5. ஸதோகாரிஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா

163. ஸதோகாரிஞாணனித்³தே³ஸே மாதிகாயம் இத⁴ பி⁴க்கூ²தி இமஸ்மிம் ஸாஸனே பி⁴க்கு². அயஞ்ஹி ஏத்த² இத⁴-ஸத்³தோ³ ஸப்³ப³ப்பகாரஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴னிப்³ப³த்தகஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஸன்னிஸ்ஸயபூ⁴தஸாஸனபரிதீ³பனோ, அஞ்ஞஸாஸனஸ்ஸ ததா²பா⁴வபடிஸேத⁴னோ ச. வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘இதே⁴வ, பி⁴க்க²வே, ஸமணோ…பே… ஸுஞ்ஞா பரப்பவாதா³ ஸமணேபி⁴ அஞ்ஞேஹீ’’தி (ம. நி. 1.139; அ. நி. 4.241).

அரஞ்ஞக³தோ வா ருக்க²மூலக³தோ வா ஸுஞ்ஞாகா³ரக³தோ வாதி இத³மஸ்ஸ ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴ பா⁴வனானுரூபஸேனாஸனபரிக்³க³ஹபரிதீ³பனம். இமஸ்ஸ ஹி பி⁴க்கு²னோ தீ³க⁴ரத்தம் ரூபாதீ³ஸு ஆரம்மணேஸு அனுவிஸடம் சித்தம் ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴ஆரம்மணம் அபி⁴ருஹிதும் ந இச்ச²தி, கூடகோ³ணயுத்தரதோ² விய உப்பத²மேவ தா⁴வதி. தஸ்மா ஸேய்யதா²பி நாம கோ³போ கூடதே⁴னுயா ஸப்³ப³ம் கீ²ரம் பிவித்வா வட்³டி⁴தம் கூடவச்ச²ம் த³மேதுகாமோ தே⁴னுதோ அபனேத்வா ஏகமந்தே மஹந்தம் த²ம்ப⁴ம் நிக²ணித்வா தத்த² யோத்தேன ப³ந்தே⁴ய்ய, அத²ஸ்ஸ ஸோ வச்சோ² இதோ சிதோ ச விப்ப²ந்தி³த்வா பலாயிதும் அஸக்கோந்தோ தமேவ த²ம்ப⁴ம் உபனிஸீதே³ய்ய வா உபனிபஜ்ஜேய்ய வா, ஏவமேவ இமினாபி பி⁴க்கு²னா தீ³க⁴ரத்தம் ரூபாரம்மணாதி³ரஸபானவட்³டி⁴தம் து³ட்ட²சித்தம் த³மேதுகாமேன ரூபாதி³ஆரம்மணதோ அபனேத்வா அரஞ்ஞம் வா ருக்க²மூலம் வா ஸுஞ்ஞாகா³ரம் வா பவேஸேத்வா தத்த² அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸத²ம்பே⁴ ஸதியோத்தேன ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். ஏவமஸ்ஸ தம் சித்தம் இதோ சிதோ ச விப்ப²ந்தி³த்வாபி புப்³பே³ ஆசிண்ணாரம்மணம் அலப⁴மானம் ஸதியோத்தம் சி²ந்தி³த்வா பலாயிதும் அஸக்கோந்தம் தமேவாரம்மணம் உபசாரப்பனாவஸேன உபனிஸீத³தி சேவ உபனிபஜ்ஜதி ச. தேனாஹு போராணா –

‘‘யதா² த²ம்பே⁴ நிப³ந்தே⁴ய்ய, வச்ச²ம் த³மம் நரோ இத⁴;

ப³ந்தே⁴ய்யேவம் ஸகம் சித்தம், ஸதியாரம்மணே த³ள்ஹ’’ந்தி. (விஸுத்³தி⁴. 1.217; பாரா. அட்ட². 2.165; தீ³. நி. அட்ட². 2.374; ம. நி. அட்ட². 1.107) –

ஏவமஸ்ஸ தம் ஸேனாஸனம் பா⁴வனானுரூபம் ஹோதி. அத² வா யஸ்மா இத³ம் கம்மட்டா²னப்பபே⁴தே³ முத்³த⁴பூ⁴தம் ஸப்³ப³பு³த்³த⁴பச்சேகபு³த்³த⁴பு³த்³த⁴ஸாவகானம் விஸேஸாதி⁴க³மதி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரபத³ட்டா²னம் ஆனாபானஸ்ஸதிகம்மட்டா²னம் இத்தி²புரிஸஹத்தி²அஸ்ஸாதி³ஸத்³த³ஸமாகுலம் கா³மந்தம் அபரிச்சஜித்வா ந ஸுகரம் பா⁴வேதும் ஸத்³த³கண்டகத்தா ஜா²னஸ்ஸ. அகா³மகே பன அரஞ்ஞே ஸுகரம் யோகா³வசரேன இத³ம் கம்மட்டா²னம் பரிக்³க³ஹேத்வா ஆனாபானசதுக்கஜ்ஜா²னம் நிப்³ப³த்தேத்வா ததே³வ பாத³கம் கத்வா ஸங்கா²ரே ஸம்மஸித்வா அக்³க³ப²லம் அரஹத்தம் பாபுணிதும். தஸ்மா தஸ்ஸ அனுரூபம் ஸேனாஸனம் உபதி³ஸந்தோ ப⁴க³வா ‘‘அரஞ்ஞக³தோ வா’’திஆதி³மாஹ, ததே²வ தே²ரோ.

வத்து²விஜ்ஜாசரியோ விய ஹி ப⁴க³வா, ஸோ யதா² வத்து²விஜ்ஜாசரியோ நக³ரபூ⁴மிம் பஸ்ஸித்வா ஸுட்டு² உபபரிக்கி²த்வா ‘‘ஏத்த² நக³ரம் மாபேதா²’’தி உபதி³ஸதி, ஸோத்தி²னா ச நக³ரே நிட்டி²தே ராஜகுலதோ மஹாஸக்காரம் லப⁴தி, ஏவமேவம் யோகா³வசரஸ்ஸ அனுரூபம் ஸேனாஸனம் உபபரிக்கி²த்வா ‘‘ஏத்த² கம்மட்டா²னம் அனுயுஞ்ஜிதப்³ப³’’ந்தி உபதி³ஸதி, ததோ தத்த² கம்மட்டா²னமனுயுத்தேன யோகி³னா கமேன அரஹத்தே பத்தே ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ வத ஸோ ப⁴க³வா’’தி மஹந்தம் ஸக்காரம் லப⁴தி. அயம் பன பி⁴க்கு² ‘‘தீ³பிஸதி³ஸோ’’தி வுச்சதி. யதா² ஹி மஹாதீ³பிராஜா அரஞ்ஞே திணக³ஹனம் வா வனக³ஹனம் வா பப்³ப³தக³ஹனம் வா நிஸ்ஸாய நிலீயித்வா வனமஹிம்ஸகோ³கண்ணஸூகராத³யோ மிகே³ க³ண்ஹாதி, ஏவமேவம் அயம் அரஞ்ஞாதீ³ஸு கம்மட்டா²னமனுயுஞ்ஜந்தோ பி⁴க்கு² யதா²க்கமேன ஸோதாபத்திஸகதா³கா³மிஅனாகா³மிஅரஹத்தமக்³கே³ சேவ அரியப²லானி ச க³ண்ஹாதீதி வேதி³தப்³போ³. தேனாஹு போராணா –

‘‘யதா²பி தீ³பிகோ நாம, நிலீயித்வா க³ண்ஹதே மிகே³;

ததே²வாயம் பு³த்³த⁴புத்தோ, யுத்தயோகோ³ விபஸ்ஸகோ;

அரஞ்ஞம் பவிஸித்வான, க³ண்ஹாதி ப²லமுத்தம’’ந்தி. (மி. ப. 6.1.5);

தேனஸ்ஸ பரக்கமஜவயோக்³க³பூ⁴மிம் அரஞ்ஞஸேனாஸனம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அரஞ்ஞக³தோ வா’’திஆதி³மாஹ.

தத்த² அரஞ்ஞக³தோதி உபரி வுத்தலக்க²ணம் யம்கிஞ்சி பவிவேகஸுக²ம் அரஞ்ஞம் க³தோ. ருக்க²மூலக³தோதி ருக்க²ஸமீபம் க³தோ. ஸுஞ்ஞாகா³ரக³தோதி ஸுஞ்ஞம் விவித்தோகாஸம் க³தோ. ஏத்த² ச ட²பேத்வா அரஞ்ஞஞ்ச ருக்க²மூலஞ்ச அவஸேஸஸத்தவித⁴ஸேனாஸனம் க³தோபி ‘‘ஸுஞ்ஞாகா³ரக³தோ’’தி வத்தும் வட்டதி. நவவித⁴ஞ்ஹி ஸேனாஸனம். யதா²ஹ – ‘‘ஸோ விவித்தம் ஸேனாஸனம் ப⁴ஜதி அரஞ்ஞம் ருக்க²மூலம் பப்³ப³தம் கந்த³ரம் கி³ரிகு³ஹம் ஸுஸானம் வனபத்த²ம் அப்³போ⁴காஸம் பலாலபுஞ்ஜ’’ந்தி (விப⁴. 508). ஏவமஸ்ஸ உதுத்தயானுகூலம் தா⁴துசரியானுகூலஞ்ச ஆனாபானஸ்ஸதிபா⁴வனானுரூபம் ஸேனாஸனம் உபதி³ஸித்வா அலீனானுத்³த⁴ச்சபக்கி²கம் ஸந்தமிரியாபத²ம் உபதி³ஸந்தோ நிஸீத³தீதி ஆஹ. அத²ஸ்ஸ நிஸஜ்ஜாய த³ள்ஹபா⁴வம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் பவத்தனஸமத்த²தம் ஆரம்மணபரிக்³க³ஹூபாயஞ்ச த³ஸ்ஸேந்தோ பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வாதிஆதி³மாஹ. தத்த² பல்லங்கந்தி ஸமந்ததோ ஊருப³த்³தா⁴ஸனம். ஆபு⁴ஜித்வாதி ப³ந்தி⁴த்வா. உஜும் காயம் பணிதா⁴யாதி உபரிமஸரீரம் உஜுகம் ட²பேத்வா அட்டா²ரஸ பிட்டி²கண்டகே கோடியா கோடிம் படிபாதே³த்வா. ஏவஞ்ஹி நிஸின்னஸ்ஸ த⁴ம்மமம்ஸன்ஹாரூனி ந பணமந்தி. அத²ஸ்ஸ யா தேஸம் பணமனபச்சயா க²ணே க²ணே வேத³னா உப்பஜ்ஜேய்யும், தா ந உப்பஜ்ஜந்தி. தாஸு அனுப்பஜ்ஜமானாஸு சித்தம் ஏகக்³க³ம் ஹோதி, கம்மட்டா²னம் ந பரிபததி, வுத்³தி⁴ம் பா²திம் உபக³ச்ச²தி.

