சா² ச நாமேஸா பஞ்சவிதா⁴ அதி³ட்ட²ஜோதனாபுச்சா² தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னாபுச்சா² விமதிச்சே²த³னாபுச்சா² அனுமதிபுச்சா² கதே²துகம்யதாபுச்சா²தி. தாஸு அயம் கதே²துகம்யதாபுச்சா². ஸோளஸாதி க³ணனவஸேன பரிச்சே²தோ³. தேன நேஸம் ந ததோ உத்³த⁴ம் அதோ⁴ சாதி ஏதபரமதம் த³ஸ்ஸேதி. ஸா சேதபரமதா பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. ஹாராதி க³ணனவஸேன பரிச்சி²ன்னானம் ஸாமஞ்ஞதோ த³ஸ்ஸனம். தே³ஸனா விசயோதிஆதி³ ஸரூபத³ஸ்ஸனம்.

தத்த² கேனட்டே²ன ஹாரா? ஹரீயந்தி ஏதேஹி, ஏத்த² வா ஸுத்தகே³ய்யாதி³விஸயா அஞ்ஞாணஸம்ஸயவிபல்லாஸாதி ஹாரா, ஹரந்தி வா ஸயம் தானி, ஹரணமத்தமேவ வாதி ஹாரா ப²லூபசாரேன. அத² வா ஹரீயந்தி வோஹரீயந்தி த⁴ம்மஸம்வண்ணகத⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகேஹி த⁴ம்மஸ்ஸ தா³னக்³க³ஹணவஸேனாதி ஹாரா. அத² வா ஹாரா வியாதி ஹாரா. யதா² ஹி அனேகரதனாவலிஸமூஹோ ஹாரஸங்கா²தோ அத்தனோ அவயவபூ⁴தரதனஸம்ப²ஸ்ஸேஹி ஸமுப்பஜ்ஜனீயமானஹிலாத³ஸுகோ² ஹுத்வா தது³பபோ⁴கீ³ஜனஸரீரஸந்தாபம் நிதா³க⁴பரிளாஹுபஜனிதம் வூபஸமேதி, ஏவமேதேபி நானாவித⁴பரமத்த²ரதனப்பப³ந்தா⁴ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸா அத்தனோ அவயவபூ⁴தபரமத்த²ரதனாதி⁴க³மேன ஸமுப்பாதி³யமானனிப்³பு³திஸுகா² த⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகஜனஹத³யபரிதாபம் காமராகா³தி³கிலேஸஹேதுகம் வூபஸமேந்தீதி. அத² வா ஹாரயந்தி அஞ்ஞாணாதீ³னம் ஹாரம் அபக³மம் கரோந்தி ஆசிக்க²ந்தீதி வா ஹாரா. அத² வா ஸோதுஜனசித்தஸ்ஸ ஹரணதோ ரமணதோ ச ஹாரா நிருத்தினயேன, யதா² – ‘‘ப⁴வேஸு வந்தக³மனோ ப⁴க³வா’’தி (விஸுத்³தி⁴. 1.144; பாரா. அட்ட². 1.1 வேரஞ்ஜகண்ட³வண்ணனா). அயம் தாவ ஹாரானம் ஸாதா⁴ரணதோ அத்தோ².

அஸாதா⁴ரணதோ பன தே³ஸீயதி ஸம்வண்ணீயதி ஏதாய ஸுத்தத்தோ²தி தே³ஸனா, தே³ஸனாஸஹசரணதோ வா தே³ஸனா. நனு ச அஞ்ஞேபி ஹாரா தே³ஸனாஸங்கா²தஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸம்வண்ணனதோ தே³ஸனாஸஹசாரினோவாதி? ஸச்சமேதம், அயம் பன ஹாரோ யேபு⁴ய்யேன யதா²ருதவஸேனேவ விஞ்ஞாயமானோ தே³ஸனாய ஸஹ சரதீதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி, ந ததா² பரே. ந ஹி அஸ்ஸாதா³தீ³னவனிஸ்ஸரணாதி³ஸந்த³ஸ்ஸனரஹிதா ஸுத்ததே³ஸனா அத்தி². அஸ்ஸாதா³தி³ஸந்த³ஸ்ஸனவிபா⁴வனலக்க²ணோ சாயம் ஹாரோதி.

விசியந்தி ஏதேன, ஏத்த² வா பத³பஞ்ஹாத³யோ, விசிதி ஏவ வா தேஸந்தி விசயோ. பாளியம் பன விசினதீதி விசயோதி அயமத்தோ² த³ஸ்ஸிதோ.

யுத்தீதி உபபத்திஸாத⁴னயுத்தி, இத⁴ பன யுத்திவிசாரணா யுத்தி உத்தரபத³லோபேன ‘‘ரூபப⁴வோ ரூப’’ந்தி யதா², யுத்திஸஹசரணதோ வா. இதா⁴பி தே³ஸனாஹாரே வுத்தனயேன அத்தோ² வித்தா²ரேதப்³போ³.

பத³ட்டா²னந்தி ஆஸன்னகாரணம், இதா⁴பி பத³ட்டா²னவிசாரணாதிஆதி³ வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

லக்கீ²யந்தி ஏதேன, ஏத்த² வா ஏகலக்க²ணா த⁴ம்மா அவுத்தாபி ஏகவசனேனாதி லக்க²ணம்.

வியூஹீயந்தி விபா⁴கே³ன பிண்டீ³யந்தி ஏதேன, ஏத்த² வாதி ப்³யூஹோ. நிப்³ப³சனாதீ³னம் ஸுத்தே த³ஸ்ஸியமானானம் சதுன்னம் ப்³யூஹோதி சதுப்³யூஹோ, சதுன்னம் வா ப்³யூஹோ ஏத்தா²தி சதுப்³யூஹோ.

ஆவட்டீயந்தி ஏதேன, ஏத்த² வா ஸபா⁴கா³ விஸபா⁴கா³ ச த⁴ம்மா, தேஸம் வா ஆவட்டனந்தி ஆவட்டோ.

விப⁴ஜீயந்தி ஏதேன, ஏத்த² வா ஸாதா⁴ரணாஸாதா⁴ரணானம் ஸம்கிலேஸவோதா³னத⁴ம்மானம் பூ⁴மியோதி விப⁴த்தி, விப⁴ஜனம் வா ஏதேஸம் பூ⁴மியாதி விப⁴த்தி.

படிபக்க²வஸேன பரிவத்தீயந்தி இமினா, ஏத்த² வா ஸுத்தே வுத்தத⁴ம்மா, பரிவத்தனம் வா தேஸந்தி பரிவத்தனோ.

விவித⁴ம் வசனம் ஏகஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ வாசகமேத்தா²தி விவசனம், விவசனமேவ வேவசனம், விவித⁴ம் வுச்சதி ஏதேன அத்தோ²தி வா விவசனம். ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

பகாரேஹி பபே⁴த³தோ வா ஞாபீயந்தி இமினா, ஏத்த² வா அத்தா²தி பஞ்ஞத்தி.

ஓதாரீயந்தி அனுப்பவேஸீயந்தி ஏதேன, ஏத்த² வா ஸுத்தாக³தா த⁴ம்மா படிச்சஸமுப்பாதா³தீ³ஸூதி ஓதரணோ.

ஸோதீ⁴யந்தி ஸமாதீ⁴யந்தி ஏதேன, ஏத்த² வா ஸுத்தே பத³பத³த்த²பஞ்ஹாரம்பா⁴தி ஸோத⁴னோ.

அதி⁴ட்டீ²யந்தி அனுபவத்தீயந்தி ஏதேன, ஏத்த² வா ஸாமஞ்ஞவிஸேஸபூ⁴தா த⁴ம்மா வினா விகப்பேனாதி அதி⁴ட்டா²னோ.

பரிகரோதி அபி⁴ஸங்க²ரோதி ப²லந்தி பரிக்கா²ரோ, ஹேது பச்சயோ ச, பரிக்கா²ரம் ஆசிக்க²தீதி பரிக்கா²ரோ, ஹாரோ, பரிக்கா²ரவிஸயத்தா பரிக்கா²ரஸஹசரணதோ வா பரிக்கா²ரோ.

ஸமாரோபீயந்தி ஏதேன, ஏத்த² வா பத³ட்டா²னாதி³முகே²ன த⁴ம்மாதி ஸமாரோபனோ. ஸப்³ப³த்த² ச பா⁴வஸாத⁴னவஸேனாபி அத்தோ² ஸம்ப⁴வதீதி தஸ்ஸாபி வஸேன யோஜேதப்³ப³ம்.

தஸ்ஸாதி யதா²வுத்தஸ்ஸ ஹாருத்³தே³ஸஸ்ஸ. அனுகீ³தீதி வுத்தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ ஸுக²க்³க³ஹணத்த²ம் அனுபச்சா² கா³யனகா³தா², தாஸு ஓஸானகா³தா²ய அத்த²தோ அஸம்கிண்ணாதி பத³த்தே²ன ஸங்கரரஹிதா, தேன யதி³பி கேசி ஹாரா அஞ்ஞமஞ்ஞம் அவிஸிட்டா² விய தி³ஸ்ஸந்தி, ததா²பி தேஸம் அத்த²தோ ஸங்கரோ நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேதி. ஸோ ச நேஸம் அஸங்கரோ லக்க²ணனித்³தே³ஸே ஸுபாகடோ ஹோதி. ஏதேஸஞ்சேவாதி ஏதேஸம் ஸோளஸன்னம் ஹாரானம். யதா² அஸங்கரோ, ததா² சேவ ப⁴வதி. கிம் ப⁴வதி? வித்தா²ரதயா வித்தா²ரேன. நயவிப⁴த்தி நயேன உபாயேன ஞாயேன விபா⁴கோ³. ஏதேன தம் ஏவ அஸங்கிண்ணதம் விபா⁴வேதி. கேசி ‘‘வித்தா²ரனயா’’தி பட²ந்தி, தம் ந ஸுந்த³ரம், அயஞ்ச கா³தா² கேஸுசி போத்த²கேஸு நத்தி².

