படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³-அட்ட²கதா²

(து³தியோ பா⁴கோ³)

68. இந்த்³ரியபரோபரியத்தஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா

111. இந்த்³ரியபரோபரியத்தஞாணனித்³தே³ஸே ததா²க³தஸ்ஸாதி வசனே உத்³தே³ஸே ஸரூபதோ அவிஜ்ஜமானேபி ‘‘ச² ஞாணானி அஸாதா⁴ரணானி ஸாவகேஹீ’’தி (படி. ம. மாதிகா 1.73) வுத்தத்தா ‘‘ததா²க³தஸ்ஸா’’தி வுத்தமேவ ஹோதி. தஸ்மா உத்³தே³ஸே அத்த²தோ ஸித்³த⁴ஸ்ஸ ததா²க³தவசனஸ்ஸ நித்³தே³ஸே க³ஹணம் கதம். ஸத்தே பஸ்ஸதீதி ரூபாதீ³ஸு ச²ந்த³ராகே³ன ஸத்ததாய லக்³க³தாய ஸத்தா, தே ஸத்தே இந்த்³ரியபரோபரியத்தஞாணேன சக்கு²னா பஸ்ஸதி ஓலோகேதி. அப்பரஜக்கே²தி பஞ்ஞாமயே அக்கி²ம்ஹி அப்பம் ராகா³தி³ரஜோ ஏதேஸந்தி அப்பரஜக்கா², அப்பம் ராகா³தி³ரஜோ ஏதேஸந்தி வா அப்பரஜக்கா². தே அப்பரஜக்கே². மஹாரஜக்கே²தி பஞ்ஞாமயே அக்கி²ம்ஹி மஹந்தம் ராகா³தி³ரஜோ ஏதேஸந்தி மஹாரஜக்கா², மஹந்தம் ராகா³தி³ரஜோ ஏதேஸந்தி வா மஹாரஜக்கா². திக்கி²ந்த்³ரியே முதி³ந்த்³ரியேதி திக்கா²னி ஸத்³தா⁴தீ³னி இந்த்³ரியானி ஏதேஸந்தி திக்கி²ந்த்³ரியா, முதூ³னி ஸத்³தா⁴தீ³னி இந்த்³ரியானி ஏதேஸந்தி முதி³ந்த்³ரியா. ஸ்வாகாரே த்³வாகாரேதி ஸுந்த³ரா ஸத்³தா⁴த³யோ ஆகாரா கோட்டா²ஸா ஏதேஸந்தி ஸ்வாகாரா, குச்சி²தா க³ரஹிதா ஸத்³தா⁴த³யோ ஆகாரா கோட்டா²ஸா ஏதேஸந்தி த்³வாகாரா. ஸுவிஞ்ஞாபயே து³விஞ்ஞாபயேதி யே கதி²தம் காரணம் ஸல்லக்கே²ந்தி ஸுகே²ன ஸக்கா ஹோந்தி விஞ்ஞாபேதும், தே ஸுவிஞ்ஞாபயா, தப்³பி³பரீதா து³விஞ்ஞாபயா. அப்பேகச்சே பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினோதி அபி ஏகே பரலோகஞ்சேவ ராகா³தி³வஜ்ஜஞ்ச ப⁴யதோ பஸ்ஸந்தே, இமஸ்ஸ பன பத³ஸ்ஸ நித்³தே³ஸே பரலோகஸ்ஸேவ ந வுத்தத்தா க²ந்தா⁴தி³லோகே ச ராகா³தி³வஜ்ஜே ச பரம் பா³ள்ஹம் ப⁴யம் பஸ்ஸனஸீலாதி பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினோ. தே பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினேதி ஏவமத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. அப்பேகச்சே ந பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினோதி தப்³பி³பரீதே. லோகோதி ச லுஜ்ஜனபலுஜ்ஜனட்டே²ன. வஜ்ஜந்தி ச வஜ்ஜனீயட்டே²ன. ஏத்தாவதா உத்³தே³ஸஸ்ஸ நித்³தே³ஸோ கதோ ஹோதி.

புன நித்³தே³ஸஸ்ஸ படினித்³தே³ஸம் கரோந்தோ அப்பரஜக்கே² மஹாரஜக்கே²திஆதி³மாஹ. தத்த² தீஸு ரதனேஸு ஓகப்பனஸங்கா²தா ஸத்³தா⁴ அஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸத்³தோ⁴. ஸோ ஸத்³தா⁴ஸம்பன்னோ புக்³க³லோ அஸ்ஸத்³தி⁴யரஜஸ்ஸ சேவ அஸ்ஸத்³தி⁴யமூலகஸ்ஸ ஸேஸாகுஸலரஜஸ்ஸ ச அப்பகத்தா அப்பரஜக்கோ². நத்தி² ஏதஸ்ஸ ஸத்³தா⁴தி அஸ்ஸத்³தோ⁴. ஸோ வுத்தப்பகாரஸ்ஸ ரஜஸ்ஸ மஹந்தத்தா மஹாரஜக்கோ². ஆரத்³த⁴ம் வீரியமனேனாதி ஆரத்³த⁴வீரியோ. ஸோ கோஸஜ்ஜரஜஸ்ஸ சேவ கோஸஜ்ஜமூலகஸ்ஸ ஸேஸாகுஸலரஜஸ்ஸ ச அப்பகத்தா அப்பரஜக்கோ². ஹீனவீரியத்தா குச்சி²தேன ஆகாரேன ஸீத³தீதி குஸீதோ³, குஸீதோ³ ஏவ குஸீதோ. ஸோ வுத்தப்பகாரஸ்ஸ ரஜஸ்ஸ மஹந்தத்தா மஹாரஜக்கோ². ஆரம்மணம் உபேச்ச டி²தா ஸதி அஸ்ஸாதி உபட்டி²தஸ்ஸதி. ஸோ முட்ட²ஸ்ஸச்சரஜஸ்ஸ சேவ முட்ட²ஸ்ஸச்சமூலகஸ்ஸ ஸேஸாகுஸலரஜஸ்ஸ ச அப்பகத்தா அப்பரஜக்கோ². முட்டா² நட்டா² ஸதி அஸ்ஸாதி முட்ட²ஸ்ஸதி. ஸோ வுத்தப்பகாரஸ்ஸ ரஜஸ்ஸ மஹந்தத்தா மஹாரஜக்கோ². அப்பனாஸமாதி⁴னா உபசாரஸமாதி⁴னா வா ஆரம்மணே ஸமம், ஸம்மா வா ஆஹிதோ டி²தோதி ஸமாஹிதோ, ஸமாஹிதசித்தோதி வா ஸமாஹிதோ. ஸோ உத்³த⁴ச்சரஜஸ்ஸ சேவ உத்³த⁴ச்சமூலகஸ்ஸ ஸேஸாகுஸலரஜஸ்ஸ ச அப்பகத்தா அப்பரஜக்கோ². ந ஸமாஹிதோ அஸமாஹிதோ. ஸோ வுத்தப்பகாரஸ்ஸ ரஜஸ்ஸ மஹந்தத்தா மஹாரஜக்கோ². உத³யத்த²கா³மினீ பஞ்ஞா அஸ்ஸ அத்தீ²தி பஞ்ஞவா. ஸோ மோஹரஜஸ்ஸ சேவ மோஹமூலகஸ்ஸ ஸேஸாகுஸலரஜஸ்ஸ ச அப்பகத்தா அப்பரஜக்கோ². மோஹமூள்ஹத்தா து³ட்டா² பஞ்ஞா அஸ்ஸாதி து³ப்பஞ்ஞோ. ஸோ வுத்தப்பகாரஸ்ஸ ரஜஸ்ஸ மஹந்தத்தா மஹாரஜக்கோ². ஸத்³தோ⁴ புக்³க³லோ திக்கி²ந்த்³ரியோதி ப³ஹுலம் உப்பஜ்ஜமானாய ப³லவதியா ஸத்³தா⁴ய ஸத்³தோ⁴, தேனேவ ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியேன திக்கி²ந்த்³ரியோ. அஸ்ஸத்³தோ⁴ புக்³க³லோ முதி³ந்த்³ரியோதி ப³ஹுலம் உப்பஜ்ஜமானேன அஸ்ஸத்³தி⁴யேன அஸ்ஸத்³தோ⁴, அந்தரந்தரா உப்பஜ்ஜமானேன து³ப்³ப³லேன ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியேன முதி³ந்த்³ரியோ. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. ஸத்³தோ⁴ புக்³க³லோ ஸ்வாகாரோதி தாய ஏவ ஸத்³தா⁴ய ஸோப⁴னாகாரோ. அஸ்ஸத்³தோ⁴ புக்³க³லோ த்³வாகாரோதி தேனேவ அஸ்ஸத்³தி⁴யேன விரூபாகாரோ. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. ஸுவிஞ்ஞாபயோதி ஸுகே²ன விஞ்ஞாபேதும் ஸக்குணேய்யோ. து³விஞ்ஞாபயோதி து³க்கே²ன விஞ்ஞாபேதும் ஸக்குணேய்யோ. பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவீதி ஏத்த² யஸ்மா பஞ்ஞாஸம்பன்னஸ்ஸேவ ஸத்³தா⁴தீ³னி ஸுபரிஸுத்³தா⁴னி ஹோந்தி, தஸ்மா ஸுபரிஸுத்³த⁴ஸத்³தா⁴தி³ஸம்பன்னோ தம்ஸம்பயுத்தாய, ஸுபரிஸுத்³த⁴ஸத்³தா⁴தி³ஸம்பன்னோபி வா தப்பச்சயாய பஞ்ஞாய பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவீ ஹோதி. தஸ்மா ஏவ ஹி ஸத்³தா⁴த³யோபி சத்தாரோ ‘‘பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவீ’’தி வுத்தா.

112. இதா³னி ‘‘பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவீ’’தி ஏத்த² வுத்தம் லோகஞ்ச வஜ்ஜஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் லோகோதிஆதி³மாஹ. ஏத்த² க²ந்தா⁴ ஏவ லுஜ்ஜனபலுஜ்ஜனட்டே²ன லோகோதி க²ந்த⁴லோகோ. ஸேஸத்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. விபத்திப⁴வலோகோதி அபாயலோகோ. ஸோ ஹி அனிட்ட²ப²லத்தா விரூபோ லாபோ⁴தி விபத்தி, ப⁴வதீதி ப⁴வோ, விபத்தி ஏவ ப⁴வோ விபத்திப⁴வோ, விபத்திப⁴வோ ஏவ லோகோ விபத்திப⁴வலோகோ. விபத்திஸம்ப⁴வலோகோதி அபாயூபக³ம் கம்மம். தஞ்ஹி ஸம்ப⁴வதி ஏதஸ்மா ப²லந்தி ஸம்ப⁴வோ, விபத்தியா ஸம்ப⁴வோ விபத்திஸம்ப⁴வோ, விபத்திஸம்ப⁴வோ ஏவ லோகோ விபத்திஸம்ப⁴வலோகோ. ஸம்பத்திப⁴வலோகோதி ஸுக³திலோகோ. ஸோ ஹி இட்ட²ப²லத்தா ஸுந்த³ரோ லாபோ⁴தி ஸம்பத்தி, ப⁴வதீதி ப⁴வோ, ஸம்பத்தி ஏவ ப⁴வோ ஸம்பத்திப⁴வோ, ஸம்பத்திப⁴வோ ஏவ லோகோ ஸம்பத்திப⁴வலோகோ. ஸம்பத்திஸம்ப⁴வலோகோதி ஸுக³தூபக³ம் கம்மம். தஞ்ஹி ஸம்ப⁴வதி ஏதஸ்மா ப²லந்தி ஸம்ப⁴வோ, ஸம்பத்தியா ஸம்ப⁴வோ ஸம்பத்திஸம்ப⁴வோ, ஸம்பத்திஸம்ப⁴வோ ஏவ லோகோ ஸம்பத்திஸம்ப⁴வலோகோ. ஏகோ லோகோதிஆதீ³னி ஹேட்டா² வுத்தத்தா²னேவ.

வஜ்ஜந்தி நபும்ஸகவசனம் அஸுகோதி அனித்³தி³ட்ட²த்தா கதம். கிலேஸாதி ராகா³த³யோ. து³ச்சரிதாதி பாணாதிபாதாத³யோ. அபி⁴ஸங்கா²ராதி புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ராத³யோ. ப⁴வகா³மிகம்மாதி அத்தனோ விபாகதா³னவஸேன ப⁴வம் க³ச்ச²ந்தீதி ப⁴வகா³மினோ, அபி⁴ஸங்கா²ரேஸுபி விபாகஜனகானேவ கம்மானி வுத்தானி. இதீதி வுத்தப்பகாரனித³ஸ்ஸனம். இமஸ்மிஞ்ச லோகே இமஸ்மிஞ்ச வஜ்ஜேதி வுத்தப்பகாரே லோகே ச வஜ்ஜே ச. திப்³பா³ ப⁴யஸஞ்ஞாதி ப³லவதீ ப⁴யஸஞ்ஞா. திப்³பா³தி பரஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² வுத்தோ, ப⁴யஸஞ்ஞாதி ப⁴யஸத்³த³ஸ்ஸ, லோகவஜ்ஜத்³வயம்பி ஹி ப⁴யவத்து²த்தா ஸயஞ்ச ஸப⁴யத்தா ப⁴யம், ப⁴யமிதி ஸஞ்ஞா ப⁴யஸஞ்ஞா. பச்சுபட்டி²தா ஹோதீதி தம் தம் படிச்ச உபேச்ச டி²தா ஹோதி. ஸேய்யதா²பி உக்கி²த்தாஸிகே வத⁴கேதி யதா² நாம பஹரிதும் உச்சாரிதக²க்³கே³ பச்சாமித்தே திப்³பா³ ப⁴யஸஞ்ஞா பச்சுபட்டி²தா ஹோதி, ஏவமேவ லோகே ச வஜ்ஜே ச திப்³பா³ ப⁴யஸஞ்ஞா பச்சுபட்டி²தா ஹோதி. இமேஹி பஞ்ஞாஸாய ஆகாரேஹீதி அப்பரஜக்க²பஞ்சகாதீ³ஸு த³ஸஸு பஞ்சகேஸு ஏகேகஸ்மிம் பஞ்சன்னம் பஞ்சன்னம் ஆகாரானம் வஸேன பஞ்ஞாஸாய ஆகாரேஹி. இமானி பஞ்சிந்த்³ரியானீதி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதீ³னி பஞ்சிந்த்³ரியானி. ஜானாதீதி ததா²க³தோ பஞ்ஞாய பஜானாதி. பஸ்ஸதீதி தி³ப்³ப³சக்கு²னா தி³ட்ட²ம் விய கரோதி. அஞ்ஞாதீதி ஸப்³பா³காரமரியாதா³ஹி ஜானாதி. படிவிஜ்ஜ²தீதி ஏகதே³ஸம் அஸேஸேத்வா நிரவஸேஸத³ஸ்ஸனவஸேன பஞ்ஞாய பதா³லேதீதி.

இந்த்³ரியபரோபரியத்தஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

69. ஆஸயானுஸயஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா

113. ஆஸயானுஸயஞாணனித்³தே³ஸே இத⁴ ததா²க³தோதிஆதி³ பஞ்சதா⁴ ட²பிதோ நித்³தே³ஸோ. தத்த² ஆஸயானுஸயா வுத்தத்தா² ஏவ. சரிதந்தி புப்³பே³ கதம் குஸலாகுஸலம் கம்மம். அதி⁴முத்திந்தி ஸம்பதி குஸலே அகுஸலே வா சித்தவோஸக்³கோ³. ப⁴ப்³பா³ப⁴ப்³பே³தி ப⁴ப்³பே³ ச அப⁴ப்³பே³ ச. அரியாய ஜாதியா ஸம்ப⁴வந்தி ஜாயந்தீதி ப⁴ப்³பா³. வத்தமானஸமீபே வத்தமானவசனம். ப⁴விஸ்ஸந்தி ஜாயிஸ்ஸந்தீதி வா ப⁴ப்³பா³, பா⁴ஜனபூ⁴தாதி அத்தோ². யே அரியமக்³க³படிவேத⁴ஸ்ஸ அனுச்ச²விகா உபனிஸ்ஸயஸம்பன்னா, தே ப⁴ப்³பா³. வுத்தபடிபக்கா² அப⁴ப்³பா³.

கதமோ ஸத்தானம் ஆஸயோதிஆதி³ நித்³தே³ஸஸ்ஸ படினித்³தே³ஸோ. தத்த² ஸஸ்ஸதோதி நிச்சோ. லோகோதி அத்தா. இத⁴ ஸரீரம்யேவ நஸ்ஸதி, அத்தா பன இத⁴ பரத்த² ச ஸோயேவாதி மஞ்ஞந்தி. ஸோ ஹி ஸயம்யேவ ஆலோகேதீதி கத்வா ‘‘லோகோ’’தி மஞ்ஞந்தி. அஸஸ்ஸதோதி அனிச்சோ. அத்தா ஸரீரேனேவ ஸஹ நஸ்ஸதீதி மஞ்ஞந்தி. அந்தவாதி பரித்தே கஸிணே ஜா²னம் உப்பாதே³த்வா தம்பரித்தகஸிணாரம்மணம் சித்தம் ஸபரியந்தோ அத்தாதி மஞ்ஞந்தி. அனந்தவாதி ந அந்தவா அப்பமாணே கஸிணே ஜா²னம் உப்பாதே³த்வா தம்அப்பமாணகஸிணாரம்மணம் சித்தம் அபரியந்தோ அத்தாதி மஞ்ஞந்தி. தம் ஜீவம் தம் ஸரீரந்தி ஜீவோ ச ஸரீரஞ்ச தம்யேவ. ஜீவோதி அத்தா, லிங்க³விபல்லாஸேன நபும்ஸகவசனம் கதம். ஸரீரந்தி ராஸட்டே²ன க²ந்த⁴பஞ்சகம். அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீரந்தி அஞ்ஞோ ஜீவோ அஞ்ஞம் க²ந்த⁴பஞ்சகம். ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி க²ந்தா⁴ இதே⁴வ வினஸ்ஸந்தி, ஸத்தோ மரணதோ பரம் ஹோதி விஜ்ஜதி ந நஸ்ஸதி. ‘‘ததா²க³தோ’’தி சேத்த² ஸத்தாதி⁴வசனந்தி வத³ந்தி. கேசி பன ‘‘ததா²க³தோதி அரஹா’’தி வத³ந்தி. இமே ‘‘ந ஹோதீ’’தி பக்கே² தோ³ஸம் தி³ஸ்வா ஏவம் க³ண்ஹந்தி. ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி க²ந்தா⁴பி இதே⁴வ நஸ்ஸந்தி, ததா²க³தோ ச மரணதோ பரம் ந ஹோதி உச்சி²ஜ்ஜதி வினஸ்ஸதி. இமே ‘‘ஹோதீ’’தி பக்கே² தோ³ஸம் தி³ஸ்வா ஏவம் க³ண்ஹந்தி. ஹோதி ச ந ச ஹோதீதி இமே ஏகேகபக்க²பரிக்³க³ஹே தோ³ஸம் தி³ஸ்வா உப⁴யபக்க²ம் க³ண்ஹந்தி. நேவ ஹோதி ந ந ஹோதீதி இமே உப⁴யபக்க²பரிக்³க³ஹே உப⁴யதோ³ஸாபத்திம் தி³ஸ்வா ‘‘ஹோதீதி ச ந ஹோதி, நேவ ஹோதீதி ச ந ஹோதீ’’தி அமராவிக்கே²பபக்க²ம் க³ண்ஹந்தி.

அயம் பனேத்த² அட்ட²கதா²னயோ – ‘‘ஸஸ்ஸதோ லோகோதி வா’’திஆதீ³ஹி த³ஸஹாகாரேஹி தி³ட்டி²பபே⁴தோ³வ வுத்தோ. தத்த² ஸஸ்ஸதோ லோகோதி ச க²ந்த⁴பஞ்சகம் லோகோதி க³ஹேத்வா ‘‘அயம் லோகோ நிச்சோ து⁴வோ ஸப்³ப³காலிகோ’’தி க³ண்ஹந்தஸ்ஸ ஸஸ்ஸதந்தி க³ஹணாகாரப்பவத்தா தி³ட்டி². அஸஸ்ஸதோதி தமேவ லோகம் ‘‘உச்சி²ஜ்ஜதி வினஸ்ஸதீ’’தி க³ண்ஹந்தஸ்ஸ உச்சே²த³க்³க³ஹணாகாரப்பவத்தா தி³ட்டி². அந்தவாதி பரித்தகஸிணலாபி⁴னோ ஸுப்பமத்தே வா ஸராவமத்தே வா கஸிணே ஸமாபன்னஸ்ஸ அந்தோஸமாபத்தியம் பவத்திதரூபாரூபத⁴ம்மே ‘‘லோகோ’’தி ச கஸிணபரிச்சே²த³ந்தேன ‘‘அந்தவா’’தி ச க³ண்ஹந்தஸ்ஸ ‘‘அந்தவா லோகோ’’தி க³ஹணாகாரப்பவத்தா தி³ட்டி². ஸா ஸஸ்ஸததி³ட்டி²பி ஹோதி உச்சே²த³தி³ட்டி²பி. விபுலகஸிணலாபி⁴னோ பன தஸ்மிம் கஸிணே ஸமாபன்னஸ்ஸ அந்தோஸமாபத்தியம் பவத்திதரூபாரூபத⁴ம்மே ‘‘லோகோ’’தி ச கஸிணபரிச்சே²த³ந்தேன ‘‘ந அந்தவா’’தி ச க³ண்ஹந்தஸ்ஸ ‘‘அனந்தவா லோகோ’’தி க³ஹணாகாரப்பவத்தா தி³ட்டி². ஸா ஸஸ்ஸததி³ட்டி²பி ஹோதி உச்சே²த³தி³ட்டி²பி. தம் ஜீவம் தம் ஸரீரந்தி பே⁴த³னத⁴ம்மஸ்ஸ ஸரீரஸ்ஸேவ ‘‘ஜீவ’’ந்தி க³ஹிதத்தா ‘‘ஸரீரே உச்சி²ஜ்ஜமானே ஜீவம்பி உச்சி²ஜ்ஜதீ’’தி உச்சே²த³க்³க³ஹணாகாரப்பவத்தா தி³ட்டி². து³தியபதே³ ஸரீரதோ அஞ்ஞஸ்ஸ ஜீவஸ்ஸ க³ஹிதத்தா ‘‘ஸரீரே உச்சி²ஜ்ஜமானேபி ஜீவம் ந உச்சி²ஜ்ஜதீ’’தி ஸஸ்ஸதக்³க³ஹணாகாரப்பவத்தா தி³ட்டி². ஹோதி ததா²க³தோதிஆதீ³ஸு ‘‘ஸத்தோ ததா²க³தோ நாம, ஸோ பரம் மரணா ஹோதீ’’தி க³ண்ஹதோ பட²மா ஸஸ்ஸததி³ட்டி². ‘‘ந ஹோதீ’’தி க³ண்ஹதோ து³தியா உச்சே²த³தி³ட்டி². ‘‘ஹோதி ச ந ச ஹோதீ’’தி க³ண்ஹதோ ததியா ஏகச்சஸஸ்ஸததி³ட்டி². ‘‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதீ’’தி க³ண்ஹதோ சதுத்தா² அமராவிக்கே²பதி³ட்டீ²தி.

இதீதி வுத்தப்பகாரதி³ட்டி²னிஸ்ஸயனித³ஸ்ஸனம். ப⁴வதி³ட்டி²ஸன்னிஸ்ஸிதா வா ஸத்தா ஹோந்தி விப⁴வதி³ட்டி²ஸன்னிஸ்ஸிதா வாதி ப⁴வோ வுச்சதி ஸஸ்ஸதோ, ஸஸ்ஸதவஸேன உப்பஜ்ஜமானதி³ட்டி² ப⁴வதி³ட்டி², ப⁴வோதி தி³ட்டீ²தி வுத்தம் ஹோதி. விப⁴வோ வுச்சதி உச்சே²தோ³, உச்சே²த³வஸேன உப்பஜ்ஜமானதி³ட்டி² விப⁴வதி³ட்டி², விப⁴வோதி தி³ட்டீ²தி வுத்தம் ஹோதி. வுத்தப்பகாரா த³ஸவிதா⁴ தி³ட்டி² ப⁴வதி³ட்டி² ச விப⁴வதி³ட்டி² சாதி த்³விதா⁴வ ஹோதி. தாஸு த்³வீஸு ஏகேகம் ஸன்னிஸ்ஸிதா அபஸ்ஸிதா அல்லீனா ஸத்தா ஹோந்தி.

ஏதே வா பன உபோ⁴ அந்தே அனுபக³ம்மாதி ஏத்த² ‘‘அக்³கி³தோ வா உத³கதோ வா மிது²பே⁴தா³ வா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.152) விய வா-ஸத்³தோ³ ஸமுச்சயத்தோ². ஏதே வுத்தப்பகாரே ஸஸ்ஸதுச்சே²த³வஸேன த்³வே பக்கே² ச ந உபக³ந்த்வா அனல்லீயித்வா பஹாயாதி அத்தோ². ‘‘அனுலோமிகா வா க²ந்தீ’’தி விகப்பத்தோ²வ. இத³ப்பச்சயதாபடிச்சஸமுப்பன்னேஸூதி இமேஸம் ஜராமரணாதீ³னம் பச்சயா இத³ப்பச்சயா, இத³ப்பச்சயா ஏவ இத³ப்பச்சயதா, இத³ப்பச்சயானம் வா ஸமூஹோ இத³ப்பச்சயதா. லக்க²ணம் பனேத்த² ஸத்³த³ஸத்த²தோ பரியேஸிதப்³ப³ம். தே தே பச்சயே படிச்ச ஸஹ ஸம்மா ச உப்பன்னா படிச்சஸமுப்பன்னா. தஸ்ஸா இத³ப்பச்சயதாய ச தேஸு படிச்சஸமுப்பன்னேஸு ச த⁴ம்மேஸு. அனுலோமிகாதி லோகுத்தரத⁴ம்மானம் அனுலோமதோ அனுலோமிகா. க²ந்தீதி ஞாணம். ஞாணஞ்ஹி க²மனதோ க²ந்தி. படிலத்³தா⁴ ஹோதீதி ஸத்தேஹி அதி⁴க³தா ஹோதி. இத³ப்பச்சயதாய க²ந்தியா உச்சே²த³த்தானுபக³மோ ஹோதி பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மானம் பச்சயஸாமக்³கி³யம் ஆயத்தவுத்தித்தா பச்சயானுபரமத³ஸ்ஸனேன ப²லானுபரமத³ஸ்ஸனதோ. படிச்சஸமுப்பன்னேஸு த⁴ம்மேஸு க²ந்தியா ஸஸ்ஸதத்தானுபக³மோ ஹோதி பச்சயஸாமக்³கி³யம் நவனவானம் பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மானம் உப்பாத³த³ஸ்ஸனதோ. ஏவமேதே உபோ⁴ அந்தே அனுபக³ம்ம படிச்சஸமுப்பாத³படிச்சஸமுப்பன்னத⁴ம்மத³ஸ்ஸனேன ந உச்சே²தோ³ ந ஸஸ்ஸதோதி பவத்தம் ஸம்மாத³ஸ்ஸனம் ‘‘அனுலோமிகா க²ந்தீ’’தி வேதி³தப்³ப³ம். ஏவஞ்ஹி தது³ப⁴யதி³ட்டி²படிபக்க²பூ⁴தா ஸம்மாதி³ட்டி² வுத்தா ஹோதி. யதா²பூ⁴தம் வா ஞாணந்தி யதா²பூ⁴தம் யதா²ஸபா⁴வம் நேய்யம். தத்த² பவத்தஞாணம்பி விஸயவோஹாரேன ‘‘யதா²பூ⁴தஞாண’’ந்தி வுத்தம். தம் பன ஸங்கா²ருபேக்கா²பரியந்தம் விபஸ்ஸனாஞாணம் இதா⁴தி⁴ப்பேதம். ஹேட்டா² பன ‘‘யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸன’’ந்தி ப⁴யதூபட்டா²னஞாணம் வுத்தம். யதா²பூ⁴தம் வா ஞாணம் ஸத்தேஹி படிலத்³த⁴ம் ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

இதா³னி ‘‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’’திஆதீ³ஹி மிச்சா²தி³ட்டி²பரிபா⁴விதம் ‘‘ஏதே வா பனா’’திஆதீ³ஹி ஸம்மாதி³ட்டி²பரிபா⁴விதம் ஸத்தஸந்தானம் த³ஸ்ஸேத்வா ‘‘காமம் ஸேவந்தஞ்ஞேவா’’திஆதீ³ஹி ஸேஸாகுஸலேஹி ஸேஸகுஸலேஹி ச பரிபா⁴விதம் ஸத்தஸந்தானம் த³ஸ்ஸேதி. தத்த² காமம் ஸேவந்தம்யேவ புக்³க³லம் ததா²க³தோ ஜானாதீதி யோஜனா காதப்³பா³. ஸேவந்தந்தி ச அபி⁴ண்ஹஸமுதா³சாரவஸேன ஸேவமானம். புப்³பே³ ஆஸேவிதவஸேன கிலேஸகாமோ க³ரு அஸ்ஸாதி காமக³ருகோ. ததே²வ காமோ ஆஸயே ஸந்தானே அஸ்ஸாதி காமாஸயோ. ஸந்தானவஸேனேவ காமே அதி⁴முத்தோ லக்³கோ³தி காமாதி⁴முத்தோ. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. நேக்க²ம்மாதீ³னி வுத்தத்தா²னேவ. காமாதீ³ஹி ச தீஹி ஸேஸாகுஸலா, நேக்க²ம்மாதீ³ஹி தீஹி ஸேஸகுஸலா க³ஹிதாவ ஹோந்தீதி வேதி³தப்³பா³. ‘‘அயம் ஸத்தானம் ஆஸயோ’’தி திதா⁴ வுத்தம் ஸந்தானமேவ த³ஸ்ஸேதி.