பரிமுக²ம் ஸதிம் உபட்ட²பேத்வாதி கம்மட்டா²னாபி⁴முக²ம் ஸதிம் ட²பயித்வா. ஸோ ஸதோவ அஸ்ஸஸதி ஸதோ பஸ்ஸஸதீதி ஸோ பி⁴க்கு² ஏவம் நிஸீதி³த்வா ஏவஞ்ச ஸதிம் உபட்ட²பேத்வா தம் ஸதிம் அவிஜஹந்தோ ஸதோ ஏவ அஸ்ஸஸதி ஸதோ பஸ்ஸஸதி, ஸதோகாரீ ஹோதீதி வுத்தம் ஹோதி.

இதா³னி யேஹி பகாரேஹி ஸதோகாரீ ஹோதி, தே பகாரே த³ஸ்ஸேதும் தீ³க⁴ம் வா அஸ்ஸஸந்தோதிஆதி³மாஹ. தத்த² தீ³க⁴ம் வா அஸ்ஸஸந்தோதி தீ³க⁴ம் வா அஸ்ஸாஸம் பவத்தயந்தோ. ததா² ரஸ்ஸம். யா பன நேஸம் தீ³க⁴ரஸ்ஸதா, ஸா காலவஸேன வேதி³தப்³பா³. கதா³சி ஹி மனுஸ்ஸா ஹத்தி²அஹிஆத³யோ விய காலவஸேன தீ³க⁴ம் அஸ்ஸஸந்தி ச பஸ்ஸஸந்தி ச, கதா³சி ஸுனக²ஸஸாத³யோ விய ரஸ்ஸம். அஞ்ஞதா² ஹி சுண்ணவிசுண்ணா அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா தீ³க⁴ரஸ்ஸா நாம ந ஹோந்தி. தஸ்மா தே தீ³க⁴ம் காலம் பவிஸந்தா ச நிக்க²மந்தா ச தீ³கா⁴, ரஸ்ஸம் காலம் பவிஸந்தா ச நிக்க²மந்தா ச ரஸ்ஸாதி வேதி³தப்³பா³. தத்ராயம் பி⁴க்கு² உபரி வுத்தேஹி நவஹாகாரேஹி தீ³க⁴ம் அஸ்ஸஸந்தோ ச பஸ்ஸஸந்தோ ச தீ³க⁴ம் அஸ்ஸஸாமி, பஸ்ஸஸாமீதி பஜானாதி, ததா² ரஸ்ஸம்.

ஏவம் பஜானதோ ச –

‘‘தீ³கோ⁴ ரஸ்ஸோ ச அஸ்ஸாஸோ, பஸ்ஸாஸோபி ச தாதி³ஸோ;

சத்தாரோ வண்ணா வத்தந்தி, நாஸிகக்³கே³வ பி⁴க்கு²னோ’’தி. (விஸுத்³தி⁴. 1.219; பாரா. அட்ட². 2.165);

நவன்னஞ்சஸ்ஸ ஆகாரானம் ஏகேனாகாரேன காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னபா⁴வனா ஸம்பஜ்ஜதீதி வேதி³தப்³பா³. ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தி. ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³ பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீதி ஸகலஸ்ஸ அஸ்ஸாஸகாயஸ்ஸாதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானம் விதி³தம் கரோந்தோ பாகடம் கரோந்தோ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தி. ஸகலஸ்ஸ பஸ்ஸாஸகாயஸ்ஸாதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானம் விதி³தம் கரோந்தோ பாகடம் கரோந்தோ பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தி. ஏவம் விதி³தம் கரோந்தோ பாகடம் கரோந்தோ ஞாணஸம்பயுத்தசித்தேன அஸ்ஸஸதி சேவ பஸ்ஸஸதி ச. தஸ்மா ‘‘அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீ’’தி வுச்சதி. ஏகஸ்ஸ ஹி பி⁴க்கு²னோ சுண்ணவிசுண்ணவிஸடே (விஸுத்³தி⁴. 1.219; பாரா. 2.165) அஸ்ஸாஸகாயே, பஸ்ஸாஸகாயே வா ஆதி³ பாகடோ ஹோதி, ந மஜ்ஜ²பரியோஸானம். ஸோ ஆதி³மேவ பரிக்³க³ஹேதும் ஸக்கோதி, மஜ்ஜ²பரியோஸானே கிலமதி. ஏகஸ்ஸ மஜ்ஜ²ம் பாகடம் ஹோதி, ந ஆதி³பரியோஸானம். ஸோ மஜ்ஜ²மேவ பரிக்³க³ஹேதும் ஸக்கோதி, ஆதி³பரியோஸானே கிலமதி. ஏகஸ்ஸ பரியோஸானம் பாகடம் ஹோதி, ந ஆதி³மஜ்ஜ²ம். ஸோ பரியோஸானம்யேவ பரிக்³க³ஹேதும் ஸக்கோதி, ஆதி³மஜ்ஜே² கிலமதி. ஏகஸ்ஸ ஸப்³ப³ம் பாகடம் ஹோதி, ஸோ ஸப்³ப³ம்பி பரிக்³க³ஹேதும் ஸக்கோதி, ந கத்த²சி கிலமதி. தாதி³ஸேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³’’திஆதி³.

தத்த² ஸிக்க²தீதி ஏவம் க⁴டதி வாயமதி. யோ வா ததா²பூ⁴தஸ்ஸ ஸம்வரோ, அயமேத்த² அதி⁴ஸீலஸிக்கா². யோ ததா²பூ⁴தஸ்ஸ ஸமாதி⁴, அயம் அதி⁴சித்தஸிக்கா². யா ததா²பூ⁴தஸ்ஸ பஞ்ஞா, அயம் அதி⁴பஞ்ஞாஸிக்கா²தி இமா திஸ்ஸோ ஸிக்கா²யோ தஸ்மிம் ஆரம்மணே தாய ஸதியா தேன மனஸிகாரேன ஸிக்க²தி ஆஸேவதி பா⁴வேதி ப³ஹுலீகரோதீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. தத்த² யஸ்மா புரிமனயேன கேவலம் அஸ்ஸஸிதப்³ப³ம் பஸ்ஸஸிதப்³ப³மேவ ச, ந அஞ்ஞம் கிஞ்சி காதப்³ப³ம், இதோ பட்டா²ய பன ஞாணுப்பாத³னாதீ³ஸு யோகோ³ கரணீயோ. தஸ்மா தத்த² ‘‘அஸ்ஸஸாமீதி பஜானாதி பஸ்ஸஸாமீதி பஜானாதி’’ச்சேவ வத்தமானகாலவஸேன பாளிம் வத்வா இதோ பட்டா²ய கத்தப்³ப³ஸ்ஸ ஞாணுப்பாத³னாதி³னோ ஆ-காரஸ்ஸ த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீ’’திஆதி³னா நயேன அனாக³தகாலவஸேன பாளி ஆரோபிதாதி வேதி³தப்³பா³.

பஸ்ஸம்ப⁴யம் காயஸங்கா²ரம்…பே… ஸிக்க²தீதி ஓளாரிகம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸஸங்கா²தம் காயஸங்கா²ரம் பஸ்ஸம்பே⁴ந்தோ படிப்பஸ்ஸம்பே⁴ந்தோ நிரோதே⁴ந்தோ வூபஸமேந்தோ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தி.

தத்ரேவம் ஓளாரிகஸுகு²மதா ச பஸ்ஸத்³தி⁴ ச வேதி³தப்³பா³ – இமஸ்ஸ ஹி பி⁴க்கு²னோ புப்³பே³ அபரிக்³க³ஹிதகாலே காயோ ச சித்தஞ்ச ஸத³ரதா² ஹோந்தி ஓளாரிகா. காயசித்தானம் ஓளாரிகத்தே அவூபஸந்தே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாபி ஓளாரிகா ஹோந்தி, ப³லவதரா ஹுத்வா பவத்தந்தி, நாஸிகா நப்பஹோதி, முகே²ன அஸ்ஸஸந்தோபி பஸ்ஸஸந்தோபி திட்ட²தி. யதா³ பனஸ்ஸ காயோபி சித்தம்பி பரிக்³க³ஹிதா ஹோந்தி, ததா³ தே ஸந்தா ஹோந்தி வூபஸந்தா. தேஸு வூபஸந்தேஸு அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா ஸுகு²மா ஹுத்வா பவத்தந்தி, ‘‘அத்தி² நு கோ², நத்தீ²’’தி விசேதப்³பா³காரப்பத்தா ஹோந்தி. ஸேய்யதா²பி புரிஸஸ்ஸ தா⁴வித்வா பப்³ப³தா வா ஓரோஹித்வா மஹாபா⁴ரம் வா ஸீஸதோ ஓரோபேத்வா டி²தஸ்ஸ ஓளாரிகா அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா ஹோந்தி, நாஸிகா நப்பஹோதி, முகே²ன அஸ்ஸஸந்தோபி பஸ்ஸஸந்தோபி திட்ட²தி. யதா³ பனேஸ தம் பரிஸ்ஸமம் வினோதே³த்வா ந்ஹத்வா ச பிவித்வா ச அல்லஸாடகம் ஹத³யே கத்வா ஸீதாய சா²யாய நிபன்னோ ஹோதி, அத²ஸ்ஸ தே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா ஸுகு²மா ஹோந்தி ‘‘அத்தி² நு கோ², நத்தீ²’’தி விசேதப்³பா³காரப்பத்தா, ஏவமேவம் இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அபரிக்³க³ஹிதகாலேதி வித்தா²ரேதப்³ப³ம். ததா² ஹிஸ்ஸ புப்³பே³ அபரிக்³க³ஹிதகாலே ‘‘ஓளாரிகோளாரிகே காயஸங்கா²ரே பஸ்ஸம்பே⁴மீ’’தி ஆபோ⁴க³ஸமன்னாஹாரமனஸிகாரோ நத்தி², பரிக்³க³ஹிதகாலே பன அத்தி². தேனஸ்ஸ அபரிக்³க³ஹிதகாலதோ பரிக்³க³ஹிதகாலே காயஸங்கா²ரோ ஸுகு²மோ ஹோதி. தேனாஹு போராணா –