2. ஏவம் ஹாரே உத்³தி³ஸித்வா இதா³னி நயே உத்³தி³ஸிதும் ‘‘தத்த² கதமே’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² நயந்தி ஸம்கிலேஸே வோதா³னானி ச விபா⁴க³தோ ஞாபேந்தீதி நயா, நீயந்தி வா தானி ஏதேஹி, ஏத்த² வாதி நயா, நயனமத்தமேவ வாதி நயா, நீயந்தி வா ஸயம் த⁴ம்மகதி²கேஹி உபனீயந்தி ஸுத்தஸ்ஸ அத்த²பவிசயத்த²ந்தி நயா. அத² வா நயா வியாதி நயா. யதா² ஹி ஏகத்தாத³யோ நயா ஸம்மா படிவிஜ்ஜி²யமானா பச்சயபச்சயுப்பன்னத⁴ம்மானம் யதா²க்கமம் ஸம்ப³ந்த⁴விபா⁴க³ப்³யாபாரவிரஹானுரூபப²லபா⁴வத³ஸ்ஸனேன அஸங்கரதோ ஸம்முதிஸச்சபரமத்த²ஸச்சானம் ஸபா⁴வம் பவேத³யந்தா பரமத்த²ஸச்சப்படிவேதா⁴ய ஸம்வத்தந்தி, ஏவமேதேபி கண்ஹஸுக்கஸப்படிபா⁴க³த⁴ம்மவிபா⁴க³த³ஸ்ஸனேன அவிபரீதஸுத்தத்தா²வபோ³தா⁴ய அபி⁴ஸம்பு⁴ணந்தா வேனேய்யானம் சதுஸச்சப்படிவேதா⁴ய ஸம்வத்தந்தி. அத² வா பரியத்திஅத்த²ஸ்ஸ நயனதோ ஸம்கிலேஸதோ யமனதோ ச நயா நிருத்தினயேன.

நந்தி³யாவட்டோதிஆதீ³ஸு நந்தி³யாவட்டஸ்ஸ விய ஆவட்டோ ஏதஸ்ஸாதி நந்தி³யாவட்டோ, யதா² ஹி நந்தி³யாவட்டோ அந்தோடி²தேன பதா⁴னாவயவேன ப³ஹித்³தா⁴ ஆவட்டதி, ஏவமயம்பி நயோதி அத்தோ². அத² வா நந்தி³யா தண்ஹாய பமோத³ஸ்ஸ வா ஆவட்டோ ஏத்தா²தி நந்தி³யாவட்டோ. தீஹி அவயவேஹி லோபா⁴தீ³ஹி ஸம்கிலேஸபக்கே² அலோபா⁴தீ³ஹி ச வோதா³னபக்கே² புக்க²லோ ஸோப⁴னோதி திபுக்க²லோ. அஸந்தாஸனஜவபரக்கமாதி³விஸேஸயோகே³ன ஸீஹோ ப⁴க³வா, தஸ்ஸ விக்கீளிதம் தே³ஸனாவசீகம்மபூ⁴தோ விஹாரோதி கத்வா விபல்லாஸதப்படிபக்க²பரிதீ³பனதோ ஸீஹஸ்ஸ விக்கீளிதம் ஏத்தா²தி ஸீஹவிக்கீளிதோ, நயோ. ப³லவிஸேஸயோக³தீ³பனதோ வா ஸீஹவிக்கீளிதஸதி³ஸத்தா நயோ ஸீஹவிக்கீளிதோ. ப³லவிஸேஸோ சேத்த² ஸத்³தா⁴தி³ப³லம், த³ஸப³லானி ஏவ வா. அத்த²னயத்தயதி³ஸாபா⁴வேன குஸலாதி³த⁴ம்மானம் ஆலோசனம் தி³ஸாலோசனம். ததா² ஆலோசிதானம் தேஸம் த⁴ம்மானம் அத்த²னயத்தயயோஜனே ஸமானயனதோ அங்குஸோ விய அங்குஸோ. கா³தா²ஸு லஞ்ஜேதி பகாஸேதி ஸுத்தத்த²ந்தி லஞ்ஜகோ, நயோ ச ஸோ லஞ்ஜகோ சாதி நயலஞ்ஜகோ. க³தாதி ஞாதா, மதாதி அத்தோ². ஸோ ஏவ வா பாடோ². ஸேஸம் வுத்தனயேன வேதி³தப்³ப³ம்.

3. ஏவம் நயேபி உத்³தி³ஸித்வா இதா³னி மூலபதா³னி உத்³தி³ஸிதும் ‘‘தத்த² கதமானீ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² மூலானி ச தானி நயானம் பட்டா²னபா⁴கா³னஞ்ச பதிட்டா²பா⁴வதோ பதா³னி ச அதி⁴க³மூபாயபா⁴வதோ கோட்டா²ஸபா⁴வதோ சாதி மூலபதா³னி. கோஸல்லஸம்பூ⁴தட்டே²ன, குச்சி²தானம் வா பாபத⁴ம்மானம் ஸலனதோ வித்³த⁴ம்ஸனதோ, குஸானம் வா ராகா³தீ³னம் லவனதோ, குஸா விய வா லவனதோ, குஸேன வா ஞாணேன லாதப்³ப³தோ பவத்தேதப்³ப³தோ குஸலானி, தப்படிபக்க²தோ அகுஸலானீதி பத³த்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ஏவம் க³ணனபரிச்சே²த³தோ ஜாதிபே⁴த³தோ ச மூலபதா³னி த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேந்தோ ஸம்கிலேஸபக்க²ம்யேவ பட²மம் உத்³தி³ஸதி ‘‘தண்ஹா’’திஆதி³னா. தத்த² தஸதி பரிதஸதீதி தண்ஹா. அவிந்தி³யம் விந்த³தி, விந்தி³யம் ந விந்த³தீதி அவிஜ்ஜா, விஜ்ஜாபடிபக்கா²தி வா அவிஜ்ஜா. லுப்³ப⁴ந்தி தேன, ஸயம் வா லுப்³ப⁴தி, லுப்³ப⁴னமத்தமேவ வா ஸோதி லோபோ⁴. தோ³ஸமோஹேஸுபி ஏஸேவ நயோ. அஸுபே⁴ ‘‘ஸுப⁴’’ந்தி பவத்தா ஸஞ்ஞா ஸுப⁴ஸஞ்ஞா. ஸுக²ஸஞ்ஞாதீ³ஸுபி இமினாவ நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸங்க³ஹந்தி க³ணனம். ஸமோஸரணந்தி ஸமோரோபனம்.

பச்சனீகத⁴ம்மே ஸமேதீதி ஸமதோ². அனிச்சாதீ³ஹி விவிதே⁴ஹி ஆகாரேஹி பஸ்ஸதீதி விபஸ்ஸனா. அலோபா⁴த³யோ லோபா⁴தி³படிபக்க²தோ வேதி³தப்³பா³. அஸுபே⁴ ‘‘அஸுப⁴’’ந்தி பவத்தா ஸஞ்ஞா அஸுப⁴ஸஞ்ஞா, காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம். ஸஞ்ஞாஸீஸேன ஹி தே³ஸனா. து³க்க²ஸஞ்ஞாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

இத³ம் உத்³தா³னந்தி இத³ம் வுத்தஸ்ஸேவ அத்த²ஸ்ஸ விப்பகிண்ணபா⁴வேன நஸ்ஸிதும் அத³த்வா உத்³த⁴ம் தா³னம் ரக்க²ணம் உத்³தா³னம், ஸங்க³ஹவசனந்தி அத்தோ². ‘‘சத்தாரோ விபல்லாஸா’’திபி பாடோ². கிலேஸபூ⁴மீதி ஸம்கிலேஸபூ⁴மி ஸப்³பே³ஸம் அகுஸலத⁴ம்மானம் ஸமோஸரணட்டா²னத்தா. குஸலானம் யானி தீணி மூலானி. ‘‘குஸலானீ’’திபி பட²ந்தி. ஸதிபட்டா²னாதி அஸுப⁴ஸஞ்ஞாத³யோ ஸந்தா⁴யாஹ. இந்த்³ரியபூ⁴மீதி ஸத்³தா⁴தீ³னம் விமுத்திபரிபாசனிந்த்³ரியானம் ஸமோஸரணட்டா²னத்தா வுத்தம். யுஜ்ஜந்தீதி யோஜீயந்தி. கோ²தி பத³பூரணே, அவதா⁴ரணத்தே² வா நிபாதோ. தேன ஏதே ஏவாதி த³ஸ்ஸேதி. அட்டா²ரஸேவாதி வா. மூலபதா³தி மூலபதா³னி, லிங்க³விபல்லாஸோ வா.