அயம் பனேத்த² அட்ட²கதா²னயோ – ‘‘இதி ப⁴வதி³ட்டி²ஸன்னிஸ்ஸிதா வா’’தி ஏவம் ஸஸ்ஸததி³ட்டி²ம் வா ஸன்னிஸ்ஸிதா. ஸஸ்ஸததி³ட்டி² ஹி ஏத்த² ப⁴வதி³ட்டீ²தி வுத்தா, உச்சே²த³தி³ட்டி² ச விப⁴வதி³ட்டீ²தி. ஸப்³ப³தி³ட்டீ²னஞ்ஹி ஸஸ்ஸதுச்சே²த³தி³ட்டீ²ஹி ஸங்க³ஹிதத்தா ஸப்³பே³பிமே தி³ட்டி²க³திகா ஸத்தா இமாவ த்³வே தி³ட்டி²யோ ஸன்னிஸ்ஸிதா ஹோந்தி. வுத்தம்பி சேதம் ‘‘த்³வயனிஸ்ஸிதோ க்²வாயம், கச்சான, லோகோ யேபு⁴ய்யேன அத்தி²தஞ்சேவ நத்தி²தஞ்சா’’தி (ஸம். நி. 2.15). ஏத்த² ஹி அத்தி²தாதி ஸஸ்ஸதம். நத்தி²தாதி உச்சே²தோ³. அயம் தாவ வட்டனிஸ்ஸிதானம் புது²ஜ்ஜனானம் ஸத்தானம் ஆஸயோ. இதா³னி விவட்டனிஸ்ஸிதானம் ஸுத்³த⁴ஸத்தானம் ஆஸயம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏதே வா பன உபோ⁴ அந்தே அனுபக³ம்மா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ‘‘ஏதே வா பனா’’தி ஏதேயேவ. ‘‘உபோ⁴ அந்தே’’தி ஸஸ்ஸதுச்சே²த³ஸங்கா²தே த்³வே அந்தே. ‘‘அனுபக³ம்மா’’தி ந அல்லீயித்வா. ‘‘இத³ப்பச்சயதாபடிச்சஸமுப்பன்னேஸு த⁴ம்மேஸூ’’தி இத³ப்பச்சயதாய சேவ படிச்சஸமுப்பன்னத⁴ம்மேஸு ச. ‘‘அனுலோமிகா க²ந்தீ’’தி விபஸ்ஸனாஞாணம். ‘‘யதா²பூ⁴தம் ஞாண’’ந்தி மக்³க³ஞாணம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யா படிச்சஸமுப்பாதே³ சேவ படிச்சஸமுப்பன்னத⁴ம்மேஸு ச ஏதே உபோ⁴ ஸஸ்ஸதுச்சே²த³அந்தே அனுபக³ந்த்வா விபஸ்ஸனா படிலத்³தா⁴, யஞ்ச ததோ உத்தரி மக்³க³ஞாணம், அயம் ஸத்தானம் ஆஸயோ. அயம் வட்டனிஸ்ஸிதானஞ்ச விவட்டனிஸ்ஸிதானஞ்ச ஸப்³பே³ஸம்பி ஸத்தானம் ஆஸயோ இத³ம் வஸனட்டா²னந்தி. அயம் ஆசரியானம் ஸமானட்ட²கதா².

விதண்ட³வாதீ³ பனாஹ ‘‘மக்³கோ³ நாம வாஸம் வித்³த⁴ம்ஸேந்தோ க³ச்ச²தி, த்வம் மக்³கோ³ வாஸோதி வதே³ஸீ’’தி? ஸோ வத்தப்³போ³ ‘‘த்வம் அரியவாஸபா⁴ணகோ ஹோஸி ந ஹோஸீ’’தி? ஸசே ‘‘ந ஹோமீ’’தி வத³தி, ‘‘த்வம் அபா⁴ணகதாய ந ஜானாஸீ’’தி வத்தப்³போ³. ஸசே ‘‘பா⁴ணகோஸ்மீ’’தி வத³தி, ‘‘ஸுத்தம் ஆஹரா’’தி வத்தப்³போ³. ஸசே ஆஹரதி, இச்சேதம் குஸலம். நோ சே ஆஹரதி, ஸயம் ஆஹரிதப்³ப³ம் ‘‘த³ஸயிமே, பி⁴க்க²வே, அரியாவாஸா, யத³ரியா ஆவஸிம்ஸு வா ஆவஸந்தி வா ஆவஸிஸ்ஸந்தி வா’’தி (அ. நி. 10.19). ஏதஞ்ஹி ஸுத்தம் மக்³க³ஸ்ஸ வாஸபா⁴வம் தீ³பேதி. தஸ்மா ஸுகதி²தமேவேதந்தி. இமம் பன ப⁴க³வா ஸத்தானம் ஆஸயம் ஜானந்தோ இமேஸஞ்ச தி³ட்டி²க³தானம் இமேஸஞ்ச விபஸ்ஸனாஞாணமக்³க³ஞாணானம் அப்பவத்திக்க²ணேபி ஜானாதி ஏவ. தஸ்மாயேவ ச ‘‘காமம் ஸேவந்தம்யேவ ஜானாதீ’’திஆதி³ வுத்தந்தி.

அனுஸயனித்³தே³ஸே அனுஸயாதி கேனட்டே²ன அனுஸயா? அனுஸயனட்டே²ன. கோ ஏஸ அனுஸயனட்டோ² நாமாதி? அப்பஹீனட்டோ². ஏதே ஹி அப்பஹீனட்டே²ன தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஸந்தானே அனுஸேந்தி நாம. தஸ்மா ‘‘அனுஸயா’’தி வுச்சந்தி. அனுஸேந்தீதி அனுரூபம் காரணம் லபி⁴த்வா உப்பஜ்ஜந்தீதி அத்தோ². அதா²பி ஸியா – அனுஸயனட்டோ² நாம அப்பஹீனாகாரோ, ஸோ ச உப்பஜ்ஜதீதி வத்தும் ந யுஜ்ஜதி, தஸ்மா ந அனுஸயா உப்பஜ்ஜந்தீதி. தத்ரித³ம் படிவசனம் – ந அப்பஹீனாகாரோ, அனுஸயோதி பன அப்பஹீனட்டே²ன தா²மக³தகிலேஸோ வுச்சதி. ஸோ சித்தஸம்பயுத்தோ ஸாரம்மணோ ஸப்பச்சயட்டே²ன ஸஹேதுகோ ஏகந்தாகுஸலோ அதீதோபி ஹோதி அனாக³தோபி பச்சுப்பன்னோபி, தஸ்மா உப்பஜ்ஜதீதி வத்தும் யுஜ்ஜதீதி. தத்ரித³ம் பமாணம் – இதே⁴வ தாவ அபி⁴ஸமயகதா²ய (படி. ம. 3.21) ‘‘பச்சுப்பன்னே கிலேஸே பஜஹதீ’’தி புச்ச²ம் கத்வா அனுஸயானம் பச்சுப்பன்னபா⁴வஸ்ஸ அத்தி²தாய ‘‘தா²மக³தோ அனுஸயம் பஜஹதீ’’தி வுத்தம். த⁴ம்மஸங்க³ணியம் மோஹஸ்ஸ பத³பா⁴ஜனே ‘‘அவிஜ்ஜானுஸயோ அவிஜ்ஜாபரியுட்டா²னம் அவிஜ்ஜாலங்கீ³ மோஹோ அகுஸலமூலம், அயம் தஸ்மிம் ஸமயே மோஹோ ஹோதீ’’தி (த⁴. ஸ. 390) அகுஸலசித்தேன ஸத்³தி⁴ம் மோஹஸ்ஸ உப்பன்னபா⁴வோ வுத்தோ. கதா²வத்து²ஸ்மிம் ‘‘அனுஸயா அப்³யாகதா அனுஸயா அஹேதுகா அனுஸயா சித்தவிப்பயுத்தா’’தி ஸப்³பே³ வாதா³ படிஸேதி⁴தா. அனுஸயயமகே ஸத்தன்னம் மஹாவாரானம் அஞ்ஞதரஸ்மிம் உப்பஜ்ஜனவாரே ‘‘யஸ்ஸ காமராகா³னுஸயோ உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ படிகா⁴னுஸயோ உப்பஜ்ஜதீ’’திஆதி³ (யம. 2.அனுஸயயமக.300) வுத்தம். தஸ்மா ‘‘அனுஸேந்தீதி அனுரூபம் காரணம் லபி⁴த்வா உப்பஜ்ஜந்தீ’’தி யம் வுத்தம், தம் இமினா தந்திப்பமாணேன யுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். யம்பி ‘‘சித்தஸம்பயுத்தோ ஸாரம்மணோ’’திஆதி³ வுத்தம், தம்பி ஸுவுத்தமேவ. அனுஸயோ ஹி நாமேஸ பரினிப்ப²ன்னோ சித்தஸம்பயுத்தோ அகுஸலத⁴ம்மோதி நிட்ட²மேத்த² க³ந்தப்³ப³ம்.

காமராகா³னுஸயோதிஆதீ³ஸு காமராகோ³ ச ஸோ அப்பஹீனட்டே²ன அனுஸயோ சாதி காமராகா³னுஸயோ. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. காமராகா³னுஸயோ சேத்த² லோப⁴ஸஹக³தசித்தேஸு ஸஹஜாதவஸேன ஆரம்மணவஸேன ச மனாபேஸு அவஸேஸகாமாவசரத⁴ம்மேஸு ஆரம்மணவஸேனேவ உப்பஜ்ஜமானோ லோபோ⁴. படிகா⁴னுஸயோ ச தோ³மனஸ்ஸஸஹக³தசித்தேஸு ஸஹஜாதவஸேன ஆரம்மணவஸேன ச அமனாபேஸு அவஸேஸகாமாவசரத⁴ம்மேஸு ஆரம்மணவஸேனேவ உப்பஜ்ஜமானோ தோ³ஸோ. மானானுஸயோ தி³ட்டி²க³தவிப்பயுத்தலோப⁴ஸஹக³தசித்தேஸு ஸஹஜாதவஸேன ஆரம்மணவஸேன ச து³க்க²வேத³னாவஜ்ஜேஸு அவஸேஸகாமாவசரத⁴ம்மேஸு ரூபாரூபாவசரத⁴ம்மேஸு ச ஆரம்மணவஸேனேவ உப்பஜ்ஜமானோ மானோ. தி³ட்டா²னுஸயோ சதூஸு தி³ட்டி²க³தஸம்பயுத்தேஸு. விசிகிச்சா²னுஸயோ விசிகிச்சா²ஸஹக³தே. அவிஜ்ஜானுஸயோ த்³வாத³ஸஸு அகுஸலசித்தேஸு ஸஹஜாதவஸேன ஆரம்மணவஸேன ச. தயோபி அவஸேஸதேபூ⁴மகத⁴ம்மேஸு ஆரம்மணவஸேனேவ உப்பஜ்ஜமானா தி³ட்டி²விசிகிச்சா²மோஹா. ப⁴வராகா³னுஸயோ சதூஸு தி³ட்டி²க³தவிப்பயுத்தேஸு உப்பஜ்ஜமானோபி ஸஹஜாதவஸேன ந வுத்தோ, ஆரம்மணவஸேனேவ பன ரூபாரூபாவசரத⁴ம்மேஸு உப்பஜ்ஜமானோ லோபோ⁴ வுத்தோ.

114. இதா³னி யதா²வுத்தானம் அனுஸயானம் அனுஸயனட்டா²னம் த³ஸ்ஸேந்தோ யம் லோகேதிஆதி³மாஹ. தத்த² யம் லோகே பியரூபந்தி யம் இமஸ்மிம் லோகே பியஜாதிகம் பியஸபா⁴வம். ஸாதரூபந்தி ஸாதஜாதிகம் அஸ்ஸாத³பத³ட்டா²னம் இட்டா²ரம்மணம். ஏத்த² ஸத்தானம் காமராகா³னுஸயோ அனுஸேதீதி ஏதஸ்மிம் இட்டா²ரம்மணே ஸத்தானம் அப்பஹீனட்டே²ன காமராகா³னுஸயோ அனுஸேதி. ‘‘பியரூபம் ஸாதரூப’’ந்தி ச இத⁴ காமாவசரத⁴ம்மோயேவ அதி⁴ப்பேதோ. யதா² நாம உத³கே நிமுக்³க³ஸ்ஸ ஹேட்டா² ச உபரி ச ஸமந்தா ச உத³கமேவ ஹோதி, ஏவமேவ இட்டா²ரம்மணே ராகு³ப்பத்தி நாம ஸத்தானம் ஆசிண்ணஸமாசிண்ணா. ததா² அனிட்டா²ரம்மணே படிகு⁴ப்பத்தி. இதி இமேஸு த்³வீஸு த⁴ம்மேஸூதி ஏவம் இமேஸு த்³வீஸு இட்டா²னிட்டா²ரம்மணத⁴ம்மேஸு. அவிஜ்ஜானுபதிதாதி காமராக³படிக⁴ஸம்பயுத்தா ஹுத்வா ஆரம்மணகரணவஸேன அவிஜ்ஜா அனுபதிதா அனுக³தா. விச்சே²த³ம் கத்வாபி பாடோ². ததே³கட்டோ²தி தாய அவிஜ்ஜாய ஸஹஜேகட்ட²வஸேன ஏகதோ டி²தோ. மானோ ச தி³ட்டி² ச விசிகிச்சா² சாதி நவவித⁴மானோ, த்³வாஸட்டி²விதா⁴ தி³ட்டி², அட்ட²வத்து²கா விசிகிச்சா², ததே³கட்டோ² மானோ ச ததே³கட்டா² தி³ட்டி² ச ததே³கட்டா² விசிகிச்சா² சாதி யோஜனா. த³ட்ட²ப்³பா³தி பஸ்ஸிதப்³பா³ அவக³ந்தப்³பா³. தயோ ஏகதோ கத்வா ப³ஹுவசனம் கதம். ப⁴வராகா³னுஸயோ பனேத்த² காமராகா³னுஸயேனேவ ஸங்க³ஹிதோதி வேதி³தப்³போ³.

சரிதனித்³தே³ஸே தேரஸ சேதனா புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ. த்³வாத³ஸ அபுஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ரோ. சதஸ்ஸோ ஆனேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரோ. தத்த² காமாவசரோ பரித்தபூ⁴மகோ. இதரோ மஹாபூ⁴மகோ. தீஸுபி வா ஏதேஸு யோ கோசி அப்பவிபாகோ பரித்தபூ⁴மகோ, மஹாவிபாகோ மஹாபூ⁴மகோதி வேதி³தப்³போ³.

115. அதி⁴முத்தினித்³தே³ஸே ஸந்தீதி ஸம்விஜ்ஜந்தி. ஹீனாதி⁴முத்திகாதி லாமகஜ்ஜா²ஸயா. பணீதாதி⁴முத்திகாதி கல்யாணஜ்ஜா²ஸயா. ஸேவந்தீதி நிஸ்ஸயந்தி அல்லீயந்தி. ப⁴ஜந்தீதி உபஸங்கமந்தி. பயிருபாஸந்தீதி புனப்புனம் உபஸங்கமந்தி. ஸசே ஹி ஆசரியுபஜ்ஜா²யா ந ஸீலவந்தோ ஹோந்தி, அந்தேவாஸிகஸத்³தி⁴விஹாரிகா ஸீலவந்தோ, தே அத்தனோ ஆசரியுபஜ்ஜா²யேபி ந உபஸங்கமந்தி, அத்தனோ ஸதி³ஸே ஸாருப்பே பி⁴க்கூ²யேவ உபஸங்கமந்தி. ஸசேபி ஆசரியுபஜ்ஜா²யா ஸாருப்பா பி⁴க்கூ², இதரே அஸாருப்பா, தேபி ந ஆசரியுபஜ்ஜா²யே உபஸங்கமந்தி, அத்தனோ ஸதி³ஸே ஹீனாதி⁴முத்திகேயேவ உபஸங்கமந்தி. ஏவம் உபஸங்கமனம் பன ந கேவலம் ஏதரஹியேவ, அதீதானாக³தேபீதி த³ஸ்ஸேதும் அதீதம்பி அத்³தா⁴னந்திஆதி³மாஹ. தத்த² அதீதம்பி அத்³தா⁴னந்தி அதீதஸ்மிம் காலே, அச்சந்தஸம்யோக³த்தே² வா உபயோக³வசனம். ஸேஸம் உத்தானத்த²மேவ. இத³ம் பன து³ஸ்ஸீலானம் து³ஸ்ஸீலஸேவனமேவ, ஸீலவந்தானம் ஸீலவந்தஸேவனமேவ, து³ப்பஞ்ஞானம் து³ப்பஞ்ஞஸேவனமேவ, பஞ்ஞவந்தானம் பஞ்ஞவந்தஸேவனமேவ கோ நியமேதீதி? அஜ்ஜா²ஸயதா⁴து நியமேதீதி.

ப⁴ப்³பா³ப⁴ப்³ப³னித்³தே³ஸே ச²ட்³டே³தப்³பே³ பட²மம் நித்³தி³ஸித்வா க³ஹேதப்³பே³ பச்சா² நித்³தி³ஸிதும் உத்³தே³ஸஸ்ஸ உப்படிபாடியா பட²மம் அப⁴ப்³பா³ நித்³தி³ட்டா². உத்³தே³ஸே பன த்³வந்த³ஸமாஸே அச்சிதஸ்ஸ ச மந்த³க்க²ரஸ்ஸ ச பத³ஸ்ஸ புப்³ப³னிபாதலக்க²ணவஸேன ப⁴ப்³ப³ஸத்³தோ³ புப்³ப³ம் பயுத்தோ. கம்மாவரணேனாதி பஞ்சவிதே⁴ன ஆனந்தரியகம்மேன. ஸமன்னாக³தாதி ஸமங்கீ³பூ⁴தா. கிலேஸாவரணேனாதி நியதமிச்சா²தி³ட்டி²யா. இமானி த்³வே ஸக்³க³மக்³கா³னம் ஆவரணதோ ஆவரணானி. பி⁴க்கு²னீதூ³ஸகாதீ³னி கம்மானிபி கம்மாவரணேனேவ ஸங்க³ஹிதானி. விபாகாவரணேனாதி அஹேதுகபடிஸந்தி⁴யா. யஸ்மா பன து³ஹேதுகானம்பி அரியமக்³க³படிவேதோ⁴ நத்தி², தஸ்மா து³ஹேதுகா படிஸந்தி⁴பி விபாகாவரணமேவாதி வேதி³தப்³பா³, அஸ்ஸத்³தா⁴தி பு³த்³தா⁴தீ³ஸு ஸத்³தா⁴ரஹிதா. அச்ச²ந்தி³காதி கத்துகம்யதாகுஸலச்ச²ந்த³ரஹிதா. உத்தரகுருகா மனுஸ்ஸா அச்ச²ந்தி³கட்டா²னம் பவிட்டா². து³ப்பஞ்ஞாதி ப⁴வங்க³பஞ்ஞாய பரிஹீனா. ப⁴வங்க³பஞ்ஞாய பன பரிபுண்ணாயபி யஸ்ஸ ப⁴வங்க³ம் லோகுத்தரஸ்ஸ பாத³கம் ந ஹோதி, ஸோபி து³ப்பஞ்ஞோயேவ நாம. அப⁴ப்³பா³ நியாமம் ஓக்கமிதும் குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தந்தி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்மத்தனியாமஸங்கா²தம் அரியமக்³க³ம் ஓக்கமிதும் அப⁴ப்³பா³. அரியமக்³கோ³ ஹி ஸம்மா ஸபா⁴வோதி ஸம்மத்தம், ஸோயேவ அனந்தரப²லதா³னே, ஸயமேவ வா அசலபா⁴வதோ நியாமோ, தம் ஓக்கமிதும் பவிஸிதும் அப⁴ப்³பா³. ந கம்மாவரணேனாதிஆதீ³னி வுத்தவிபரியாயேனேவ வேதி³தப்³பா³னீதி.

ஆஸயானுஸயஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

70. யமகபாடிஹீரஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா

116. யமகபாடிஹீரஞாணனித்³தே³ஸே அஸாதா⁴ரணம் ஸாவகேஹீதி ஸேஸாஸாதா⁴ரணஞாணனித்³தே³ஸே அஞ்ஞவசனேஹி ஓகாஸாபா⁴வதோ ந வுத்தம், இத⁴ பன அஞ்ஞவசனாபா⁴வதோ வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். உபரிமகாயதோதி நாபி⁴யா உத்³த⁴ம் ஸரீரதோ. அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ பவத்ததீதி தேஜோகஸிணாரம்மணம் பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ‘‘உபரிமகாயதோ அக்³கி³ஜாலா வுட்டா²தூ’’தி ஆவஜ்ஜித்வா பரிகம்மம் கத்வா அனந்தரம் அபி⁴ஞ்ஞாஞாணேன ‘‘உபரிமகாயதோ அக்³கி³ஜாலா வுட்டா²தூ’’தி அதி⁴ட்டி²தே ஸஹ அதி⁴ட்டா²னா உபரிமகாயதோ அக்³கி³ஜாலா வுட்டா²தி. ஸா ஹி இத⁴ ராஸட்டே²ன க²ந்தோ⁴தி வுத்தா. ஹேட்டி²மகாயதோதி நாபி⁴தோ ஹேட்டா² ஸரீரதோ. உத³கதா⁴ரா பவத்ததீதி ஆபோகஸிணாரம்மணம் பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ‘‘ஹேட்டி²மகாயதோ உத³கதா⁴ரா வுட்டா²தூ’’தி ஆவஜ்ஜித்வா பரிகம்மம் கத்வா அனந்தரம் அபி⁴ஞ்ஞாஞாணேன ‘‘ஹேட்டி²மகாயதோ உத³கதா⁴ரா வுட்டா²தூ’’தி அதி⁴ட்டி²தே ஸஹ அதி⁴ட்டா²னா ஹேட்டி²மகாயதோ உத³கதா⁴ரா வுட்டா²தி. உப⁴யத்தா²பி அப்³போ³ச்சே²த³வஸேன பவத்ததீதி வுத்தம். அதி⁴ட்டா²னஸ்ஸ ஆவஜ்ஜனஸ்ஸ ச அந்தரே த்³வே ப⁴வங்க³சித்தானி வத்தந்தி. தஸ்மாயேவ யுக³லா ஹுத்வா அக்³கி³க்க²ந்த⁴உத³கதா⁴ரா பவத்தந்தி, அந்தரம் ந பஞ்ஞாயதி. அஞ்ஞேஸம் பன ப⁴வங்க³பரிச்சே²தோ³ நத்தி². புரத்தி²மகாயதோதி அபி⁴முக²பஸ்ஸதோ. பச்சி²மகாயதோதி பிட்டி²பஸ்ஸதோ. த³க்கி²ணஅக்கி²தோ வாமஅக்கி²தோதிஆதி³ ஸமாஸபாடோ²யேவ, ந அஞ்ஞோ. த³க்கி²ணனாஸிகாஸோததோ வாமனாஸிகாஸோததோதி பாடோ² ஸுந்த³ரோ. ரஸ்ஸம் கத்வாபி பட²ந்தி. அம்ஸகூடதோதி ஏத்த² அப்³பு⁴க்³க³தட்டே²ன கூடோ வியாதி கூடோ, அம்ஸோயேவ கூடோ அம்ஸகூடோ. அங்கு³லங்கு³லேஹீதி அங்கு³லீஹி அங்கு³லீஹி. அங்கு³லந்தரிகாஹீதி அங்கு³லீனம் அந்தரிகாஹி. ஏகேகலோமதோ அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ பவத்ததி, ஏகேகலோமதோ உத³கதா⁴ரா பவத்ததீதி உப⁴யத்தா²பி ஆமேடி³தவசனேன ஸப்³ப³லோமானம் பரியாதி³ன்னத்தா ஏகேகலோமதோவ அக்³கி³க்க²ந்த⁴உத³கதா⁴ரா யுக³லா யுக³லா ஹுத்வா பவத்தந்தீதி வுத்தம் ஹோதி. லோமகூபதோ லோமகூபதோ அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ பவத்ததி, லோமகூபதோ லோமகூபதோ உத³கதா⁴ரா பவத்ததீதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. கேஸுசி போத்த²கேஸு ‘‘ஏகேகலோமதோ அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ பவத்ததி. லோமகூபதோ லோமகூபதோ உத³கதா⁴ரா பவத்ததி, லோமகூபதோ லோமகூபதோ அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ பவத்ததி, ஏகேகலோமதோ உத³கதா⁴ரா பவத்ததீ’’தி லிகி²தம். தம்பி யுஜ்ஜதியேவ. பாடிஹீரஸ்ஸ அதிஸுகு²மத்ததீ³பனதோ பன புரிமபாடோ²யேவ ஸுந்த³ரதரோ.

இதா³னி ச²ன்னம் வண்ணானந்தி கோ ஸம்ப³ந்தோ⁴? ஹேட்டா² ‘‘உபரிமகாயதோ’’திஆதீ³ஹி அனேகேஹி ஸரீராவயவா வுத்தா. தேன ஸரீராவயவஸம்ப³ந்தோ⁴ பவத்ததீதி வசனஸம்ப³ந்தே⁴ன ச யமகபாடிஹீராதி⁴காரேன ச ச²ன்னம் வண்ணானம் ஸரீராவயவபூ⁴தானம் ரஸ்மியோ யமகா ஹுத்வா பவத்தந்தீதி வுத்தம் ஹோதி. ஸாமிவசனஸம்ப³ந்தே⁴ன ச அவஸ்ஸம் ‘‘ரஸ்மியோ’’தி பாட²ஸேஸோ இச்சி²தப்³போ³யேவ. நீலானந்தி உமாபுப்ப²வண்ணானம். பீதகானந்தி கணிகாரபுப்ப²வண்ணானம். லோஹிதகானந்தி இந்த³கோ³பகவண்ணானம். ஓதா³தானந்தி ஓஸதி⁴தாரகவண்ணானம். மஞ்ஜிட்டா²னந்தி மந்த³ரத்தவண்ணானம். பப⁴ஸ்ஸரானந்தி பபா⁴ஸனபகதிகானம் பப⁴ஸ்ஸரவண்ணானம். பப⁴ஸ்ஸரவண்ணே விஸும் அவிஜ்ஜமானேபி வுத்தேஸு பஞ்சஸு வண்ணேஸு யே யே பபா⁴ ஸமுஜ்ஜலா, தே தே பப⁴ஸ்ஸரா. ததா² ஹி ததா²க³தஸ்ஸ யமகபாடிஹீரம் கரோந்தஸ்ஸ யமகபாடிஹீரஞாணப³லேனேவ கேஸமஸ்ஸூனஞ்சேவ அக்கீ²னஞ்ச நீலட்டா²னேஹி நீலரஸ்மியோ நிக்க²மந்தி, யாஸம் வஸேன க³க³னதலம் அஞ்ஜனசுண்ணஸமோகிண்ணம் விய உமாபுப்ப²னீலுப்பலத³லஸஞ்ச²ன்னம் விய வீதிபதந்தமணிதாலவண்டம் விய பஸாரிதமேசகபடம் விய ச ஹோதி. ச²விதோ சேவ அக்கீ²னஞ்ச பீதகட்டா²னேஹி பீதரஸ்மியோ நிக்க²மந்தி, யாஸம் வஸேன தி³ஸாபா⁴கா³ ஸுவண்ணரஸனிஸிஞ்சமானா விய ஸுவண்ணபடபஸாரிதா விய குங்குமசுண்ணகணிகாரபுப்ப²ஸம்பரிகிண்ணா விய ச விரோசந்தி. மம்ஸலோஹிதேஹி சேவ அக்கீ²னஞ்ச ரத்தட்டா²னேஹி லோஹிதரஸ்மியோ நிக்க²மந்தி, யாஸம் வஸேன தி³ஸாபா⁴கா³ சினபிட்ட²சுண்ணரஞ்ஜிதா விய ஸுபக்கலாகா²ரஸனிஸிஞ்சமானா விய ரத்தகம்ப³லபரிக்கி²த்தா விய ஜயஸுமனபாலிப⁴த்³த³கப³ந்து⁴ஜீவககுஸுமஸம்பரிகிண்ணா விய ச விரோசந்தி. அட்டீ²ஹி சேவ த³ந்தேஹி ச அக்கீ²னஞ்ச ஸேதட்டா²னேஹி ஓதா³தரஸ்மியோ நிக்க²மந்தி, யாஸம் வஸேன தி³ஸாபா⁴கா³ ரஜதகுடேஹி ஆஸிஞ்சமானகீ²ரதா⁴ராஸம்பரிகிண்ணா விய பஸாரிதரஜதபட்டவிதானா விய வீதிபதந்தரஜததாலவண்டா விய குந்த³குமுத³ஸிந்து³வாரஸுமனமல்லிகாதி³குஸுமஸஞ்ச²ன்னா விய ச விரோசந்தி. ஹத்த²தலபாத³தலாதீ³ஹி மந்த³ரத்தட்டா²னேஹி மஞ்ஜிட்ட²ரஸ்மியோ நிக்க²மந்தி, யாஸம் வஸேன தி³ஸாபா⁴கா³ பவாளஜாலபரிக்கி²த்தா விய ரத்தகுரவககுஸுமஸமோகிண்ணா விய ச விரோசந்தி. உண்ணானகா²தீ³ஹி பப⁴ஸ்ஸரட்டா²னேஹி பப⁴ஸ்ஸரரஸ்மியோ நிக்க²மந்தி, யாஸம் வஸேன தி³ஸாபா⁴கா³ ஓஸதி⁴தாரகபுஞ்ஜபுண்ணா விய விஜ்ஜுபடலாதி³பரிபுண்ணா விய ச விரோசந்தி.