‘‘ஸாரத்³தே⁴ காயே சித்தே ச, அதி⁴மத்தம் பவத்ததி;

அஸாரத்³த⁴ம்ஹி காயம்ஹி, ஸுகு²மம் ஸம்பவத்ததீ’’தி. (விஸுத்³தி⁴. 1.220; பாரா. அட்ட². 2.165);

பரிக்³க³ஹேபி ஓளாரிகோ, பட²மஜ்ஜா²னூபசாரே ஸுகு²மோ. தஸ்மிம்பி ஓளாரிகோ, பட²மஜ்ஜா²னே ஸுகு²மோ. பட²மஜ்ஜா²னே ச து³தியஜ்ஜா²னூபசாரே ச ஓளாரிகோ, து³தியஜ்ஜா²னே ஸுகு²மோ. து³தியஜ்ஜா²னே ச ததியஜ்ஜா²னூபசாரே ச ஓளாரிகோ, ததியஜ்ஜா²னே ஸுகு²மோ. ததியஜ்ஜா²னே ச சதுத்த²ஜ்ஜா²னூபசாரே ச ஓளாரிகோ, சதுத்த²ஜ்ஜா²னே அதிஸுகு²மோ அப்பவத்திமேவ பாபுணாதி. இத³ம் தாவ தீ³க⁴பா⁴ணகஸம்யுத்தபா⁴ணகானம் மதம்.

மஜ்ஜி²மபா⁴ணகா பன ‘‘பட²மஜ்ஜா²னே ஓளாரிகோ, து³தியஜ்ஜா²னூபசாரே ஸுகு²மோ’’தி ஏவம் ஹேட்டி²மஹேட்டி²மஜ்ஜா²னதோ உபரூபரிஜ்ஜா²னூபசாரேபி ஸுகு²மதரம் இச்ச²ந்தி. ஸப்³பே³ஸம்யேவ பன மதேன அபரிக்³க³ஹிதகாலே பவத்தகாயஸங்கா²ரோ பரிக்³க³ஹிதகாலே படிப்பஸ்ஸம்ப⁴தி, பரிக்³க³ஹிதகாலே பவத்தகாயஸங்கா²ரோ பட²மஜ்ஜா²னூபசாரே…பே… சதுத்த²ஜ்ஜா²னூபசாரே பவத்தகாயஸங்கா²ரோ சதுத்த²ஜ்ஜா²னே படிப்பஸ்ஸம்ப⁴தி. அயம் தாவ ஸமதே² நயோ.

விபஸ்ஸனாயம் பன அபரிக்³க³ஹிதகாலே பவத்தகாயஸங்கா²ரோ ஓளாரிகோ, மஹாபூ⁴தபரிக்³க³ஹே ஸுகு²மோ. ஸோபி ஓளாரிகோ, உபாதா³ரூபபரிக்³க³ஹே ஸுகு²மோ. ஸோபி ஓளாரிகோ, ஸகலரூபபரிக்³க³ஹே ஸுகு²மோ. ஸோபி ஓளாரிகோ, அரூபபரிக்³க³ஹே ஸுகு²மோ. ஸோபி ஓளாரிகோ, ரூபாரூபபரிக்³க³ஹே ஸுகு²மோ. ஸோபி ஓளாரிகோ, பச்சயபரிக்³க³ஹே ஸுகு²மோ. ஸோபி ஓளாரிகோ, ஸப்பச்சயனாமரூபத³ஸ்ஸனே ஸுகு²மோ. ஸோபி ஓளாரிகோ, லக்க²ணாரம்மணிக விபஸ்ஸனாய ஸுகு²மோ. ஸோபி து³ப்³ப³லவிபஸ்ஸனாய ஓளாரிகோ, ப³லவவிபஸ்ஸனாய ஸுகு²மோ. தத்த² புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ புரிமஸ்ஸ புரிமஸ்ஸ பச்சி²மேன பச்சி²மேன படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³. ஏவமேத்த² ஓளாரிகஸுகு²மதா படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ ச வேதி³தப்³பா³. அயம் தாவேத்த² காயானுபஸ்ஸனாவஸேன வுத்தஸ்ஸ பட²மசதுக்கஸ்ஸ அனுபுப்³ப³பத³வண்ணனா.

யஸ்மா பனேத்த² இத³மேவ சதுக்கம் ஆதி³கம்மிகஸ்ஸ கம்மட்டா²னவஸேன வுத்தம், இதரானி பன தீணி சதுக்கானி ஏத்த² பத்தஜ்ஜா²னஸ்ஸ வேத³னாசித்தத⁴ம்மானுபஸ்ஸனாவஸேன, தஸ்மா இமம் கம்மட்டா²னம் பா⁴வேத்வா ஆனாபானசதுக்கஜ்ஜா²னபத³ட்டா²னாய விபஸ்ஸனாய ஸஹ படிஸம்பி⁴தா³ஹி அரஹத்தம் பாபுணிதுகாமேன ஆதி³கம்மிகேன குலபுத்தேன விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ வுத்தனயேன ஸீலபரிஸோத⁴னாதீ³னி ஸப்³ப³கிச்சானி கத்வா ஸத்தங்க³ஸமன்னாக³தஸ்ஸ ஆசரியஸ்ஸ ஸந்திகே பஞ்சஸந்தி⁴கம் கம்மட்டா²னம் உக்³க³ஹேதப்³ப³ம். தத்ரிமே பஞ்ச ஸந்த⁴யோ உக்³க³ஹோ பரிபுச்சா² உபட்டா²னம் அப்பனா லக்க²ணந்தி. தத்த² உக்³க³ஹோ நாம கம்மட்டா²னஸ்ஸ உக்³க³ண்ஹனம். பரிபுச்சா² நாம கம்மட்டா²னஸ்ஸ பரிபுச்ச²னம். உபட்டா²னம் நாம கம்மட்டா²னஸ்ஸ உபட்டா²னம். அப்பனா நாம கம்மட்டா²னஸ்ஸ அப்பனா. லக்க²ணம் நாம கம்மட்டா²னஸ்ஸ லக்க²ணம், ‘‘ஏவம் லக்க²ணமித³ம் கம்மட்டா²ன’’ந்தி கம்மட்டா²னஸபா⁴வூபதா⁴ரணந்தி வுத்தம் ஹோதி.

ஏவம் பஞ்சஸந்தி⁴கம் கம்மட்டா²னம் உக்³க³ண்ஹந்தோ அத்தனாபி ந கிலமதி, ஆசரியம்பி ந விஹேஸேதி. தஸ்மா தோ²கம் உத்³தி³ஸாபேத்வா ப³ஹும் காலம் ஸஜ்ஜா²யித்வா ஏவம் பஞ்சஸந்தி⁴கம் கம்மட்டா²னம் உக்³க³ஹேத்வா ஆசரியஸ்ஸ ஸந்திகே வா அஞ்ஞத்த² வா அட்டா²ரஸ தோ³ஸயுத்தே விஹாரே வஜ்ஜேத்வா பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தே ஸேனாஸனே வஸந்தேன உபச்சி²ன்னகு²த்³த³கபலிபோ³தே⁴ன கதப⁴த்தகிச்சேன ப⁴த்தஸம்மத³ம் படிவினோதே³த்வா ஸுக²னிஸின்னேன ரதனத்தயகு³ணானுஸ்ஸரணேன சித்தம் ஸம்பஹம்ஸேத்வா ஆசரியுக்³க³ஹதோ ஏகபத³ம்பி அபரிஹாபேந்தேன இத³ம் ஆனாபானஸ்ஸதிகம்மட்டா²னம் மனஸி காதப்³ப³ம். தத்ராயம் மனஸிகாரவிதி⁴ –

‘‘க³ணனா அனுப³ந்த⁴னா, பு²ஸனா ட²பனா ஸல்லக்க²ணா;

விவட்டனா பாரிஸுத்³தி⁴, தேஸஞ்ச படிபஸ்ஸனா’’தி.

தத்த² க³ணனாதி க³ணனாயேவ. அனுப³ந்த⁴னாதி அனுக³மனா. பு²ஸனாதி பு²ட்ட²ட்டா²னம். ட²பனாதி அப்பனா. ஸல்லக்க²ணாதி விபஸ்ஸனா. விவட்டனாதி மக்³கோ³. பாரிஸுத்³தீ⁴தி ப²லம். தேஸஞ்ச படிபஸ்ஸனாதி பச்சவேக்க²ணா. தத்த² இமினா ஆதி³கம்மிகேன குலபுத்தேன பட²மம் க³ணனாய இத³ம் கம்மட்டா²னம் மனஸி காதப்³ப³ம். க³ணேந்தேன பன பஞ்சன்னம் ஹேட்டா² ந ட²பேதப்³ப³ம், த³ஸன்னம் உபரி ந நேதப்³ப³ம், அந்தரா க²ண்ட³ம் ந த³ஸ்ஸேதப்³ப³ம். பஞ்சன்னம் ஹேட்டா² ட²பேந்தஸ்ஸ ஹி ஸம்பா³தே⁴ ஓகாஸே சித்துப்பாதோ³ விப்ப²ந்த³தி ஸம்பா³தே⁴ வஜே ஸன்னிருத்³த⁴கோ³க³ணோ விய. த³ஸன்னம் உபரி நேந்தஸ்ஸ க³ணனனிஸ்ஸிதோவ சித்துப்பாதோ³ ஹோதி. அந்தரா க²ண்ட³ம் த³ஸ்ஸேந்தஸ்ஸ ‘‘ஸிகா²ப்பத்தம் நு கோ² மே கம்மட்டா²னம், நோ’’தி சித்தம் விகம்பதி, தஸ்மா ஏதே தோ³ஸே வஜ்ஜேத்வா க³ணேதப்³ப³ம்.