உத்³தே³ஸவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. நித்³தே³ஸவாரவண்ணனா

4. ஏவம் உத்³தி³ட்டே² ஹாராத³யோ நித்³தி³ஸிதும் ‘‘தத்த² ஸங்கே²பதோ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² தத்தா²தி தஸ்மிம் உத்³தே³ஸபாடே². ஸங்கே²பதோ நேத்தி கித்திதாதி ஸமாஸதோ நேத்திப்பகரணம் கதி²தம். ஹாரனயமூலபதா³னஞ்ஹி ஸரூபத³ஸ்ஸனம் உத்³தே³ஸபாடே²ன கதந்தி. ஏத்த² ச ஹாரனயானம் –

ஸாமஞ்ஞதோ விஸேஸேன, பத³த்தோ² லக்க²ணம் கமோ;

ஏத்தாவதா ச ஹேத்வாதீ³, வேதி³தப்³பா³ ஹி விஞ்ஞுனா.

தேஸு அவிஸேஸதோ விஸேஸதோ ச ஹாரனயானம் அத்தோ² த³ஸ்ஸிதோ. லக்க²ணாதீ³ஸு பன அவிஸேஸதோ ஸப்³பே³பி ஹாரா நயா ச யதா²க்கமம் ப்³யஞ்ஜனத்த²முகே²ன நவங்க³ஸ்ஸ ஸாஸனஸ்ஸ அத்த²ஸம்வண்ணனலக்க²ணா. விஸேஸதோ பன தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஹாரஸ்ஸ நயஸ்ஸ ச லக்க²ணம் நித்³தே³ஸே ஏவ கத²யிஸ்ஸாம. கமாதீ³னி ச யஸ்மா நேஸம் லக்க²ணேஸு ஞாதேஸு விஞ்ஞேய்யானி ஹோந்தி, தஸ்மா தானிபி நித்³தே³ஸதோ பரதோ பகாஸயிஸ்ஸாம.

ஹாரஸங்கே²போ

1. யா பன அஸ்ஸாதா³தீ³னவதாதிஆதி³கா நித்³தே³ஸகா³தா², தாஸு அஸ்ஸாதா³தீ³னவதாதி அஸ்ஸாதோ³ ஆதீ³னவதாதி பத³விபா⁴கோ³. ஆதீ³னவதாதி ச ஆதீ³னவோ ஏவ. கேசி ‘‘அஸ்ஸாதா³தீ³னவதோ’’தி பட²ந்தி, தம் ந ஸுந்த³ரம். தத்த² அஸ்ஸாதீ³யதீதி அஸ்ஸாதோ³, ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸஞ்ச. வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘யம், பி⁴க்க²வே, பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம், அயம் பஞ்சஸு உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு அஸ்ஸாதோ³’’தி (ம. நி. 1.166; ஸம். நி. 3.26). யதா² சேதம் ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம், ஏவம் இட்டா²ரம்மணம்பி. வுத்தம்பி சேதம் – ‘‘ஸோ தத³ஸ்ஸாதே³தி தம் நிகாமேதீ’’தி ‘‘ரூபம் அஸ்ஸாதே³தி அபி⁴னந்த³தி, தம் ஆரப்³ப⁴ ராகோ³ உப்பஜ்ஜதீ’’தி (பட்டா². 1.1.424), ‘‘ஸம்யோஜனீயேஸு, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஸு அஸ்ஸாதா³னுபஸ்ஸினோ’’தி (ஸம். நி. 2.53) ச. அஸ்ஸாதே³தி ஏதாயாதி வா அஸ்ஸாதோ³, தண்ஹா. தண்ஹாய ஹி காரணபூ⁴தாய புக்³க³லோ ஸுக²ம்பி ஸுகா²ரம்மணம்பி அஸ்ஸாதே³தி. யதா² ச தண்ஹா, ஏவம் விபல்லாஸாபி. விபல்லாஸவஸேன ஹி ஸத்தா அனிட்ட²ம்பி ஆரம்மணம் இட்டா²காரேன அஸ்ஸாதே³ந்தி, ஏவம் வேத³னாய ஸப்³பே³ஸம் தேபூ⁴மகஸங்கா²ரானம் தண்ஹாய விபல்லாஸானஞ்ச அஸ்ஸாத³விசாரோ வேதி³தப்³போ³.

கத²ம் பன து³க்கா²து³க்க²மஸுக²வேத³னானம் அஸ்ஸாத³னீயதாதி? விபல்லாஸதோ ஸுக²பரியாயஸப்³பா⁴வதோ ச. ததா² ஹி வுத்தம் – ‘‘ஸுகா² கோ², ஆவுஸோ விஸாக², வேத³னா டி²திஸுகா² விபரிணாமது³க்கா². து³க்கா² வேத³னா டி²திது³க்கா² விபரிணாமஸுகா², அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா ஞாணஸுகா² அஞ்ஞாணது³க்கா²’’தி (ம. நி. 1.465). தத்த² வேத³னாய அட்ட²ஸதபரியாயவஸேன, தேபூ⁴மகஸங்கா²ரானம் நிக்கே²பகண்ட³ரூபகண்ட³வஸேன, தண்ஹாய ஸம்கிலேஸவத்து²விப⁴ங்கே³ நிக்கே²பகண்டே³ ச தண்ஹானித்³தே³ஸவஸேன, விபல்லாஸானம் ஸுக²ஸஞ்ஞாதி³வஸேன த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²க³தவஸேன ச விபா⁴கோ³ வேதி³தப்³போ³.

ஆதீ³னவோ து³க்கா² வேத³னா திஸ்ஸோபி வா து³க்க²தா. அத² வா ஸப்³பே³பி தேபூ⁴மகா ஸங்கா²ரா ஆதீ³னவோ. ஆதீ³னம் அதிவிய கபணம் வாதி பவத்ததீதி ஹி ஆதீ³னவோ, கபணமனுஸ்ஸோ, ஏவம்ஸபா⁴வா ச தேபூ⁴மகா த⁴ம்மா அனிச்சதாதி³யோகே³ன. யதோ தத்த² ஆதீ³னவானுபஸ்ஸனா ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸகானம் யதா²பூ⁴தனயோதி வுச்சதி. ததா² ச வுத்தம் – ‘‘யம், பி⁴க்க²வே, பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மா, அயம் பஞ்சஸு உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு ஆதீ³னவோ’’தி. தஸ்மா ஆதீ³னவோ து³க்க²ஸச்சனித்³தே³ஸபூ⁴தானம் ஜாதியாதீ³னம் அனிச்சதாதீ³னம் த்³வாசத்தாலீஸாய ஆகாரானஞ்ச வஸேன விப⁴ஜித்வா நித்³தி³ஸிதப்³போ³.

நிஸ்ஸரதி ஏதேனாதி நிஸ்ஸரணம், அரியமக்³கோ³. நிஸ்ஸரதீதி வா நிஸ்ஸரணம் நிப்³பா³னம். உப⁴யம்பி ஸாமஞ்ஞனித்³தே³ஸேன ஏகஸேஸேன வா ‘‘நிஸ்ஸரண’’ந்தி வுத்தம். பி-ஸத்³தோ³ புரிமானம் பச்சி²மானஞ்ச ஸம்பிண்ட³னத்தோ². தத்த² அரியமக்³க³பக்கே² ஸதிபட்டா²னாதீ³னம் ஸத்தத்திம்ஸபோ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மானம் காயானுபஸ்ஸனாதீ³னஞ்ச தத³ந்தோக³த⁴பே⁴தா³னம் வஸேன நிஸ்ஸரணம் விப⁴ஜித்வா நித்³தி³ஸிதப்³ப³ம்.

நிப்³பா³னபக்கே² பன கிஞ்சாபி அஸங்க²தாய தா⁴துயா நிப்பரியாயேன விபா⁴கோ³ நத்தி². பரியாயேன பன ஸோபாதி³ஸேஸனிருபாதி³ஸேஸபே⁴தே³ன. யதோ வா தம் நிஸ்ஸடம், தேஸம் படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ (படி. ம. 1.3) த³ஸ்ஸிதப்பபே⁴தா³னம் சக்கா²தீ³னம் ச²ன்னம் த்³வாரானம் ரூபாதீ³னம் ச²ன்னம் ஆரம்மணானம் தம்தம்த்³வாரப்பவத்தானம் ச²ன்னம் ச²ன்னம் விஞ்ஞாணப²ஸ்ஸவேத³னாஸஞ்ஞாசேதனாதண்ஹாவிதக்கவிசாரானம் பத²வீதா⁴துஆதீ³னம் ச²ன்னம் தா⁴தூனம் த³ஸன்னம் கஸிணாயதனானம் அஸுபா⁴னம் கேஸாதீ³னம் த்³வத்திம்ஸாய ஆகாரானம் பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம் த்³வாத³ஸன்னம் ஆயதனானம் அட்டா²ரஸன்னம் தா⁴தூனம் லோகியானம் இந்த்³ரியானம் காமதா⁴துஆதீ³னம் திஸ்ஸன்னம் தா⁴தூனம் காமப⁴வாதீ³னம் திண்ணம் திண்ணம் ப⁴வானம் சதுன்னம் ஜா²னானம் அப்பமஞ்ஞானம் ஆருப்பானம் த்³வாத³ஸன்னம் படிச்சஸமுப்பாத³ங்கா³னஞ்சாதி ஏவமாதீ³னம் ஸங்க²தத⁴ம்மானம் நிஸ்ஸரணபா⁴வேன ச விப⁴ஜித்வா நித்³தி³ஸிதப்³ப³ம்.