ப⁴க³வா சங்கமதீதிஆதி³ ‘‘ப⁴க³வதோ ச நிம்மிதானஞ்ச நானாஇரியாபத²கரணம் யமகபாடிஹீரேனேவ ஹோதீ’’தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். தேஸஞ்ஹி நிம்மிதானம் இரியாபதா² யுக³லாவ ஹுத்வா வத்தந்தி. யதி³ நிம்மிதா ப³ஹுகா ஹோந்தி, ‘‘நிம்மிதோ’’திஆதி³ கஸ்மா ஏகவசனம் கதந்தி சே? நிம்மிதேஸுபி ஏகேகஸ்ஸ நானாஇரியாபத²பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம். ப³ஹுவசனேன ஹி வுத்தே ஸப்³பே³பி நிம்மிதா ஸகிம் ஏகேகஇரியாபதி²கா விய ஹோந்தி. ஏகவசனேன பன வுத்தே நிம்மிதேஸு ஏகேகோ நானாஇரியாபதி²கோதி ஞாயதி. தஸ்மா ஏகவசனனித்³தே³ஸோ கதோ. சூளபந்த²கத்தே²ரோபி தாவ நானாஇரியாபதி²கபி⁴க்கூ²னம் ஸஹஸ்ஸம் மாபேஸி, கிம் பன ப⁴க³வா யமகபாடிஹீரே ப³ஹூ நிம்மிதே ந கரிஸ்ஸதி. சூளபந்த²கத்தே²ரம் முஞ்சித்வா அஞ்ஞேஸம் ஸாவகானம் ஏகாவஜ்ஜனேன நானாஇரியபதி²கானம் நானாரூபானஞ்ச நிம்மானம் ந இஜ்ஜ²தி. அனியமேத்வா ஹி நிம்மிதா இத்³தி⁴மதா ஸதி³ஸாவ ஹோந்தி. டா²னனிஸஜ்ஜாதீ³ஸு வா பா⁴ஸிததுண்ஹீபா⁴வாதீ³ஸு வா யம் யம் இத்³தி⁴மா கரோதி, தம் ததே³வ கரோந்தி, விஸதி³ஸகரணம் நானாகிரியாகரணஞ்ச ‘‘ஏத்தகா ஈதி³ஸா ஹோந்து, ஏத்தகா இமம் நாம கரோந்தூ’’தி விஸும் விஸும் ஆவஜ்ஜித்வா அதி⁴ட்டா²னேன இஜ்ஜ²தி. ததா²க³தஸ்ஸ பன ஏகாவஜ்ஜனாதி⁴ட்டா²னேனேவ நானப்பகாரனிம்மானம் இஜ்ஜ²தி. ஏவமேவ அக்³கி³க்க²ந்த⁴உத³கதா⁴ரானிம்மானே ச நானாவண்ணனிம்மானே ச வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² ப⁴க³வா சங்கமதீதி ஆகாஸே வா பத²வியம் வா சங்கமதி. நிம்மிதோதி இத்³தி⁴யா மாபிதபு³த்³த⁴ரூபம். திட்ட²தி வாதிஆதீ³னிபி ஆகாஸே வா பத²வியம் வா. கப்பேதீதி கரோதி. ப⁴க³வா திட்ட²தீதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோதி.

யமகபாடிஹீரஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

71. மஹாகருணாஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா

117. மஹாகருணாஞாணனித்³தே³ஸே ப³ஹுகேஹி ஆகாரேஹீதி இதா³னி வுச்சமானேஹி ஏகூனனவுதியா பகாரேஹி. பஸ்ஸந்தானந்தி ஞாணசக்கு²னா ச பு³த்³த⁴சக்கு²னா ச ஓலோகேந்தானம். ஓக்கமதீதி ஓதரதி பவிஸதி. ஆதி³த்தோதி து³க்க²லக்க²ணவஸேன பீளாயோக³தோ ஸந்தாபனட்டே²ன ஆதீ³பிதோ. ‘‘யத³னிச்சம், தம் து³க்க²’’ந்தி (ஸம். நி. 3.15) வுத்தத்தா ஸப்³ப³ஸங்க²தஸ்ஸ சேவ து³க்க²லக்க²ணவஸேன பீளிதத்தா து³க்க²ஸ்ஸ ச கருணாய மூலபூ⁴தத்தா பட²மம் து³க்க²லக்க²ணவஸேன ‘‘ஆதி³த்தோ’’தி வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ராகா³தீ³ஹி ஆதி³த்ததம் பன உபரி வக்க²தி. அத² வா ஆதி³த்தோதி ராகா³தீ³ஹியேவ ஆதி³த்தோ. உபரி பன ‘‘தஸ்ஸ நத்த²ஞ்ஞோ கோசி நிப்³பா³பேதா’’தி அத்தா²பேக்க²னவஸேன புன வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். லோகஸன்னிவாஸோதி பஞ்சக்க²ந்தா⁴ லுஜ்ஜனபலுஜ்ஜனட்டே²ன லோகோ, தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன ஸன்னிவஸந்தி ஏத்த² ஸத்தாதி ஸன்னிவாஸோ, லோகோவ ஸன்னிவாஸோ லோகஸன்னிவாஸோ. து³க்கி²தம் க²ந்த⁴ஸந்தானம் உபாதா³ய ஸத்தவோஹாரஸப்³பா⁴வதோ லோகஸன்னிவாஸயோக³தோ ஸத்தஸமூஹோபி லோகஸன்னிவாஸோ. ஸோபி ச ஸஹக²ந்த⁴கோயேவ. உய்யுத்தோதி அனேகேஸு கிச்சேஸு நிச்சப்³யாபாரதாய கதயோகோ³ கதஉஸ்ஸாஹோ, ஸததகிச்சேஸு ஸஉஸ்ஸுக்கோதி அத்தோ². க⁴ட்டனயுத்தோதி வா உய்யுத்தோ. பயாதோதி பப்³ப³தேய்யா நதீ³ விய அனவட்டி²தக³மனேன மரணாய யாதும் ஆரத்³தோ⁴. கும்மக்³க³ப்படிபன்னோதி குச்சி²தம் மிச்சா²மக்³க³ம் படிபன்னோ. உபரி பன ‘‘விபத²பக்க²ந்தோ³’’தி நானாபதே³ஹி விஸேஸேத்வா வுத்தம்.

உபனீயதீதி ஜராவஸேன மரணாய உபனீயதி ஹரீயதி. ஜரா ஹி ‘‘ஆயுனோ ஸம்ஹானீ’’தி (ஸம். நி. 2.2) வுத்தா. அத்³து⁴வோதி ந தி²ரோ, ஸதா³ ததே²வ ந ஹோதி. யஸ்மா அத்³து⁴வோ, தஸ்மா உபனீயதீதி புரிமஸ்ஸ காரணவசனமேதம். ஏதேன ஸகாரணம் ஜராது³க்க²ம் வுத்தம். தம் ஜராது³க்க²ம் தி³ஸ்வா ஜராபாரிஜுஞ்ஞரஹிதாபி விஞ்ஞூ பப்³ப³ஜந்தி. அதாணோதி தாயிதும் ரக்கி²தும் ஸமத்தே²ன ரஹிதோ, அனாரக்கோ²தி வுத்தம் ஹோதி. அனபி⁴ஸ்ஸரோதி அபி⁴ஸரித்வா அபி⁴க³ந்த்வா ப்³யாஹரணேன அஸ்ஸாஸேதும் ஸமத்தே²ன ரஹிதோ, அஸஹாயோதி வா அத்தோ². யஸ்மா அனபி⁴ஸ்ஸரோ, தஸ்மா அதாணோதி புரிமஸ்ஸ காரணவசனமேதம். ஏதேன ஸகாரணம் பியவிப்பயோக³து³க்க²ம் வுத்தம். தம் பியவிப்பயோக³து³க்க²ம் தி³ஸ்வா ஞாதிபாரிஜுஞ்ஞரஹிதாபி விஞ்ஞூ பப்³ப³ஜந்தி. அஸ்ஸகோதி ஸகப⁴ண்ட³ரஹிதோ. ஸப்³ப³ம் பஹாய க³மனீயந்தி ஸகப⁴ண்ட³ந்தி ஸல்லக்கி²தம் ஸப்³ப³ம் பஹாய லோகேன க³ந்தப்³ப³ம். யஸ்மா ஸப்³ப³ம் பஹாய க³மனீயம், தஸ்மா அஸ்ஸகோதி புரிமஸ்ஸ காரணவசனமேதம். ஏதேன ஸகாரணம் மரணது³க்க²ம் வுத்தம். தம் தி³ஸ்வா போ⁴க³பாரிஜுஞ்ஞரஹிதாபி விஞ்ஞூ பப்³ப³ஜந்தி. அஞ்ஞத்த² ‘‘கம்மஸ்ஸகா மாணவஸத்தா’’தி (ம. நி. 3.289) வுத்தம், இத⁴ ச ரட்ட²பாலஸுத்தே ச ‘‘அஸ்ஸகோ லோகோ’’தி (ம. நி. 2.305) வுத்தம், தம் கத²ம் யுஜ்ஜதீதி சே? பஹாய க³மனீயம் ஸந்தா⁴ய ‘‘அஸ்ஸகோ’’தி வுத்தம், கம்மம் பன ந பஹாய க³மனீயம். தஸ்மா ‘‘கம்மஸ்ஸகா’’தி வுத்தம். ரட்ட²பாலஸுத்தேயேவ ச ஏவமேதம் வுத்தம் ‘‘த்வம் பன யதா²கம்மம் க³மிஸ்ஸஸீ’’தி (ம. நி. 2.306). ஊனோதி பாரிபூரிரஹிதோ. அதித்தோதி பி⁴ய்யோ பி⁴ய்யோ பத்த²னாயபி ந ஸுஹிதோ. இத³ம் ஊனபா⁴வஸ்ஸ காரணவசனம். தண்ஹாதா³ஸோதி தண்ஹாய வஸே வத்தனதோ தண்ஹாய தா³ஸபூ⁴தோ. இத³ம் அதித்தபா⁴வஸ்ஸ காரணவசனம். ஏதேன இச்சா²ரோகா³பதே³ஸேன ஸகாரணம் ப்³யாதி⁴து³க்க²ம் வுத்தம். தம் ப்³யாதி⁴து³க்க²ம் தி³ஸ்வா ப்³யாதி⁴பாரிஜுஞ்ஞரஹிதாபி விஞ்ஞூ பப்³ப³ஜந்தி. அதாயனோதி புத்தாதீ³ஹிபி தாயனஸ்ஸ அபா⁴வதோ அதாயனோ அனாரக்கோ², அலப்³ப⁴னேய்யகே²மோ வா. அலேணோதி அல்லீயிதும் நிஸ்ஸிதும் அனரஹோ அல்லீனானம்பி ச லேணகிச்சாகாரகோ. அஸரணோதி நிஸ்ஸிதானம் ந ப⁴யஸாரகோ ந ப⁴யவினாஸகோ. அஸரணீபூ⁴தோதி புரே உப்பத்தியா அத்தனோ அபா⁴வேனேவ அஸரணோ, உப்பத்திஸமகாலமேவ அஸரணீபூ⁴தோதி அத்தோ².

உத்³த⁴தோதி ஸப்³பா³குஸலேஸு உத்³த⁴ச்சஸ்ஸ உப்பஜ்ஜனதோ ஸத்தஸந்தானே ச அகுஸலுப்பத்திபா³ஹுல்லதோ அகுஸலஸமங்கீ³லோகோ தேன உத்³த⁴ச்சேன உத்³த⁴தோ. அவூபஸந்தோதி அவூபஸமனலக்க²ணஸ்ஸ உத்³த⁴ச்சஸ்ஸேவ யோகே³ன அவூபஸந்தோ ப⁴ந்தமிக³படிபா⁴கோ³. ‘‘உபனீயதி லோகோ’’திஆதீ³ஸு சதூஸு ச ‘‘உத்³த⁴தோ லோகோ’’தி ச பஞ்சஸு டா²னேஸு லோகோதி ஆக³தம், ஸேஸேஸு லோகஸன்னிவாஸோதி. உப⁴யதா²பி லோகோயேவ. ஸஸல்லோதி பீளாஜனகதாய அந்தோதுத³னதாய து³ன்னீஹரணீயதாய ச ஸல்லாதி ஸங்க²ம் க³தேஹி ராகா³தீ³ஹி ஸல்லேஹி ஸஹவத்தனகோ. வித்³தோ⁴தி மிகா³த³யோ கதா³சி பரேஹி வித்³தா⁴ ஹோந்தி, அயம் பன லோகோ நிச்சம் அத்தனாவ வித்³தோ⁴. புது²ஸல்லேஹீதி ‘‘ஸத்த ஸல்லானி – ராக³ஸல்லம், தோ³ஸஸல்லம், மோஹஸல்லம், மானஸல்லம், தி³ட்டி²ஸல்லம், கிலேஸஸல்லம், து³ச்சரிதஸல்ல’’ந்தி (மஹானி. 174) வுத்தேஹி ஸத்தஹி ஸல்லேஹி. தஸ்ஸாதி தஸ்ஸ லோகஸன்னிவாஸஸ்ஸ. ஸல்லானம் உத்³த⁴தாதி தேஸம் ஸல்லானம் ஸத்தஸந்தானதோ உத்³த⁴ரிதா புக்³க³லோ. அஞ்ஞத்ர மயாதி மம் ட²பேத்வா. யேபி ப⁴க³வதோ ஸாவகா ஸல்லானி உத்³த⁴ரந்தி, தேஸம் ப⁴க³வதோ வசனேனேவ உத்³த⁴ரணதோ ப⁴க³வாவ உத்³த⁴ரதி நாம. அவிஜ்ஜந்த⁴காராவரணோதி அவிஜ்ஜா ஏவ ஸபா⁴வத³ஸ்ஸனச்சா²த³னேன அந்த⁴ம் விய கரோதீதி அவிஜ்ஜந்த⁴காரோ, ஸோவ ஸபா⁴வாவக³மனனிவாரணேன ஆவரணம் ஏதஸ்ஸாதி அவிஜ்ஜந்த⁴காராவரணோ. கிலேஸபஞ்ஜரபக்கி²த்தோதி கிலேஸா ஏவ குஸலக³மனஸன்னிருஜ்ஜ²னட்டே²ன பஞ்ஜரோதி கிலேஸபஞ்ஜரோ, அவிஜ்ஜாபப⁴வே கிலேஸபஞ்ஜரே பக்கி²த்தோ பாதிதோ. ஆலோகம் த³ஸ்ஸேதாதி பஞ்ஞாலோகம் த³ஸ்ஸனஸீலோ, பஞ்ஞாலோகஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதாதி வா அத்தோ². அவிஜ்ஜாக³தோதி அவிஜ்ஜம் க³தோ பவிட்டோ². ந கேவலம் அவிஜ்ஜாய ஆவரணமத்தமேவ, அத² கோ² க³ஹனக³தோ விய அவிஜ்ஜாகோஸஸ்ஸ அந்தோ பவிட்டோ²தி புரிமதோ விஸேஸோ. அண்ட³பூ⁴தோதிஆத³யோ ச விஸேஸாயேவ. அண்ட³பூ⁴தோதி அண்டே³ பூ⁴தோ நிப்³ப³த்தோ. யதா² ஹி அண்டே³ நிப்³ப³த்தா ஏகச்சே ஸத்தா ‘‘அண்ட³பூ⁴தா’’தி வுச்சந்தி, ஏவமயம் லோகோ அவிஜ்ஜண்ட³கோஸே நிப்³ப³த்தத்தா ‘‘அண்ட³பூ⁴தோ’’தி வுச்சதி. பரியோனத்³தோ⁴தி தேன அவிஜ்ஜண்ட³கோஸேன ஸமந்ததோ ஓனத்³தோ⁴ ப³த்³தோ⁴ வேடி²தோ.

தந்தாகுலகஜாதோதி தந்தம் விய ஆகுலபூ⁴தோ. யதா² நாம து³ன்னிக்கி²த்தம் மூஸிகச்சி²ன்னம் பேஸகாரானம் தந்தம் தஹிம் தஹிம் ஆகுலம் ஹோதி, இத³ம் அக்³க³ம் இத³ம் மூலந்தி அக்³கே³ன வா அக்³க³ம், மூலேன வா மூலம் ஸமானேதும் து³க்கரம் ஹோதி, ஏவமேவ ஸத்தா பச்சயாகாரே க²லிதா ஆகுலா ப்³யாகுலா ஹோந்தி, ந ஸக்கோந்தி பச்சயாகாரம் உஜும் காதும். தத்த² தந்தம் பச்சத்தபுரிஸகாரே ட²த்வா ஸக்காபி ப⁴வேய்ய உஜும் காதும், ட²பேத்வா பன த்³வே போ³தி⁴ஸத்தே அஞ்ஞோ ஸத்தோ அத்தனோ த⁴ம்மதாய பச்சயாகாரம் உஜும் காதும் ஸமத்தோ² நாம நத்தி². யதா² பன ஆகுலம் தந்தம் கஞ்ஜிகம் த³த்வா கோச்சே²ன பஹடம் தத்த² தத்த² குலகஜாதம் ஹோதி க³ண்டி²ப³த்³த⁴ம், ஏவமயம் லோகோ பச்சயேஸு பக்க²லித்வா பச்சயே உஜும் காதும் அஸக்கோந்தோ த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²க³தவஸேன குலகஜாதோ ஹோதி க³ண்டி²ப³த்³தோ⁴. யே ஹி கேசி தி³ட்டி²யோ நிஸ்ஸிதா, ஸப்³பே³ தே பச்சயம் உஜும் காதும் ந ஸக்கோந்தியேவ. குலாக³ண்டி²கஜாதோதி குலாக³ண்டி²கம் விய பூ⁴தோ. குலாக³ண்டி²கம் வுச்சதி பேஸகாரகஞ்ஜிகஸுத்தம். ‘‘குலா நாம ஸகுணிகா, தஸ்ஸா குலாவகோ’’திபி ஏகே. யதா² தது³ப⁴யம்பி ஆகுலம் அக்³கே³ன வா அக்³க³ம், மூலேன வா மூலம் ஸமானேதும் து³க்கரந்தி புரிமனயேனேவ யோஜேதப்³ப³ம். முஞ்ஜபப்³ப³ஜபூ⁴தோதி முஞ்ஜதிணம் விய பப்³ப³ஜதிணம் விய ச பூ⁴தோ முஞ்ஜதிணபப்³ப³ஜதிணஸதி³ஸோ ஜாதோ. யதா² தானி திணானி கோட்டேத்வா கோட்டேத்வா கதரஜ்ஜு ஜிண்ணகாலே கத்த²சி பதிதம் க³ஹேத்வா தேஸம் திணானம் ‘‘இத³ம் அக்³க³ம் இத³ம் மூல’’ந்தி அக்³கே³ன வா அக்³க³ம், மூலேன வா மூலம் ஸமானேதும் து³க்கரம், தம்பி பச்சத்தபுரிஸகாரே ட²த்வா ஸக்கா ப⁴வேய்ய உஜும் காதும், ட²பேத்வா பன த்³வே போ³தி⁴ஸத்தே அஞ்ஞோ ஸத்தோ அத்தனோ த⁴ம்மதாய பச்சயாகாரம் உஜும் காதும் ஸமத்தோ² நாம நத்தி². ஏவமயம் லோகோ பச்சயாகாரம் உஜும் காதும் அஸக்கோந்தோ த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²க³தவஸேன க³ண்டி²ஜாதோ ஹுத்வா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் ஸம்ஸாரம் நாதிவத்ததி.

தத்த² அபாயோதி நிரயோ திரச்சா²னயோனி பேத்திவிஸயோ அஸுரகாயோ. ஸப்³பே³பி ஹி தே வட்³டி⁴ஸங்கா²தஸ்ஸ ஆயஸ்ஸ அபா⁴வதோ ‘‘அபாயோ’’தி வுச்சந்தி. ததா² து³க்க²ஸ்ஸ க³திபா⁴வதோ து³க்³க³தி. ஸுக²ஸமுஸ்ஸயதோ வினிபதிதத்தா வினிபாதோ. இதரோ பன –

‘‘க²ந்தா⁴னஞ்ச படிபாடி, தா⁴துஆயதனான ச;

அப்³போ³ச்சி²ன்னம் வத்தமானா, ஸம்ஸாரோதி பவுச்சதி’’.

தம் ஸப்³ப³ம்பி நாதிவத்ததி நாதிக்கமதி. அத² கோ² சுதிதோ படிஸந்தி⁴ம், படிஸந்தி⁴தோ சுதிந்தி ஏவம் புனப்புனம் சுதிபடிஸந்தி⁴யோ க³ண்ஹமானோ தீஸு ப⁴வேஸு சதூஸு யோனீஸு பஞ்சஸு க³தீஸு ஸத்தஸு விஞ்ஞாணட்டி²தீஸு நவஸு ஸத்தாவாஸேஸு மஹாஸமுத்³தே³ வாதுக்கி²த்தனாவா விய யந்தகோ³ணோ விய ச பரிப்³ப⁴மதியேவ. அவிஜ்ஜாவிஸதோ³ஸஸல்லித்தோதி அவிஜ்ஜாயேவ அகுஸலுப்பாத³னேன குஸலஜீவிதனாஸனதோ விஸந்தி அவிஜ்ஜாவிஸம், ததே³வ ஸந்தானதூ³ஸனதோ அவிஜ்ஜாவிஸதோ³ஸோ, தேன அனுஸயபரியுட்டா²னது³ச்சரிதபூ⁴தேன பு⁴ஸம் லித்தோ மக்கி²தோதி அவிஜ்ஜாவிஸதோ³ஸஸல்லித்தோ. கிலேஸகலலீபூ⁴தோதி அவிஜ்ஜாதி³மூலகா கிலேஸா ஏவ ஓஸீத³னட்டே²ன கலலம் கத்³த³மோதி கிலேஸகலலம், தத³ஸ்ஸ அத்தீ²தி கிலேஸகலலீ, ஏவம்பூ⁴தோ. ராக³தோ³ஸமோஹஜடாஜடிதோதி லோப⁴படிகா⁴விஜ்ஜாஸங்கா²தா ராக³தோ³ஸமோஹா ஏவ ரூபாதீ³ஸு ஆரம்மணேஸு ஹேட்டு²பரியவஸேன புனப்புனம் உப்பஜ்ஜனதோ ஸம்ஸிப்³ப³னட்டே²ன வேளுகு³ம்பா³தீ³னம் ஸாகா²ஜாலஸங்கா²தா ஜடா வியாதி ஜடா, தாய ராக³தோ³ஸமோஹஜடாய ஜடிதோ. யதா² நாம வேளுஜடாதீ³ஹி வேளுஆத³யோ, ஏவம் தாய ஜடாய அயம் லோகோ ஜடிதோ வினத்³தோ⁴ ஸம்ஸிப்³பி³தோதி அத்தோ². ஜடம் விஜடேதாதி இமம் ஏவம் தேதா⁴துகம் லோகம் ஜடேத்வா டி²தம் ஜடம் விஜடேதா ஸம்சி²ந்தி³தா ஸம்பதா³லயிதா.

தண்ஹாஸங்கா⁴டபடிமுக்கோதி தண்ஹா ஏவ அப்³போ³ச்சி²ன்னம் பவத்திதோ ஸங்க⁴டிதட்டே²ன ஸங்கா⁴டோதி தண்ஹாஸங்கா⁴டோ, தஸ்மிம் தண்ஹாஸங்கா⁴டே படிமுக்கோ அனுபவிட்டோ² அந்தோக³தோதி தண்ஹாஸங்கா⁴டபடிமுக்கோ. தண்ஹாஜாலேன ஓத்த²டோதி தண்ஹா ஏவ புப்³பே³ வுத்தனயேன ஸம்ஸிப்³ப³னட்டே²ன ஜாலந்தி தண்ஹாஜாலம், தேன தண்ஹாஜாலேன ஓத்த²டோ ஸமந்ததோ சா²தி³தோ பலிவேடி²தோ. தண்ஹாஸோதேன வுய்ஹதீதி தண்ஹா ஏவ ஸம்ஸாரே ஆகட்³ட⁴னட்டே²ன ஸோதோதி தண்ஹாஸோதோ, தேன தண்ஹாஸோதேன வுய்ஹதி ஆகட்³டீ⁴யதி. தண்ஹாஸஞ்ஞோஜனேன ஸஞ்ஞுத்தோதி தண்ஹா ஏவ லோகம் வட்டஸ்மிம் ஸம்யோஜனதோ ப³ந்த⁴னதோ ஸம்யோஜனந்தி தண்ஹாஸம்யோஜனம், தேன தண்ஹாஸம்யோஜனேன ஸஞ்ஞுத்தோ ப³த்³தோ⁴. தண்ஹானுஸயேன அனுஸடோதி தண்ஹா ஏவ அனுஸயனட்டே²ன அனுஸயோதி தண்ஹானுஸயோ, தேன தண்ஹானுஸயேன அனுஸடோ அனுக³தோ தா²மக³தோ. தண்ஹாஸந்தாபேன ஸந்தப்பதீதி தண்ஹா ஏவ பவத்திகாலே ப²லகாலே ச லோகம் ஸந்தாபேதீதி ஸந்தாபோ, தேன தண்ஹாஸந்தாபேன ஸந்தப்பதி ஸந்தாபீயதி. தண்ஹாபரிளாஹேன பரிட³ய்ஹதீதி தண்ஹா ஏவ ப³லவபூ⁴தா பவத்திகாலே ப²லகாலே ச ஸமந்ததோ த³ஹனட்டே²ன மஹாபரிளாஹோதி தண்ஹாபரிளாஹோ, தேன தண்ஹாபரிளாஹேன பரிட³ய்ஹதி ஸமந்ததோ ட³ஹீயதி. தி³ட்டி²ஸங்கா⁴டாத³யோ இமினாவ நயேன யோஜேதப்³பா³.

அனுக³தோதி அனுபவிட்டோ². அனுஸடோதி அனுதா⁴விதோ. அபி⁴பூ⁴தோதி பீளிதோ. அப்³பா⁴ஹதோதி அபி⁴ஆஹதோ அபி⁴முக²ம் பு⁴ஸம் பஹதோ. து³க்கே² பதிட்டி²தோதி து³க்கே² க²ந்த⁴பஞ்சகே ஸுக²விபல்லாஸேன பதிட்டி²தோ அபி⁴னிவிட்டோ².