க³ணேந்தேன ச பட²மம் த³ந்த⁴க³ணனாய த⁴ஞ்ஞமாபகக³ணனாய க³ணேதப்³ப³ம். த⁴ஞ்ஞமாபகோ ஹி நாளிம் பூரேத்வா ‘‘ஏக’’ந்தி வத்வா ஓகிரதி, புன பூரேந்தோ கிஞ்சி கசவரம் தி³ஸ்வா ச²ட்³டே³ந்தோ ‘‘ஏகம் ஏக’’ந்தி வத³தி. ஏஸேவ நயோ த்³வே த்³வேதிஆதீ³ஸு. ஏவமேவம் இமினாபி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு யோ உபட்டா²தி, தம் க³ஹேத்வா ‘‘ஏகம் ஏக’’ந்திஆதி³ம் கத்வா யாவ ‘‘த³ஸ த³ஸா’’தி பவத்தமானம் பவத்தமானம் உபலக்கே²த்வாவ க³ணேதப்³ப³ம். தஸ்ஸ ஏவம் க³ணயதோ நிக்க²மந்தா ச பவிஸந்தா ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா பாகடா ஹோந்தி.

அதா²னேன தம் த³ந்த⁴க³ணனம் த⁴ஞ்ஞமாபகக³ணனம் பஹாய ஸீக⁴க³ணனாய கோ³பாலகக³ணனாய க³ணேதப்³ப³ம். சே²கோ ஹி கோ³பாலகோ ஸக்க²ராத³யோ உச்ச²ங்கே³ன க³ஹேத்வா ரஜ்ஜுத³ண்ட³ஹத்தோ² பாதோவ வஜம் க³ந்த்வா கா³வோ பிட்டி²யம் பஹரித்வா பலிக⁴த்த²ம்ப⁴மத்த²கே நிஸின்னோ த்³வாரம் பத்தம் பத்தம்யேவ கா³வம் ‘‘ஏகோ த்³வே’’தி ஸக்க²ரம் கி²பித்வா கி²பித்வா க³ணேதி. தியாமரத்திம் ஸம்பா³தே⁴ ஓகாஸே து³க்க²ம் வுத்த²கோ³க³ணோ நிக்க²மந்தோ அஞ்ஞமஞ்ஞம் உபனிக⁴ம்ஸந்தோ வேகே³ன வேகே³ன புஞ்ஜபுஞ்ஜோ ஹுத்வா நிக்க²மதி. ஸோ வேகே³ன வேகே³ன ‘‘தீணி சத்தாரி பஞ்ச த³ஸா’’தி க³ணேதியேவ, ஏவமஸ்ஸாபி புரிமனயேன க³ணயதோ அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா பாகடா ஹுத்வா ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ம் புனப்புனம் ஸஞ்சரந்தி. ததோ தேன ‘‘புனப்புனம் ஸஞ்சரந்தீ’’தி ஞத்வா அந்தோ ச ப³ஹி ச அக்³க³ஹேத்வா த்³வாரப்பத்தம் த்³வாரப்பத்தம்யேவ க³ஹேத்வா ‘‘ஏகோ த்³வே தீணி சத்தாரி பஞ்ச, ஏகோ த்³வே தீணி சத்தாரி பஞ்ச ச², ஏகோ த்³வே தீணி சத்தாரி பஞ்ச ச² ஸத்த…பே… அட்ட² நவ த³ஸா’’தி ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ம் க³ணேதப்³ப³மேவ. க³ணனாபடிப³த்³தே⁴ ஹி கம்மட்டா²னே க³ணனப³லேனேவ சித்தம் ஏகக்³க³ம் ஹோதி அரித்துபத்த²ம்ப⁴னவஸேன சண்ட³ஸோதே நாவாட²பனமிவ.

தஸ்ஸேவம் ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ம் க³ணயதோ கம்மட்டா²னம் நிரந்தரம் பவத்தம் விய ஹுத்வா உபட்டா²தி. அத² ‘‘நிரந்தரம் பவத்ததீ’’தி ஞத்வா அந்தோ ச ப³ஹி ச வாதம் அபரிக்³க³ஹேத்வா புரிமனயேனேவ வேகே³ன வேகே³ன க³ணேதப்³ப³ம். அந்தோபவிஸனவாதேன ஹி ஸத்³தி⁴ம் சித்தம் பவேஸயதோ அப்³ப⁴ந்தரம் வாதப்³பா⁴ஹதம் மேத³பூரிதம் விய ஹோதி. ப³ஹினிக்க²மனவாதேன ஸத்³தி⁴ம் சித்தம் நீஹரதோ ப³ஹித்³தா⁴ புது²த்தாரம்மணே சித்தம் விக்கி²பதி. பு²ட்ட²பு²ட்டோ²காஸே பன ஸதிம் ட²பேத்வா பா⁴வேந்தஸ்ஸேவ பா⁴வனா ஸம்பஜ்ஜதி. தேன வுத்தம் – ‘‘அந்தோ ச ப³ஹி ச வாதம் அபரிக்³க³ஹேத்வா புரிமனயேனேவ வேகே³ன வேகே³ன க³ணேதப்³ப³’’ந்தி.

கீவசிரம் பனேதம் க³ணேதப்³ப³ந்தி? யாவ வினா க³ணனாய அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாரம்மணே ஸதி ஸந்திட்ட²தி. ப³ஹி விஸடவிதக்கவிச்சே²த³ம் கத்வா அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாரம்மணே ஸதி ஸண்டா²பனத்த²ம்யேவ ஹி க³ணனாதி.

ஏவம் க³ணனாய மனஸி கத்வா அனுப³ந்த⁴னாய மனஸி காதப்³ப³ம். அனுப³ந்த⁴னா நாம க³ணனம் படிஸம்ஹரித்வா ஸதியா நிரந்தரம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் அனுக³மனம். தஞ்ச கோ² ந ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானானுக³மனவஸேன. ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானானி தஸ்ஸானுக³மனே ஆதீ³னவா ச ஹேட்டா² வுத்தாயேவ.

தஸ்மா அனுப³ந்த⁴னாய மனஸிகரோந்தேன ந ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானவஸேன மனஸி காதப்³ப³ம், அபிச கோ² பு²ஸனாவஸேன ச ட²பனாவஸேன ச மனஸி காதப்³ப³ம். க³ணனானுப³ந்த⁴னாவஸேன விய ஹி பு²ஸனாட²பனாவஸேன விஸும் மனஸிகாரோ நத்தி², பு²ட்ட²பு²ட்ட²ட்டா²னேயேவ பன க³ணேந்தோ க³ணனாய ச பு²ஸனாய ச மனஸி கரோதி, தத்தே²வ க³ணனம் படிஸம்ஹரித்வா தே ஸதியா அனுப³ந்த⁴ந்தோ, அப்பனாவஸேன ச சித்தம் ட²பேந்தோ ‘‘அனுப³ந்த⁴னாய ச பு²ஸனாய ச ட²பனாய ச மனஸி கரோதீ’’தி வுச்சதி. ஸ்வாயமத்தோ² அட்ட²கதா²ஸு வுத்தபங்கு³ளதோ³வாரிகோபமாஹி இதே⁴வ பாளியம் வுத்தககசூபமாய ச வேதி³தப்³போ³.

தத்ராயம் பங்கு³ளோபமா – ஸேய்யதா²பி பங்கு³ளோ தோ³லாய கீளதம் மாதாபுத்தானம் தோ³லம் கி²பித்வா தத்தே²வ தோ³லாத²ம்ப⁴மூலே நிஸின்னோ கமேன ஆக³ச்ச²ந்தஸ்ஸ ச க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ ச தோ³லாப²லகஸ்ஸ உபோ⁴ கோடியோ மஜ்ஜ²ஞ்ச பஸ்ஸதி, ந ச உபோ⁴கோடிமஜ்ஜா²னம் த³ஸ்ஸனத்த²ம் ப்³யாவடோ ஹோதி, ஏவமேவ பி⁴க்கு² ஸதிவஸேன உபனிப³ந்த⁴னத்த²ம்ப⁴மூலே ட²த்வா அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸதோ³லம் கி²பித்வா தத்தே²வ நிமித்தே ஸதியா நிஸீத³ந்தோ கமேன ஆக³ச்ச²ந்தானஞ்ச க³ச்ச²ந்தானஞ்ச பு²ட்ட²ட்டா²னே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானம் ஸதியா அனுக³ச்ச²ந்தோ தத்தே²வ (விஸுத்³தி⁴. 1.225) சித்தம் ட²பேத்வா பஸ்ஸதி, ந ச தேஸம் த³ஸ்ஸனத்த²ம் ப்³யாவடோ ஹோதி. அயம் பங்கு³ளோபமா.

அயம் பன தோ³வாரிகோபமா – ஸேய்யதா²பி தோ³வாரிகோ நக³ரஸ்ஸ அந்தோ ச ப³ஹி ச புரிஸே ‘‘கோ த்வம், குதோ வா ஆக³தோ, குஹிம் வா க³ச்ச²ஸி, கிம் வா தே ஹத்தே²’’தி ந வீமம்ஸதி. ந ஹி தஸ்ஸ தே பா⁴ரா, த்³வாரப்பத்தம் த்³வாரப்பத்தம்யேவ பன வீமம்ஸதி, ஏவமேவ இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அந்தோபவிட்ட²வாதா ச ப³ஹினிக்க²ந்தவாதா ச ந பா⁴ரா ஹோந்தி, த்³வாரப்பத்தா த்³வாரப்பத்தாயேவ பா⁴ராதி அயம் தோ³வாரிகோபமா.