ப²லந்தி தே³ஸனாப²லம். கிம் பன தந்தி? யம் தே³ஸனாய நிப்பா²தீ³யதி. நனு ச நிப்³பா³னாதி⁴க³மோ ப⁴க³வதோ தே³ஸனாய நிப்பா²தீ³யதி. நிப்³பா³னஞ்ச ‘‘நிஸ்ஸரண’’ந்தி இமினா வுத்தமேவாதி? ஸச்சமேதம், தஞ்ச கோ² பரம்பராய. இத⁴ பன பச்சக்க²தோ தே³ஸனாப²லம் அதி⁴ப்பேதம். தம் பன ஸுதமயஞாணம். அத்த²த⁴ம்மவேதா³தி³அரியமக்³க³ஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³ப்படிபத்திபூ⁴தா ச²ப்³பி³ஸுத்³தி⁴யோ. யஞ்ச தஸ்மிம் க²ணே மக்³க³ம் அனபி⁴ஸம்பு⁴ணந்தஸ்ஸ காலந்தரே தத³தி⁴க³மகாரணபூ⁴தம் ஸம்பத்திப⁴வஹேது ச ஸியா. ததா² ஹி வக்க²தி – ‘‘அத்தானுதி³ட்டி²ம் ஊஹச்ச, ஏவம் மச்சுதரோ ஸியாதி (ஸு. நி. 1125; கதா². 226; சூளனி. மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா² 144, மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 88; நேத்தி. 5; பேடகோ. 22) இத³ம் ப²ல’’ந்தி, ‘‘த⁴ம்மோ ஹவே ரக்க²தி த⁴ம்மசாரிந்தி இத³ம் ப²ல’’ந்தி (ஜா. 1.10.102-103; 1.15.385) ச. ஏதேன நயேன தே³வேஸு ச மானுஸேஸு ச ஆயுவண்ணப³லஸுக²யஸபரிவாரஆதி⁴பதேய்யஸம்பத்தியோ உபதி⁴ஸம்பத்தியோ சக்கவத்திஸிரீ தே³வரஜ்ஜஸிரீ சத்தாரி ஸம்பத்திசக்கானி ஸீலஸம்பதா³ ஸமாதி⁴ஸம்பதா³ திஸ்ஸோ விஜ்ஜா ச² அபி⁴ஞ்ஞா சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³ ஸாவகபோ³தி⁴ பச்சேகபோ³தி⁴ ஸம்மாஸம்போ³தீ⁴தி ஸப்³பா³பி ஸம்பத்தியோ புஞ்ஞஸம்பா⁴ரஹேதுகா ப⁴க³வதோ தே³ஸனாய ஸாதே⁴தப்³ப³தாய ப²லந்தி வேதி³தப்³பா³.

உபாயோதி அரியமக்³க³பத³ட்டா²னபூ⁴தா புப்³ப³பா⁴க³ப்படிபதா³. ஸா ஹி புரிமா புரிமா பச்சி²மாய பச்சி²மாய அதி⁴க³மூபாயபா⁴வதோ பரம்பராய மக்³க³னிப்³பா³னாதி⁴க³மஸ்ஸ ச ஹேதுபா⁴வதோ உபாயோ. யா ச புப்³பே³ வுத்தப²லாதி⁴க³மஸ்ஸ உபாயபடிபத்தி. கேசி பன ‘‘ஸஹ விபஸ்ஸனாய மக்³கோ³ உபாயோ’’தி வத³ந்தி, தேஸம் மதேன நிஸ்ஸரணந்தி நிப்³பா³னமேவ வுத்தம் ஸியா. ப²லம் விய உபாயோபி புப்³ப³பா⁴கோ³தி வுத்தம் ஸியா, யம் பன வக்க²தி ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா…பே… விஸுத்³தி⁴யாதி (த⁴. ப. 279; தே²ரகா³. 678) அயம் உபாயோ’’தி. ஏத்தா²பி புப்³ப³பா⁴க³ப்படிபதா³ ஏவ உதா³ஹடாதி ஸக்கா விஞ்ஞாதும். யஸ்மா பன ‘‘தே பஹாய தரே ஓக⁴ந்தி இத³ம் நிஸ்ஸரண’’ந்தி அரியமக்³க³ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணபா⁴வம் வக்க²தி. அரியமக்³கோ³ ஹி ஓக⁴தரணந்தி.

ஆணத்தீதி ஆணாரஹஸ்ஸ ப⁴க³வதோ வேனேய்யஜனஸ்ஸ ஹிதஸித்³தி⁴யா ‘‘ஏவம் படிபஜ்ஜாஹீ’’தி விதா⁴னம். ததா² ஹி வக்க²தி ‘‘ஸுஞ்ஞதோ லோகம் அவேக்க²ஸ்ஸு, மோக⁴ராஜாதி (ஸு. நி. 1125; கதா². 226; நேத்தி. 5; பேடகோ. 22; சூளனி. மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா² 144, மோக⁴ராஜமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 88) ஆணத்தீ’’தி.

யோகீ³னந்தி சதுஸச்சகம்மட்டா²னபா⁴வனாய யுத்தப்பயுத்தானம் வேனேய்யானம், அத்தா²யாதி வசனஸேஸோ. தே³ஸனாஹாரோதி ஏதேஸம் யதா²வுத்தானம் அஸ்ஸாதா³தீ³னம் விப⁴ஜனலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ தே³ஸனாஹாரோ நாமாதி அத்தோ². ஏத்தா²ஹ – கிம் பனேதேஸம் அஸ்ஸாதா³தீ³னம் அனவஸேஸானம் வசனம் தே³ஸனாஹாரோ, உதா³ஹு ஏகச்சானந்தி? நிரவஸேஸானம்யேவ. யஸ்மிஞ்ஹி ஸுத்தே அஸ்ஸாதா³தீ³னவனிஸ்ஸரணானி ஸரூபதோ ஆக³தானி, தத்த² வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². யத்த² பன ஏகதே³ஸேன ஆக³தானி, ந வா ஸரூபேன. தத்த² அனாக³தம் அத்த²வஸேன நித்³தா⁴ரேத்வா ஹாரோ யோஜேதப்³போ³. அயஞ்ச அத்தோ² தே³ஸனாஹாரவிப⁴ங்கே³ ஆக³மிஸ்ஸதீதி இத⁴ ந பபஞ்சிதோ.

2. யம் புச்சி²தந்தி யா புச்சா², விசியமானாதி வசனஸேஸோ. விஸ்ஸஜ்ஜிதம் அனுகீ³தீதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. தத்த² விஸ்ஸஜ்ஜிதந்தி விஸ்ஸஜ்ஜனா, ஸா ஏகம்ஸப்³யாகரணாதி³வஸேன சதுப்³பி³த⁴ம் ப்³யாகரணம். ச-ஸத்³தோ³ ஸம்பிண்ட³னத்தோ², தேன கா³தா²யம் அவுத்தம் பதா³தி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. தா பன புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனா கஸ்ஸாதி ஆஹ ‘‘ஸுத்தஸ்ஸா’’தி. ஏதேன ஸுத்தே ஆக³தம் புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனம் விசேதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதி. யா ச அனுகீ³திதி வுத்தஸ்ஸேவ அத்த²ஸ்ஸ யா அனு பச்சா² கீ³தி அனுகீ³தி, ஸங்க³ஹகா³தா², புச்சா²ய வா அனுரூபா கீ³தி. ஏதேன புப்³பா³பரம் க³ஹிதம். ப்³யாகரணஸ்ஸ ஹி புச்சா²னுரூபதா இத⁴ புப்³பா³பரம் அதி⁴ப்பேதம். யா ‘‘புச்சா²னுஸந்தீ⁴’’தி வுச்சதி. புரிமம் ‘‘ஸுத்தஸ்ஸா’’தி பத³ம் புப்³பா³பேக்க²ந்தி புன ‘‘ஸுத்தஸ்ஸா’’தி வுத்தம். தேன ஸுத்தஸ்ஸ நிஸ்ஸயபூ⁴தே அஸ்ஸாதா³தி³கே பரிக்³க³ண்ஹாதி. ஏத்தாவதா விசயஹாரஸ்ஸ விஸயோ நிரவஸேஸேன த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி. ததா² ச வக்க²தி விசயஹாரவிப⁴ங்கே³ ‘‘பத³ம் விசினதி…பே… அனுகீ³திம் விசினதீ’’தி.

தத்த² ஸுத்தே ஸப்³பே³ஸம் பதா³னம் அனுபுப்³பே³ன அத்த²ஸோ ப்³யஞ்ஜனஸோ ச விசயோ பத³விசயோ. ‘‘அயம் புச்சா² அதி³ட்ட²ஜோதனா தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னா விமதிச்சே²த³னா அனுமதிபுச்சா² கதே²துகம்யதாபுச்சா² ஸத்தாதி⁴ட்டா²னா த⁴ம்மாதி⁴ட்டா²னா ஏகாதி⁴ட்டா²னா அனேகாதி⁴ட்டா²னா ஸம்முதிவிஸயா பரமத்த²விஸயா அதீதவிஸயா அனாக³தவிஸயா பச்சுப்பன்னவிஸயா’’திஆதி³னா புச்சா²விசயோ வேதி³தப்³போ³. ‘‘இத³ம் விஸ்ஸஜ்ஜனம் ஏகம்ஸப்³யாகரணம் விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணம் படிபுச்சா²ப்³யாகரணம் ட²பனம் ஸாவஸேஸம் நிரவஸேஸம் ஸஉத்தரம் அனுத்தரம் லோகியம் லோகுத்தர’’ந்திஆதி³னா விஸ்ஸஜ்ஜனவிசயோ.