தண்ஹாய உட்³டி³தோதி தண்ஹாய உல்லங்கி⁴தோ. சக்கு² ஹி தண்ஹாரஜ்ஜுனா ஆவுனித்வா ரூபனாக³த³ந்தே உட்³டி³தம், ஸோதாதீ³னி தண்ஹாரஜ்ஜுனா ஆவுனித்வா ஸத்³தா³தி³னாக³த³ந்தேஸு உட்³டி³தானி. தம்ஸமங்கீ³லோகோபி உட்³டி³தோயேவ நாம. ஜராபாகாரபரிக்கி²த்தோதி அனதிக்கமனீயட்டே²ன பாகாரபூ⁴தாய ஜராய பரிவாரிதோ. மச்சுபாஸேன பரிக்கி²த்தோதி து³ம்மோசனீயட்டே²ன பாஸபூ⁴தேன மரணேன ப³த்³தோ⁴. மஹாப³ந்த⁴னப³த்³தோ⁴தி த³ள்ஹத்தா து³ச்சே²த³த்தா ச மஹந்தேஹி ப³ந்த⁴னேஹி ப³த்³தோ⁴. ராக³ப³ந்த⁴னேனாதி ராகோ³ ஏவ ப³ந்த⁴தி ஸம்ஸாரதோ சலிதும் ந தே³தீதி ராக³ப³ந்த⁴னம். தேன ராக³ப³ந்த⁴னேன. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. கிலேஸப³ந்த⁴னேனாதி வுத்தாவஸேஸேன கிலேஸப³ந்த⁴னேன. து³ச்சரிதப³ந்த⁴னேனாதி திவிதே⁴ன. ஸுசரிதம் பன ப³ந்த⁴னமோக்க²ஸ்ஸ ஹேதுபூ⁴தம் ப³ந்த⁴னமோக்க²பூ⁴தஞ்ச அத்தி². தஸ்மா தம் ந க³ஹேதப்³ப³ம்.

ப³ந்த⁴னம் மோசேதாதி தஸ்ஸ ப³ந்த⁴னம் மோசேதா. ப³ந்த⁴னா மோசேதாதிபி பாடோ², ப³ந்த⁴னதோ தம் மோசேதாதி அத்தோ². மஹாஸம்பா³த⁴ப்படிபன்னோதி குஸலஸஞ்சாரபீளனேன மஹாஸம்பா³த⁴ஸங்கா²தம் ராக³தோ³ஸமோஹமானதி³ட்டி²கிலேஸது³ச்சரிதக³ஹனம் படிபன்னோ. ஓகாஸம் த³ஸ்ஸேதாதி லோகியலோகுத்தரஸமாதி⁴பஞ்ஞாஓகாஸம் த³ஸ்ஸேதா. மஹாபலிபோ³தே⁴ன பலிபு³த்³தோ⁴தி மஹானிவாரணேன நிவுதோ. மஹாலேபேன வா லித்தோ. பலிபோ³தோ⁴தி ச ராகா³தி³ஸத்தவிதோ⁴ ஏவ. ‘‘தண்ஹாதி³ட்டி²பலிபோ³தோ⁴’’தி ஏகே. பலிபோ³த⁴ம் சே²தாதி தம் பலிபோ³த⁴ம் சி²ந்தி³தா. மஹாபபாதேதி பஞ்சக³திபபாதே, ஜாதிஜராமரணபபாதே வா. தம் ஸப்³ப³ம்பி து³ருத்தரணட்டே²ன பபாதோ. பபாதா உத்³த⁴தாதி தம்ஹா பபாததோ உத்³த⁴ரிதா. மஹாகந்தாரப்படிபன்னோதி ஜாதிஜராப்³யாதி⁴மரணஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸகந்தாரம் படிபன்னோ. ஸப்³ப³ம்பி தம் து³ரதிக்கமனட்டே²ன கந்தாரோ, தம் கந்தாரம் தாரேதா. கந்தாரா தாரேதாதி வா பாடோ². மஹாஸம்ஸாரப்படிபன்னோதி அப்³போ³ச்சி²ன்னம் க²ந்த⁴ஸந்தானம் படிபன்னோ. ஸம்ஸாரா மோசேதாதி ஸம்ஸாரதோ மோசேதா. ஸம்ஸாரம் மோசேதாதி வா பாடோ². மஹாவிது³க்³கே³தி ஸம்ஸாரவிது³க்³கே³. ஸம்ஸாரோயேவ ஹி து³க்³க³மனட்டே²ன விது³க்³கோ³. ஸம்பரிவத்ததீதி பு⁴ஸம் நிவத்தித்வா சரதி. மஹாபலிபேதி மஹந்தே காமகத்³த³மே. காமோ ஹி ஓஸீத³னட்டே²ன பலிபோ. பலிபன்னோதி லக்³கோ³. மஹாபலிபபலிபன்னோதிபி பாடோ².

அப்³பா⁴ஹதோதி ஸப்³போ³பத்³த³வேஹி அப்³பா⁴ஹதோ. ராக³க்³கி³னாதி ராகா³த³யோயேவ அனுத³ஹனட்டே²ன அக்³கி³, தேன ராக³க்³கி³னா. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. உன்னீதகோதி உக்³க³ஹேத்வா நீதோ, ஜாதியா உக்³க³ஹேத்வா ஜராதி³உபத்³த³வாய நீதோதி அத்தோ². க-காரோ பனேத்த² அனுகம்பாய த³ட்ட²ப்³போ³. ஹஞ்ஞதி நிச்சமதாணோதி பரித்தாயகேன ரஹிதோ ஸததம் பீளீயதி. பத்தத³ண்டோ³தி ராஜாதீ³ஹி லத்³த⁴ஆணோ. தக்கரோதி சோரோ. வஜ்ஜப³ந்த⁴னப³த்³தோ⁴தி ராகா³தி³வஜ்ஜப³ந்த⁴னேஹி ப³த்³தோ⁴. ஆகா⁴தனபச்சுபட்டி²தோதி மரணத⁴ம்மக³ண்டி²கட்டா²னம் உபேச்ச டி²தோ. கோசி ப³ந்த⁴னா மோசேதா. கோசி ப³ந்த⁴னம் மோசேதாதிபி பாடோ². அனாதோ²தி நத்தி² ஏதஸ்ஸ நாதோ² இஸ்ஸரோ, ஸயம் வா ந நாதோ² ந இஸ்ஸரோதி அனாதோ², அஸரணோதி வா அத்தோ². பரமகாபஞ்ஞப்பத்தோதி ஜராதி³படிபா³ஹனே அப்பஹுதாய அதீவ கபணபா⁴வம் பத்தோ. தாயேதாதி ரக்கி²தா. தாயிதாதி வா பாடோ² ஸுந்த³ரோ. து³க்கா²பி⁴துன்னோதி ஜாதிது³க்கா²தீ³ஹி அனேகேஹி து³க்கே²ஹி அபி⁴துன்னோ அதிப்³யாதி⁴தோ அதிகம்பிதோ ச. சிரரத்தம் பீளிதோதி து³க்கே²ஹேவ தீ³க⁴மத்³தா⁴னம் பீளிதோ க⁴ட்டிதோ. க³தி⁴தோதி கே³தே⁴ன கி³த்³தோ⁴, அபி⁴ஜ்ஜா²காயக³ந்தே²ன வா க³ந்தி²தோ. நிச்சம் பிபாஸிதோதி பாதும் பு⁴ஞ்ஜிதும் இச்சா² பிபாஸா, ஸா தண்ஹா ஏவ, தண்ஹாபிபாஸாய நிரந்தரம் பிபாஸிதோ.

அந்தோ⁴தி த³ஸ்ஸனட்டே²ன சக்கூ²தி ஸங்க²ம் க³தாய பஞ்ஞாய அபா⁴வதோ காணோ. பஞ்ஞா ஹி த⁴ம்மஸபா⁴வம் பஸ்ஸதி. அசக்கு²கோதி தம் பன அந்த⁴த்தம் ந பச்சா² ஸம்பூ⁴தம், பகதியா ஏவ அவிஜ்ஜமானசக்கு²கோதி தமேவ அந்த⁴த்தம் விஸேஸேதி. ஹதனேத்தோதி நயனட்டே²ன நேத்தந்தி ஸங்க²ம் க³தாய பஞ்ஞாய அபா⁴வதோயேவ வினட்ட²னேத்தகோ. ஸமவிஸமம் த³ஸ்ஸேந்தம் அத்தபா⁴வம் நேதீதி நேத்தந்தி ஹி வுத்தம். பஞ்ஞாய ஸுக³திஞ்ச அக³திஞ்ச நயதி. ஹதனேத்தத்தாயேவஸ்ஸ நேதுஅபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ அபரிணாயகோதி ஆஹ, அவிஜ்ஜமானனேத்தகோதி அத்தோ². அஞ்ஞோபிஸ்ஸ நேதா ந விஜ்ஜதீதி வுத்தம் ஹோதி. விபத²பக்க²ந்தோ³தி விபரீதோ, விஸமோ வா பதோ² விபதோ², தம் விபத²ம் பக்க²ந்தோ³ பவிட்டோ² படிபன்னோதி விபத²பக்க²ந்தோ³, மிச்சா²பத²ஸங்கா²தம் மிச்சா²தி³ட்டி²ம் படிபன்னோதி அத்தோ². அஞ்ஜஸாபரத்³தோ⁴தி அஞ்ஜஸே உஜுமக்³க³ஸ்மிம் மஜ்ஜி²மபடிபதா³ய அபரத்³தோ⁴ விரத்³தோ⁴. அரியபத²ம் ஆனேதாதி அரியம் அட்ட²ங்கி³கம் மக்³க³ம் உபனேதா படிபாத³யிதா. மஹோக⁴பக்க²ந்தோ³தி யஸ்ஸ ஸம்விஜ்ஜந்தி, தம் வட்டஸ்மிம் ஓஹனந்தி ஓஸீதா³பேந்தீதி ஓகா⁴, பகதிஓக⁴தோ மஹந்தா ஓகா⁴தி மஹோகா⁴. தே காமோகோ⁴ ப⁴வோகோ⁴ தி³ட்டோ²கோ⁴ அவிஜ்ஜோகோ⁴தி சதுப்பபே⁴தா³. தே மஹோகே⁴ பக்க²ந்தோ³ பவிட்டோ²தி மஹோக⁴பக்க²ந்தோ³, ஸம்ஸாரஸங்கா²தம் மஹோக⁴ம் வா பக்க²ந்தோ³தி.

118. இதா³னி ஏகுத்தரிகனயோ. தத்த² த்³வீஹி தி³ட்டி²க³தேஹீதி ஸஸ்ஸதுச்சே²த³தி³ட்டீ²ஹி. தத்த² தி³ட்டி²யேவ தி³ட்டி²க³தம் ‘‘கூ³த²க³தம் முத்தக³த’’ந்திஆதீ³னி (அ. நி. 9.11) விய. க³ந்தப்³பா³பா⁴வதோ வா தி³ட்டி²யா க³தமத்தமேவேதந்தி தி³ட்டி²க³தம், தி³ட்டீ²ஸு க³தம் இத³ம் த³ஸ்ஸனம் த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²அந்தோக³த⁴த்தாதிபி தி³ட்டி²க³தம். த்³வாஸட்டி²தேஸட்டி²தி³ட்டி²யோபி ஹி ஸஸ்ஸததி³ட்டி² உச்சே²த³தி³ட்டீ²தி த்³வேவ தி³ட்டி²யோ ஹோந்தி. தஸ்மா ஸங்கே²பேன ஸப்³பா³ தி³ட்டி²யோ அந்தோ கரோந்தோ ‘‘த்³வீஹி தி³ட்டி²க³தேஹீ’’தி வுத்தம். பரியுட்டி²தோதி பரியுட்டா²னம் பத்தோ ஸமுதா³சாரம் பத்தோ, உப்பஜ்ஜிதும் அப்பதா³னேன குஸலசாரஸ்ஸ க³ஹணம் பத்தோதி அத்தோ². வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா – ‘‘த்³வீஹி, பி⁴க்க²வே, தி³ட்டி²க³தேஹி பரியுட்டி²தா தே³வமனுஸ்ஸா ஓலீயந்தி ஏகே, அதிதா⁴வந்தி ஏகே, சக்கு²மந்தோ ச பஸ்ஸந்தீ’’திஆதி³ (இதிவு. 49).

தீஹி து³ச்சரிதேஹீதி திவித⁴காயது³ச்சரிதேன சதுப்³பி³த⁴வசீது³ச்சரிதேன திவித⁴மனோது³ச்சரிதேன. விப்படிபன்னோதி விரூபம் படிபன்னோ, மிச்சா²படிபன்னோதி அத்தோ². யோகே³ஹி யுத்தோதி வட்டஸ்மிம் யோஜேந்தீதி யோகா³, ஈதிஅத்தே²ன வா யோகா³, தேஹி யோகே³ஹி யுத்தோ ஸமப்பிதோ. சதுயோக³யோஜிதோதி காமயோகோ³, ப⁴வயோகோ³, தி³ட்டி²யோகோ³, அவிஜ்ஜாயோகோ³தி இமேஹி சதூஹி யோகே³ஹி ஸகடஸ்மிம் யோகோ³ விய வட்டஸ்மிம் யோஜிதோ. பஞ்சகாமகு³ணிகோ ராகோ³ காமயோகோ³. ரூபாரூபப⁴வேஸு ச²ந்த³ராகோ³, ஜா²னனிகந்தி ச, ஸஸ்ஸததி³ட்டி²ஸஹஜாதோ ராகோ³ ப⁴வவஸேன பத்த²னா ப⁴வயோகோ³. த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²யோ தி³ட்டி²யோகோ³. அட்ட²ஸு டா²னேஸு அஞ்ஞாணம் அவிஜ்ஜாயோகோ³. தே ஏவ சத்தாரோ ப³லவபூ⁴தா ஓகா⁴, து³ப்³ப³லபூ⁴தா யோகா³.

சதூஹி க³ந்தே²ஹீதி யஸ்ஸ ஸம்விஜ்ஜந்தி, தம் சுதிபடிஸந்தி⁴வஸேன வட்டஸ்மிம் க³ந்தே²ந்தி க⁴டேந்தீதி க³ந்தா². தே அபி⁴ஜ்ஜா² காயக³ந்தோ², ப்³யாபாதோ³ காயக³ந்தோ², ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ காயக³ந்தோ², இத³ம்ஸச்சாபி⁴னிவேஸோ காயக³ந்தோ²தி சதுப்பபே⁴தா³. அபி⁴ஜ்ஜா²யந்தி ஏதாய, ஸயம் வா அபி⁴ஜ்ஜா²யதி, அபி⁴ஜ்ஜா²யனமத்தமேவ வா ஏஸாதி அபி⁴ஜ்ஜா², லோபோ⁴யேவ. நாமகாயம் க³ந்தே²தி சுதிபடிஸந்தி⁴வஸேன வட்டஸ்மிம் க⁴டேதீதி காயக³ந்தோ². ப்³யாபஜ்ஜதி தேன சித்தம் பூதிபா⁴வம் க³ச்ச²தி, ப்³யாபாத³யதி வா வினயாசாரரூபஸம்பத்திஹிதஸுகா²தீ³னீதி ப்³யாபாதோ³. இதோ ப³ஹித்³தா⁴ ஸமணப்³ராஹ்மணானம் ஸீலேன ஸுத்³தி⁴ வதேன ஸுத்³தி⁴ ஸீலவதேன ஸுத்³தீ⁴தி பராமஸனம் ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ. ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴ஸிதம்பி படிக்கி²பித்வா ‘‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’’ந்திஆதி³னா ஆகாரேன அபி⁴னிவிஸதீதி இத³ம்ஸச்சாபி⁴னிவேஸோ. தேஹி சதூஹி க³ந்தே²ஹி க³ந்தி²தோ, ப³த்³தோ⁴தி அத்தோ².

சதூஹி உபாதா³னேஹீதி பு⁴ஸம் ஆதி³யந்தி த³ள்ஹக்³கா³ஹம் க³ண்ஹந்தீதி உபாதா³னா. தே காமுபாதா³னம் தி³ட்டு²பாதா³னம் ஸீலப்³ப³துபாதா³னம் அத்தவாது³பாதா³னந்தி சதுப்பபே⁴தா³. வத்து²ஸங்கா²தம் காமம் உபாதி³யதீதி காமுபாதா³னம், காமோ ச ஸோ உபாதா³னஞ்சாதிபி காமுபாதா³னம். தி³ட்டி² ச ஸா உபாதா³னஞ்சாதி தி³ட்டு²பாதா³னம், தி³ட்டி²ம் உபாதி³யதீதிபி தி³ட்டு²பாதா³னம். ‘‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ சா’’திஆதீ³ஸு (படி. ம. 1.147) ஹி புரிமதி³ட்டி²ம் உத்தரதி³ட்டி² உபாதி³யதி. ஸீலப்³ப³தம் உபாதி³யதீதி ஸீலப்³ப³துபாதா³னம், ஸீலப்³ப³தஞ்ச தம் உபாதா³னஞ்சாதிபி ஸீலப்³ப³துபாதா³னம். கோ³ஸீலகோ³வதாதீ³னி ஹி ஏவம் விஸுத்³தீ⁴தி அபி⁴னிவேஸதோ ஸயமேவ உபாதா³னானி. வத³ந்தி ஏதேனாதி வாதோ³, உபாதி³யந்தி ஏதேனாதி உபாதா³னம். கிம் வத³ந்தி, உபாதி³யந்தி வா? அத்தானம். அத்தனோ வாது³பாதா³னம் அத்தவாது³பாதா³னம், அத்தவாத³மத்தமேவ வா அத்தாதி உபாதி³யந்தி ஏதேனாதி அத்தவாது³பாதா³னம். ட²பேத்வா இமா த்³வே தி³ட்டி²யோ ஸப்³பா³பி தி³ட்டீ² தி³ட்டு²பாதா³னம். தேஹி சதூஹி உபாதா³னேஹி. உபாதீ³யதீதி பு⁴ஸம் க³ண்ஹீயதி. உபாதி³யதீதி வா பாடோ², லோகோ உபாதா³னேஹி தம் தம் ஆரம்மணம் பு⁴ஸம் க³ண்ஹாதீதி அத்தோ².

பஞ்சக³திஸமாருள்ஹோதி ஸுகதது³க்கடகாரணேஹி க³ம்மதி உபஸங்கமீயதீதி க³தி, ஸஹோகாஸகா க²ந்தா⁴. நிரயோ திரச்சா²னயோனி பேத்திவிஸயோ மனுஸ்ஸா தே³வாதி இமா பஞ்ச க³தியோ வோக்கமனபா⁴வேன பு⁴ஸம் ஆருள்ஹோ. பஞ்சஹி காமகு³ணேஹீதி ரூபஸத்³த³க³ந்த⁴ரஸபோ²ட்ட²ப்³ப³ஸங்கா²தேஹி பஞ்சஹி வத்து²காமகோட்டா²ஸேஹி. ரஜ்ஜதீதி அயோனிஸோமனஸிகாரம் படிச்ச ராகு³ப்பாத³னேன தேஹி ரஞ்ஜீயதி, ஸாரத்தோ கரீயதீதி அத்தோ². பஞ்சஹி நீவரணேஹீதி சித்தம் நீவரந்தி பரியோனந்த⁴ந்தீதி நீவரணா. காமச்ச²ந்த³ப்³யாபாத³தி²னமித்³த⁴உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சவிசிகிச்சா²ஸங்கா²தேஹி பஞ்சஹி நீவரணேஹி. ஓத்த²டோதி உபரிதோ பிஹிதோ.

ச²ஹி விவாத³மூலேஹீதி ச²ஹி விவாத³ஸ்ஸ மூலேஹி. யதா²ஹ –

‘‘ச²யிமானி, பி⁴க்க²வே, விவாத³மூலானி. கதமானி ச²? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கோத⁴னோ ஹோதி உபனாஹீ. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கோத⁴னோ ஹோதி உபனாஹீ. ஸோ ஸத்த²ரிபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, த⁴ம்மேபி, ஸங்கே⁴பி, ஸிக்கா²யபி ந பரிபூரகாரீ. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்த²ரி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, த⁴ம்மேபி, ஸங்கே⁴பி, ஸிக்கா²யபி ந பரிபூரகாரீ, ஸோ ஸங்கே⁴ விவாத³ம் ஜனேதி. யோ ஹோதி விவாதோ³ ப³ஹுஜனாஹிதாய ப³ஹுஜனாஸுகா²ய ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அனத்தா²ய அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். ஏவரூபம் சே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, விவாத³மூலம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஸமனுபஸ்ஸேய்யாத², தத்ர தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸேவ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ பஹானாய வாயமேய்யாத². ஏவரூபம் சே தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, விவாத³மூலம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ந ஸமனுபஸ்ஸேய்யாத². தத்ர தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸேவ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ ஆயதிம் அனவஸ்ஸவாய படிபஜ்ஜேய்யாத². ஏவமேதஸ்ஸ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி. ஏவமேதஸ்ஸ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ ஹோதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² மக்கீ² ஹோதி பளாஸீ. இஸ்ஸுகீ ஹோதி மச்ச²ரீ. ஸடோ² ஹோதி மாயாவீ. பாபிச்சோ² ஹோதி மிச்சா²தி³ட்டி². ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸீ ஹோதி ஆதா⁴னக்³கா³ஹீ து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³. யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸீ ஹோதி ஆதா⁴னக்³கா³ஹீ து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³, ஸோ ஸத்த²ரிபி…பே… ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ ஹோதீ’’தி (பரி. 272; அ. நி. 6.36).

தத்த² கோத⁴னோதி குஜ்ஜ²னலக்க²ணேன கோதே⁴ன ஸமன்னாக³தோ. உபனாஹீதி வேரஅப்படினிஸ்ஸஜ்ஜனலக்க²ணேன உபனாஹேன ஸமன்னாக³தோ. அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானந்தி த்³வின்னம் பி⁴க்கூ²னம் விவாதோ³ கத²ம் தே³வமனுஸ்ஸானம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்ததீதி? கோஸம்ப³கக்க²ந்த⁴கே (மஹாவ. 451 ஆத³யோ) விய த்³வீஸு பி⁴க்கூ²ஸு விவாத³ம் ஆபன்னேஸு தஸ்மிம் விஹாரே தேஸம் அந்தேவாஸிகா விவத³ந்தி, தேஸம் ஓவாத³ம் க³ண்ஹந்தோ பி⁴க்கு²னிஸங்கோ⁴ விவத³தி, ததோ தேஸம் உபட்டா²காபி விவத³ந்தி. அத² மனுஸ்ஸானம் ஆரக்க²தே³வதா த்³வே கோட்டா²ஸா ஹோந்தி. த⁴ம்மவாதீ³னம் ஆரக்க²தே³வதா த⁴ம்மவாதி³னியோ ஹோந்தி அத⁴ம்மவாதீ³னம் அத⁴ம்மவாதி³னியோ. ததோ ஆரக்க²தே³வதானம் மித்தா பு⁴ம்மட்ட²தே³வதா பி⁴ஜ்ஜந்தி. ஏவம் பரம்பராய யாவ ப்³ரஹ்மலோகா ட²பேத்வா அரியஸாவகே ஸப்³பே³ தே³வமனுஸ்ஸா த்³வே கோட்டா²ஸா ஹோந்தி. த⁴ம்மவாதீ³ஹி பன அத⁴ம்மவாதி³னோவ ப³ஹுதரா ஹோந்தி. ததோ யம் ப³ஹுகேஹி க³ஹிதம், ஸப்³ப³ம் தம் ஸச்சந்தி த⁴ம்மம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா ப³ஹுதராவ அத⁴ம்மம் க³ண்ஹந்தி. தே அத⁴ம்மம் புரக்க²த்வா விஹரந்தா அபாயேஸு நிப்³ப³த்தந்தி. ஏவம் த்³வின்னம் பி⁴க்கூ²னம் விவாதோ³ தே³வமனுஸ்ஸானம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஹோதி. அஜ்ஜ²த்தம் வாதி தும்ஹாகம் அப்³ப⁴ந்தரபரிஸாய வா. ப³ஹித்³தா⁴ வாதி பரேஸம் பரிஸாய வா. மக்கீ²தி பரேஸம் கு³ணமக்க²ணலக்க²ணேன மக்கே²ன ஸமன்னாக³தோ. பளாஸீதி யுக³க்³கா³ஹலக்க²ணேன பளாஸேன ஸமன்னாக³தோ. இஸ்ஸுகீதி பரேஸம் ஸக்காராதி³இஸ்ஸாயனலக்க²ணாய இஸ்ஸாய ஸமன்னாக³தோ. மச்ச²ரீதி ஆவாஸமச்ச²ரியாதீ³ஹி பஞ்சஹி மச்ச²ரியேஹி ஸமன்னாக³தோ. ஸடோ²தி கேராடிகோ. மாயாவீதி கதபாபபடிச்சா²த³கோ. பாபிச்சோ²தி அஸந்தஸம்பா⁴வனிச்ச²கோ து³ஸ்ஸீலோ. மிச்சா²தி³ட்டீ²தி நத்தி²கவாதீ³ அஹேதுகவாதீ³ அகிரியவாதீ³. ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸீதி ஸயம் தி³ட்டி²மேவ பராமஸதி. ஆதா⁴னக்³கா³ஹீதி த³ள்ஹக்³கா³ஹீ. து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³தி ந ஸக்கா ஹோதி க³ஹிதம் விஸ்ஸஜ்ஜாபேதும். கு²த்³த³கவத்து²விப⁴ங்கே³ பன ‘‘தத்த² கதமானி ச² விவாத³மூலானி? கோதோ⁴ மக்கோ² இஸ்ஸா ஸாடே²ய்யம் பாபிச்ச²தா ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸிதா, இமானி ச² விவாத³மூலானீ’’தி (விப⁴. 944) பதா⁴னவஸேன ஏகேகோயேவ த⁴ம்மோ வுத்தோ.

ச²ஹி தண்ஹாகாயேஹீதி ‘‘ரூபதண்ஹா, ஸத்³த³தண்ஹா, க³ந்த⁴தண்ஹா, ரஸதண்ஹா, போ²ட்ட²ப்³ப³தண்ஹா, த⁴ம்மதண்ஹா’’தி (விப⁴. 944) வுத்தாஹி ச²ஹி தண்ஹாஹி. தத்த² யஸ்மா ஏகேகாயேவ தண்ஹா அனேகவிஸயத்தா ஏகேகஸ்மிம்பி விஸயே புனப்புனம் உப்பத்திதோ அனேகா ஹோந்தி, தஸ்மா ஸமூஹட்டே²ன காயஸத்³தே³ன யோஜேத்வா தண்ஹாகாயாதி வுத்தம். தண்ஹாகாயாதி வுத்தேபி தண்ஹா ஏவ. ரஜ்ஜதீதி ஸயம் ஆரம்மணே ரஜ்ஜதி, ஸாரத்தோ ஹோதி.

ச²ஹி தி³ட்டி²க³தேஹீதி ஸப்³பா³ஸவஸுத்தே வுத்தேஹி. வுத்தஞ்ஹி தத்த² –

‘‘தஸ்ஸ ஏவம் அயோனிஸோ மனஸிகரோதோ ச²ன்னம் தி³ட்டீ²னம் அஞ்ஞதரா தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி. ‘அத்தி² மே அத்தா’தி வா அஸ்ஸ ஸச்சதோ தே²ததோ தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி, ‘நத்தி² மே அத்தா’தி வா அஸ்ஸ ஸச்சதோ தே²ததோ தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி, ‘அத்தனாவ அத்தானம் ஸஞ்ஜானாமீ’தி வா அஸ்ஸ ஸச்சதோ தே²ததோ தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி, ‘அத்தனாவ அனத்தானம் ஸஞ்ஜானாமீ’தி வா அஸ்ஸ ஸச்சதோ தே²ததோ தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி, ‘அனத்தனாவ அத்தானம் ஸஞ்ஜானாமீ’தி வா அஸ்ஸ ஸச்சதோ தே²ததோ தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதி. அத² வா பனஸ்ஸ ஏவம் தி³ட்டி² ஹோதி ‘யோ மே அயம் அத்தா வதோ³ வேதே³ய்யோ தத்ர தத்ர கல்யாணபாபகானம் கம்மானம் விபாகம் படிஸம்வேதே³தி, ஸோ ச கோ² பன மே அயம் அத்தா நிச்சோ து⁴வோ ஸஸ்ஸதோ அவிபரிணாமத⁴ம்மோ ஸஸ்ஸதிஸமம் ததே²வ ட²ஸ்ஸதீ’’’தி (ம. நி. 1.19).