ககசூபமா பன ‘‘நிமித்தம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா’’திஆதி³னா (படி. ம. 1.159) நயேன இத⁴ வுத்தாயேவ. இத⁴ பனஸ்ஸ ஆக³தாக³தவஸேன அமனஸிகாரமத்தமேவ பயோஜனந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

இத³ம் கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோதோ கஸ்ஸசி ந சிரேனேவ நிமித்தஞ்ச உப்பஜ்ஜதி, அவஸேஸஜா²னங்க³படிமண்டி³தா அப்பனாஸங்கா²தா ட²பனா ச ஸம்பஜ்ஜதி. கஸ்ஸசி பன க³ணனாவஸேனேவ மனஸிகாரகாலதோ பபு⁴தி யதா² ஸாரத்³த⁴காயஸ்ஸ மஞ்சே வா பீடே² வா நிஸீத³தோ மஞ்சபீட²ம் ஓனமதி விகூஜதி, பச்சத்த²ரணம் வலிம் க³ண்ஹாதி, அஸாரத்³த⁴காயஸ்ஸ பன நிஸீத³தோ நேவ மஞ்சபீட²ம் ஓனமதி ந விகூஜதி, ந பச்சத்த²ரணம் வலிம் க³ண்ஹாதி, தூலபிசுபூரிதம் விய மஞ்சபீட²ம் ஹோதி. கஸ்மா? யஸ்மா அஸாரத்³தோ⁴ காயோ லஹுகோ ஹோதி, ஏவமேவம் க³ணனாவஸேன மனஸிகாரகாலதோ பபு⁴தி அனுக்கமதோ ஓளாரிகஅஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸனிரோத⁴வஸேன காயத³ரதே² வூபஸந்தே காயோபி சித்தம்பி லஹுகம் ஹோதி, ஸரீரம் ஆகாஸே லங்க⁴னாகாரப்பத்தம் விய ஹோதி.

தஸ்ஸ ஓளாரிகே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே நிருத்³தே⁴ ஸுகு²மஅஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸனிமித்தாரம்மணம் சித்தம் பவத்ததி. தஸ்மிம்பி நிருத்³தே⁴ அபராபரம் ததோ ஸுகு²மதரம் ஸுகு²மதரம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸனிமித்தாரம்மணம் பவத்ததியேவ. ஸ்வாயமத்தோ² உபரி வுத்தகம்ஸதா²லோபமாய வேதி³தப்³போ³.

யதா² ஹி அஞ்ஞானி கம்மட்டா²னானி உபரூபரி விபூ⁴தானி ஹோந்தி, ந ததா² இத³ம். இத³ம் பன உபரூபரி பா⁴வேந்தஸ்ஸ ஸுகு²மத்தம் க³ச்ச²தி, உபட்டா²னம்பி ந உபக³ச்ச²தி. ஏவம் அனுபட்ட²ஹந்தே பன தஸ்மிம் தேன பி⁴க்கு²னா ‘‘ஆசரியம் புச்சி²ஸ்ஸாமீ’’தி வா ‘‘நட்ட²ம் தா³னி மே கம்மட்டா²ன’’ந்தி வா உட்டா²யாஸனா ந க³ந்தப்³ப³ம். இரியாபத²ம் விகோபேத்வா க³ச்ச²தோ ஹி கம்மட்டா²னம் நவனவமேவ ஹோதி. தஸ்மா யதா²னிஸின்னேனேவ தே³ஸதோ ஆஹரிதப்³ப³ம்.

தத்ராயம் ஆஹரணூபாயோ – தேன பி⁴க்கு²னா கம்மட்டா²னஸ்ஸ அனுபட்டா²னபா⁴வம் ஞத்வா இதி படிஸஞ்சிக்கி²தப்³ப³ம் ‘‘இமே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா நாம கத்த² அத்தி², கத்த² நத்தி². கஸ்ஸ வா அத்தி², கஸ்ஸ வா நத்தீ²’’தி. அதே²வம் படிஸஞ்சிக்க²தோ ‘‘இமே அந்தோமாதுகுச்சி²யம் நத்தி², உத³கே நிமுக்³கா³னம் நத்தி², ததா² அஸஞ்ஞீபூ⁴தானம் மதானம் சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாபன்னானம் ரூபாரூபப⁴வஸமங்கீ³னம் நிரோத⁴ஸமாபன்னான’’ந்தி ஞத்வா ஏவம் அத்தனாவ அத்தா படிசோதே³தப்³போ³ ‘‘நனு, த்வம் பண்டி³த, நேவ மாதுகுச்சி²க³தோ, ந உத³கே நிமுக்³கோ³, ந அஸஞ்ஞீபூ⁴தோ, ந மதோ, ந சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாபன்னோ, ந ரூபாரூபப⁴வஸமங்கீ³, ந நிரோத⁴ஸமாபன்னோ. அத்தி²யேவ தே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா, மந்த³பஞ்ஞதாய பன பரிக்³க³ஹேதும் ந ஸக்கோஸீ’’தி. அதா²னேன பகதிபு²ட்ட²வஸேன சித்தம் ட²பேத்வா மனஸிகாரோ பவத்தேதப்³போ³. இமே ஹி தீ³க⁴னாஸிகஸ்ஸ நாஸாபுடம் க⁴ட்டேந்தா பவத்தந்தி, ரஸ்ஸனாஸிகஸ்ஸ உத்தரோட்ட²ம். தஸ்மானேன இமம் நாம டா²னம் க⁴ட்டேந்தீதி நிமித்தம் ட²பேதப்³ப³ம். இமமேவ ஹி அத்த²வஸம் படிச்ச வுத்தம் ப⁴க³வதா – ‘‘நாஹம், பி⁴க்க²வே, முட்ட²ஸ்ஸதிஸ்ஸ அஸம்பஜானஸ்ஸ ஆனாபானஸ்ஸதிபா⁴வனம் வதா³மீ’’தி (ம. நி. 3.149; ஸம். நி. 5.992). கிஞ்சாபி ஹி யம்கிஞ்சி கம்மட்டா²னம் ஸதஸ்ஸ ஸம்பஜானஸ்ஸேவ ஸம்பஜ்ஜதி, இதோ அஞ்ஞம் பன மனஸிகரோந்தஸ்ஸ பாகடம் ஹோதி. இத³ம் பன ஆனாபானஸ்ஸதிகம்மட்டா²னம் க³ருகம் க³ருகபா⁴வனம் பு³த்³த⁴பச்சேகபு³த்³த⁴பு³த்³த⁴புத்தானம் மஹாபுரிஸானம்யேவ மனஸிகாரபூ⁴மிபூ⁴தம், ந சேவ இத்தரம், ந ச இத்தரஸத்தஸமாஸேவிதம். யதா² யதா² மனஸி கரீயதி, ததா² ததா² ஸந்தஞ்சேவ ஹோதி ஸுகு²மஞ்ச. தஸ்மா ஏத்த² ப³லவதீ ஸதி ச பஞ்ஞா ச இச்சி²தப்³பா³.

யதா² ஹி மட்ட²ஸாடகஸ்ஸ துன்னகரணகாலே ஸூசிபி ஸுகு²மா இச்சி²தப்³பா³, ஸூசிபாஸவேத⁴னம்பி ததோ ஸுகு²மதரம், ஏவமேவம் மட்ட²ஸாடகஸதி³ஸஸ்ஸ இமஸ்ஸ கம்மட்டா²னஸ்ஸ பா⁴வனாகாலே ஸூசிபடிபா⁴கா³ ஸதிபி ஸூசிபாஸவேத⁴னபடிபா⁴கா³ தம்ஸம்பயுத்தா பஞ்ஞாபி ப³லவதீ இச்சி²தப்³பா³. தாஹி ச பன ஸதிபஞ்ஞாஹி ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னா ந தே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா அஞ்ஞத்ர பகதிபு²ட்டோ²காஸா பரியேஸிதப்³பா³.

யதா² ஹி கஸ்ஸகோ கே²த்தம் கஸித்வா ப³லீப³த்³தே³ முஞ்சித்வா கோ³சரமுகே² கத்வா சா²யாய நிஸின்னோ விஸ்ஸமேய்ய, அத²ஸ்ஸ தே ப³லீப³த்³தா³ வேகே³ன அடவிம் பவிஸேய்யும். யோ ஹோதி சே²கோ கஸ்ஸகோ, ஸோ புன தே க³ஹேத்வா யோஜேதுகாமோ ந தேஸம் அனுபத³ம் க³ந்த்வா அடவிம் ஆஹிண்ட³தி. அத² கோ² ரஸ்மிஞ்ச பதோத³ஞ்ச க³ஹேத்வா உஜுகமேவ தேஸம் நிபாதனதித்த²ம் க³ந்த்வா நிஸீத³தி வா நிபஜ்ஜதி வா. அத² தே கோ³ணே தி³வஸபா⁴க³ம் சரித்வா நிபாதனதித்த²ம் ஓதரித்வா ந்ஹத்வா ச பிவித்வா ச பச்சுத்தரித்வா டி²தே தி³ஸ்வா ரஸ்மியா ப³ந்தி⁴த்வா பதோதே³ன விஜ்ஜ²ந்தோ ஆனேத்வா யோஜேத்வா புன கம்மம் கரோதி. ஏவமேவம் தேன பி⁴க்கு²னா ந தே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா அஞ்ஞத்ர பகதிபு²ட்டோ²காஸா பரியேஸிதப்³பா³. ஸதிரஸ்மிம் பன பஞ்ஞாபதோத³ஞ்ச க³ஹேத்வா பகதிபு²ட்டோ²காஸே சித்தம் ட²பேத்வா மனஸிகாரோ பவத்தேதப்³போ³. ஏவம் ஹிஸ்ஸ மனஸிகரோதோ ந சிரஸ்ஸேவ தே உபட்ட²ஹந்தி நிபாதனதித்தே² விய கோ³ணா. ததோ தேன ஸதிரஸ்மியா ப³ந்தி⁴த்வா தஸ்மிம்யேவ டா²னே யோஜேத்வா பஞ்ஞாபதோதே³ன விஜ்ஜ²ந்தேன புனப்புனம் கம்மட்டா²னம் அனுயுஞ்ஜிதப்³ப³ம். தஸ்ஸேவமனுயுஞ்ஜதோ ந சிரஸ்ஸேவ நிமித்தம் உபட்டா²தி. தம் பனேதம் ந ஸப்³பே³ஸம் ஏகஸதி³ஸம் ஹோதி, அபிச கோ² கஸ்ஸசி ஸுக²ஸம்ப²ஸ்ஸம் உப்பாத³யமானோ தூலபிசு விய கப்பாஸபிசு விய வாததா⁴ரா விய ச உபட்டா²தீதி ஏகச்சே ஆஹு.