‘‘அயம் புச்சா² இமினா ஸமேதி, ஏதேன ந ஸமேதீ’’தி புச்சி²தத்த²ம் ஆனேத்வா விசயோ புப்³பே³னாபரம் ஸம்ஸந்தி³த்வா ச விசயோ புப்³பா³பரவிசயோ. ‘‘அயம் அனுகீ³தி வுத்தத்த²ஸங்க³ஹா அவுத்தத்த²ஸங்க³ஹா தது³ப⁴யத்த²ஸங்க³ஹா குஸலத்த²ஸங்க³ஹா அகுஸலத்த²ஸங்க³ஹா’’திஆதி³னா அனுகீ³திவிசயோ. அஸ்ஸாதா³தீ³ஸு ஸுக²வேத³னாய ‘‘இட்டா²ரம்மணானுப⁴வனலக்க²ணா’’திஆதி³னா, தண்ஹாய ‘‘ஆரம்மணக்³க³ஹணலக்க²ணா’’திஆதி³னா, விபல்லாஸானம் ‘‘விபரீதக்³க³ஹணலக்க²ணா’’திஆதி³னா, அவஸிட்டா²னம் தேபூ⁴மகத⁴ம்மானம் ‘‘யதா²ஸகலக்க²ணா’’திஆதி³னா ஸப்³பே³ஸஞ்ச த்³வாவீஸதியா திகேஸு த்³வாசத்தாலீஸாதி⁴கே ச து³கஸதே லப்³ப⁴மானபத³வஸேன தம்தம்அஸ்ஸாத³த்த²விஸேஸனித்³தா⁴ரணம் அஸ்ஸாத³விசயோ.

து³க்க²வேத³னாய ‘‘அனிட்டா²னுப⁴வனலக்க²ணா’’திஆதி³னா, து³க்க²ஸச்சானம் ‘‘படிஸந்தி⁴லக்க²ணா’’திஆதி³னா, அனிச்சதாதீ³னம் ஆதி³அந்தவந்ததாய அனிச்சந்திகதாய ச ‘‘அனிச்சா’’திஆதி³னா ஸப்³பே³ஸஞ்ச லோகியத⁴ம்மானம் ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யஹானபா⁴கி³யதாதி³வஸேன ஆதீ³னவவுத்தியா ஓகாரனித்³தா⁴ரணேன ஆதீ³னவவிசயோ. நிஸ்ஸரணபதே³ அரியமக்³க³ஸ்ஸ ஆக³மனதோ காயானுபஸ்ஸனாதி³புப்³ப³பா⁴க³ப்படிபதா³விபா⁴க³விஸேஸனித்³தா⁴ரணவஸேன நிப்³பா³னஸ்ஸ யதா²வுத்தபரியாயவிபா⁴க³விஸேஸனித்³தா⁴ரணவஸேனாதி ஏவம் நிஸ்ஸரணவிசயோ. ப²லாதீ³னம் தம்தம்ஸுத்ததே³ஸனாய ஸாதே⁴தப்³ப³ப²லஸ்ஸ தது³பாயஸ்ஸ தத்த² தத்த² ஸுத்தவிதி⁴வசனஸ்ஸ ச விபா⁴க³னித்³தா⁴ரணவஸேன விசயோ வேதி³தப்³போ³. ஏவம் பத³புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனபுப்³பா³பரானுகீ³தீனம் அஸ்ஸாதா³தீ³னஞ்ச விஸேஸனித்³தா⁴ரணவஸேனேவ விசயலக்க²ணோ ‘‘விசயோ ஹாரோ’’தி வேதி³தப்³போ³.

3. ஸப்³பே³ஸந்தி ஸோளஸன்னம். பூ⁴மீதி ப்³யஞ்ஜனம் ஸந்தா⁴யாஹ. ப்³யஞ்ஜனஞ்ஹி மூலபதா³னி விய நயானம் ஹாரானம் பூ⁴மி பவத்திட்டா²னம், தேஸம் ப்³யஞ்ஜனவிசாரபா⁴வதோ. வுத்தஞ்ஹி – ‘‘ஹாரா ப்³யஞ்ஜனவிசயோ’’தி, பேடகேபி ஹி வுத்தம் – ‘‘யத்த² ச ஸப்³பே³ ஹாரா, ஸம்பதமானா நயந்தி ஸுத்தத்த²ம். ப்³யஞ்ஜனவிதி⁴புது²த்தா’’தி. கோ³சரோதி ஸுத்தத்தோ². ஸுத்தஸ்ஸ ஹி பத³த்து²த்³தா⁴ரணமுகே²ன ஹாரயோஜனா. தேஸம் ப்³யஞ்ஜனத்தா²னம். யுத்தாயுத்தபரிக்கா²தி யுத்தஸ்ஸ ச அயுத்தஸ்ஸ ச உபபரிக்கா². ‘‘யுத்தாயுத்திபரிக்கா²’’திபி பாடோ², யுத்திஅயுத்தீனம் விசாரணாதி அத்தோ². கத²ம் பன தேஸம் யுத்தாயுத்தஜானனா? சதூஹி மஹாபதே³ஸேஹி அவிருஜ்ஜ²னேன. தத்த² ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ தாவ ஸபா⁴வனிருத்திபா⁴வோ அதி⁴ப்பேதத்த²வாசகபா⁴வோ ச யுத்தபா⁴வோ. அத்த²ஸ்ஸ பன ஸுத்தவினயத⁴ம்மதாஹி அவிலோமனம். அயமேத்த² ஸங்கே²போ. வித்தா²ரோ பன பரதோ ஆவி ப⁴விஸ்ஸதி. ஹாரோ யுத்தீதி நித்³தி³ட்டோ²தி ஏவம் ஸுத்தே ப்³யஞ்ஜனத்தா²னம் யுத்தாயுத்தபா⁴வவிபா⁴வனலக்க²ணோ யுத்திஹாரோதி வேதி³தப்³போ³.

4. த⁴ம்மந்தி யம் கிஞ்சி ஸுத்தாக³தம் குஸலாதி³த⁴ம்மமாஹ. தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸாதி தஸ்ஸ யதா²வுத்தஸ்ஸ குஸலாதி³த⁴ம்மஸ்ஸ. யம் பத³ட்டா²னந்தி யம் காரணம், யோனிஸோமனஸிகாராதி³ ஸுத்தே ஆக³தம் வா அனாக³தம் வா ஸம்ப⁴வதோ நித்³தா⁴ரேத்வா கதே²தப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. இதீதி ஏவம், வுத்தனயேனாதி அத்தோ². யாவ ஸப்³ப³த⁴ம்மாதி யத்தகா தஸ்மிம் ஸுத்தே ஆக³தா த⁴ம்மா, தேஸம் ஸப்³பே³ஸம்பி யதா²னுரூபம் பத³ட்டா²னம் நித்³தா⁴ரேத்வா கதே²தப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. அத² வா யாவ ஸப்³ப³த⁴ம்மாதி ஸுத்தாக³தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ யம் பத³ட்டா²னம், தஸ்ஸபி யம் பத³ட்டா²னந்தி ஸம்ப⁴வதோ யாவ ஸப்³ப³த⁴ம்மா பத³ட்டா²னவிசாரணா காதப்³பா³தி அத்தோ². ஏஸோ ஹாரோ பத³ட்டா²னோதி ஏவம் ஸுத்தே ஆக³தத⁴ம்மானம் பத³ட்டா²னபூ⁴தா த⁴ம்மா தேஸஞ்ச பத³ட்டா²னபூ⁴தாதி ஸம்ப⁴வதோ பத³ட்டா²னபூ⁴தத⁴ம்மனித்³தா⁴ரணலக்க²ணோ பத³ட்டா²னோ நாம ஹாரோதி அத்தோ².

5. வுத்தம்ஹி ஏகத⁴ம்மேதி குஸலாதீ³ஸு க²ந்தா⁴தீ³ஸு வா யஸ்மிம் கிஸ்மிஞ்சி ஏகத⁴ம்மே, ஸுத்தே ஸரூபதோ நித்³தா⁴ரணவஸேன வா கதி²தே. யே த⁴ம்மா ஏகலக்க²ணா கேசீதி யே கேசி த⁴ம்மா குஸலாதி³பா⁴வேன ரூபக்க²ந்தா⁴தி³பா⁴வேன வா தேன த⁴ம்மேன ஸமானலக்க²ணா. வுத்தா ப⁴வந்தி ஸப்³பே³தி தே ஸப்³பே³பி குஸலாதி³ஸபா⁴வா, க²ந்தா⁴தி³ஸபா⁴வா வா த⁴ம்மா ஸுத்தே அவுத்தாபி தாய ஸமானலக்க²ணதாய வுத்தா ப⁴வந்தி ஆனேத்வா ஸம்வண்ணனாவஸேனாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஏத்த² ச ஏகலக்க²ணாதி ஸமானலக்க²ணா வுத்தா. தேன ஸஹசாரிதா ஸமானகிச்சதா ஸமானஹேதுதா ஸமானப²லதா ஸமானாரம்மணதாதி ஏவமாதீ³ஹி அவுத்தானம்பி வுத்தானம் விய நித்³தா⁴ரணம் வேதி³தப்³ப³ம். ஸோ ஹாரோ லக்க²ணோ நாமாதி ஏவம் ஸுத்தே அனாக³தேபி த⁴ம்மே வுத்தப்பகாரேன ஆக³தே விய நித்³தா⁴ரேத்வா யா ஸம்வண்ணனா, ஸோ லக்க²ணோ நாம ஹாரோதி அத்தோ².