தத்த² அத்தி² மே அத்தாதி ஸஸ்ஸததி³ட்டி² ஸப்³ப³காலேஸு அத்தனோ அத்தி²தம் க³ண்ஹாதி. ஸச்சதோ தே²ததோதி பூ⁴ததோ ச தி²ரதோ ச, ‘‘இத³ம் ஸச்ச’’ந்தி ஸுட்டு² த³ள்ஹபா⁴வேனாதி வுத்தம் ஹோதி. நத்தி² மே அத்தாதி உச்சே²த³தி³ட்டி² ஸதோ ஸத்தஸ்ஸ தத்த² தத்த² விப⁴வக்³க³ஹணதோ. அத² வா புரிமாபி தீஸு காலேஸு அத்தீ²தி க³ஹணதோ ஸஸ்ஸததி³ட்டி², பச்சுப்பன்னமேவ அத்தீ²தி க³ண்ஹந்தீ உச்சே²த³தி³ட்டி², பச்சி²மாபி அதீதானாக³தேஸு நத்தீ²தி க³ஹணதோ ‘‘ப⁴ஸ்ஸந்தா ஆஹுதியோ’’தி க³ஹிததி³ட்டி²க³திகானம் விய உச்சே²த³தி³ட்டி². அதீதே ஏவ நத்தீ²தி க³ண்ஹந்தீ அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னகஸ்ஸ விய ஸஸ்ஸததி³ட்டி². அத்தனாவ அத்தானம் ஸஞ்ஜானாமீதி ஸஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ஸீஸேன க²ந்தே⁴ அத்தாதி க³ஹேத்வா ஸஞ்ஞாய அவஸேஸக்க²ந்தே⁴ ஸஞ்ஜானதோ இமினா அத்தனா இமம் அத்தானம் ஸஞ்ஜானாமீதி ஹோதி. அத்தனாவ அனத்தானந்தி ஸஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ம்யேவ அத்தாதி க³ஹேத்வா, இதரே சத்தாரோபி அனத்தாதி க³ஹேத்வா ஸஞ்ஞாய தே ஸஞ்ஜானதோ ஏவம் ஹோதி. அனத்தனாவ அத்தானந்தி ஸஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ம் அனத்தாதி க³ஹேத்வா, இதரே சத்தாரோபி அத்தாதி க³ஹேத்வா ஸஞ்ஞாய தே ஸஞ்ஜானதோ ஏவம் ஹோதி. ஸப்³பா³பி ஸஸ்ஸதுச்சே²த³தி³ட்டி²யோவ. வதோ³ வேதே³ய்யோதிஆத³யோ பன ஸஸ்ஸததி³ட்டி²யா ஏவ அபி⁴னிவேஸாகாரா. தத்த² வத³தீதி வதோ³, வசீகம்மஸ்ஸ காரகோதி வுத்தம் ஹோதி. வேத³யதீதி வேதே³ய்யோ, ஜானாதி அனுப⁴வதி சாதி வுத்தம் ஹோதி. கிம் வேதே³தீதி? தத்ர தத்ர கல்யாணபாபகானம் கம்மானம் விபாகம் படிஸம்வேதே³தி. தத்ர தத்ராதி தேஸு தேஸு யோனிக³திடி²தினிவாஸனிகாயேஸு ஆரம்மணேஸு வா. நிச்சோதி உப்பாத³வயரஹிதோ. து⁴வோதி தி²ரோ ஸாரபூ⁴தோ. ஸஸ்ஸதோதி ஸப்³ப³காலிகோ. அவிபரிணாமத⁴ம்மோதி அத்தனோ பகதிபா⁴வம் அவிஜஹனத⁴ம்மோ, ககண்டகோ விய நானப்பகாரதம் நாபஜ்ஜதி. ஸஸ்ஸதிஸமந்தி சந்த³ஸூரியஸமுத்³த³மஹாபத²வீபப்³ப³தா லோகவோஹாரேன ஸஸ்ஸதியோதி வுச்சந்தி. ஸஸ்ஸதீஹி ஸமம் ஸஸ்ஸதிஸமம். யாவ ஸஸ்ஸதியோ திட்ட²ந்தி, தாவ ததே²வ ட²ஸ்ஸதீதி க³ண்ஹதோ ஏவம் தி³ட்டி² ஹோதி.

கு²த்³த³கவத்து²விப⁴ங்கே³ பன ‘‘தத்ர தத்ர தீ³க⁴ரத்தம் கல்யாணபாபகானம் கம்மானம் விபாகம் பச்சனுபோ⁴தி, ந ஸோ ஜாதோ நாஹோஸி, ந ஸோ ஜாதோ ந ப⁴விஸ்ஸதி, நிச்சோ து⁴வோ ஸஸ்ஸதோ அவிபரிணாமத⁴ம்மோதி வா பனஸ்ஸ ஸச்சதோ தே²ததோ தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதீ’’தி (விப⁴. 948) ச² தி³ட்டீ² ஏவம் விஸேஸேத்வா வுத்தா.

தத்த² ந ஸோ ஜாதோ நாஹோஸீதி ஸோ அத்தா அஜாதித⁴ம்மதோ ந ஜாதோ நாம, ஸதா³ விஜ்ஜமானோயேவாதி அத்தோ². தேனேவ அதீதே நாஹோஸி, அனாக³தே ந ப⁴விஸ்ஸதி. யோ ஹி ஜாதோ, ஸோ அஹோஸி. யோ ச ஜாயிஸ்ஸதி, ஸோ ப⁴விஸ்ஸதீதி வுச்சதி. அத² வா ந ஸோ ஜாதோ நாஹோஸீதி ஸோ ஸதா³ விஜ்ஜமானத்தா அதீதேபி ந ஜாது ந அஹோஸி, அனாக³தேபி ந ஜாது ந ப⁴விஸ்ஸதி. அனுஸயா வுத்தத்தா².

ஸத்தஹி ஸஞ்ஞோஜனேஹீதி ஸத்தகனிபாதே வுத்தேஹி. வுத்தஞ்ஹி தத்த² –

‘‘ஸத்திமானி, பி⁴க்க²வே, ஸம்யோஜனானி. கதமானி ஸத்த? அனுனயஸம்யோஜனம், படிக⁴ஸம்யோஜனம், தி³ட்டி²ஸம்யோஜனம், விசிகிச்சா²ஸம்யோஜனம், மானஸம்யோஜனம், ப⁴வராக³ஸம்யோஜனம், அவிஜ்ஜாஸம்யோஜனம். இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்த ஸம்யோஜனானீ’’தி (அ. நி. 7.8).

தத்த² அனுனயஸம்யோஜனந்தி காமராக³ஸம்யோஜனம். ஸப்³பா³னேவேதானி ப³ந்த⁴னட்டே²ன ஸம்யோஜனானி.

ஸத்தஹி மானேஹீதி கு²த்³த³கவத்து²விப⁴ங்கே³ வுத்தேஹி. வுத்தஞ்ஹி தத்த² –

‘‘மானோ, அதிமானோ, மானாதிமானோ, ஓமானோ, அதி⁴மானோ, அஸ்மிமானோ, மிச்சா²மானோ’’தி (விப⁴. 950).

தத்த² மானோதி ஸேய்யாதி³வஸேன புக்³க³லம் அனாமஸித்வா ஜாதிஆதீ³ஸு வத்து²வஸேனேவ உன்னதி. அதிமானோதி ஜாதிஆதீ³ஹி ‘‘மயா ஸதி³ஸோ நத்தீ²’’தி அதிக்கமித்வா உன்னதி. மானாதிமானோதி ‘‘அயம் புப்³பே³ மயா ஸதி³ஸோ, இதா³னி அஹம் ஸேட்டோ², அயம் ஹீனதரோ’’தி உப்பன்னமானோ. ஓமானோதி ஜாதிஆதீ³ஹி அத்தானம் ஹேட்டா² கத்வா பவத்தமானோ, ஹீனோஹமஸ்மீதி மானோயேவ. அதி⁴மானோதி அனதி⁴க³தேயேவ சதுஸச்சத⁴ம்மே அதி⁴க³தோதி மானோ. அயம் பன அதி⁴மானோ பரிஸுத்³த⁴ஸீலஸ்ஸ கம்மட்டா²னே அப்பமத்தஸ்ஸ நாமரூபம் வவத்த²பேத்வா பச்சயபரிக்³க³ஹேன விதிண்ணகங்க²ஸ்ஸ திலக்க²ணம் ஆரோபேத்வா ஸங்கா²ரே ஸம்மஸந்தஸ்ஸ ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸகஸ்ஸ புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி, ந அஞ்ஞேஸம். அஸ்மிமானோதி ரூபாதீ³ஸு க²ந்தே⁴ஸு அஸ்மீதி மானோ, ‘‘அஹம் ரூப’’ந்திஆதி³வஸேன உப்பன்னமானோதி வுத்தம் ஹோதி. மிச்சா²மானோதி பாபகேன கம்மாயதனாதி³னா உப்பன்னமானோ.

லோகத⁴ம்மா வுத்தத்தா². ஸம்பரிவத்ததீதி லோகத⁴ம்மேஹி ஹேதுபூ⁴தேஹி லாபா⁴தீ³ஸு சதூஸு அனுரோத⁴வஸேன, அலாபா⁴தீ³ஸு சதூஸு படிவிரோத⁴வஸேன பு⁴ஸம் நிவத்ததி, பகதிபா⁴வம் ஜஹாதீதி அத்தோ². மிச்ச²த்தாபி வுத்தத்தா². நிய்யாதோதி க³தோ பக்க²ந்தோ³, அபி⁴பூ⁴தோதி அத்தோ².

அட்ட²ஹி புரிஸதோ³ஸேஹீதி அட்ட²கனிபாதே உபமாஹி ஸஹ, கு²த்³த³கவத்து²விப⁴ங்கே³ உபமம் வினா வுத்தேஹி. வுத்தஞ்ஹி தத்த² –

‘‘கதமே அட்ட² புரிஸதோ³ஸா? இத⁴ பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா சோதே³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ ‘ந ஸராமி ந ஸராமீ’தி அஸ்ஸதியாவ நிப்³பே³டே²தி. அயம் பட²மோ புரிஸதோ³ஸோ.

‘‘புன சபரம் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா சோதே³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ சோத³கம்யேவ படிப்ப²ரதி ‘கிம் நு கோ² துய்ஹம் பா³லஸ்ஸ அப்³யத்தஸ்ஸ ப⁴ணிதேன, த்வம்பி நாம மம் ப⁴ணிதப்³ப³ம் மஞ்ஞஸீ’தி? அயம் து³தியோ புரிஸதோ³ஸோ.

‘‘புன சபரம் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா சோதே³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ சோத³கம்யேவ பச்சாரோபேதி ‘த்வம்பி கோ²ஸி இத்த²ன்னாமம் ஆபத்திம் ஆபன்னோ, த்வம் தாவ பட²மம் படிகரோஹீ’தி. அயம் ததியோ புரிஸதோ³ஸோ.

‘‘புன சபரம் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா சோதே³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ அஞ்ஞேனஞ்ஞம் படிசரதி, ப³ஹித்³தா⁴ கத²ம் அபனாமேதி, கோபஞ்ச தோ³ஸஞ்ச அப்பச்சயஞ்ச பாதுகரோதி. அயம் சதுத்தோ² புரிஸதோ³ஸோ.

‘‘புன சபரம் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா சோதே³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ ஸங்க⁴மஜ்ஜே² பா³ஹாவிக்கே²பகம் ப⁴ணதி. அயம் பஞ்சமோ புரிஸதோ³ஸோ.

‘‘புன சபரம் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா சோதே³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ அனாதி³யித்வா ஸங்க⁴ம் அனாதி³யித்வா சோத³கம் ஸாபத்திகோவ யேன காமம் பக்கமதி. அயம் ச²ட்டோ² புரிஸதோ³ஸோ.

‘‘புன சபரம் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா சோதே³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ ‘நேவாஹம் ஆபன்னோம்ஹி, ந பனாஹம் அனாபன்னோம்ஹீ’தி ஸோ துண்ஹீபூ⁴தோ ஸங்க⁴ம் விஹேஸேதி. அயம் ஸத்தமோ புரிஸதோ³ஸோ.

‘‘புன சபரம் பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஆபத்தியா சோதே³ந்தி. ஸோ பி⁴க்கு² பி⁴க்கூ²ஹி ஆபத்தியா சோதி³யமானோ ஏவமாஹ – ‘கிம் நு கோ² தும்ஹே ஆயஸ்மந்தோ அதிபா³ள்ஹம் மயி ப்³யாவடா? இதா³னாஹம் ஸிக்க²ம் பச்சக்கா²ய ஹீனாயாவத்திஸ்ஸாமீ’தி. ஸோ ஸிக்க²ம் பச்சக்கா²ய ஹீனாயாவத்தித்வா ஏவமாஹ ‘இதா³னி கோ² தும்ஹே ஆயஸ்மந்தோ அத்தமனா ஹோதா²’தி. அயம் அட்ட²மோ புரிஸதோ³ஸோ. இமே அட்ட² புரிஸதோ³ஸா’’தி (விப⁴. 957; அ. நி. 8.14).

தத்த² புரிஸதோ³ஸாதி புரிஸானம் தோ³ஸா, தே பன புரிஸஸந்தானம் தூ³ஸேந்தீதி தோ³ஸா. ந ஸராமி ந ஸராமீதி ‘‘மயா ஏதஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ கதட்டா²னம் நஸ்ஸராமி ந ஸல்லக்கே²மீ’’தி ஏவம் அஸ்ஸதிபா⁴வேன நிப்³பே³டே²தி மோசேதி. சோத³கம்யேவ படிப்ப²ரதீதி படிவிருத்³தோ⁴ ஹுத்வா ப²ரதி, படிஆணிபா⁴வேன திட்ட²தி. கிம் நு கோ² துய்ஹந்தி துய்ஹம் பா³லஸ்ஸ அப்³யத்தஸ்ஸ ப⁴ணிதேன நாம கிம், யோ த்வம் நேவ வத்து²ம், ந ஆபத்திம், ந சோத³னம் ஜானாஸீதி தீ³பேதி. த்வம்பி நாம ஏவம் கிஞ்சி அஜானந்தோ ப⁴ணிதப்³ப³ம் மஞ்ஞஸீதி அஜ்ஜோ²த்த²ரதி. பச்சாரோபேதீதி ‘‘த்வம்பி கோ²ஸீ’’திஆதீ³னி வத³ந்தோ பதிஆரோபேதி. படிகரோஹீதி தே³ஸனாகா³மினிம் தே³ஸேஹி, வுட்டா²னகா³மினிதோ வுட்டா²ஹி, ததோ ஸுத்³த⁴ந்தே பதிட்டி²தோ அஞ்ஞம் சோதே³ஸ்ஸஸீதி தீ³பேதி. அஞ்ஞேனஞ்ஞம் படிசரதீதி அஞ்ஞேன காரணேன, வசனேன வா அஞ்ஞம் காரணம், வசனம் வா படிச்சா²தே³தி. ‘‘ஆபத்திம் ஆபன்னோஸீ’’தி வுத்தோ ‘‘கோ ஆபன்னோ, கிம் ஆபன்னோ, கிஸ்மிம் ஆபன்னோ, கத²ம் ஆபன்னோ, கம் ப⁴ணத², கிம் ப⁴ணதா²’’தி ப⁴ணதி. ‘‘ஏவரூபம் கிஞ்சி தயா தி³ட்ட²’’ந்தி வுத்தே ‘‘ந ஸுணாமீ’’தி ஸோதம் உபனேதி. ப³ஹித்³தா⁴ கத²ம் அபனாமேதீதி ‘‘இத்த²ன்னாமம் ஆபத்திம் ஆபன்னோஸீ’’தி புட்டோ² ‘‘பாடலிபுத்தம் க³தோம்ஹீ’’தி வத்வா புன ‘‘ந தவ பாடலிபுத்தக³மனம் புச்சா²மா’’தி வுத்தே ததோ ராஜக³ஹம் க³தோம்ஹீதி. ‘‘ராஜக³ஹம் வா யாஹி ப்³ராஹ்மணகே³ஹம் வா, ஆபத்திம் ஆபன்னோஸீ’’தி. ‘‘தத்த² மே ஸூகரமம்ஸம் லத்³த⁴’’ந்திஆதீ³னி வத³ந்தோ கத²ம் ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²பதி. கோபந்தி குபிதபா⁴வம், தோ³ஸந்தி து³ட்ட²பா⁴வம். உப⁴யம்பேதம் கோத⁴ஸ்ஸேவ நாமம். அப்பச்சயந்தி அஸந்துட்டா²காரம், தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸேதம் நாமம். பாதுகரோதீதி த³ஸ்ஸேதி பகாஸேதி. பா³ஹாவிக்கே²பகம் ப⁴ணதீதி பா³ஹம் விக்கி²பித்வா விக்கி²பித்வா அலஜ்ஜிவசனம் வத³தி. அனாதி³யித்வாதி சித்தீகாரேன அக்³க³ஹேத்வா அவஜானித்வா, அனாத³ரோ ஹுத்வாதி அத்தோ². விஹேஸேதீதி விஹேடே²தி பா³த⁴தி. அதிபா³ள்ஹந்தி அதித³ள்ஹம் அதிப்பமாணம். மயி ப்³யாவடாதி மயி ப்³யாபாரம் ஆபன்னா. ஹீனாயாவத்தித்வாதி ஹீனஸ்ஸ கி³ஹிபா⁴வஸ்ஸ அத்தா²ய ஆவத்தித்வா, கி³ஹீ ஹுத்வாதி அத்தோ². அத்தமனா ஹோதா²தி துட்ட²சித்தா ஹோத², ‘‘மயா லபி⁴தப்³ப³ம் லப⁴த², மயா வஸிதப்³ப³ட்டா²னே வஸத², பா²ஸுவிஹாரோ வோ மயா கதோ’’தி அதி⁴ப்பாயேன வத³தி. து³ஸ்ஸதீதி து³ட்டோ² ஹோதி.

நவஹி ஆகா⁴தவத்தூ²ஹீதி ஸத்தேஸு உப்பத்திவஸேனேவ கதி²தானி. யதா²ஹ –

‘‘நவயிமானி, பி⁴க்க²வே, ஆகா⁴தவத்தூ²னி. கதமானி நவ? ‘அனத்த²ம் மே அசரீ’தி ஆகா⁴தம் ப³ந்த⁴தி, ‘அனத்த²ம் மே சரதீ’தி ஆகா⁴தம் ப³ந்த⁴தி, ‘அனத்த²ம் மே சரிஸ்ஸதீ’தி ஆகா⁴தம் ப³ந்த⁴தி, ‘பியஸ்ஸ மே மனாபஸ்ஸ அனத்த²ம் அசரி, அனத்த²ம் சரதி, அனத்த²ம் சரிஸ்ஸதீ’தி ஆகா⁴தம் ப³ந்த⁴தி, ‘அப்பியஸ்ஸ மே அமனாபஸ்ஸ அத்த²ம் அசரி, அத்த²ம் சரதி, அத்த²ம் சரிஸ்ஸதீ’தி ஆகா⁴தம் ப³ந்த⁴தி. இமானி கோ², பி⁴க்க²வே, நவ ஆகா⁴தவத்தூ²னீ’’தி (அ. நி. 9.29).

தத்த² ஆகா⁴தவத்தூ²னீதி ஆகா⁴தகாரணானி. ஆகா⁴தந்தி சேத்த² கோபோ, ஸோயேவ உபரூபரி கோபஸ்ஸ வத்து²த்தா ஆகா⁴தவத்து². ஆகா⁴தம் ப³ந்த⁴தீதி கோபம் ப³ந்த⁴தி கரோதி உப்பாதே³தி. ‘‘அத்த²ம் மே நாசரி, ந சரதி, ந சரிஸ்ஸதி. பியஸ்ஸ மே மனாபஸ்ஸ அத்த²ம் நாசரி, ந சரதி, ந சரிஸ்ஸதி. அப்பியஸ்ஸ மே அமனாபஸ்ஸ அனத்த²ம் நாசரி, ந சரதி, ந சரிஸ்ஸதீ’’தி (மஹானி. 85; விப⁴. 960; த⁴. ஸ. 1066) நித்³தே³ஸே வுத்தானி அபரானிபி நவ ஆகா⁴தவத்தூ²னி இமேஹேவ நவஹி ஸங்க³ஹிதானி. ஆகா⁴திதோதி க⁴ட்டிதோ.

நவவித⁴மானேஹீதி கதமே நவவித⁴மானா? ஸேய்யஸ்ஸ ஸேய்யோஹமஸ்மீதி மானோ, ஸேய்யஸ்ஸ ஸதி³ஸோஹமஸ்மீதி மானோ, ஸேய்யஸ்ஸ ஹீனோஹமஸ்மீதி மானோ. ஸதி³ஸஸ்ஸ ஸேய்யோஹமஸ்மீதி மானோ, ஸதி³ஸஸ்ஸ ஸதி³ஸோஹமஸ்மீதி மானோ, ஸதி³ஸஸ்ஸ ஹீனோஹமஸ்மீதி மானோ. ஹீனஸ்ஸ ஸேய்யோஹமஸ்மீதி மானோ, ஹீனஸ்ஸ ஸதி³ஸோஹமஸ்மீதி மானோ, ஹீனஸ்ஸ ஹீனோஹமஸ்மீதி மானோ. இமே நவவித⁴மானா (விப⁴. 962).

ஏத்த² பன ஸேய்யஸ்ஸ ஸேய்யோஹமஸ்மீதி மானோ ராஜூனஞ்சேவ பப்³ப³ஜிதானஞ்ச உப்பஜ்ஜதி. ராஜா ஹி ‘‘ரட்டே²ன வா த⁴னேன வா வாஹனேஹி வா கோ மயா ஸதி³ஸோ அத்தீ²’’தி ஏதம் மானம் கரோதி, பப்³ப³ஜிதோபி ‘‘ஸீலது⁴தங்கா³தீ³ஹி கோ மயா ஸதி³ஸோ அத்தீ²’’தி ஏதம் மானம் கரோதி.

ஸேய்யஸ்ஸ ஸதி³ஸோஹமஸ்மீதி மானோபி ஏதேஸம்யேவ உப்பஜ்ஜதி. ராஜா ஹி ‘‘ரட்டே²ன வா த⁴னேன வா வாஹனேஹி வா அஞ்ஞராஜூஹி ஸத்³தி⁴ம் மய்ஹம் கிம் நானாகரண’’ந்தி ஏதம் மானம் கரோதி, பப்³ப³ஜிதோபி ‘‘ஸீலது⁴தங்கா³தீ³ஹி அஞ்ஞேன பி⁴க்கு²னா மய்ஹம் கிம் நானாகரண’’ந்தி ஏதம் மானம் கரோதி.

ஸேய்யஸ்ஸ ஹீனோஹமஸ்மீதி மானோபி ஏதேஸம்யேவ உப்பஜ்ஜதி. யஸ்ஸ ஹி ரஞ்ஞோ ரட்ட²ம் வா த⁴னம் வா வாஹனாதீ³னி வா நாதிஸம்பன்னானி ஹோந்தி, ஸோ ‘‘மய்ஹம் ராஜாதி வோஹாரஸுக²மத்தகமேவ, கிம் ராஜா நாம அஹ’’ந்தி ஏதம் மானம் கரோதி, பப்³ப³ஜிதோபி அப்பலாப⁴ஸக்காரோ ‘‘அஹம் த⁴ம்மகதி²கோ ப³ஹுஸ்ஸுதோ மஹாதே²ரோதி கதா²மத்தமேவ, கிம் த⁴ம்மகதி²கோ நாமாஹம், கிம் ப³ஹுஸ்ஸுதோ நாமாஹம், கிம் மஹாதே²ரோ நாமாஹம், யஸ்ஸ மே லாப⁴ஸக்காரோ நத்தீ²’’தி ஏதம் மானம் கரோதி.

ஸதி³ஸஸ்ஸ ஸேய்யோஹமஸ்மீதி மானாத³யோ அமச்சாதீ³னம் உப்பஜ்ஜந்தி. அமச்சோ வா ஹி ரட்டி²யோ வா ‘‘போ⁴க³யானவாஹனாதீ³ஹி கோ மயா ஸதி³ஸோ அஞ்ஞோ ராஜபுரிஸோ அத்தீ²’’தி வா, ‘‘மய்ஹம் அஞ்ஞேஹி ஸத்³தி⁴ம் கிம் நானாகரண’’ந்தி வா, ‘‘அமச்சோதி நாமமேவ மய்ஹம், கா⁴ஸச்சா²த³னமத்தம்பி மே நத்தி², கிம் அமச்சோ நாமாஹ’’ந்தி வா ஏதம் மானம் கரோதி.

ஹீனஸ்ஸ ஸேய்யோஹமஸ்மீதி மானாத³யோ தா³ஸாதீ³னம் உப்பஜ்ஜந்தி. தா³ஸோ ஹி ‘‘மாதிதோ வா பிதிதோ வா கோ மயா ஸதி³ஸோ அஞ்ஞோ தா³ஸோ நாம அத்தி², அஞ்ஞே ஜீவிதும் அஸக்கோந்தா குச்சி²ஹேது தா³ஸா நாம ஜாதா, அஹம் பன பவேணிஆக³தத்தா ஸேய்யோ’’தி வா, ‘‘பவேணிஆக³தபா⁴வேன உப⁴தோஸுத்³தி⁴கதா³ஸத்தேன அஸுகதா³ஸேன நாம ஸத்³தி⁴ம் மய்ஹம் கிம் நானாகரண’’ந்தி வா, ‘‘குச்சி²வஸேனாஹம் தா³ஸப்³யம் உபக³தோ, மாதாபிதுகோடியா பன மே தா³ஸட்டா²னம் நத்தி², கிம் தா³ஸோ நாம அஹ’’ந்தி வா ஏதம் மானம் கரோதி. யதா² ச தா³ஸோ, ஏவம் புக்குஸசண்டா³லாத³யோபி ஏதம் மானம் கரோந்தியேவ. ஏத்த² ச ஸேய்யஸ்ஸ ஸேய்யோஹமஸ்மீதி உப்பன்னமானோவ யாதா²வமானோ, இதரே த்³வே அயாதா²வமானா. ததா² ஸதி³ஸஸ்ஸ ஸதி³ஸோஹமஸ்மீதி ஹீனஸ்ஸ ஹீனோஹமஸ்மீதி உப்பன்னமானோவ யாதா²வமானோ, இதரே த்³வே அயாதா²வமானா. தத்த² யாதா²வமானா அரஹத்தமக்³க³வஜ்ஜா², அயாதா²வமானா ஸோதாபத்திமக்³க³வஜ்ஜா²தி.

தண்ஹாமூலகா வுத்தாயேவ. ரஜ்ஜதீதி ந கேவலம் ராகே³னேவ ரஜ்ஜதி, அத² கோ² தண்ஹாமூலகானம் பரியேஸனாதீ³னம்பி ஸம்ப⁴வதோ தண்ஹாமூலகேஹி ஸப்³பே³ஹி அகுஸலத⁴ம்மேஹி ரஜ்ஜதி, யுஜ்ஜதி ப³ஜ்ஜ²தீதி அதி⁴ப்பாயோ.

த³ஸஹி கிலேஸவத்தூ²ஹீதி கதமானி த³ஸ கிலேஸவத்தூ²னி? லோபோ⁴, தோ³ஸோ, மோஹோ, மானோ, தி³ட்டி², விசிகிச்சா², தி²னம், உத்³த⁴ச்சம், அஹிரிகம், அனோத்தப்பந்தி இமானி த³ஸ கிலேஸவத்தூ²னி (விப⁴. 966).

தத்த² கிலேஸா ஏவ கிலேஸவத்தூ²னி, வஸந்தி வா ஏத்த² அகீ²ணாஸவா ஸத்தா லோபா⁴தீ³ஸு பதிட்டி²தத்தாதி வத்தூ²னி, கிலேஸா ச தே தப்பதிட்டா²னம் ஸத்தானம் வத்தூ²னி சாதி கிலேஸவத்தூ²னி. யஸ்மா சேத்த² அனந்தரபச்சயாதி³பா⁴வேன உப்பஜ்ஜமானாபி கிலேஸா வஸந்தி ஏவ நாம, தஸ்மா கிலேஸானம் வத்தூ²னீதிபி கிலேஸவத்தூ²னி. லுப்³ப⁴ந்தி தேன, ஸயம் வா லுப்³ப⁴தி, லுப்³ப⁴னமத்தமேவ வா தந்தி லோபோ⁴. து³ஸ்ஸந்தி தேன, ஸயம் வா து³ஸ்ஸதி, து³ஸ்ஸனமத்தமேவ வா தந்தி தோ³ஸோ. முய்ஹந்தி தேன, ஸயம் வா முய்ஹதி, முய்ஹனமத்தமேவ வா தந்தி மோஹோ. மஞ்ஞதீதி மானோ. தி³ட்டி²ஆத³யோ வுத்தத்தா²வ. ந ஹிரீயதீதி அஹிரிகோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ அஹிரிகம். ந ஓத்தப்பதீதி அனோத்தப்பீ, தஸ்ஸ பா⁴வோ அனோத்தப்பம். தேஸு அஹிரிகம் காயது³ச்சரிதாதீ³ஹி அஜிகு³ச்ச²னலக்க²ணம், அனோத்தப்பம் தேஹேவ அஸாரஜ்ஜனலக்க²ணம், கிலிஸ்ஸதீதி உபதாபீயதி விபா³தீ⁴யதி.