அயம் பன அட்ட²கதா²ஸு வினிச்ச²யோ – இத³ஞ்ஹி கஸ்ஸசி தாரகரூபம் விய மணிகு³ளிகா விய முத்தாகு³ளிகா விய ச, கஸ்ஸசி க²ரஸம்ப²ஸ்ஸம் ஹுத்வா கப்பாஸட்டி² விய தா³ருஸாரஸூசி விய ச, கஸ்ஸசி தீ³க⁴பாமங்க³ஸுத்தம் விய குஸுமதா³மம் விய தூ⁴மஸிகா² விய ச, கஸ்ஸசி வித்த²தம் மக்கடகஸுத்தம் விய வலாஹகபடலம் விய பது³மபுப்ப²ம் விய ரத²சக்கம் விய சந்த³மண்ட³லம் விய ஸூரியமண்ட³லம் விய ச உபட்டா²தி, தஞ்ச பனேதம் யதா² ஸம்ப³ஹுலேஸு பி⁴க்கூ²ஸு ஸுத்தந்தம் ஸஜ்ஜா²யித்வா நிஸின்னேஸு ஏகேன பி⁴க்கு²னா ‘‘தும்ஹாகம் கீதி³ஸம் ஹுத்வா இத³ம் ஸுத்தம் உபட்டா²தீ’’தி வுத்தே ஏகோ ‘‘மய்ஹம் மஹதீ பப்³ப³தேய்யா நதீ³ விய ஹுத்வா உபட்டா²தீ’’தி ஆஹ. அபரோ ‘‘மய்ஹம் ஏகா வனராஜி விய’’. அஞ்ஞோ ‘‘மய்ஹம் ஏகோ ஸீதச்சா²யோ ஸாகா²ஸம்பன்னோ ப²லபா⁴ரப⁴ரிதோ ருக்கோ² வியா’’தி. தேஸஞ்ஹி தம் ஏகமேவ ஸுத்தம் ஸஞ்ஞானானதாய நானதோ உபட்டா²தி. ஏவம் ஏகமேவ கம்மட்டா²னம் ஸஞ்ஞானானதாய நானதோ உபட்டா²தி. ஸஞ்ஞஜஞ்ஹி ஏதம் ஸஞ்ஞானிதா³னம் ஸஞ்ஞாபப⁴வம், தஸ்மா ஸஞ்ஞானானதாய நானதோ உபட்டா²தீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஏவம் உபட்டி²தே பன நிமித்தே தேன பி⁴க்கு²னா ஆசரியஸ்ஸ ஸந்திகம் க³ந்த்வா ஆரோசேதப்³ப³ம் ‘‘மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவரூபம் நாம உபட்டா²தீ’’தி. ஆசரியேன பன ‘‘நிமித்தமித³ம், ஆவுஸோ, கம்மட்டா²னம் புனப்புனம் மனஸி கரோஹி ஸப்புரிஸா’’தி வத்தப்³போ³. அதா²னேன நிமித்தேயேவ சித்தம் ட²பேதப்³ப³ம். ஏவமஸ்ஸாயம் இதோ பபு⁴தி ட²பனாவஸேன பா⁴வனா ஹோதி. வுத்தஞ்ஹேதம் போராணேஹி –

‘‘நிமித்தே ட²பயம் சித்தம், நானாகாரம் விபா⁴வயம்;

தீ⁴ரோ அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே, ஸகம் சித்தம் நிப³ந்த⁴தீ’’தி. (பாரா. அட்ட². 2.165; விஸுத்³தி⁴. 1.232);

தஸ்ஸேவம் நிமித்துபட்டா²னதோ பபு⁴தி நீவரணானி விக்க²ம்பி⁴தானேவ ஹோந்தி, கிலேஸா ஸன்னிஸின்னாவ, சித்தம் உபசாரஸமாதி⁴னா ஸமாஹிதமேவ. அதா²னேன தம் நிமித்தம் நேவ வண்ணதோ மனஸி காதப்³ப³ம், ந லக்க²ணதோ பச்சவேக்கி²தப்³ப³ம், அபிச கோ² க²த்தியமஹேஸியா சக்கவத்திக³ப்³போ⁴ விய கஸ்ஸகேன ஸாலியவக³ப்³போ⁴ விய ச ஆவாஸாதீ³னி ஸத்த அஸப்பாயானி வஜ்ஜேத்வா தானேவ ஸத்த ஸப்பாயானி ஸேவந்தேன ஸாது⁴கம் ரக்கி²தப்³ப³ம், அத² நம் ஏவம் ரக்கி²த்வா புனப்புனம் மனஸிகாரவஸேன வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் க³மயித்வா த³ஸவித⁴ம் அப்பனாகோஸல்லம் ஸம்பாதே³தப்³ப³ம், வீரியஸமதா யோஜேதப்³பா³. தஸ்ஸேவம் க⁴டேந்தஸ்ஸ விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ வுத்தானுக்கமேன தஸ்மிம் நிமித்தே சதுக்கபஞ்சகஜ்ஜா²னானி நிப்³ப³த்தந்தி. ஏவம் நிப்³ப³த்தசதுக்கபஞ்சகஜ்ஜா²னோ பனேத்த² பி⁴க்கு² ஸல்லக்க²ணாவிவட்டனாவஸேன கம்மட்டா²னம் வட்³டே⁴த்வா பாரிஸுத்³தி⁴ம் பத்துகாமோ ததே³வ ஜா²னம் பஞ்சஹாகாரேஹி வஸிப்பத்தம் பகு³ணம் கத்வா நாமரூபம் வவத்த²பேத்வா விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேதி. கத²ம்? ஸோ ஹி ஸமாபத்திதோ வுட்டா²ய அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் ஸமுத³யோ கரஜகாயோ ச சித்தஞ்சாதி பஸ்ஸதி. யதா² ஹி கம்மாரக³க்³க³ரியா த⁴மமானாய ப⁴ஸ்தஞ்ச புரிஸஸ்ஸ ச தஜ்ஜம் வாயாமம் படிச்ச வாதோ ஸஞ்சரதி, ஏவமேவம் காயஞ்ச சித்தஞ்ச படிச்ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாதி. ததோ அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே ச காயஞ்ச ரூபந்தி, சித்தஞ்ச தம்ஸம்பயுத்தே ச த⁴ம்மே அரூபந்தி வவத்த²பேதி.

ஏவம் நாமரூபம் வவத்த²பேத்வா தஸ்ஸ பச்சயம் பரியேஸதி, பரியேஸந்தோ ச தம் தி³ஸ்வா தீஸுபி அத்³தா⁴ஸு நாமரூபஸ்ஸ பவத்திம் ஆரப்³ப⁴ கங்க²ம் விதரதி, விதிண்ணகங்கோ² கலாபஸம்மஸனவஸேன ‘‘அனிச்சம் து³க்க²மனத்தா’’தி திலக்க²ணம் ஆரோபேத்வா உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாய புப்³ப³பா⁴கே³ உப்பன்னே ஓபா⁴ஸாத³யோ த³ஸ விபஸ்ஸனுபக்கிலேஸே பஹாய உபக்கிலேஸவிமுத்தம் உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாஞாணம் ‘‘மக்³கோ³’’தி வவத்த²பேத்வா உத³யம் பஹாய ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனம் பத்வா நிரந்தரம் ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனேன ப⁴யதோ உபட்டி²தேஸு ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு நிப்³பி³ந்த³ந்தோ விரஜ்ஜந்தோ விமுச்சந்தோ யதா²க்கமேன சத்தாரோ அரியமக்³கே³ பாபுணித்வா அரஹத்தப²லே பதிட்டா²ய ஏகூனவீஸதிபே⁴த³ஸ்ஸ பச்சவேக்க²ணாஞாணஸ்ஸ பரியந்தம் பத்தோ ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ அக்³க³த³க்கி²ணேய்யோ ஹோதி. ஏத்தாவதா சஸ்ஸ க³ணனம் ஆதி³ம் கத்வா விபஸ்ஸனாபரியோஸானா ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴பா⁴வனா ஸமத்தா ஹோதீதி. அயம் ஸப்³பா³காரதோ பட²மசதுக்கவண்ணனா.

இதரேஸு பன தீஸு சதுக்கேஸு யஸ்மா விஸும் கம்மட்டா²னபா⁴வனானயோ நாம நத்தி², தஸ்மா அனுபத³வண்ணனானயேனேவ தேஸம் ஏவமத்தோ² வேதி³தப்³போ³. பீதிபடிஸம்வேதீ³தி பீதிம் படிஸம்விதி³தம் கரோந்தோ பாகடம் கரோந்தோ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தி. தத்த² த்³வீஹாகாரேஹி பீதி படிஸம்விதி³தா ஹோதி ஆரம்மணதோ ச அஸம்மோஹதோ ச.

கத²ம் ஆரம்மணதோ பீதி படிஸம்விதி³தா ஹோதி? ஸப்பீதிகே த்³வே ஜா²னே ஸமாபஜ்ஜதி, தஸ்ஸ ஸமாபத்திக்க²ணே ஜா²னபடிலாபே⁴ன ஆரம்மணதோ பீதி படிஸம்விதி³தா ஹோதி ஆரம்மணஸ்ஸ படிஸம்விதி³தத்தா.