6. நேருத்தந்தி நிருத்தம், பத³னிப்³ப³சனந்தி அத்தோ². அதி⁴ப்பாயோதி பு³த்³தா⁴னம் ஸாவகானம் வா தஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ தே³ஸகானம் அதி⁴ப்பாயோ. ப்³யஞ்ஜனந்தி ப்³யஞ்ஜனேன, கரணே ஹி ஏதம் பச்சத்தம். காமஞ்ச ஸப்³பே³ ஹாரா ப்³யஞ்ஜனவிசயா, அயம் பன விஸேஸதோ ப்³யஞ்ஜனத்³வாரேனேவ அத்த²பரியேஸனாதி கத்வா ‘‘ப்³யஞ்ஜன’’ந்தி வுத்தம். ததா² ஹி வக்க²தி – ‘‘ப்³யஞ்ஜனேன ஸுத்தஸ்ஸ நேருத்தஞ்ச அதி⁴ப்பாயோ ச நிதா³னஞ்ச புப்³பா³பரானுஸந்தி⁴ ச க³வேஸிதப்³பா³’’தி. அதா²தி பத³பூரணமத்தம். தே³ஸனானிதா³னந்தி நித³தா³தி ப²லந்தி நிதா³னம், காரணம், யேன காரணேன தே³ஸனா பவத்தா, தம் தே³ஸனாய பவத்தினிமித்தந்தி அத்தோ². புப்³பா³பரானுஸந்தீ⁴தி புப்³பே³ன ச அபரேன ச அனுஸந்தி⁴. ‘‘புப்³பா³பரேன ஸந்தீ⁴’’திபி பாடோ², ஸுத்தஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴கே³ன அபரபா⁴க³ம் ஸம்ஸந்தி³த்வா கத²னந்தி அத்தோ². ஸங்கீ³திவஸேன வா புப்³பா³பரபூ⁴தேஹி ஸுத்தந்தரேஹி ஸம்வண்ணியமானஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஸம்ஸந்த³னம் புப்³பா³பரானுஸந்தி⁴. யஞ்ச புப்³ப³பதே³ன பரபத³ஸ்ஸ ஸம்ப³ந்த⁴னம், அயம்பி புப்³பா³பரானுஸந்தி⁴. ஏஸோ ஹாரோ சதுப்³யூஹோதி ஏவம் நிப்³ப³சனாதி⁴ப்பாயாதீ³னம் சதுன்னம் விபா⁴வனலக்க²ணோ சதுப்³யூஹோ ஹாரோ நாமாதி அத்தோ².

7. ஏகம்ஹி பத³ட்டா²னேதி ஏகஸ்மிம் ஆரம்ப⁴தா⁴துஆதி³கே பரக்கமதா⁴துஆதீ³னம் பத³ட்டா²னபூ⁴தே த⁴ம்மே தே³ஸனாருள்ஹே ஸதி. பரியேஸதி ஸேஸகம் பத³ட்டா²னந்தி தஸ்ஸ விஸபா⁴க³தாய அக்³க³ஹணேன வா ஸேஸகம் பமாதா³தீ³னம் ஆஸன்னகாரணத்தா பத³ட்டா²னபூ⁴தம் கோஸஜ்ஜாதி³கம் த⁴ம்மந்தரம் பரியேஸதி பஞ்ஞாய க³வேஸதி, பரியேஸித்வா ச ஸம்வண்ணனாய யோஜேந்தோ தே³ஸனம் ஆவட்டதி படிபக்கே²தி வீரியாரம்பா⁴தி³முகே²ன ஆரத்³த⁴ஸுத்தம் வுத்தனயேன பமாதா³தி³வஸேன நித்³தி³ஸந்தோ தே³ஸனம் படிபக்க²தோ ஆவட்டேதி நாம. ஆவட்டோ நாம ஸோ ஹாரோதி தே³ஸனாய க³ஹிதத⁴ம்மானம் ஸபா⁴க³விஸபா⁴க³த⁴ம்மவஸேன ஆவட்டனலக்க²ணோ ஆவட்டோ ஹாரோ நாமாதி அத்தோ².

8. த⁴ம்மந்தி ஸபா⁴வத⁴ம்மம், தம் குஸலாதி³வஸேன அனேகவித⁴ம். பத³ட்டா²னந்தி யஸ்மிம் பதிட்டி²தே உத்தரி கு³ணவிஸேஸே அதி⁴க³ச்ச²தி, தம் விஸேஸாதி⁴க³மனகாரணம். பூ⁴மிந்தி புது²ஜ்ஜனபூ⁴மி த³ஸ்ஸனபூ⁴மீதி ஏவமாதி³கம் பூ⁴மிம். விப⁴ஜ்ஜதேதி விபா⁴கே³ன கதே²தி. ஸாதா⁴ரணேதி த³ஸ்ஸனபஹாதப்³பா³தி³னாமவஸேன வா புது²ஜ்ஜனஸோதாபன்னாதி³வத்து²வஸேன வா ஸாதா⁴ரணே அவிஸிட்டே² ஸமானேதி அத்தோ². வுத்தவிபரியாயேன அஸாதா⁴ரணா வேதி³தப்³பா³. நேய்யோ விப⁴த்தீதி யதா²வுத்தத⁴ம்மாதீ³னம் விப⁴ஜனோ அயம் ஹாரோ விப⁴த்தீதி ஞாதப்³போ³தி அத்தோ². தஸ்மா ஸம்கிலேஸத⁴ம்மே வோதா³னத⁴ம்மே ச ஸாதா⁴ரணாஸாதா⁴ரணதோ பத³ட்டா²னதோ பூ⁴மிதோ ச விப⁴ஜனலக்க²ணோ ‘‘விப⁴த்திஹாரோ’’தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

9. நித்³தி³ட்டே²தி கதி²தே ஸுத்தே ஆக³தே, ஸம்வண்ணிதே வா. பா⁴விதேதி யதா² உப்பன்னஸதி³ஸா உப்பன்னாதி வுச்சந்தி, ஏவம் பா⁴விதஸதி³ஸே பா⁴வேதப்³பே³தி அத்தோ². பஹீனேதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. பரிவத்ததி படிபக்கே²தி வுத்தானம் த⁴ம்மானம் யே படிபக்கா², தேஸம் வஸேன பரிவத்தேதீதி அத்தோ². ஏவம் நித்³தி³ட்டா²னம் த⁴ம்மானம் படிபக்க²தோ பரிவத்தனலக்க²ணோ ‘‘பரிவத்தனோ ஹாரோ’’தி வேதி³தப்³போ³.

10. விவிதா⁴னி ஏகஸ்மிம்யேவ அத்தே² வசனானி விவசனானி, விவசனானி ஏவ வேவசனானி, பரியாயஸத்³தா³தி அத்தோ². தானி வேவசனானி. ப³ஹூனீதி அனேகானி. து-ஸத்³தோ³ அவதா⁴ரணே. தேன ப³ஹூ ஏவ பரியாயஸத்³தா³ வேவசனஹாரயோஜனாயம் கதே²தப்³பா³, ந கதிபயாதி த³ஸ்ஸேதி. ஸுத்தே வுத்தானீதி நவவித⁴ஸுத்தந்தஸங்கா²தே தேபிடகே பு³த்³த⁴வசனே பா⁴ஸிதானி. ஏத்தா²பி து-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² ஆனேத்வா யோஜேதப்³போ³, தேன பாளியம் ஆக³தானியேவ வேவசனானி க³ஹேதப்³பா³னீதி வுத்தம் ஹோதி. ஏகத⁴ம்மஸ்ஸாதி ஏகஸ்ஸ பத³த்த²ஸ்ஸ. யோ ஜானாதி ஸுத்தவிதூ³தி யதா² ‘‘ஸப்பிஸ்ஸ ஜானாஹீ’’தி வுத்தே ‘‘ஸப்பினா விசாரேஹி, ஸப்பிம் தே³ஹி, தே³தா²’’தி வா ஆணாபேதீதி அத்தோ², ஏவம் யோ ஸுத்தகோவிதோ³ த⁴ம்மகதி²கோ ஏகஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ப³ஹூபி பரியாயஸத்³தே³ விசாரேதி விபா⁴வேதி யோஜேதீதி அத்தோ². வேவசனோ நாம ஸோ ஹாரோதி தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ வுத்தப்பகாரபரியாயஸத்³த³யோஜனாலக்க²ணோ வேவசனஹாரோ நாம. தஸ்மா ஏகஸ்மிம் அத்தே² அனேகபரியாயஸத்³த³யோஜனாலக்க²ணோ ‘‘வேவசனஹாரோ’’தி வேதி³தப்³ப³ம்.

11. த⁴ம்மந்தி க²ந்தா⁴தி³த⁴ம்மம். பஞ்ஞத்தீஹீதி பஞ்ஞாபனேஹி பகாரேஹி ஞாபனேஹி, அஸங்கரதோ வா ட²பனேஹி. விவிதா⁴ஹீதி நிக்கே²பப்பப⁴வாதி³வஸேன அனேகவிதா⁴ஹி. ஸோ ஆகாரோதி யோ ஏகஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ நிக்கே²பப்பப⁴வபஞ்ஞத்திஆதி³வஸேன அனேகாஹி பஞ்ஞத்தீஹி பஞ்ஞாபனாகாரோ. ஞேய்யோ பஞ்ஞத்தி நாம ஹாரோதி பஞ்ஞத்திஹாரோ நாமாதி ஞாதப்³போ³. தஸ்மா ஏகேகஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ அனேகாஹி பஞ்ஞத்தீஹி பஞ்ஞாபேதப்³பா³காரவிபா⁴வனலக்க²ணோ ‘‘பஞ்ஞத்திஹாரோ’’தி வேதி³தப்³ப³ம்.