த³ஸஹி ஆகா⁴தவத்தூ²ஹீதி புப்³பே³ வுத்தேஹி நவஹி ச ‘‘அட்டா²னே வா பனாகா⁴தோ ஜாயதீ’’தி (த⁴. ஸ. 1066) வுத்தேன சாதி த³ஸஹி. அனத்த²ம் மே அசரீதிஆதீ³னிபி ஹி அவிகப்பேத்வா கா²ணுகண்டகாதி³ம்ஹிபி அட்டா²னே ஆகா⁴தோ உப்பஜ்ஜதி.

த³ஸஹி அகுஸலகம்மபதே²ஹீதி கதமே த³ஸ அகுஸலகம்மபதா² (தீ³. நி. 3.360)? பாணாதிபாதோ, அதி³ன்னாதா³னம், காமேஸுமிச்சா²சாரோ, முஸாவாதோ³, பிஸுணா வாசா, ப²ருஸா வாசா, ஸம்ப²ப்பலாபோ, அபி⁴ஜ்ஜா², ப்³யாபாதோ³, மிச்சா²தி³ட்டி². இமே த³ஸ அகுஸலகம்மபதா². தத்த² அகுஸலகம்மானி ச தானி பதா² ச து³க்³க³தியாதி அகுஸலகம்மபதா². ஸமன்னாக³தோதி ஸமங்கீ³பூ⁴தோ.

த³ஸஹி ஸஞ்ஞோஜனேஹீதி கதமானி த³ஸ ஸம்யோஜனானி (த⁴. ஸ. 1118)? காமராக³ஸம்யோஜனம், படிக⁴ஸம்யோஜனம், மானஸம்யோஜனம், தி³ட்டி²ஸம்யோஜனம், விசிகிச்சா²ஸம்யோஜனம், ஸீலப்³ப³தபராமாஸஸம்யோஜனம், ப⁴வராக³ஸம்யோஜனம், இஸ்ஸாஸம்யோஜனம், மச்ச²ரியஸம்யோஜனம், அவிஜ்ஜாஸம்யோஜனம், இமானி த³ஸ ஸம்யோஜனானி. மிச்ச²த்தா வுத்தாயேவ.

த³ஸவத்து²காய மிச்சா²தி³ட்டி²யாதி கதமா த³ஸவத்து²கா மிச்சா²தி³ட்டி² (விப⁴. 971)? நத்தி² தி³ன்னம், நத்தி² யிட்ட²ம், நத்தி² ஹுதம், நத்தி² ஸுகதது³க்கடானம் கம்மானம் ப²லம் விபாகோ, நத்தி² அயம் லோகோ, நத்தி² பரோ லோகோ, நத்தி² மாதா, நத்தி² பிதா, நத்தி² ஸத்தா ஓபபாதிகா, நத்தி² லோகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸம்மக்³க³தா ஸம்மாபடிபன்னா யே இமஞ்ச லோகம் பரஞ்ச லோகம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா பவேதே³ந்தி. அயம் த³ஸவத்து²கா மிச்சா²தி³ட்டி².

தத்த² த³ஸவத்து²காதி த³ஸ வத்தூ²னி ஏதிஸ்ஸாதி த³ஸவத்து²கா. நத்தி² தி³ன்னந்தி தி³ன்னம் நாம அத்தி², ஸக்கா கஸ்ஸசி கிஞ்சி தா³துந்தி ஜானாதி. தி³ன்னஸ்ஸ பன ப²லம் விபாகோ நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. நத்தி² யிட்ட²ந்தி யிட்ட²ம் வுச்சதி மஹாயாகோ³, தம் யஜிதும் ஸக்காதி ஜானாதி. யிட்ட²ஸ்ஸ பன ப²லம் விபாகோ நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. ஹுதந்தி ஆஹுனபாஹுனமங்க³லகிரியா, தம் காதும் ஸக்காதி ஜானாதி. தஸ்ஸ பன ப²லம் விபாகோ நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. ஸுகதது³க்கடானந்தி ஏத்த² த³ஸ குஸலகம்மபதா² ஸுகதகம்மானி நாம, த³ஸ அகுஸலகம்மபதா² து³க்கடகம்மானி நாம. தேஸம் அத்தி²பா⁴வம் ஜானாதி. ப²லம் விபாகோ பன நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. நத்தி² அயம் லோகோதி பரலோகே டி²தோ இமம் லோகம் நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. நத்தி² பரோ லோகோதி இத⁴லோகே டி²தோ பரலோகம் நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. நத்தி² மாதா நத்தி² பிதாதி மாதாபிதூனம் அத்தி²பா⁴வம் ஜானாதி. தேஸு கதப்பச்சயேன கோசி ப²லம் விபாகோ நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. நத்தி² ஸத்தா ஓபபாதிகாதி சவனகஉபபஜ்ஜனகஸத்தா நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. ஸம்மக்³க³தா ஸம்மாபடிபன்னாதி அனுலோமபடிபத³ம் படிபன்னா த⁴ம்மிகஸமணப்³ராஹ்மணா லோகஸ்மிம் நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி. யே இமஞ்ச லோகம்…பே… பவேதே³ந்தீதி இமஞ்ச பரஞ்ச லோகம் அத்தனாவ அபி⁴விஸிட்டே²ன ஞாணேன ஞத்வா பவேத³னஸமத்தோ² ஸப்³ப³ஞ்ஞூ பு³த்³தோ⁴ நத்தீ²தி க³ண்ஹாதி.

அந்தக்³கா³ஹிகாய தி³ட்டி²யாதி ‘‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’’திஆதி³கம் ஏகேகம் அந்தம் பா⁴க³ம் க³ண்ஹாதீதி அந்தக்³கா³ஹிகா. அத² வா அந்தஸ்ஸ கா³ஹோ அந்தக்³கா³ஹோ, அந்தக்³கா³ஹோ அஸ்ஸா அத்தீ²தி அந்தக்³கா³ஹிகா. தாய அந்தக்³கா³ஹிகாய. ஸா பன வுத்தாயேவ.

அட்ட²ஸததண்ஹாபபஞ்சஸதேஹீதி அட்டு²த்தரம் ஸதம் அட்ட²ஸதம். ஸம்ஸாரே பபஞ்சேதி சிரம் வஸாபேதீதி பபஞ்சோ, தண்ஹா ஏவ பபஞ்சோ தண்ஹாபபஞ்சோ, ஆரம்மணபே⁴தே³ன புனப்புனம் உப்பத்திவஸேன ச தண்ஹானம் ப³ஹுகத்தா ப³ஹுவசனம் கத்வா தண்ஹாபபஞ்சானம் ஸதம் தண்ஹாபபஞ்சஸதம். தேன ‘‘தண்ஹாபபஞ்சஸதேனா’’தி வத்தப்³பே³ வசனவிபல்லாஸவஸேன ‘‘தண்ஹாபபஞ்சஸதேஹீ’’தி ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸோ கதோ. அட்ட²ஸதந்தி ஸங்கா²தேன தண்ஹாபபஞ்சஸதேனாதி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. அட்ட² அப்³போ³ஹாரிகானி கத்வா ஸதமேவ க³ஹிதந்தி வேதி³தப்³ப³ம். கு²த்³த³கவத்து²விப⁴ங்கே³ பன தண்ஹாவிசரிதானீதி ஆக³தம். யதா²ஹ –

‘‘அட்டா²ரஸ தண்ஹாவிசரிதானி அஜ்ஜ²த்திகஸ்ஸ உபாதா³ய, அட்டா²ரஸ தண்ஹாவிசரிதானி பா³ஹிரஸ்ஸ உபாதா³ய, ததே³கஜ்ஜ²ம் அபி⁴ஸஞ்ஞுஹித்வா அபி⁴ஸங்கி²பித்வா ச²த்திம்ஸ தண்ஹாவிசரிதானி ஹோந்தி. இதி அதீதானி ச²த்திம்ஸ தண்ஹாவிசரிதானி, அனாக³தானி ச²த்திம்ஸ தண்ஹாவிசரிதானி, பச்சுப்பன்னானி ச²த்திம்ஸ தண்ஹாவிசரிதானி ததே³கஜ்ஜ²ம் அபி⁴ஸஞ்ஞுஹித்வா அபி⁴ஸங்கி²பித்வா அட்ட²தண்ஹாவிசரிதஸதம் ஹோதீ’’தி (விப⁴. 842).

தண்ஹாபபஞ்சாயேவ பனேத்த² தண்ஹாவிசரிதானீதி வுத்தா. தண்ஹாஸமுதா³சாரா தண்ஹாபவத்தியோதி அத்தோ². அஜ்ஜ²த்திகஸ்ஸ உபாதா³யாதி அஜ்ஜ²த்திகம் க²ந்த⁴பஞ்சகம் உபாதா³ய. இத³ஞ்ஹி உபயோக³த்தே² ஸாமிவசனம். வித்தா²ரோ பனஸ்ஸ தஸ்ஸ நித்³தே³ஸே (விப⁴. 973) வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³. அயம் பன அபரோ நயோ – ரூபாரம்மணாயேவ காமதண்ஹா, ப⁴வதண்ஹா, விப⁴வதண்ஹாதி திஸ்ஸோ தண்ஹா ஹோந்தி, ததா² ஸத்³தா³தி³ஆரம்மணாதி ச²ஸு ஆரம்மணேஸு அட்டா²ரஸ தண்ஹா ஹோந்தி, அஜ்ஜ²த்தாரம்மணா அட்டா²ரஸ, ப³ஹித்³தா⁴ரம்மணா அட்டா²ரஸாதி ச²த்திம்ஸ ஹோந்தி. தா ஏவ அதீதாரம்மணா ச²த்திம்ஸ, அனாக³தாரம்மணா ச²த்திம்ஸ, பச்சுப்பன்னாரம்மணா ச²த்திம்ஸாதி அட்ட²தண்ஹாவிசரிதஸதம் ஹோதி. பபஞ்சிதோதி ஆரம்மணே, ஸம்ஸாரே வா பபஞ்சிதோ சிரவாஸிதோ.

த்³வாஸட்டி²யா தி³ட்டி²க³தேஹீதி ‘‘கதமானி த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²க³தானி ப்³ரஹ்மஜாலே வேய்யாகரணே வுத்தானி ப⁴க³வதா? சத்தாரோ ஸஸ்ஸதவாதா³, சத்தாரோ ஏகச்சஸஸ்ஸதவாதா³, சத்தாரோ அந்தானந்திகா, சத்தாரோ அமராவிக்கே²பிகா, த்³வே அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னிகா, ஸோளஸ ஸஞ்ஞீவாதா³, அட்ட² அஸஞ்ஞீவாதா³, அட்ட² நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீவாதா³, ஸத்த உச்சே²த³வாதா³, பஞ்ச தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னவாதா³தி இமானி த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²க³தானி ப்³ரஹ்மஜாலே வேய்யாகரணே வுத்தானி ப⁴க³வதா’’தி (விப⁴. 977). வித்தா²ரோ பனேத்த² ப்³ரஹ்மஜாலஸுத்தே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³.

அஹஞ்சம்ஹி திண்ணோதி அஹஞ்ச சதுரோக⁴ம், ஸம்ஸாரஸமுத்³த³ம் வா திண்ணோ அம்ஹி ப⁴வாமி. முத்தோதி ராகா³தி³ப³ந்த⁴னேஹி முத்தோ. த³ந்தோதி நிப்³பி³ஸேவனோ நிப்பரிப்ப²ந்தோ³. ஸந்தோதி ஸீதீபூ⁴தோ. அஸ்ஸத்தோ²தி நிப்³பா³னத³ஸ்ஸனே லத்³த⁴ஸ்ஸாஸோ. பரினிப்³பு³தோதி கிலேஸபரினிப்³பா³னேன பரினிப்³பு³தோ. பஹோமீதி ஸமத்தோ²ம்ஹி. கோ²இதி ஏகம்ஸத்தே² நிபாதோ. பரே ச பரினிப்³பா³பேதுந்தி ஏத்த² பரே ச-ஸத்³தோ³ ‘‘பரே ச தாரேது’’ந்திஆதீ³ஹிபி யோஜேதப்³போ³தி.

மஹாகருணாஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

72-73. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா

119. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணனித்³தே³ஸே கதமம் ததா²க³தஸ்ஸ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணந்தி புச்சி²த்வா தேன ஸமக³திகத்தா தேனேவ ஸஹ அனாவரணஞாணம் நித்³தி³ட்ட²ம். ந ஹி அனாவரணஞாணம் த⁴ம்மதோ விஸும் அத்தி², ஏகமேவ ஹேதம் ஞாணம் ஆகாரபே⁴த³தோ த்³வேதா⁴ வுச்சதி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸத்³தா⁴ப³லாதீ³னி விய. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணமேவ ஹி நத்தி² ஏதஸ்ஸ ஆவரணந்தி, கேனசி த⁴ம்மேன, புக்³க³லேன வா ஆவரணம் காதும் அஸக்குணேய்யதாய அனாவரணந்தி வுச்சதி ஆவஜ்ஜனபடிப³த்³த⁴த்தா ஸப்³ப³த⁴ம்மானம். அஞ்ஞே பன ஆவஜ்ஜித்வாபி ந ஜானந்தி. கேசி பனாஹு ‘‘மனோவிஞ்ஞாணம் விய ஸப்³பா³ரம்மணிகத்தா ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம். தம்யேவ ஞாணம் இந்த³வஜிரம் விய விஸயேஸு அப்படிஹதத்தா அனாவரணஞாணம். அனுபுப்³ப³ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாபடிக்கே²போ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம், ஸகிம்ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாபடிக்கே²போ அனாவரணஞாணம், ப⁴க³வா ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபடிலாபே⁴னபி ஸப்³ப³ஞ்ஞூதி வுச்சதி, ந ச அனுபுப்³ப³ஸப்³ப³ஞ்ஞூ. அனாவரணஞாணபடிலாபே⁴னபி ஸப்³ப³ஞ்ஞூதி வுச்சதி, ந ச ஸகிம்ஸப்³ப³ஞ்ஞூ’’தி.

ஸப்³ப³ம் ஸங்க²தமஸங்க²தம் அனவஸேஸம் ஜானாதீதி ஏத்த² ஸப்³ப³ந்தி ஜாதிவஸேன ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் நிஸ்ஸேஸபரியாதா³னம். அனவஸேஸந்தி ஏகேகஸ்ஸேவ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸப்³பா³காரவஸேன நிஸ்ஸேஸபரியாதா³னம். ஸங்க²தமஸங்க²தந்தி த்³விதா⁴ பபே⁴த³த³ஸ்ஸனம். ஸங்க²தஞ்ஹி ஏகோ பபே⁴தோ³, அஸங்க²தம் ஏகோ பபே⁴தோ³. பச்சயேஹி ஸங்க³ம்ம கதந்தி ஸங்க²தம். க²ந்த⁴பஞ்சகம். ததா² ந ஸங்க²தந்தி அஸங்க²தம். நிப்³பா³னம். ஸங்க²தம் அனிச்சது³க்கா²னத்தாதீ³ஹி ஆகாரேஹி அனவஸேஸம் ஜானாதி, அஸங்க²தம் ஸுஞ்ஞதானிமித்தஅப்பணிஹிதாதீ³ஹி ஆகாரேஹி அனவஸேஸம் ஜானாதி. நத்தி² ஏதஸ்ஸ ஸங்க²தஸ்ஸ அஸங்க²தஸ்ஸ ச அவஸேஸோதி அனவஸேஸம். ஸங்க²தம் அஸங்க²தஞ்ச. அனேகபே⁴தா³பி பஞ்ஞத்தி பச்சயேஹி அகதத்தா அஸங்க²தபக்க²ம் ப⁴ஜதி. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஞ்ஹி ஸப்³பா³பி பஞ்ஞத்தியோ அனேகபே⁴த³தோ ஜானாதி. அத² வா ஸப்³ப³ந்தி ஸப்³ப³த⁴ம்மக்³க³ஹணம். அனவஸேஸந்தி நிப்பதே³ஸக்³க³ஹணம். தத்த² ஆவரணம் நத்தீ²தி தத்த² தஸ்மிம் அனவஸேஸே ஸங்க²தாஸங்க²தே நிஸ்ஸங்க³த்தா ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆவரணம் நத்தீ²தி ததே³வ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் அனாவரணஞாணம் நாமாதி அத்தோ².

120. இதா³னி அனேகவிஸயபே⁴த³தோ த³ஸ்ஸேதும் அதீதந்திஆதி³மாஹ. தத்த² அதீதம் அனாக³தம் பச்சுப்பன்னந்தி காலபே⁴த³தோ த³ஸ்ஸிதம், சக்கு² சேவ ரூபா சாதிஆதி³ வத்தா²ரம்மணபே⁴த³தோ. ஏவம் தம் ஸப்³ப³ந்தி தேஸம் சக்கு²ரூபானம் அனவஸேஸபரியாதா³னம். ஏவம் ஸேஸேஸு. யாவதாதி அனவஸேஸபரியாதா³னம். அனிச்சட்ட²ந்திஆதி³ ஸாமஞ்ஞலக்க²ணபே⁴த³தோ த³ஸ்ஸிதம். அனிச்சட்ட²ந்தி ச அனிச்சாகாரம். பச்சத்தத்தே² வா உபயோக³வசனம். ஏஸ நயோ ஏதி³ஸேஸு. ரூபஸ்ஸாதிஆதி³ க²ந்த⁴பே⁴த³தோ த³ஸ்ஸிதம். சக்கு²ஸ்ஸ…பே… ஜராமரணஸ்ஸாதி ஹேட்டா² வுத்தபேய்யாலனயேன யோஜேதப்³ப³ம். அபி⁴ஞ்ஞாயாதிஆதீ³ஸு ஹேட்டா² வுத்தஞாணானேவ. அபி⁴ஞ்ஞட்ட²ந்தி அபி⁴ஜானனஸபா⁴வம். ஏஸ நயோ ஏதி³ஸேஸு. க²ந்தா⁴னம் க²ந்த⁴ட்ட²ந்திஆதி³ ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். குஸலே த⁴ம்மேதிஆதி³ குஸலத்திகவஸேன பே⁴தோ³. காமாவசரே த⁴ம்மேதிஆதி³ சதுபூ⁴மகவஸேன. உப⁴யத்தா²பி ‘‘ஸப்³பே³ ஜானாதீ’’தி ப³ஹுவசனபாடோ² ஸுந்த³ரோ. ஏகவசனஸோதே பதிதத்தா பன போத்த²கேஸு ஏகவசனேன லிகி²தம். து³க்க²ஸ்ஸாதிஆதி³ சுத்³த³ஸன்னம் பு³த்³த⁴ஞாணானம் விஸயபே⁴தோ³. இந்த்³ரியபரோபரியத்தே ஞாணந்திஆதீ³னி சத்தாரி ஞாணானி வத்வா ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் கஸ்மா ந வுத்தந்தி சே? வுச்சமானஸ்ஸ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணத்தா. விஸயபே⁴த³தோ ஹி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணே வுச்சமானே தம் ஞாணம் ந வத்தப்³ப³ம் ஹோதி, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் பன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ விஸயோ ஹோதியேவ.

புன காளகாராமஸுத்தந்தாதீ³ஸு (அ. நி. 4.24) வுத்தனயேன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபூ⁴மிம் த³ஸ்ஸேந்தோ யாவதா ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸாதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஸஹ தே³வேஹி ஸதே³வகஸ்ஸ. ஸஹ மாரேன ஸமாரகஸ்ஸ. ஸஹ ப்³ரஹ்முனா ஸப்³ரஹ்மகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ. ஸஹ ஸமணப்³ராஹ்மணேஹி ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணியா. ஸஹ தே³வமனுஸ்ஸேஹி ஸதே³வமனுஸ்ஸாய பஜாய. பஜாதத்தா பஜாதி ஸத்தலோகஸ்ஸ பரியாயவசனமேதம். தத்த² ஸதே³வகவசனேன பஞ்சகாமாவசரதே³வக்³க³ஹணம், ஸமாரகவசனேன ச²ட்ட²காமாவசரதே³வக்³க³ஹணம், ஸப்³ரஹ்மகவசனேன ப்³ரஹ்மகாயிகாதி³ப்³ரஹ்மக்³க³ஹணம், ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணிவசனேன ஸாஸனஸ்ஸ பச்சத்தி²கபச்சாமித்தஸமணப்³ராஹ்மணக்³க³ஹணம் ஸமிதபாபபா³ஹிதபாபஸமணப்³ராஹ்மணக்³க³ஹணஞ்ச, பஜாவசனேன ஸத்தலோகக்³க³ஹணம், ஸதே³வமனுஸ்ஸவசனேன ஸம்முதிதே³வஸேஸமனுஸ்ஸக்³க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம். ஏவமேத்த² தீஹி பதே³ஹி ஓகாஸலோகோ, த்³வீஹி பஜாவஸேன ஸத்தலோகோ க³ஹிதோதி வேதி³தப்³போ³.

அபரோ நயோ – ஸதே³வகக்³க³ஹணேன அரூபாவசரலோகோ க³ஹிதோ, ஸமாரகக்³க³ஹணேன ச²காமாவசரதே³வலோகோ, ஸப்³ரஹ்மகக்³க³ஹணேன ரூபாவசரப்³ரஹ்மலோகோ, ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணாதி³க்³க³ஹணேன சதுபரிஸவஸேன, ஸம்முதிதே³வேஹி வா ஸஹ மனுஸ்ஸலோகோ, அவஸேஸஸத்தலோகோ வா.

அபிசேத்த² ஸதே³வகவசனேன உக்கட்ட²பரிச்சே²த³தோ ஸப்³ப³ஸ்ஸபி லோகஸ்ஸ தி³ட்டா²தி³ஜானனபா⁴வம் ஸாதே⁴தி. ததோ யேஸம் ஸியா ‘‘மாரோ மஹானுபா⁴வோ ச²காமாவசரிஸ்ஸரோ வஸவத்தீ, கிம் தஸ்ஸாபி தி³ட்டா²தி³ம் ஜானாதீ’’தி, தேஸம் விமதிம் வித⁴மந்தோ ‘‘ஸமாரகஸ்ஸா’’தி ஆஹ. யேஸம் பன ஸியா ‘‘ப்³ரஹ்மா மஹானுபா⁴வோ ஏகங்கு³லியா ஏகஸ்மிம் சக்கவாளஸஹஸ்ஸே ஆலோகம் ப²ரதி, த்³வீஹி…பே… த³ஸஹி அங்கு³லீஹி த³ஸஸு சக்கவாளஸஹஸ்ஸேஸு ஆலோகம் ப²ரதி, அனுத்தரஞ்ச ஜா²னஸமாபத்திஸுக²ம் படிஸம்வேதே³தி, கிம் தஸ்ஸாபி தி³ட்டா²தி³ம் ஜானாதீ’’தி, தேஸம் விமதிம் வித⁴மந்தோ ‘‘ஸப்³ரஹ்மகஸ்ஸா’’தி ஆஹ. ததோ யேஸம் ஸியா ‘‘புதூ² ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸாஸனஸ்ஸ பச்சத்தி²கா, கிம் தேஸம்பி தி³ட்டா²தி³ம் ஜானாதீ’’தி, தேஸம் விமதிம் வித⁴மந்தோ ‘‘ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணியா பஜாயா’’தி ஆஹ. ஏவம் உக்கட்டா²னம் தி³ட்டா²தி³ஜானனபா⁴வம் பகாஸேத்வா அத² ஸம்முதிதே³வே அவஸேஸமனுஸ்ஸே ச உபாதா³ய உக்கட்ட²பரிச்சே²த³வஸேன ஸேஸஸத்தலோகஸ்ஸ தி³ட்டா²தி³ஜானனபா⁴வம் பகாஸேதி. அயமேத்த² அனுஸந்தி⁴க்கமோ. போராணா பனாஹு – ஸதே³வகஸ்ஸாதி தே³வதாஹி ஸத்³தி⁴ம் அவஸேஸலோகஸ்ஸ. ஸமாரகஸ்ஸாதி மாரேன ஸத்³தி⁴ம் அவஸேஸலோகஸ்ஸ. ஸப்³ரஹ்மகஸ்ஸாதி ப்³ரஹ்மேஹி ஸத்³தி⁴ம் அவஸேஸலோகஸ்ஸ. ஏவம் ஸப்³பே³பி திப⁴வூபகே³ ஸத்தே தீஹாகாரேஹி தீஸு பதே³ஸு பக்கி²பித்வா புன த்³வீஹாகாரேஹி பரியாதா³தும் ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணியா பஜாய ஸதே³வமனுஸ்ஸாயாதி வுத்தம். ஏவம் பஞ்சஹி பதே³ஹி தேன தேன ஆகாரேன தேதா⁴துகமேவ பரியாதி³ன்னம் ஹோதீதி.

தி³ட்ட²ந்தி ரூபாயதனம். ஸுதந்தி ஸத்³தா³யதனம். முதந்தி பத்வா க³ஹேதப்³ப³தோ க³ந்தா⁴யதனம், ரஸாயதனம், போ²ட்ட²ப்³பா³யதனம். விஞ்ஞாதந்தி ஸுக²து³க்கா²தி³த⁴ம்மாரம்மணம். பத்தந்தி பரியேஸித்வா வா அபரியேஸித்வா வா பத்தம். பரியேஸிதந்தி பத்தம் வா அப்பத்தம் வா பரியேஸிதம். அனுவிசரிதம் மனஸாதி சித்தேன அனுஸஞ்சரிதம். ஸப்³ப³ம் ஜானாதீதி இமினா ஏதம் த³ஸ்ஸேதி – யம் அபரிமானாஸு லோகதா⁴தூஸு இமஸ்ஸ ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ‘‘நீலம் பீத’’ந்திஆதி³ (த⁴. ஸ. 619) ரூபாரம்மணம் சக்கு²த்³வாரே ஆபாத²ம் ஆக³ச்ச²தி, அயம் ஸத்தோ இமஸ்மிம் க²ணே இமம் நாம ரூபாரம்மணம் தி³ஸ்வா ஸுமனோ வா து³ம்மனோ வா மஜ்ஜ²த்தோ வா ஜாதோதி தம் ஸப்³ப³ம் ததா²க³தஸ்ஸ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் ஜானாதி. ததா² யம் அபரிமாணாஸு லோகதா⁴தூஸு இமஸ்ஸ ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ‘‘பே⁴ரிஸத்³தோ³, முதி³ங்க³ஸத்³தோ³’’திஆதி³ ஸத்³தா³ரம்மணம் ஸோதத்³வாரே ஆபாத²ம் ஆக³ச்ச²தி, ‘‘மூலக³ந்தோ⁴ தசக³ந்தோ⁴’’திஆதி³ (த⁴. ஸ. 624-627) க³ந்தா⁴ரம்மணம் கா⁴னத்³வாரே ஆபாத²ம் ஆக³ச்ச²தி, ‘‘மூலரஸோ, க²ந்த⁴ரஸோ’’திஆதி³ (த⁴. ஸ. 628-631) ரஸாரம்மணம் ஜிவ்ஹாத்³வாரே ஆபாத²ம் ஆக³ச்ச²தி, ‘‘கக்க²ளம், முது³க’’ந்திஆதி³ (த⁴. ஸ. 647-650) பத²வீதா⁴துதேஜோதா⁴துவாயோதா⁴துபே⁴த³ம் போ²ட்ட²ப்³பா³ரம்மணம் காயத்³வாரே ஆபாத²ம் ஆக³ச்ச²தி, அயம் ஸத்தோ இமஸ்மிம் க²ணே இமம் நாம போ²ட்ட²ப்³பா³ரம்மணம் பு²ஸித்வா ஸுமனோ வா து³ம்மனோ வா மஜ்ஜ²த்தோ வா ஜாதோதி தம் ஸப்³ப³ம் ததா²க³தஸ்ஸ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் ஜானாதி. ததா² யம் அபரிமாணாஸு லோகதா⁴தூஸு இமஸ்ஸ ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ஸுக²து³க்கா²தி³பே⁴த³ம் த⁴ம்மாரம்மணம் மனோத்³வாரே ஆபாத²ம் ஆக³ச்ச²தி, அயம் ஸத்தோ இமஸ்மிம் க²ணே இமம் நாம த⁴ம்மாரம்மணம் விஜானித்வா ஸுமனோ வா து³ம்மனோ வா மஜ்ஜ²த்தோ வா ஜாதோதி தம் ஸப்³ப³ம் ததா²க³தஸ்ஸ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் ஜானாதி. இமஸ்ஸ பன மஹாஜனஸ்ஸ பரியேஸித்வா அப்பத்தம்பி அத்தி², பரியேஸித்வா பத்தம்பி அத்தி². அபரியேஸித்வா அப்பத்தம்பி அத்தி², அபரியேஸித்வா பத்தம்பி அத்தி². ஸப்³ப³ம் ததா²க³தஸ்ஸ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன அப்பத்தம் நாம நத்தீ²தி.