கத²ம் அஸம்மோஹதோ? ஸப்பீதிகே த்³வே ஜா²னே ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ஜா²னஸம்பயுத்தம் பீதிம் க²யதோ வயதோ ஸம்மஸதி, தஸ்ஸ விபஸ்ஸனாக்க²ணே லக்க²ணபடிவேதே⁴ன அஸம்மோஹதோ பீதி படிஸம்விதி³தா ஹோதி. ஏதேனேவ நயேன அவஸேஸபதா³னிபி அத்த²தோ வேதி³தப்³பா³னி. இத³ம் பனேத்த² விஸேஸமத்தம் – திண்ணம் ஜா²னானம் வஸேன ஸுக²படிஸம்விதி³தா ஹோதி. சதுன்னம்பி ஜா²னானம் வஸேன சித்தஸங்கா²ரபடிஸம்விதி³தா வேதி³தப்³பா³. சித்தஸங்கா²ரோதி வேத³னாஸஞ்ஞாக்க²ந்தா⁴. பஸ்ஸம்ப⁴யம் சித்தஸங்கா²ரந்தி ஓளாரிகம் ஓளாரிகம் சித்தஸங்கா²ரம் பஸ்ஸம்பே⁴ந்தோ, நிரோதே⁴ந்தோதி அத்தோ². ஸோ வித்தா²ரதோ காயஸங்கா²ரே வுத்தனயேன வேதி³தப்³போ³. அபிசேத்த² பீதிபதே³ பீதிஸீஸேன வேத³னா வுத்தா, ஸுக²பதே³ ஸரூபேனேவ வேத³னா. த்³வீஸு சித்தஸங்கா²ரபதே³ஸு ‘‘ஸஞ்ஞா ச வேத³னா ச சேதஸிகா, ஏதே த⁴ம்மா சித்தபடிப³த்³தா⁴ சித்தஸங்கா²ரா’’தி (படி. ம. 1.174; ம. நி. 1.463) வசனதோ ஸஞ்ஞாஸம்பயுத்தா வேத³னாதி ஏவம் வேத³னானுபஸ்ஸனானயேன இத³ம் சதுக்கம் பா⁴ஸிதந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ததியசதுக்கேபி சதுன்னம் ஜா²னானம் வஸேன சித்தபடிஸம்விதி³தா வேதி³தப்³பா³. அபி⁴ப்பமோத³யம் சித்தந்தி சித்தம் மோதே³ந்தோ பமோதே³ந்தோ ஹாஸேந்தோ பஹாஸேந்தோ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தி. தத்த² த்³வீஹாகாரேஹி அபி⁴ப்பமோதோ³ ஹோதி ஸமாதி⁴வஸேன ச விபஸ்ஸனாவஸேன ச.

கத²ம் ஸமாதி⁴வஸேன? ஸப்பீதிகே த்³வே ஜா²னே ஸமாபஜ்ஜதி, ஸோ ஸமாபத்திக்க²ணே ஸம்பயுத்தாய பீதியா சித்தம் ஆமோதே³தி பமோதே³தி. கத²ம் விபஸ்ஸனாவஸேன? ஸப்பீதிகே த்³வே ஜா²னே ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ஜா²னஸம்பயுத்தம் பீதிம் க²யதோ வயதோ ஸம்மஸதி. ஏவம் விபஸ்ஸனாக்க²ணே ஜா²னஸம்பயுத்தம் பீதிம் ஆரம்மணம் கத்வா சித்தம் ஆமோதே³தி பமோதே³தி. ஏவம் படிபன்னோ ‘‘அபி⁴ப்பமோத³யம் சித்தம் அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீ’’தி வுச்சதி.

ஸமாத³ஹம் சித்தந்தி பட²மஜ்ஜா²னாதி³வஸேன ஆரம்மணே சித்தம் ஸமம் ஆத³ஹந்தோ ஸமம் ட²பேந்தோ, தானி வா பன ஜா²னானி ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ஜா²னஸம்பயுத்தம் சித்தம் க²யதோ வயதோ ஸம்மஸதோ விபஸ்ஸனாக்க²ணே லக்க²ணபடிவேதே⁴ன உப்பஜ்ஜதி க²ணிகசித்தேகக்³க³தா, ஏவம் உப்பன்னாய க²ணிகசித்தேகக்³க³தாய வஸேனபி ஆரம்மணே சித்தம் ஸமம் ஆத³ஹந்தோ ஸமம் ட²பேந்தோ ‘‘ஸமாத³ஹம் சித்தம் அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீ’’தி வுச்சதி.

விமோசயம் சித்தந்தி பட²மஜ்ஜா²னேன நீவரணேஹி சித்தம் மோசேந்தோ விமோசேந்தோ, து³தியேன விதக்கவிசாரேஹி, ததியேன பீதியா, சதுத்தே²ன ஸுக²து³க்கே²ஹி சித்தம் மோசேந்தோ விமோசேந்தோ, தானி வா பன ஜா²னானி ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ஜா²னஸம்பயுத்தம் சித்தம் க²யதோ வயதோ ஸம்மஸதி. ஸோ விபஸ்ஸனாக்க²ணே அனிச்சானுபஸ்ஸனாய நிச்சஸஞ்ஞாதோ சித்தம் மோசேந்தோ விமோசேந்தோ, து³க்கா²னுபஸ்ஸனாய ஸுக²ஸஞ்ஞாதோ, அனத்தானுபஸ்ஸனாய அத்தஸஞ்ஞாதோ, நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனாய நந்தி³தோ, விராகா³னுபஸ்ஸனாய ராக³தோ, நிரோதா⁴னுபஸ்ஸனாய ஸமுத³யதோ, படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸனாய ஆதா³னதோ சித்தம் மோசேந்தோ விமோசேந்தோ அஸ்ஸஸதி சேவ பஸ்ஸஸதி ச. தேன வுச்சதி – ‘‘விமோசயம் சித்தம் அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீ’’தி. ஏவம் சித்தானுபஸ்ஸனாவஸேன இத³ம் சதுக்கம் பா⁴ஸிதந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

சதுத்த²சதுக்கே பன அனிச்சானுபஸ்ஸீதி ஏத்த² தாவ அனிச்சம் வேதி³தப்³ப³ம், அனிச்சதா வேதி³தப்³பா³, அனிச்சானுபஸ்ஸனா வேதி³தப்³பா³, அனிச்சானுபஸ்ஸீ வேதி³தப்³போ³. தத்த² அனிச்சந்தி பஞ்சக்க²ந்தா⁴. கஸ்மா? உப்பாத³வயஞ்ஞத²த்தபா⁴வா. அனிச்சதாதி தேஸம்யேவ உப்பாத³வயஞ்ஞத²த்தம், ஹுத்வா அபா⁴வோ வா, நிப்³ப³த்தானம் தேனேவாகாரேன அட்ட²த்வா க²ணப⁴ங்கே³ன பே⁴தோ³தி அத்தோ². அனிச்சானுபஸ்ஸனாதி தஸ்ஸா அனிச்சதாய வஸேன ரூபாதீ³ஸு ‘‘அனிச்ச’’ந்தி அனுபஸ்ஸனா. அனிச்சானுபஸ்ஸீதி தாய அனுபஸ்ஸனாய ஸமன்னாக³தோ. தஸ்மா ஏவம்பூ⁴தோ அஸ்ஸஸந்தோ ச பஸ்ஸஸந்தோ ச இத⁴ ‘‘அனிச்சானுபஸ்ஸீ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீ’’தி வேதி³தப்³போ³.

விராகா³னுபஸ்ஸீதி ஏத்த² பன த்³வே விராகா³ க²யவிராகோ³ ச அச்சந்தவிராகோ³ ச. தத்த² க²யவிராகோ³தி ஸங்கா²ரானம் க²ணப⁴ங்கோ³. அச்சந்தவிராகோ³தி நிப்³பா³னம். விராகா³னுபஸ்ஸனாதி தது³ப⁴யத³ஸ்ஸனவஸேன பவத்தா விபஸ்ஸனா ச மக்³கோ³ ச. தாய து³விதா⁴யபி அனுபஸ்ஸனாய ஸமன்னாக³தோ ஹுத்வா அஸ்ஸஸந்தோ ச பஸ்ஸஸந்தோ ச ‘‘விராகா³னுபஸ்ஸீ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீ’’தி வேதி³தப்³போ³. நிரோதா⁴னுபஸ்ஸீபதே³பி ஏஸேவ நயோ.

படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸீதி ஏத்தா²பி த்³வே படினிஸ்ஸக்³கா³ பரிச்சாக³படினிஸ்ஸக்³கோ³ ச பக்க²ந்த³னபடினிஸ்ஸக்³கோ³ ச. படினிஸ்ஸக்³கோ³யேவ அனுபஸ்ஸனா படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸனா, விபஸ்ஸனாமக்³கா³னமேதம் அதி⁴வசனம். விபஸ்ஸனாதி தத³ங்க³வஸேன ஸத்³தி⁴ம் க²ந்தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரேஹி கிலேஸே பரிச்சஜதி, ஸங்க²ததோ³ஸத³ஸ்ஸனேன ச தப்³பி³பரீதே நிப்³பா³னே தன்னின்னதாய பக்க²ந்த³தீதி பரிச்சாக³படினிஸ்ஸக்³கோ³ சேவ பக்க²ந்த³னபடினிஸ்ஸக்³கோ³ சாதி வுச்சதி. மக்³கோ³ ஸமுச்சே²த³வஸேன ஸத்³தி⁴ம் க²ந்தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரேஹி கிலேஸே பரிச்சஜதி, ஆரம்மணகரணேன ச நிப்³பா³னே பக்க²ந்த³தீதி பரிச்சாக³படினிஸ்ஸக்³கோ³ சேவ பக்க²ந்த³னபடினிஸ்ஸக்³கோ³ சாதி வுச்சதி. உப⁴யம்பி பன புரிமபுரிமஞாணானம் அனுஅனு பஸ்ஸனதோ அனுபஸ்ஸனாதி வுச்சதி. தாய து³விதா⁴யபி படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸனாய ஸமன்னாக³தோ ஹுத்வா அஸ்ஸஸந்தோ ச பஸ்ஸஸந்தோ ச ‘‘படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸீ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீ’’தி வேதி³தப்³போ³.