12. படிச்சுப்பாதோ³தி படிச்சஸமுப்பாதோ³. இந்த்³ரியக²ந்தா⁴தி இந்த்³ரியானி ச க²ந்தா⁴ ச. தா⁴துஆயதனாதி தா⁴துயோ ச ஆயதனானி ச. ஏதேஹீதி யோ த்³வாத³ஸபதி³கோ பச்சயாகாரோ யானி ச த்³வாவீஸதிந்த்³ரியானி யே ச பஞ்சக்க²ந்தா⁴ யா ச அட்டா²ரஸ தா⁴துயோ யானி ச த்³வாத³ஸாயதனானி, ஏதேஹி ஸுத்தே ஆக³தபத³த்த²முகே²ன நித்³தா⁴ரியமானேஹி. ஓதரதி யோதி யோ ஸம்வண்ணனானயோ ஓகா³ஹதி, படிச்சஸமுப்பாதா³தி³கே அனுபவிஸதீதி அத்தோ². ஓதரணோ நாம ஸோ ஹாரோதி யோ யதா²வுத்தோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ, ஸோ ஓதரணஹாரோ நாம. ச-ஸத்³தே³ன சேத்த² ஸுஞ்ஞதமுகா²தீ³னம் கா³தா²யம் அவுத்தானம்பி ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஏவம் படிச்சஸமுப்பாதா³தி³முகே²ஹி ஸுத்தத்த²ஸ்ஸ ஓதரணலக்க²ணோ ஓதரணோ ஹாரோ நாமாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

13. விஸ்ஸஜ்ஜிதம்ஹீதி பு³த்³தா⁴தீ³ஹி ப்³யாகதே. பஞ்ஹேதி ஞாதும் இச்சி²தே அத்தே². கா³தா²யந்தி கா³தா²ருள்ஹே. இத³ஞ்ச புச்ச²ந்தா யேபு⁴ய்யேன கா³தா²ப³ந்த⁴வஸேன புச்ச²ந்தீதி கத்வா வுத்தம். யமாரப்³பா⁴தி ஸா பன கா³தா² யம் அத்த²ம் ஆரப்³ப⁴ அதி⁴கிச்ச புச்சி²தா, தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ. ஸுத்³தா⁴ஸுத்³த⁴பரிக்கா²தி பத³ம் ஸோதி⁴தம், ஆரம்போ⁴ ந ஸோதி⁴தோ, பத³ஞ்ச ஸோதி⁴தம் ஆரம்போ⁴ ச ஸோதி⁴தோதி ஏவம் பதா³தீ³னம் ஸோதி⁴தாஸோதி⁴தபா⁴வவிசாரோ. ஹாரோ ஸோ ஸோத⁴னோனாமாதி யதா²வுத்தவிசாரோ ஸோத⁴னோ ஹாரோ நாம. ஏவம் ஸுத்தே பத³பத³த்த²பஞ்ஹாரம்பா⁴னம் ஸோத⁴னலக்க²ணோ ‘‘ஸோத⁴னோ ஹாரோ’’தி வேதி³தப்³ப³ம்.

14. ஏகத்ததாயாதி ஏகஸ்ஸ பா⁴வோ ஏகத்தம், ஏகத்தமேவ ஏகத்ததா, தாய ஏகத்ததாய. ஏக-ஸத்³தோ³ சேத்த² ஸமானஸத்³த³பரியாயோ, தஸ்மா ஸாமஞ்ஞேனாதி அத்தோ². விஸிட்டா² மத்தா விமத்தா, விமத்தாவ வேமத்தம், தஸ்ஸ பா⁴வோ வேமத்ததா, தாய வேமத்ததாய, விஸேஸேனாதி அத்தோ². தே ந விகப்பயிதப்³பா³தி யே த⁴ம்மா ‘‘து³க்க²ம் ஸமுத³யோ’’திஆதி³னா ஸாமஞ்ஞேன, ‘‘ஜாதி ஜரா காமதண்ஹா ப⁴வதண்ஹா’’திஆதி³னா விஸேஸேன ச ஸுத்தே தே³ஸிதா, தே ‘‘கிமேத்த² ஸாமஞ்ஞம், கோ வா விஸேஸோ’’தி ஏவம் ஸாமஞ்ஞவிஸேஸவிகப்பனவஸேன ந விகப்பயிதப்³பா³. கஸ்மா? ஸாமஞ்ஞவிஸேஸகப்பனாய வோஹாரபா⁴வேன அனவட்டா²னதோ காலதி³ஸாவிஸேஸாதீ³னம் விய அபேக்கா²ஸித்³தி⁴தோ ச. யதா² ஹி ‘‘அஜ்ஜ ஹிய்யோ ஸ்வே’’தி வுச்சமானா காலவிஸேஸா அனவட்டி²தஸபா⁴வா ‘‘புரிமா தி³ஸா பச்சி²மா தி³ஸா’’தி வுச்சமானா தி³ஸாவிஸேஸா ச, ஏவம் ஸாமஞ்ஞவிஸேஸாபி. ததா² ஹி ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்தி வுச்சமானம் ஜாதிஆதி³அபேக்கா²ய ஸாமஞ்ஞம்பி ஸமானம் ஸச்சாபேக்கா²ய விஸேஸோ ஹோதி. ஏஸ நயோ ஸமுத³யாதீ³ஸுபி. ஏஸோ ஹாரோ அதி⁴ட்டா²னோதி ஏவம் ஸுத்தாக³தானம் த⁴ம்மானம் அவிகப்பனவஸேன ஸாமஞ்ஞவிஸேஸனித்³தா⁴ரணலக்க²ணோ அதி⁴ட்டா²னோ ஹாரோ நாமாதி அத்தோ².

15. யே த⁴ம்மாதி யே அவிஜ்ஜாதி³கா பச்சயத⁴ம்மா. யம் த⁴ம்மந்தி யம் ஸங்கா²ராதி³கம் பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மம். ஜனயந்தீதி நிப்³ப³த்தேந்தி. பச்சயாதி ஸஹஜாதபச்சயபா⁴வேன. பரம்பரதோதி பரம்பரபச்சயபா⁴வேன, அனுரூபஸந்தானக⁴டனவஸேன பச்சயோ ஹுத்வாதி அத்தோ². உபனிஸ்ஸயகோடி ஹி இதா⁴தி⁴ப்பேதா. புரிமஸ்மிம் அவஸிட்டோ² பச்சயபா⁴வோ. ஹேதுமவகட்³ட⁴யித்வாதி தம் யதா²வுத்தபச்சயஸங்கா²தம் ஜனகாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னம் ஹேதும் ஆகட்³டி⁴த்வா ஸுத்ததோ நித்³தா⁴ரேத்வா யோ ஸம்வண்ணனாஸங்கா²தோ, ஏஸோ ஹாரோ பரிக்கா²ரோதி ஏவம் ஸுத்தே ஆக³தத⁴ம்மானம் பரிக்கா²ரஸங்கா²தே ஹேதுபச்சயே நித்³தா⁴ரேத்வா ஸம்வண்ணனலக்க²ணோ பரிக்கா²ரோ ஹாரோதி அத்தோ².

16. யே த⁴ம்மாதி யே ஸீலாதி³த⁴ம்மா. யம்மூலாதி யேஸம் ஸமாதி⁴ஆதீ³னம் மூலபூ⁴தா, தே தேஸம் ஸமாதி⁴ஆதீ³னம் பத³ட்டா²னபா⁴வேன ஸமாரோபயிதப்³பா³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யே சேகத்தா² பகாஸிதா முனினாதி யே ச ராக³விராகா³சேதோவிமுத்திஸேக்க²ப²லகாமதா⁴துஸமதிக்கமனாதி³ஸத்³தா³ அனாகா³மிப²லத்த²தாய ஏகத்தா² பு³த்³த⁴முனினா பரிதீ³பிதா, தே அஞ்ஞமஞ்ஞவேவசனபா⁴வேன ஸமாரோபயிதப்³பா³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸமாரோபனஞ்சேத்த² ஸுத்தே யதா²ருதவஸேன நித்³தா⁴ரணவஸேன வா க³ய்ஹமானஸ்ஸ ஸிக்க²த்தயஸங்கா²தஸ்ஸ ஸீலாதி³க்க²ந்த⁴த்தயஸ்ஸ பரியாயந்தரவிபா⁴வனமுகே²ன பா⁴வனாபாரிபூரிகத²னம், பா⁴வனாபாரிபூரீ ச பஹாதப்³ப³ஸ்ஸ பஹானேனாதி பஹானஸமாரோபனாபி அத்த²தோ த³ஸ்ஸிதா ஏவ ஹோதி. ஏஸ ஸமாரோபனோ ஹாரோதி ஏஸ ஸுத்தே ஆக³தத⁴ம்மானம் பத³ட்டா²னவேவசனபா⁴வனாபஹானஸமாரோபனவிசாரணலக்க²ணோ ஸமாரோபனோ நாம ஹாரோதி அத்தோ².