121. புன அபரேன பரியாயேன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபா⁴வஸாத⁴னத்த²ம் ந தஸ்ஸாதி கா³த²மாஹ. தத்த² ந தஸ்ஸ அத்³தி³ட்ட²மித⁴த்தி² கிஞ்சீதி தஸ்ஸ ததா²க³தஸ்ஸ இத⁴ இமஸ்மிம் தேதா⁴துகே லோகே, இமஸ்மிம் பச்சுப்பன்னகாலே வா பஞ்ஞாசக்கு²னா அத்³தி³ட்ட²ம் நாம கிஞ்சி அப்பமத்தகம்பி ந அத்தி² ந ஸம்விஜ்ஜதி. அத்தீ²தி இத³ம் வத்தமானகாலிகம் ஆக்²யாதபத³ம். இமினா பச்சுப்பன்னகாலிகஸ்ஸ ஸப்³ப³த⁴ம்மஸ்ஸ ஞாதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. கா³தா²ப³ந்த⁴ஸுக²த்த²ம் பனேத்த² த³-காரோ ஸம்யுத்தோ. அதோ² அவிஞ்ஞாதந்தி ஏத்த² அதோ²இதி வசனோபாதா³னே நிபாதோ. அவிஞ்ஞாதந்தி அதீதகாலிகம் அவிஞ்ஞாதம் நாம கிஞ்சி த⁴ம்மஜாதம். நாஹோஸீதி பாட²ஸேஸோ. அப்³யயபூ⁴தஸ்ஸ அத்தி²ஸத்³த³ஸ்ஸ க³ஹணே பாட²ஸேஸம் வினாபி யுஜ்ஜதியேவ. இமினா அதீதகாலிகஸ்ஸ ஸப்³ப³த⁴ம்மஸ்ஸ ஞாதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. அஜானிதப்³ப³ந்தி அனாக³தகாலிகம் அஜானிதப்³ப³ம் நாம த⁴ம்மஜாதம் ந ப⁴விஸ்ஸதி, நத்தி² வா. இமினா அனாக³தகாலிகஸ்ஸ ஸப்³ப³த⁴ம்மஸ்ஸ ஞாதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ஜானனகிரியாவிஸேஸனமத்தமேவ வா ஏத்த² அ-காரோ. ஸப்³ப³ம் அபி⁴ஞ்ஞாஸி யத³த்தி² நேய்யந்தி ஏத்த² யம் தேகாலிகம் வா காலவிமுத்தம் வா நேய்யம் ஜானிதப்³ப³ம் கிஞ்சி த⁴ம்மஜாதம் அத்தி², தம் ஸப்³ப³ம் ததா²க³தோ அபி⁴ஞ்ஞாஸி அதி⁴கேன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன ஜானி படிவிஜ்ஜி². ஏத்த² அத்தி²ஸத்³தே³ன தேகாலிகஸ்ஸ காலவிமுத்தஸ்ஸ ச க³ஹணா அத்தி²-ஸத்³தோ³ அப்³யயபூ⁴தோயேவ த³ட்ட²ப்³போ³. ததா²க³தோ தேன ஸமந்தசக்கூ²தி காலவஸேன ஓகாஸவஸேன ச நிப்பதே³ஸத்தா ஸமந்தா ஸப்³ப³தோ பவத்தம் ஞாணசக்கு² அஸ்ஸாதி ஸமந்தசக்கு². தேன யதா²வுத்தேன காரணேன ததா²க³தோ ஸமந்தசக்கு², ஸப்³ப³ஞ்ஞூதி வுத்தம் ஹோதி. இமிஸ்ஸா கா³தா²ய புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னாய தே³ஸனாய ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் ஸாதி⁴தம்.

புன பு³த்³த⁴ஞாணானம் விஸயவஸேன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் த³ஸ்ஸேதுகாமோ ஸமந்தசக்கூ²தி கேனட்டே²ன ஸமந்தசக்கூ²திஆதி³மாஹ. தத்த² கா³தா²ய ஸமந்தசக்கூ²தி வுத்தபதே³ யம் தம் ஸமந்தசக்கு², தம் கேனட்டே²ன ஸமந்தசக்கூ²தி அத்தோ². அத்தோ² பனஸ்ஸ யாவதா து³க்க²ஸ்ஸ து³க்க²ட்டோ²திஆதீ³ஹி வுத்தோயேவ ஹோதி. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஞ்ஹி ஸமந்தசக்கு². யதா²ஹ – ‘‘ஸமந்தசக்கு² வுச்சதி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாண’’ந்தி (சூளனி. தோ⁴தகமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 32). தஸ்மிம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணட்டே² வுத்தே ஸமந்தசக்கு²ட்டோ² வுத்தோயேவ ஹோதீதி. பு³த்³த⁴ஸ்ஸேவ ஞாணானீதி பு³த்³த⁴ஞாணானி. து³க்கே² ஞாணாதீ³னிபி ஹி ஸப்³பா³காரேன பு³த்³த⁴ஸ்ஸேவ ப⁴க³வதோ பவத்தந்தி, இதரேஸம் பன ஏகதே³ஸமத்தேனேவ பவத்தந்தி. ஸாவகஸாதா⁴ரணானீதி பன ஏகதே³ஸேனாபி அத்தி²தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஸப்³போ³ ஞாதோதி ஸப்³போ³ ஞாணேன ஞாதோ. அஞ்ஞாதோ து³க்க²ட்டோ² நத்தீ²தி வுத்தமேவ அத்த²ம் படிஸேதே⁴ன விபா⁴வேதி. ஸப்³போ³ தி³ட்டோ²தி ந கேவலம் ஞாதமத்தோயேவ, அத² கோ² சக்கு²னா தி³ட்டோ² விய கதோ. ஸப்³போ³ விதி³தோதி ந கேவலம் தி³ட்ட²மத்தோயேவ, அத² கோ² பாகடோ. ஸப்³போ³ ஸச்சி²கதோதி ந கேவலம் விதி³தோயேவ, அத² கோ² தத்த² ஞாணபடிலாப⁴வஸேன பச்சக்கீ²கதோ. ஸப்³போ³ ப²ஸ்ஸிதோதி ந கேவலம் ஸச்சி²கதோயேவ, அத² கோ² புனப்புனம் யதா²ருசி ஸமுதா³சாரவஸேன பு²ட்டோ²தி. அத² வா ஞாதோ ஸபா⁴வலக்க²ணவஸேன. தி³ட்டோ² ஸாமஞ்ஞலக்க²ணவஸேன. விதி³தோ ரஸவஸேன. ஸச்சி²கதோ பச்சுபட்டா²னவஸேன. ப²ஸ்ஸிதோ பத³ட்டா²னவஸேன. அத² வா ஞாதோ ஞாணுப்பாத³வஸேன. தி³ட்டோ² சக்கு²ப்பாத³வஸேன. விதி³தோ பஞ்ஞுப்பாத³வஸேன. ஸச்சி²கதோ விஜ்ஜுப்பாத³வஸேன. ப²ஸ்ஸிதோ ஆலோகுப்பாத³வஸேன. ‘‘யாவதா து³க்க²ஸ்ஸ து³க்க²ட்டோ², ஸப்³போ³ தி³ட்டோ², அதி³ட்டோ² து³க்க²ட்டோ² நத்தீ²’’திஆதி³னா நயேன ச ‘‘யாவதா ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ…பே… அனுவிசரிதம் மனஸா, ஸப்³ப³ம் ஞாதம், அஞ்ஞாதம் நத்தீ²’’திஆதி³னா நயேன ச வித்தா²ரோ வேதி³தப்³போ³. பட²மம் வுத்தகா³தா² நிக³மனவஸேன புன வுத்தா. தம்னிக³மனேயேவ ஹி கதே ஞாணனிக³மனம்பி கதமேவ ஹோதீதி.

ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸத்³த⁴ம்மப்பகாஸினியா படிஸம்பி⁴தா³மக்³க³-அட்ட²கதா²ய

ஞாணகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

2. தி³ட்டி²கதா²

1. அஸ்ஸாத³தி³ட்டி²னித்³தே³ஸவண்ணனா

122. இதா³னி ஞாணகதா²னந்தரம் கதி²தாய தி³ட்டி²கதா²ய அனுபுப்³ப³அனுவண்ணனா அனுப்பத்தா. அயஞ்ஹி தி³ட்டி²கதா² ஞாணகதா²ய கதஞாணபரிசயஸ்ஸ ஸமதி⁴க³தஸம்மாதி³ட்டி²ஸ்ஸ மிச்சா²தி³ட்டி²மலவிஸோத⁴னா ஸுகரா ஹோதி, ஸம்மாதி³ட்டி² ச ஸுபரிஸுத்³தா⁴ ஹோதீதி ஞாணகதா²னந்தரம் கதி²தா. தத்த² கா தி³ட்டீ²திஆதி³கா புச்சா². கா தி³ட்டீ²தி அபி⁴னிவேஸபராமாஸோ தி³ட்டீ²திஆதி³கம் புச்சி²தபுச்சா²ய விஸ்ஸஜ்ஜனம். கத²ம் அபி⁴னிவேஸபராமாஸோ தி³ட்டீ²திஆதி³கோ விஸ்ஸஜ்ஜிதவிஸ்ஸஜ்ஜனஸ்ஸ வித்தா²ரனித்³தே³ஸோ, ஸப்³பா³வ தா தி³ட்டி²யோ அஸ்ஸாத³தி³ட்டி²யோதிஆதி³கா தி³ட்டி²ஸுத்தஸம்ஸந்த³னாதி ஏவமிமே சத்தாரோ பரிச்சே²தா³. தத்த² புச்சா²பரிச்சே²தே³ தாவ கா தி³ட்டீ²தி த⁴ம்மபுச்சா², ஸபா⁴வபுச்சா². கதி தி³ட்டி²ட்டா²னானீதி ஹேதுபுச்சா² பச்சயபுச்சா², கித்தகானி தி³ட்டீ²னம் காரணானீதி அத்தோ². கதி தி³ட்டி²பரியுட்டா²னானீதி ஸமுதா³சாரபுச்சா² விகாரபுச்சா². தி³ட்டி²யோ ஏவ ஹி ஸமுதா³சாரவஸேன சித்தம் பரியோனந்த⁴ந்தியோ உட்ட²ஹந்தீதி தி³ட்டி²பரியுட்டா²னானி நாம ஹோந்தி. கதி தி³ட்டி²யோதி தி³ட்டீ²னம் ஸங்கா²புச்சா² க³ணனாபுச்சா². கதி தி³ட்டா²பி⁴னிவேஸாதி வத்து²ப்பபே⁴த³வஸேன ஆரம்மணனானத்தவஸேன தி³ட்டி²ப்பபே⁴த³புச்சா². தி³ட்டி²யோ ஏவ ஹி தம் தம் வத்து²ம் தம் தம் ஆரம்மணம் அபி⁴னிவிஸந்தி பராமஸந்தீதி தி³ட்டி²பராமாஸாதி வுச்சந்தி. கதமோ தி³ட்டி²ட்டா²னஸமுக்³கா⁴தோதி தி³ட்டீ²னம் படிபக்க²புச்சா² பஹானூபாயபுச்சா². தி³ட்டி²காரணானி ஹி க²ந்தா⁴தீ³னி தி³ட்டி²ஸமுக்³கா⁴தேன தாஸம் காரணானி ந ஹோந்தீதி தானி ச காரணானி ஸமுக்³கா⁴திதானி நாம ஹோந்தி. தஸ்மா தி³ட்டி²ட்டா²னானி ஸம்மா பு⁴ஸம் ஹஞ்ஞந்தி ஏதேனாதி தி³ட்டி²ட்டா²னஸமுக்³கா⁴தோதி வுச்சதி.

இதா³னி ஏதாஸம் ச²ன்னம் புச்சா²னம் கா தி³ட்டீ²திஆதீ³னி ச² விஸ்ஸஜ்ஜனானி. தத்த² கா தி³ட்டீ²தி விஸ்ஸஜ்ஜேதப்³ப³புச்சா². அபி⁴னிவேஸபராமாஸோ தி³ட்டீ²தி விஸ்ஸஜ்ஜனம். ஸா பன அனிச்சாதி³கே வத்து²ஸ்மிம் நிச்சாதி³வஸேன அபி⁴னிவிஸதி பதிட்ட²ஹதி த³ள்ஹம் க³ண்ஹாதீதி அபி⁴னிவேஸோ. அனிச்சாதி³ஆகாரம் அதிக்கமித்வா நிச்சந்திஆதி³வஸேன வத்தமானோ பரதோ ஆமஸதி க³ண்ஹாதீதி பராமாஸோ. அத² வா நிச்சந்திஆதி³கம் பரம் உத்தமம் ஸச்சந்தி ஆமஸதி க³ண்ஹாதீதி பராமாஸோ, அபி⁴னிவேஸோ ச ஸோ பராமாஸோ சாதி அபி⁴னிவேஸபராமாஸோ. ஏவம்பகாரோ தி³ட்டீ²தி கிச்சதோ தி³ட்டி²ஸபா⁴வம் விஸ்ஸஜ்ஜேதி. தீணி ஸதந்தி தீணி ஸதானி, வசனவிபல்லாஸோ கதோ. கதமோ தி³ட்டி²ட்டா²னஸமுக்³கா⁴தோதி புச்ச²ம் அனுத்³த⁴ரித்வாவ ஸோதாபத்திமக்³கோ³ தி³ட்டி²ட்டா²னஸமுக்³கா⁴தோதி விஸ்ஸஜ்ஜனம் கதம்.

123. இதா³னி கத²ம் அபி⁴னிவேஸபராமாஸோதிஆதி³ வித்தா²ரனித்³தே³ஸோ. தத்த² ரூபந்தி உபயோக³வசனம். ரூபம் அபி⁴னிவேஸபராமாஸோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ரூபந்தி சேத்த² ரூபுபாதா³னக்க²ந்தோ⁴ கஸிணரூபஞ்ச. ‘‘ஏதம் மமா’’தி அபி⁴னிவேஸபராமாஸோ தி³ட்டி², ‘‘ஏஸோஹமஸ்மீ’’தி அபி⁴னிவேஸபராமாஸோ தி³ட்டி², ‘‘ஏஸோ மே அத்தா’’தி அபி⁴னிவேஸபராமாஸோ தி³ட்டீ²தி பச்சேகம் யோஜேதப்³ப³ம். ஏதந்தி ஸாமஞ்ஞவசனம். தேனேவ ‘‘வேத³னம் ஏதம் மம, ஸங்கா²ரே ஏதம் மமா’’தி நபும்ஸகவசனம் ஏகவசனஞ்ச கதம். ஏஸோதி பன வத்தப்³ப³மபேக்கி²த்வா புல்லிங்கே³கவசனம் கதம். ஏதம் மமாதி தண்ஹாமஞ்ஞனாமூலிகா தி³ட்டி². ஏஸோஹமஸ்மீதி மானமஞ்ஞனாமூலிகா தி³ட்டி². ஏஸோ மே அத்தாதி தி³ட்டி²மஞ்ஞனா ஏவ. கேசி பன ‘‘ஏதம் மமாதி மமம்காரகப்பனா, ஏஸோஹமஸ்மீதி அஹம்காரகப்பனா, ஏஸோ மே அத்தாதி அஹம்காரமமம்காரகப்பிதோ அத்தாபி⁴னிவேஸோதி ச, ததா² யதா²க்கமேனேவ தண்ஹாமூலனிவேஸோ மானபக்³கா³ஹோ, தண்ஹாமூலனிவிட்டோ² மானபக்³க³ஹிதோ, அத்தாபி⁴னிவேஸோதி ச, ஸங்கா²ரானம் து³க்க²லக்க²ணாத³ஸ்ஸனம், ஸங்கா²ரானம் அனிச்சலக்க²ணாத³ஸ்ஸனம், ஸங்கா²ரானம் திலக்க²ணாத³ஸ்ஸனஹேதுகோ அத்தாபி⁴னிவேஸோதி ச, து³க்கே² அஸுபே⁴ ச ஸுக²ம் ஸுப⁴ந்தி விபல்லாஸக³தஸ்ஸ, அனிச்சே நிச்சந்தி விபல்லாஸக³தஸ்ஸ, சதுப்³பி³த⁴விபல்லாஸக³தஸ்ஸ ச அத்தாபி⁴னிவேஸோதி ச, புப்³பே³னிவாஸஞாணஸ்ஸ ஆகாரகப்பனா, தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணஸ்ஸ அனாக³தபடிலாப⁴கப்பனா, புப்³ப³ந்தாபரந்தஇத³ப்பச்சயதாபடிச்சஸமுப்பன்னேஸு த⁴ம்மேஸு கப்பனிஸ்ஸிதஸ்ஸ அத்தாபி⁴னிவேஸோதி ச, நந்தி³யா அதீதமன்வாக³மேதி, நந்தி³யா அனாக³தம் படிகங்க²தி, பச்சுப்பன்னேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்ஹீரதி அத்தாபி⁴னிவேஸோதி ச, புப்³ப³ந்தே அஞ்ஞாணஹேதுகா தி³ட்டி², அபரந்தே அஞ்ஞாணஹேதுகா தி³ட்டி², புப்³ப³ந்தாபரந்தே இத³ப்பச்சயதாபடிச்சஸமுப்பன்னேஸு த⁴ம்மேஸு அஞ்ஞாணஹேதுகோ அத்தாபி⁴னிவேஸோ’’தி ச ஏதேஸம் திண்ணம் வசனானம் அத்த²ம் வண்ணயந்தி.

தி³ட்டி²யோ பனேத்த² பட²மம் பஞ்சக்க²ந்த⁴வத்து²கா. ததோ ச²அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிராயதனவிஞ்ஞாண- காயஸம்ப²ஸ்ஸகாயவேத³னாகாயஸஞ்ஞாகாயசேதனாகாயதண்ஹாகாயவிதக்கவிசாரதா⁴துத³ஸகஸிண- த்³வத்திம்ஸாகாரவத்து²கா தி³ட்டி²யோ வுத்தா. த்³வத்திம்ஸாகாரேஸு ச யத்த² விஸும் அபி⁴னிவேஸோ ந யுஜ்ஜதி, தத்த² ஸகலஸரீராபி⁴னிவேஸவஸேனேவ விஸும் அபி⁴னிவேஸோ விய கதோதி வேதி³தப்³ப³ம். ததோ த்³வாத³ஸாயதனஅட்டா²ரஸதா⁴துஏகூனவீஸதிஇந்த்³ரியவஸேன யோஜனா கதா. தீணி ஏகந்தலோகுத்தரிந்த்³ரியானி ந யோஜிதானி. ந ஹி லோகுத்தரவத்து²கா தி³ட்டி²யோ ஹோந்தி. ஸப்³ப³த்தா²பி ச லோகியலோகுத்தரமிஸ்ஸேஸு த⁴ம்மேஸு லோகுத்தரே ட²பேத்வா லோகியா ஏவ க³ஹேதப்³பா³. அனிந்த்³ரியப³த்³த⁴ரூபஞ்ச ந க³ஹேதப்³ப³மேவ. ததோ தேதா⁴துகவஸேன நவவித⁴ப⁴வவஸேன ஜா²னப்³ரஹ்மவிஹாரஸமாபத்திவஸேன படிச்சஸமுப்பாத³ங்க³வஸேன ச யோஜனா கதா. ஜாதிஜராமரணானம் விஸும் க³ஹணே பரிஹாரோ வுத்தனயோ ஏவ. ஸப்³பா³னி சேதானி ரூபாதி³கானி ஜராமரணந்தானி அட்ட²னவுதிஸதம் பதா³னி ப⁴வந்தி.

124. தி³ட்டி²ட்டா²னேஸு க²ந்தா⁴பி தி³ட்டி²ட்டா²னந்தி வீஸதிவத்து²காயபி ஸக்காயதி³ட்டி²யா பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம்யேவ வத்து²த்தா ‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா அத்தானம் ஸமனுபஸ்ஸமானா ஸமனுபஸ்ஸந்தி, ஸப்³பே³ தே பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸுயேவ ஸமனுபஸ்ஸந்தி, ஏதேஸம் வா அஞ்ஞதர’’ந்தி (ஸம். நி. 3.47) வுத்தத்தா ச பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ தி³ட்டீ²னம் காரணம். அவிஜ்ஜாபி தி³ட்டி²ட்டா²னந்தி அவிஜ்ஜாய அந்தீ⁴கதானம் தி³ட்டி²உப்பத்திதோ ‘‘யாயம், ப⁴ந்தே, தி³ட்டி² ‘அஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ஸு ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴’தி, அயம் நு கோ², ப⁴ந்தே, தி³ட்டி² கிம் படிச்ச பஞ்ஞாயதீதி? மஹதீ கோ² ஏஸா, கச்சான, தா⁴து, யதி³த³ம் அவிஜ்ஜாதா⁴து. ஹீனம், கச்சான, தா⁴தும் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஹீனா ஸஞ்ஞா ஹீனா தி³ட்டீ²’’தி (ஸம். நி. 2.97) வசனதோ ச அவிஜ்ஜா தி³ட்டீ²னம் காரணம். ப²ஸ்ஸோபி தி³ட்டி²ட்டா²னந்தி தேன ப²ஸ்ஸேன பு²ட்ட²ஸ்ஸ தி³ட்டி²உப்பத்திதோ ‘‘யே தே, பி⁴க்க²வே, ஸமணப்³ராஹ்மணா புப்³ப³ந்தகப்பிகா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டி²னோ புப்³ப³ந்தம் ஆரப்³ப⁴ அனேகவிஹிதானி அதி⁴வுத்திபதா³னி அபி⁴வத³ந்தி, தத³பி ப²ஸ்ஸபச்சயா’’தி (தீ³. நி. 1.123) வசனதோ ச ப²ஸ்ஸோ தி³ட்டீ²னம் காரணம். ஸஞ்ஞாபி தி³ட்டி²ட்டா²னந்தி ஆகாரமத்தக்³க³ஹணேன அயாதா²வஸபா⁴வகா³ஹஹேதுத்தா ஸஞ்ஞாய –

‘‘யானி ச தீணி யானி ச ஸட்டி², ஸமணப்பவாத³ஸிதானி பூ⁴ரிபஞ்ஞ;

ஸஞ்ஞக்க²ரஸஞ்ஞனிஸ்ஸிதானி, ஓஸரணானி வினேய்ய ஓக⁴தமகா³’’தி. (ஸு. நி. 543) –

வசனதோ ‘‘ஸஞ்ஞானிதா³னா ஹி பபஞ்சஸங்கா²’’தி (ஸு. நி. 880; மஹானி. 109) வசனதோ ச ஸஞ்ஞா தி³ட்டீ²னம் காரணம். விதக்கோபி தி³ட்டி²ட்டா²னந்தி ஆகாரபரிவிதக்கேன தி³ட்டி²உப்பத்திதோ –

‘‘நஹேவ ஸச்சானி ப³ஹூனி நானா, அஞ்ஞத்ர ஸஞ்ஞாய நிச்சானி லோகே;

தக்கஞ்ச தி³ட்டீ²ஸு பகப்பயித்வா, ஸச்சம் முஸாதி த்³வயத⁴ம்மமாஹூ’’தி. (ஸு. நி. 892) –

வசனதோ ச விதக்கோ தி³ட்டீ²னம் காரணம். அயோனிஸோமனஸிகாரோபி தி³ட்டி²ட்டா²னந்தி அயோனிஸோ மனஸிகாரஸ்ஸ அகுஸலானம் அஸாதா⁴ரணஹேதுத்தா ‘‘தஸ்ஸேவம் அயோனிஸோ மனஸிகரோதோ ச²ன்னம் தி³ட்டீ²னம் அஞ்ஞதரா தி³ட்டி² உப்பஜ்ஜதீ’’தி (ம. நி. 1.19) வசனதோ ச அயோனிஸோ மனஸிகாரோ தி³ட்டீ²னம் காரணம். பாபமித்தோபி தி³ட்டி²ட்டா²னந்தி பாபமித்தஸ்ஸ தி³ட்டா²னுக³திஆபஜ்ஜனேன தி³ட்டி²உப்பத்திதோ ‘‘பா³ஹிரம், பி⁴க்க²வே, அங்க³ந்தி கரித்வா ந அஞ்ஞம் ஏகங்க³ம்பி ஸமனுபஸ்ஸாமி, யம் ஏவம் மஹதோ அனத்தா²ய ஸம்வத்ததி. யத²யித³ம், பி⁴க்க²வே, பாபமித்ததா’’தி (அ. நி. 1.110) வசனதோ ச பாபமித்தோ தி³ட்டீ²னம் காரணம். பரதோபி கோ⁴ஸோ தி³ட்டி²ட்டா²னந்தி து³ரக்கா²தத⁴ம்மஸ்ஸவனேன தி³ட்டி²உப்பத்திதோ ‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, ஹேதூ த்³வே பச்சயா மிச்சா²தி³ட்டி²யா உப்பாதா³ய பரதோ ச கோ⁴ஸோ அயோனிஸோ ச மனஸிகாரோ’’தி (அ. நி. 2.126) வசனதோ ச பரதோ கோ⁴ஸோ மிச்சா²தி³ட்டி²கதோ மிச்சா²தி³ட்டி²படிஸஞ்ஞுத்தகதா² தி³ட்டீ²னம் காரணம்.

இதா³னி தி³ட்டி²ட்டா²னந்தி பத³ஸ்ஸ அத்த²ம் விவரந்தோ க²ந்தா⁴ ஹேது க²ந்தா⁴ பச்சயோதிஆதி³மாஹ. க²ந்தா⁴ ஏவ தி³ட்டீ²னம் உபாதா³ய, ஜனகஹேது சேவ உபத்த²ம்ப⁴கபச்சயோ சாதி அத்தோ². ஸமுட்டா²னட்டே²னாதி ஸமுட்ட²ஹந்தி உப்பஜ்ஜந்தி ஏதேனாதி ஸமுட்டா²னம், காரணந்தி அத்தோ². தேன ஸமுட்டா²னட்டே²ன, தி³ட்டி²காரணபா⁴வேனாதி அத்தோ².