நயஸங்கே²போ

17. ஏவம் கா³தா²ப³ந்த⁴வஸேன ஸோளஸபி ஹாரே நித்³தி³ஸித்வா இதா³னி நயே நித்³தி³ஸிதும் ‘‘தண்ஹஞ்சா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² தண்ஹஞ்ச அவிஜ்ஜம்பி சாதி ஸுத்தே ஆக³தம் அத்த²தோ நித்³தா⁴ரணவஸேன வா க³ஹிதம் தண்ஹம் அவிஜ்ஜஞ்ச யோ நேதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ தம் நேதி ஸம்கிலேஸபக்க²ம் பாபேதி ஸம்கிலேஸவஸேன ஸுத்தத்த²ம் யோஜேதீதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸமதே²னாதி ஸமாதி⁴னா. விபஸ்ஸனாயாதி பஞ்ஞாய, யோ நேதி வோதா³னபக்க²ம் பாபேதி, ததா² ஸுத்தத்த²ம் யோஜேதீதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸச்சேஹி யோஜயித்வாதி நயந்தோ ச தண்ஹா ச அவிஜ்ஜா ச ப⁴வமூலகத்தா ஸமுத³யஸச்சம், அவஸேஸா தேபூ⁴மகத⁴ம்மா து³க்க²ஸச்சம், ஸமத²விபஸ்ஸனா மக்³க³ஸச்சம், தேன பத்தப்³பா³ அஸங்க²ததா⁴து நிரோத⁴ஸச்சந்தி ஏவம் இமேஹி சதூஹி ஸச்சேஹி யோஜேத்வா. அயம் நயோ நந்தி³யாவட்டோதி யோ தண்ஹாவிஜ்ஜாஹி ஸம்கிலேஸபக்க²ஸ்ஸ ஸுத்தத்த²ஸ்ஸ ஸமத²விபஸ்ஸனாஹி வோதா³னபக்க²ஸ்ஸ சதுஸச்சயோஜனமுகே²ன நயனலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ, அயம் நந்தி³யாவட்டோ நயோ நாமாதி அத்தோ². ஏத்த² ச நயஸ்ஸ பூ⁴மி கா³தா²யம் ‘‘நயோ’’தி வுத்தா, தஸ்மா ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோதி வுத்தம். ந ஹி அத்த²னயோ ஸம்வண்ணனா, சதுஸச்சபடிவேத⁴ஸ்ஸ அனுரூபோ புப்³ப³பா⁴கே³ அனுகா³ஹணனயோ அத்த²னயோ. தஸ்ஸ பன யா உக்³க⁴டிதஞ்ஞுஆதீ³னம் வஸேன தண்ஹாதி³முகே²ன நயபூ⁴மிரசனா, தத்த² நயவோஹாரோ.

18. அகுஸலேதி த்³வாத³ஸசித்துப்பாத³ஸங்க³ஹிதே ஸப்³பே³பி அகுஸலே த⁴ம்மே. ஸமூலேஹீதி அத்தனோ மூலேஹி, லோப⁴தோ³ஸமோஹேஹீதி அத்தோ². குஸலேதி ஸப்³பே³பி சதுபூ⁴மகே குஸலே த⁴ம்மே. குஸலமூலேஹீதி குஸலேஹி அலோபா⁴தி³மூலேஹி யோ நேதி. நயந்தோ ச குஸலாகுஸலம் மாயாமரீசிஆத³யோ விய அபூ⁴தம் ந ஹோதீதி பூ⁴தம். படக⁴டாத³யோ விய ந ஸம்முதிஸச்சமத்தந்தி தத²ம். அகுஸலஸ்ஸ இட்ட²விபாகதாபா⁴வதோ குஸலஸ்ஸ ச அனிட்ட²விபாகதாபா⁴வதோ விபாகே ஸதி அவிஸம்வாத³கத்தா அவிதத²ம் நேதி. ஏவமேதேஸம் திண்ணம்பி பதா³னம் குஸலாகுஸலவிஸேஸனதா த³ட்ட²ப்³பா³. அத² வா அகுஸலமூலேஹி அகுஸலானி குஸலமூலேஹி ச குஸலானி நயந்தோ அயம் நயோ பூ⁴தம் தத²ம் அவிதத²ம் நேதி, சத்தாரி ஸச்சானி நித்³தா⁴ரேத்வா யோஜேதீதி அத்தோ². து³க்கா²தீ³னி ஹி பா³த⁴காதி³பா⁴வதோ அஞ்ஞதா²பா⁴வாபா⁴வேன பூ⁴தானி, ஸச்சஸபா⁴வத்தா ததா²னி, அவிஸம்வாத³னதோ அவிததா²னி. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா ‘‘சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, ததா²னி அவிததா²னி அனஞ்ஞதா²னீ’’தி (ஸம். நி. 5.1090). திபுக்க²லம் தம் நயம் ஆஹூதி யோ அகுஸலமூலேஹி ஸம்கிலேஸபக்க²ஸ்ஸ குஸலமூலேஹி வோதா³னபக்க²ஸ்ஸ ஸுத்தத்த²ஸ்ஸ சதுஸச்சயோஜனமுகே²ன நயனலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ, தம் திபுக்க²லம் நயந்தி வத³ந்தீதி அத்தோ².

19. விபல்லாஸேஹீதி அஸுபே⁴ ஸுப⁴ந்திஆதி³னயப்பவத்தேஹி சதூஹி விபல்லாஸேஹி. கிலேஸேதி கிலிஸ்ஸந்தி விபா³தி⁴யந்தீதி கிலேஸா, ஸம்கிலிட்ட²த⁴ம்மா, ஸம்கிலேஸபக்க²ந்தி அத்தோ². கேசி ‘‘ஸம்கிலேஸே’’திபி பட²ந்தி, கிலேஸஸஹிதேதி அத்தோ². இந்த்³ரியேஹீதி ஸத்³தா⁴தீ³ஹி இந்த்³ரியேஹி. ஸத்³த⁴ம்மேதி படிபத்திபடிவேத⁴ஸத்³த⁴ம்மே, வோதா³னபக்க²ந்தி அத்தோ². ஏதம் நயந்தி யோ ஸுப⁴ஸஞ்ஞாதீ³ஹி விபல்லாஸேஹி ஸகலஸ்ஸ ஸம்கிலேஸபக்க²ஸ்ஸ ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதீ³ஹி வோதா³னபக்க²ஸ்ஸ சதுஸச்சயோஜனவஸேன நயனலக்க²ணோ ஸம்வண்ணனாவிஸேஸோ, ஏதம் நயம் நயவிதூ³ ஸத்³த⁴ம்மனயகோவிதா³, அத்த²னயகுஸலா ஏவ வா ஸீஹவிக்கீளிதம் நயந்தி வத³ந்தீதி அத்தோ².

20. வேய்யாகரணேஸூதி தஸ்ஸ தஸ்ஸ அத்த²னயஸ்ஸ யோஜனத்த²ம் கதேஸு ஸுத்தஸ்ஸ அத்த²விஸ்ஸஜ்ஜனேஸூதி அத்தோ². தேனேவாஹ ‘‘தஹிம் தஹி’’ந்தி. குஸலாகுஸலாதி வோதா³னியா ஸம்கிலேஸிகா ச தஸ்ஸ தஸ்ஸ நயஸ்ஸ தி³ஸாபூ⁴தத⁴ம்மா. வுத்தாதி ஸுத்ததோ நித்³தா⁴ரேத்வா கதி²தா. மனஸா வோலோகயதேதி தே யதா²வுத்தத⁴ம்மே சித்தேனேவ ‘‘அயம் பட²மா தி³ஸா அயம் து³தியா தி³ஸா’’திஆதி³னா தஸ்ஸ தஸ்ஸ நயஸ்ஸ தி³ஸாபா⁴வேன உபபரிக்க²தி, விசாரேதீதி அத்தோ². ‘‘ஓலோகயதே தே அப³ஹீ’’திபி பாடோ². தத்த² தேதி தே யதா²வுத்தத⁴ம்மே. அப³ஹீதி அப்³ப⁴ந்தரம், சித்தே ஏவாதி அத்தோ². தம் கு² தி³ஸாலோசனம் ஆஹூதி ஓலோகயதேதி ஏத்த² யதே³தம் ஓலோகனம், தம் தி³ஸாலோசனம் நாம நயம் வத³ந்தி. கு²-தி ச நிபாதோ அவதா⁴ரணே. தேன ஓலோகனமேவ அயம் நயோ, ந கோசி அத்த²விஸேஸோதி த³ஸ்ஸேதி.

21. ஓலோகேத்வாதி பட²மாதி³தி³ஸாபா⁴வேன உபபரிக்கி²த்வா. தி³ஸாலோசனேனாதி தி³ஸாலோசனனயேன கரணபூ⁴தேன. யேன ஹி விதி⁴னா தஸ்ஸ தஸ்ஸ அத்த²னயஸ்ஸ யோஜனாய தி³ஸா ஓலோகீயந்தி, ஸோ விதி⁴ தி³ஸாலோசனந்தி ஏவம் வா ஏத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. உக்கி²பியாதி உத்³த⁴ரித்வா, தி³ஸாபூ⁴தத⁴ம்மே ஸுத்ததோ நித்³தா⁴ரேத்வாதி அத்தோ². ‘‘உக்கி²பிய யோ ஸமானேதீ’’திபி பட²ந்தி, தஸ்ஸத்தோ² – ‘‘யோ தேஸம் தி³ஸாபூ⁴தத⁴ம்மானம் ஸமானயனம் கரோதீ’’தி. யந்தி வா கிரியாபராமஸனம். ஸமானேதீதி ஸமம், ஸம்மா வா ஆனேதி தஸ்ஸ தஸ்ஸ நயஸ்ஸ யோஜனாவஸேன. கே பன ஆனேதி? ஸப்³பே³ குஸலாகுஸலே தம்தம்னயதி³ஸாபூ⁴தே. அயம் நயோதி ஸமானேதீதி ஏத்த² யதே³தம் தம்தம்னயதி³ஸாபூ⁴தத⁴ம்மானம் ஸமானயனம், அயம் அங்குஸோ நாம நயோதி அத்தோ². ஏதஞ்ச த்³வயம் ‘‘வோஹாரனயோ, கம்மனயோ’’தி ச வுச்சதி.