125. இதா³னி கிச்சபே⁴தே³ன தி³ட்டி²பே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேந்தோ கதமானி அட்டா²ரஸ தி³ட்டி²பரியுட்டா²னானீதிஆதி³மாஹ. தத்த² யா தி³ட்டீ²தி இதா³னி வுச்சமானானம் அட்டா²ரஸன்னம் பதா³னம் ஸாதா⁴ரணம் மூலபத³ம். யா தி³ட்டி², ததே³வ தி³ட்டி²க³தம், யா தி³ட்டி², ததே³வ தி³ட்டி²க³ஹனந்தி ஸப்³பே³ஹி ஸம்ப³ந்தோ⁴ காதப்³போ³. அயாதா²வத³ஸ்ஸனட்டே²ன தி³ட்டி², ததே³வ தி³ட்டீ²ஸு க³தம் த³ஸ்ஸனம் த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²அந்தோக³த⁴த்தாதி தி³ட்டி²க³தம். ஹேட்டா²பிஸ்ஸ அத்தோ² வுத்தோயேவ. த்³வின்னம் அந்தானம் ஏகந்தக³தத்தாபி தி³ட்டி²க³தம். ஸா ஏவ தி³ட்டி² து³ரதிக்கமனட்டே²ன தி³ட்டி²க³ஹனம் திணக³ஹனவனக³ஹனபப்³ப³தக³ஹனானி விய. ஸாஸங்கஸப்படிப⁴யட்டே²ன தி³ட்டி²கந்தாரம் சோரகந்தாரவாளகந்தாரனிருத³ககந்தாரது³ப்³பி⁴க்க²கந்தாரா விய. த⁴ம்மஸங்க³ணியம் ‘‘தி³ட்டி²கந்தாரோ’’தி ஸகலிங்கே³னேவ ஆக³தம். ஸம்மாதி³ட்டி²யா வினிவிஜ்ஜ²னட்டே²ன படிலோமட்டே²ன ச தி³ட்டி²விஸூகம். மிச்சா²த³ஸ்ஸனஞ்ஹி உப்பஜ்ஜமானம் ஸம்மாத³ஸ்ஸனம் வினிவிஜ்ஜ²தி சேவ விலோமேதி ச. த⁴ம்மஸங்க³ணியம் (த⁴. ஸ. 392, 1105) ‘‘தி³ட்டி²விஸூகாயிக’’ந்தி ஆக³தம். கதா³சி ஸஸ்ஸதஸ்ஸ, கதா³சி உச்சே²த³ஸ்ஸ க³ஹணதோ தி³ட்டி²யா விரூபம் ப²ந்தி³தந்தி தி³ட்டி²விப்ப²ந்தி³தம். தி³ட்டி²க³திகோ ஹி ஏகஸ்மிம் பதிட்டா²தும் ந ஸக்கோதி, கதா³சி ஸஸ்ஸதம் அனுஸ்ஸரதி, கதா³சி உச்சே²த³ம். தி³ட்டி²யேவ அனத்தே² ஸம்யோஜேதீதி தி³ட்டி²ஸஞ்ஞோஜனம். தி³ட்டி²யேவ அந்தோதுத³னட்டே²ன து³ன்னீஹரணீயட்டே²ன ச ஸல்லந்தி தி³ட்டி²ஸல்லம். தி³ட்டி²யேவ பீளாகரணட்டே²ன ஸம்பா³தோ⁴தி தி³ட்டி²ஸம்பா³தோ⁴. தி³ட்டி²யேவ மோக்கா²வரணட்டே²ன பலிபோ³தோ⁴தி தி³ட்டி²பலிபோ³தோ⁴. தி³ட்டி²யேவ து³ம்மோசனீயட்டே²ன ப³ந்த⁴னந்தி தி³ட்டி²ப³ந்த⁴னம். தி³ட்டி²யேவ து³ருத்தரட்டே²ன பபாதோதி தி³ட்டி²பபாதோ. தி³ட்டி²யேவ தா²மக³தட்டே²ன அனுஸயோதி தி³ட்டா²னுஸயோ. தி³ட்டி²யேவ அத்தானம் ஸந்தாபேதீதி தி³ட்டி²ஸந்தாபோ. தி³ட்டி²யேவ அத்தானம் அனுத³ஹதீதி தி³ட்டி²பரிளாஹோ. தி³ட்டி²யேவ கிலேஸகாயம் க³ந்தே²தீதி தி³ட்டி²க³ந்தோ². தி³ட்டி²யேவ பு⁴ஸம் ஆதி³யதீதி தி³ட்டு²பாதா³னம். தி³ட்டி²யேவ ‘‘ஸச்ச’’ந்திஆதி³வஸேன அபி⁴னிவிஸதீதி தி³ட்டா²பி⁴னிவேஸோ. தி³ட்டி²யேவ இத³ம் பரந்தி ஆமஸதி, பரதோ வா ஆமஸதீதி தி³ட்டி²பராமாஸோ.

126. இதா³னி ராஸிவஸேன ஸோளஸ தி³ட்டி²யோ உத்³தி³ஸந்தோ கதமா ஸோளஸ தி³ட்டி²யோதிஆதி³மாஹ. தத்த² ஸுக²ஸோமனஸ்ஸஸங்கா²தே அஸ்ஸாதே³ தி³ட்டி² அஸ்ஸாத³தி³ட்டி². அத்தானம் அனுக³தா தி³ட்டி² அத்தானுதி³ட்டி². நத்தீ²தி பவத்தத்தா விபரீதா தி³ட்டி² மிச்சா²தி³ட்டி². ஸதி காயே தி³ட்டி², ஸந்தீ வா காயே தி³ட்டி² ஸக்காயதி³ட்டி². காயோதி சேத்த² க²ந்த⁴பஞ்சகம், க²ந்த⁴பஞ்சகஸங்கா²தோ ஸக்காயோ வத்து² பதிட்டா² ஏதிஸ்ஸாதி ஸக்காயவத்து²கா. ஸஸ்ஸதந்தி பவத்தா தி³ட்டி² ஸஸ்ஸததி³ட்டி². உச்சே²தோ³தி பவத்தா தி³ட்டி² உச்சே²த³தி³ட்டி². ஸஸ்ஸதாதி³அந்தம் க³ண்ஹாதீதி அந்தக்³கா³ஹிகா, அந்தக்³கா³ஹோ வா அஸ்ஸா அத்தீ²தி அந்தக்³கா³ஹிகா. அதீதஸங்கா²தம் புப்³ப³ந்தம் அனுக³தா தி³ட்டி² புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டி². அனாக³தஸங்கா²தம் அபரந்தம் அனுக³தா தி³ட்டி² அபரந்தானுதி³ட்டி². அனத்தே² ஸம்யோஜேதீதி ஸஞ்ஞோஜனிகா. அஹங்காரவஸேன அஹந்தி உப்பன்னேன மானேன தி³ட்டி²யா மூலபூ⁴தேன வினிப³ந்தா⁴ க⁴டிதா உப்பாதி³தா தி³ட்டி² அஹந்தி மானவினிப³ந்தா⁴ தி³ட்டி². ததா² மமங்காரவஸேன மமந்தி உப்பன்னேன மானேன வினிப³ந்தா⁴ தி³ட்டி² மமந்தி மானவினிப³ந்தா⁴ தி³ட்டி². அத்தனோ வத³னம் கத²னம் அத்தவாதோ³, தேன படிஸஞ்ஞுத்தா ப³த்³தா⁴ தி³ட்டி² அத்தவாத³படிஸம்யுத்தா தி³ட்டி². அத்தானம் லோகோதி வத³னம் கத²னம் லோகவாதோ³, தேன படிஸஞ்ஞுத்தா தி³ட்டி² லோகவாத³படிஸம்யுத்தா தி³ட்டி². ப⁴வோ வுச்சதி ஸஸ்ஸதம், ஸஸ்ஸதவஸேன உப்பஜ்ஜனதி³ட்டி² ப⁴வதி³ட்டி². விப⁴வோ வுச்சதி உச்சே²தோ³, உச்சே²த³வஸேன உப்பஜ்ஜனதி³ட்டி² விப⁴வதி³ட்டி².

127-128. இதா³னி தீணி ஸதம் தி³ட்டா²பி⁴னிவேஸே நித்³தி³ஸிதுகாமோ கதமே தீணி ஸதம் தி³ட்டா²பி⁴னிவேஸாதி புச்சி²த்வா தே அவிஸ்ஸஜ்ஜேத்வாவ விஸும் விஸும் அபி⁴னிவேஸவிஸ்ஸஜ்ஜனேனேவ தே விஸ்ஸஜ்ஜேதுகாமோ அஸ்ஸாத³தி³ட்டி²யா, கதிஹாகாரேஹி அபி⁴னிவேஸோ ஹோதீதிஆதி³னா நயேன ஸோளஸன்னம் தி³ட்டீ²னம் அபி⁴னிவேஸாகாரக³ணனம் புச்சி²த்வா புன அஸ்ஸாத³தி³ட்டி²யா பஞ்சதிம்ஸாய ஆகாரேஹி அபி⁴னிவேஸோ ஹோதீதி தாஸம் ஸோளஸன்னம் தி³ட்டீ²னம் அபி⁴னிவேஸாகாரக³ணனம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா புன தானி க³ணனானி விஸ்ஸஜ்ஜேந்தோ அஸ்ஸாத³தி³ட்டி²யா கதமேஹி பஞ்சதிம்ஸாய ஆகாரேஹி அபி⁴னிவேஸோ ஹோதீதிஆதி³மாஹ. தத்த² ரூபம் படிச்சாதி ரூபக்க²ந்த⁴ம் படிச்ச. உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸந்தி ‘‘அயம் மே காயோ ஈதி³ஸோ’’தி ரூபஸம்பத³ம் நிஸ்ஸாய கே³ஹஸிதம் ராக³ஸம்பயுத்தம் ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜதி. ஹேட்டா² வுத்தேனட்டே²ன ஸுக²ஞ்ச ஸோமனஸ்ஸஞ்ச. தம்யேவ ரூபஸ்ஸ அஸ்ஸாதோ³தி ரூபனிஸ்ஸயோ அஸ்ஸாதோ³. தஞ்ஹி ஸுக²ம் தண்ஹாவஸேன அஸ்ஸாதீ³யதி உபபு⁴ஞ்ஜீயதீதி அஸ்ஸாதோ³. அபி⁴னிவேஸபராமாஸோ தி³ட்டீ²தி ஸோ அஸ்ஸாதோ³ ஸஸ்ஸதோதி வா உச்சி²ஜ்ஜிஸ்ஸதீதி வா ஸஸ்ஸதம் வா உச்சி²ஜ்ஜமானம் வா அத்தானம் ஸுகி²தம் கரோதீதி வா அபி⁴னிவேஸபராமாஸோ ஹோதி. தஸ்மா யா ச தி³ட்டி² யோ ச அஸ்ஸாதோ³தி அஸ்ஸாத³ஸ்ஸ தி³ட்டி²பா⁴வாபா⁴வேபி அஸ்ஸாத³ம் வினா ஸா தி³ட்டி² ந ஹோதீதி கத்வா உப⁴யம்பி ஸமுச்சிதம். அஸ்ஸாத³தி³ட்டீ²தி அஸ்ஸாதே³ பவத்தா தி³ட்டீ²தி வுத்தம் ஹோதி.

இதா³னி நானாஸுத்தேஹி ஸம்ஸந்தே³த்வா மிச்சா²தி³ட்டி²ம் மிச்சா²தி³ட்டி²கஞ்ச க³ரஹிதுகாமோ அஸ்ஸாத³தி³ட்டி² மிச்சா²தி³ட்டீ²திஆதி³மாஹ. தத்த² தி³ட்டி²விபத்தீதி ஸம்மாதி³ட்டி²வினாஸகமிச்சா²தி³ட்டி²ஸங்கா²ததி³ட்டி²யா விபத்தி. தி³ட்டி²விபன்னோதி விபன்னா வினட்டா² ஸம்மாதி³ட்டி² அஸ்ஸாதி தி³ட்டி²விபன்னோ, விபன்னதி³ட்டீ²தி வுத்தம் ஹோதி. மிச்சா²தி³ட்டி²யா வா விபன்னோ வினட்டோ²தி தி³ட்டி²விபன்னோ. ந ஸேவிதப்³போ³ உபஸங்கமனேன. ந ப⁴ஜிதப்³போ³ சித்தேன. ந பயிருபாஸிதப்³போ³ உபஸங்கமித்வா நிஸீத³னேன. தம் கிஸ்ஸ ஹேதூதி ‘‘தம் ஸேவனாதி³கம் கேன காரணேன ந காதப்³ப³’’ந்தி தஸ்ஸ காரணபுச்சா². தி³ட்டி² ஹிஸ்ஸ பாபிகாதி காரணவிஸ்ஸஜ்ஜனம். யஸ்மா அஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ தி³ட்டி² பாபிகா, தஸ்மா தம் ஸேவனாதி³கம் ந காதப்³ப³ந்தி அத்தோ². தி³ட்டி²யா ராகோ³தி ‘‘ஸுந்த³ரா மே தி³ட்டீ²’’தி தி³ட்டி²ம் ஆரப்³ப⁴ தி³ட்டி²யா உப்பஜ்ஜனராகோ³. தி³ட்டி²ராக³ரத்தோதி தேன தி³ட்டி²ராகே³ன ரங்கே³ன ரத்தம் வத்த²ம் விய ரத்தோ. ந மஹப்ப²லந்தி விபாகப²லேன. ந மஹானிஸம்ஸந்தி நிஸ்ஸந்த³ப²லேன.

புரிஸபுக்³க³லஸ்ஸாதி புரிஸஸங்கா²தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ. லோகியவோஹாரேன ஹி புரி வுச்சதி ஸரீரம், தஸ்மிம் புரிஸ்மிம் ஸேதி பவத்ததீதி புரிஸோ, பும் வுச்சதி நிரயோ, தம் பும் க³லதி க³ச்ச²தீதி புக்³க³லோ. யேபு⁴ய்யேன ஹி ஸத்தா ஸுக³திதோ சுதா து³க்³க³தியம்யேவ நிப்³ப³த்தந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேதூதி தம் ந மஹப்ப²லத்தம் கேன காரணேன ஹோதி. தி³ட்டி² ஹிஸ்ஸ பாபிகாதி யஸ்மா அஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ தி³ட்டி² பாபிகா, தஸ்மா ந மஹப்ப²லம் ஹோதீதி அத்தோ². த்³வேவ க³தியோதி பஞ்சஸு க³தீஸு த்³வேவ க³தியோ. விபஜ்ஜமானாய தி³ட்டி²யா நிரயோ. ஸம்பஜ்ஜமானாய திரச்சா²னயோனி. யஞ்சேவ காயகம்மந்தி ஸகலிங்க³தா⁴ரணபடிபதா³னுயோக³அபி⁴வாத³னபச்சுட்டா²னஅஞ்ஜலிகம்மாதி³ காயகம்மம். யஞ்ச வசீகம்மந்தி ஸகஸமயபரியாபுணனஸஜ்ஜா²யனதே³ஸனாஸமாத³பனாதி³ வசீகம்மம். யஞ்ச மனோகம்மந்தி இத⁴லோகசிந்தாபடிஸம்யுத்தஞ்ச பரலோகசிந்தாபடிஸம்யுத்தஞ்ச கதாகதசிந்தாபடிஸம்யுத்தஞ்ச மனோகம்மம். திணகட்ட²த⁴ஞ்ஞபீ³ஜேஸு ஸத்ததி³ட்டி²ஸ்ஸ தா³னானுப்பதா³னபடிக்³க³ஹணபரிபோ⁴கே³ஸு ச காயவசீமனோகம்மானி. யதா²தி³ட்டீ²தி யா அயம் தி³ட்டி², தஸ்ஸானுரூபம். ஸமத்தந்தி பரிபுண்ணம். ஸமாதி³ன்னந்தி க³ஹிதம்.

அட்ட²கதா²யம் பன வுத்தம் – ததே³தம் யதா²தி³ட்டி²யம் டி²தகாயகம்மம், தி³ட்டி²ஸஹஜாதகாயகம்மம், தி³ட்டா²னுலோமிககாயகம்மந்தி திவித⁴ம் ஹோதி. தத்த² ‘‘பாணம் ஹனதோ அதி³ன்னம் ஆதி³யதோ மிச்சா²சரதோ நத்தி² ததோனிதா³னம் பாபம், நத்தி² பாபஸ்ஸ ஆக³மோ’’தி யம் ஏவம் தி³ட்டி²கஸ்ஸ ஸதோ பாணாதிபாதஅதி³ன்னாதா³னமிச்சா²சாரஸங்கா²தம் காயகம்மம், இத³ம் யதா²தி³ட்டி²யம் டி²தகாயகம்மம் நாம. ‘‘பாணம் ஹனதோ அதி³ன்னம் ஆதி³யதோ மிச்சா²சரதோ நத்தி² ததோனிதா³னம் பாபம், நத்தி² பாபஸ்ஸ ஆக³மோ’’தி யம் இமாய தி³ட்டி²யா இமினா த³ஸ்ஸனேன ஸஹஜாதம் காயகம்மம், இத³ம் தி³ட்டி²ஸஹஜாதகாயகம்மம் நாம. ததே³வ பன ஸமத்தம் ஸமாதி³ன்னம் க³ஹிதம் பராமட்ட²ம் தி³ட்டா²னுலோமிககாயகம்மம் நாம. வசீகம்மமனோகம்மேஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏத்த² பன முஸா ப⁴ணதோ பிஸுணம் ப⁴ணதோ ப²ருஸம் ப⁴ணதோ ஸம்ப²ம் பலபதோ அபி⁴ஜ்ஜா²லுனோ ப்³யாபன்னசித்தஸ்ஸ மிச்சா²தி³ட்டி²கஸ்ஸ ஸதோ நத்தி² ததோனிதா³னம் பாபம், நத்தி² பாபஸ்ஸ ஆக³மோதி யோஜனா காதப்³பா³. லிங்க³தா⁴ரணாதி³பரியாபுணனாதி³லோகசிந்தாதி³வஸேன வுத்தனயோ சேத்த² ஸுந்த³ரோ.

சேதனாதீ³ஸு தி³ட்டி²ஸஹஜாதா சேதனா சேதனா நாம. தி³ட்டி²ஸஹஜாதா பத்த²னா பத்த²னா நாம. சேதனாபத்த²னானம் வஸேன சித்தட்ட²பனா பணிதி⁴ நாம. தேஹி பன சேதனாதீ³ஹி ஸம்பயுத்தா ப²ஸ்ஸாத³யோ ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴பரியாபன்னா த⁴ம்மா ஸங்கா²ரா நாம. அனிட்டா²யாதிஆதீ³ஹி து³க்க²மேவ வுத்தம். து³க்க²ஞ்ஹி ஸுக²காமேஹி ஸத்தேஹி ந ஏஸிதத்தா அனிட்ட²ம். அப்பியத்தா அகந்தம். மனஸ்ஸ அவட்³ட⁴னதோ, மனஸி அவிஸப்பனதோ ச அமனாபம். ஆயதிம் அப⁴த்³த³தாய அஹிதம். பீளனதோ து³க்க²ந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேதூதி தம் ஏவம் ஸம்வத்தனம் கேன காரணேன ஹோதீதி அத்தோ². இதா³னிஸ்ஸ காரணம் தி³ட்டி² ஹிஸ்ஸ பாபிகாதி. யஸ்மா தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ தி³ட்டி² பாபிகா லாமகா, தஸ்மா ஏவம் ஸம்வத்ததீதி அத்தோ². அல்லாய பத²வியா நிக்கி²த்தந்தி உத³கேன திந்தாய பூ⁴மியா ரோபிதம். பத²வீரஸம் ஆபோரஸந்தி தஸ்மிம் தஸ்மிம் டா²னே பத²வியா ச ஸம்பத³ம் ஆபஸ்ஸ ச ஸம்பத³ம். பீ³ஜனிக்கி²த்தட்டா²னே ஹி ந ஸப்³பா³ பத²வீ ந ஸப்³போ³ ஆபோ ச பீ³ஜம் ப²லம் க³ண்ஹாபேதி. யோ பன தேஸம் பதே³ஸோ பீ³ஜம் பு²ஸதி, ஸோயேவ பீ³ஜம் ப²லம் க³ண்ஹாபேதி. தஸ்மா பீ³ஜபோஸனாய பச்சயபூ⁴தோயேவ ஸோ பதே³ஸோ பத²வீரஸோ ஆபோரஸோதி வேதி³தப்³போ³. ரஸஸத்³த³ஸ்ஸ ஹி ஸம்பத்தி ச அத்தோ². யதா²ஹ ‘‘கிச்சஸம்பத்திஅத்தே²ன ரஸோ நாம பவுச்சதீ’’தி. லோகே ச ‘‘ஸுரஸோ க³ந்த⁴ப்³போ³’’தி வுத்தே ஸுஸம்பன்னோ க³ந்த⁴ப்³போ³தி அத்தோ² ஞாயதி. உபாதி³யதீதி க³ண்ஹாதி. யோ ஹி பதே³ஸோ பச்சயோ ஹோதி, தம் பச்சயம் லப⁴மானம் பீ³ஜம் தம் க³ண்ஹாதி நாம. ஸப்³ப³ம் தந்தி ஸப்³ப³ம் தம் ரஸஜாதம். தித்தகத்தாயாதி ஸோ பத²வீரஸோ ஆபோரஸோ ச அதித்தகோ ஸமானோபி தித்தகம் பீ³ஜம் நிஸ்ஸாய நிம்ப³ருக்கா²தீ³னம் தேஸம் ப²லானஞ்ச தித்தகபா⁴வாய ஸம்வத்ததி. கடுகத்தாயாதி இத³ம் புரிமஸ்ஸேவ வேவசனம்.

‘‘வண்ணக³ந்த⁴ரஸூபேதோ, அம்போ³யம் அஹுவா புரே;

தமேவ பூஜம் லப⁴மானோ, கேனம்போ³ கடுகப்ப²லோ’’தி. (ஜா. 1.2.71) –

ஆக³தட்டா²னே விய ஹி இதா⁴பி தித்தகமேவ அப்பியட்டே²ன கடுகந்தி வேதி³தப்³ப³ம். அஸாதத்தாயாதி அமது⁴ரபா⁴வாய. அஸாது³த்தாயாதிபி பாடோ², அஸாது³பா⁴வாயாதி அத்தோ². ஸாதூ³தி ஹி மது⁴ரம். பீ³ஜம் ஹிஸ்ஸாதி அஸ்ஸ நிம்பா³தி³கஸ்ஸ பீ³ஜம். ஏவமேவந்தி ஏவம் ஏவம். யஸ்மா ஸுகா² வேத³னா பரமோ அஸ்ஸாதோ³, தஸ்மா மிச்சா²தி³ட்டி²யா து³க்க²வேத³னாவஸேன ஆதீ³னவோ த³ஸ்ஸிதோதி. புன அட்டா²ரஸபே⁴தே³ன தி³ட்டி²யா ஆதீ³னவம் த³ஸ்ஸேதும் அஸ்ஸாத³தி³ட்டி² மிச்சா²தி³ட்டீ²திஆதி³மாஹ. தம் வுத்தத்த²மேவ. இமேஹி அட்டா²ரஸஹி ஆகாரேஹி பரியுட்டி²தசித்தஸ்ஸ ஸஞ்ஞோகோ³தி தி³ட்டி²யா ஏவ ஸம்ஸாரே ப³ந்த⁴னம் த³ஸ்ஸேதி.

129. யஸ்மா பன தி³ட்டி²பூ⁴தானிபி ஸஞ்ஞோஜனானி அத்தி² அதி³ட்டி²பூ⁴தானிபி, தஸ்மா தம் பபே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேந்தோ அத்தி² ஸஞ்ஞோஜனானி சேவாதிஆதி³மாஹ. தத்த² யஸ்மா காமராக³ஸஞ்ஞோஜனஸ்ஸேவ அனுனயஸஞ்ஞோஜனந்தி ஆக³தட்டா²னம்பி அத்தி², தஸ்மா அனுனயஸஞ்ஞோஜனந்தி வுத்தம். காமராக³பா⁴வம் அப்பத்வா பவத்தம் லோப⁴ம் ஸந்தா⁴ய ஏதம் வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். ஸேஸக²ந்தா⁴யதனாதி³மூலகேஸுபி வாரேஸு இமினாவ நயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. வேத³னாபரமத்தா ச அஸ்ஸாத³ஸ்ஸ வேத³னாபரியோஸானா ஏவ தே³ஸனா கதா. ஸஞ்ஞாத³யோ ந க³ஹிதா. இமேஹி பஞ்சதிம்ஸாய ஆகாரேஹீதி பஞ்சக்க²ந்தா⁴ அஜ்ஜ²த்திகாயதனாதீ³னி பஞ்ச ச²க்கானி சாதி இமானி பஞ்சதிம்ஸ வத்தூ²னி நிஸ்ஸாய உப்பன்னஅஸ்ஸாதா³ரம்மணவஸேன பஞ்சதிம்ஸாய ஆகாரேஹி.

அஸ்ஸாத³தி³ட்டி²னித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. அத்தானுதி³ட்டி²னித்³தே³ஸவண்ணனா

130. அத்தானுதி³ட்டி²யம் அஸ்ஸுதவா புது²ஜ்ஜனோதி ஆக³மாதி⁴க³மாபா⁴வா ஞேய்யோ அஸ்ஸுதவா இதி. யஸ்ஸ ஹி க²ந்த⁴தா⁴துஆயதனஸச்சபச்சயாகாரஸதிபட்டா²னாதீ³ஸு உக்³க³ஹபரிபுச்சா²வினிச்ச²யவிரஹிதத்தா அத்தானுதி³ட்டி²படிஸேத⁴கரோ நேவ ஆக³மோ, படிபத்தியா அதி⁴க³ந்தப்³ப³ஸ்ஸ அனதி⁴க³தத்தா ந ச அதி⁴க³மோ அத்தி², ஸோ ஆக³மாதி⁴க³மானம் அபா⁴வா ஞேய்யோ அஸ்ஸுதவா இதி. ஸுதந்தி ஹி பு³த்³த⁴வசனாக³மோ ச ஸுதப²லத்தா ஹேதுவோஹாரவஸேன அதி⁴க³மோ ச, தம் ஸுதம் அஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸுதவா, ந ஸுதவா அஸ்ஸுதவா. ஸ்வாயம் –

புதூ²னம் ஜனனாதீ³ஹி, காரணேஹி புது²ஜ்ஜனோ;

புது²ஜ்ஜனந்தோக³த⁴த்தா, புது²வாயம் ஜனோ இதி.

ஸோ ஹி புதூ²னம் நானப்பகாரானம் கிலேஸாதீ³னம் ஜனனாதீ³ஹி காரணேஹி புது²ஜ்ஜனோ. யதா²ஹ – ‘‘புது² கிலேஸே ஜனேந்தீதி புது²ஜ்ஜனா, புது² அவிஹதஸக்காயதி³ட்டி²காதி புது²ஜ்ஜனா, புது² ஸத்தா²ரானம் முகு²ல்லோகிகாதி புது²ஜ்ஜனா, புது² ஸப்³ப³க³தீஹி அவுட்டி²தாதி புது²ஜ்ஜனா, புது² நானாபி⁴ஸங்கா²ரே அபி⁴ஸங்க²ரோந்தீதி புது²ஜ்ஜனா, புது² நானாஓகே⁴ஹி வுய்ஹந்தீதி புது²ஜ்ஜனா, புது² நானாஸந்தாபேஹி ஸந்தப்பேந்தீதி புது²ஜ்ஜனா, புது² நானாபரிளாஹேஹி பரித³ய்ஹந்தீதி புது²ஜ்ஜனா, புது² பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு ரத்தா கி³த்³தா⁴ க³தி⁴தா முச்சி²தா அஜ்ஜோ²ஸன்னா லக்³கா³ லக்³கி³தா பலிபு³த்³தா⁴தி புது²ஜ்ஜனா, புது² பஞ்சஹி நீவரணேஹி ஆவுதா நிவுதா ஓவுதா பிஹிதா படிச்ச²ன்னா படிகுஜ்ஜிதாதி புது²ஜ்ஜனா’’தி (மஹானி. 94). புதூ²னம் வா க³ணனபத²மதீதானம் அரியத⁴ம்மபரம்முகா²னம் நீசத⁴ம்மஸமுதா³சாரானம் ஜனானம் அந்தோக³த⁴த்தாபி புது²ஜ்ஜனா, புது² வா அயம், விஸும்யேவ ஸங்க²ம் க³தோ விஸம்ஸட்டோ² ஸீலஸுதாதி³கு³ணயுத்தேஹி அரியேஹி ஜனோதிபி புது²ஜ்ஜனோ. ஏவமேதேஹி ‘‘அஸ்ஸுதவா புது²ஜ்ஜனோ’’தி த்³வீஹி பதே³ஹி யே தே –

‘‘து³வே புது²ஜ்ஜனா வுத்தா, பு³த்³தே⁴னாதி³ச்சப³ந்து⁴னா;

அந்தோ⁴ புது²ஜ்ஜனோ ஏகோ, கல்யாணேகோ புது²ஜ்ஜனோ’’தி. –

த்³வே புது²ஜ்ஜனா வுத்தா, தேஸு அந்த⁴புது²ஜ்ஜனோ வுத்தோ ஹோதீதி வேதி³தப்³போ³.

அரியானம் அத³ஸ்ஸாவீதிஆதீ³ஸு அரியாதி ஆரகத்தா கிலேஸேஹி, அனயே ந இரியனதோ, அயே ச இரியனதோ, ஸதே³வகேன ச லோகேன அரணீயதோ பு³த்³தா⁴ ச பச்சேகபு³த்³தா⁴ ச பு³த்³த⁴ஸாவகா ச வுச்சந்தி, பு³த்³தா⁴ ஏவ வா இத⁴ அரியா. யதா²ஹ – ‘‘ஸதே³வகே, பி⁴க்க²வே, லோகே…பே… ததா²க³தோ அரியோதி வுச்சதீ’’தி (ஸம். நி. 5.1098).

ஸப்புரிஸாதி ஏத்த² பன பச்சேகபு³த்³தா⁴ ததா²க³தஸாவகா ச ‘‘ஸப்புரிஸா’’தி வேதி³தப்³பா³. தே ஹி லோகுத்தரகு³ணயோகே³ன ஸோப⁴னா புரிஸாதி ஸப்புரிஸா. ஸப்³பே³யேவ வா ஏதே த்³வேதா⁴பி வுத்தா. பு³த்³தா⁴பி ஹி அரியா ச ஸப்புரிஸா ச பச்சேகபு³த்³தா⁴ பு³த்³த⁴ஸாவகாபி. யதா²ஹ –

‘‘யோ வே கதஞ்ஞூ கதவேதி³ தீ⁴ரோ, கல்யாணமித்தோ த³ள்ஹப⁴த்தி ச ஹோதி;