ஏத்த² ச ‘‘அனிச்சானுபஸ்ஸீ’’தி தருணவிபஸ்ஸனாய வஸேன வுத்தம், ‘‘விராகா³னுபஸ்ஸீ’’தி ததோ ப³லவதராய ஸங்கா²ரேஸு விரஜ்ஜனஸமத்தா²ய விபஸ்ஸனாய வஸேன, ‘‘நிரோதா⁴னுபஸ்ஸீ’’தி ததோ ப³லவதராய கிலேஸனிரோத⁴னஸமத்தா²ய விபஸ்ஸனாய வஸேன, ‘‘படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸீ’’தி மக்³க³ஸ்ஸ ஆஸன்னபூ⁴தாய அதிதிக்கா²ய விபஸ்ஸனாய வஸேன வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். யத்த² பன மக்³கோ³பி லப்³ப⁴தி, ஸோ அபி⁴ன்னோயேவ. ஏவமித³ம் சதுக்கம் ஸுத்³த⁴விபஸ்ஸனாவஸேன வுத்தம், புரிமானி பன தீணி ஸமத²விபஸ்ஸனாவஸேனாதி.

ஆனாபானஸ்ஸதிமாதிகாவண்ணனா நிட்டி²தா.

164. இதா³னி யதா²னிக்கி²த்தம் மாதிகம் படிபாடியா பா⁴ஜேத்வா த³ஸ்ஸேதும் இதா⁴தி இமிஸ்ஸா தி³ட்டி²யாதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² இமிஸ்ஸா தி³ட்டி²யாதிஆதீ³ஹி த³ஸஹி பதே³ஹி ஸிக்க²த்தயஸங்கா²தம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³த⁴ஸாஸனமேவ கதி²தம். தஞ்ஹி பு³த்³தே⁴ன ப⁴க³வதா தி³ட்ட²த்தா தி³ட்டீ²தி வுச்சதி, தஸ்ஸேவ க²மனவஸேன க²ந்தி, ருச்சனவஸேன ருசி, க³ஹணவஸேன ஆதா³யோ, ஸபா⁴வட்டே²ன த⁴ம்மோ, ஸிக்கி²தப்³ப³ட்டே²ன வினயோ, தது³ப⁴யேனபி த⁴ம்மவினயோ, பவுத்தவஸேன பாவசனம், ஸேட்ட²சரியட்டே²ன ப்³ரஹ்மசரியம், அனுஸிட்டி²தா³னவஸேன ஸத்து²ஸாஸனந்தி வுச்சதி. தஸ்மா ‘‘இமிஸ்ஸா தி³ட்டி²யா’’திஆதீ³ஸு இமிஸ்ஸா பு³த்³த⁴தி³ட்டி²யா, இமிஸ்ஸா பு³த்³த⁴க²ந்தியா, இமிஸ்ஸா பு³த்³த⁴ருசியா, இமஸ்மிம் பு³த்³த⁴ஆதா³யே, இமஸ்மிம் பு³த்³த⁴த⁴ம்மே, இமஸ்மிம் பு³த்³த⁴வினயே, இமஸ்மிம் பு³த்³த⁴த⁴ம்மவினயே, இமஸ்மிம் பு³த்³த⁴பாவசனே, இமஸ்மிம் பு³த்³த⁴ப்³ரஹ்மசரியே, இமஸ்மிம் பு³த்³த⁴ஸத்து²ஸாஸனேதி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அபிசேதம் ஸிக்க²த்தயஸங்கா²தம் ஸகலம் பாவசனம் ப⁴க³வதா தி³ட்ட²த்தா ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயத்தா ஸம்மாதி³ட்டி²புப்³ப³ங்க³மத்தா ச தி³ட்டி². ப⁴க³வதோ க²மனவஸேன க²ந்தி. ருச்சனவஸேன ருசி. க³ஹணவஸேன ஆதா³யோ. அத்தனோ காரகம் அபாயே அபதமானம் தா⁴ரேதீதி த⁴ம்மோ. ஸோவ ஸம்கிலேஸபக்க²ம் வினேதீதி வினயோ. த⁴ம்மோ ச ஸோ வினயோ சாதி த⁴ம்மவினயோ, குஸலத⁴ம்மேஹி வா அகுஸலத⁴ம்மானம் ஏஸ வினயோதி த⁴ம்மவினயோ. தேனேவ வுத்தம் – ‘‘யே ச கோ² த்வம், கோ³தமி, த⁴ம்மே ஜானேய்யாஸி இமே த⁴ம்மா விராகா³ய ஸம்வத்தந்தி, நோ ஸராகா³ய…பே… ஏகம்ஸேன, கோ³தமி, தா⁴ரேய்யாஸி ஏஸோ த⁴ம்மோ ஏஸோ வினயோ ஏதம் ஸத்து²ஸாஸன’’ந்தி (அ. நி. 8.53; சூளவ. 406). த⁴ம்மேன வா வினயோ, ந த³ண்டா³தீ³ஹீதி த⁴ம்மவினயோ. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘த³ண்டே³னேகே த³மயந்தி, அங்குஸேஹி கஸாஹி ச;

அத³ண்டே³ன அஸத்தே²ன, நாகோ³ த³ந்தோ மஹேஸினா’’தி. (ம. நி. 2.352; சூளவ. 342);

ததா² ‘‘த⁴ம்மேன நயமானானம், கா உஸூயா விஜானத’’ந்தி (மஹாவ. 63). த⁴ம்மாய வா வினயோ த⁴ம்மவினயோ. அனவஜ்ஜத⁴ம்மத்த²ம் ஹேஸ வினயோ, ந ப⁴வபோ⁴கா³மிஸத்த²ம். தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘நயித³ம், பி⁴க்க²வே, ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதி ஜனகுஹனத்த²’’ந்தி (இதிவு. 35; அ. நி. 4.25) வித்தா²ரோ. புண்ணத்தே²ரோபி ஆஹ – ‘‘அனுபாதா³பரினிப்³பா³னத்த²ம் கோ², ஆவுஸோ, ப⁴க³வதி ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதீ’’தி (ம. நி. 1.259). விஸுத்³த⁴ம் வா நயதீதி வினயோ, த⁴ம்மதோ வினயோ த⁴ம்மவினயோ. ஸம்ஸாரத⁴ம்மதோ ஹி ஸோகாதி³த⁴ம்மதோ வா ஏஸ விஸுத்³த⁴ம் நிப்³பா³னம் நயதி, த⁴ம்மஸ்ஸ வா வினயோ, ந தித்த²கரானந்தி த⁴ம்மவினயோ. த⁴ம்மபூ⁴தோ ஹி ப⁴க³வா, தஸ்ஸேவ ஏஸ வினயோ. யஸ்மா வா த⁴ம்மா ஏவ அபி⁴ஞ்ஞேய்யா பரிஞ்ஞேய்யா பஹாதப்³பா³ பா⁴வேதப்³பா³ ஸச்சி²காதப்³பா³ ச, தஸ்மா ஏஸ த⁴ம்மேஸு வினயோ, ந ஸத்தேஸு ந ஜீவேஸு சாதி த⁴ம்மவினயோ. ஸாத்த²ஸப்³யஞ்ஜனதாதீ³ஹி அஞ்ஞேஸம் வசனதோ பதா⁴னம் வசனந்தி பவசனம், பவசனமேவ பாவசனம். ஸப்³ப³சரியாஹி விஸிட்ட²சரியபா⁴வேன ப்³ரஹ்மசரியம். தே³வமனுஸ்ஸானம் ஸத்து²பூ⁴தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாஸனந்தி ஸத்து²ஸாஸனம், ஸத்து²பூ⁴தம் வா ஸாஸனந்திபி ஸத்து²ஸாஸனம். ‘‘யோ வோ, ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மோ ச வினயோ ச தே³ஸிதோ பஞ்ஞத்தோ, ஸோ வோ மமச்சயேன ஸத்தா²’’தி (தீ³. நி. 2.216) ஹி த⁴ம்மவினயோவ ஸத்தா²தி வுத்தோ. ஏவமேதேஸம் பதா³னம் அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. யஸ்மா பன இமஸ்மிம்யேவ ஸாஸனே ஸப்³பா³காரஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴னிப்³ப³த்தகோ பி⁴க்கு² விஜ்ஜதி, ந அஞ்ஞத்ர, தஸ்மா தத்த² தத்த² ‘‘இமிஸ்ஸா’’தி ச ‘‘இமஸ்மி’’ந்தி ச அயம் நியமோ கதோதி வேதி³தப்³போ³. அயம் ‘‘இதா⁴’’திமாதிகாய நித்³தே³ஸஸ்ஸ அத்தோ².

புது²ஜ்ஜனகல்யாணகோ வாதிஆதி³னா ச பி⁴க்கு²ஸத்³த³ஸ்ஸ வசனத்த²ம் அவத்வா இதா⁴தி⁴ப்பேதபி⁴க்கு²யேவ த³ஸ்ஸிதோ. தத்த² புது²ஜ்ஜனோ ச ஸோ கிலேஸானம் அஸமுச்சி²ன்னத்தா, கல்யாணோ ச ஸீலாதி³படிபத்தியுத்தத்தாதி புது²ஜ்ஜனகல்யாணோ, புது²ஜ்ஜனகல்யாணோவ புது²ஜ்ஜனகல்யாணகோ. அதி⁴ஸீலாதீ³னி ஸிக்க²தீதி ஸேக்கோ². ஸோதாபன்னோ வா ஸகதா³கா³மீ வா அனாகா³மீ வா. அகுப்போ சலயிதுமஸக்குணேய்யோ அரஹத்தப²லத⁴ம்மோ அஸ்ஸாதி அகுப்பத⁴ம்மோ. ஸோபி ஹி இமம் ஸமாதி⁴ம் பா⁴வேதி.

அரஞ்ஞனித்³தே³ஸே வினயபரியாயேன தாவ ‘‘ட²பேத்வா கா³மஞ்ச கா³மூபசாரஞ்ச அவஸேஸம் அரஞ்ஞ’’ந்தி (பாரா. 92) ஆக³தம். ஸுத்தந்தபரியாயேன ஆரஞ்ஞகம் பி⁴க்கு²ம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஆரஞ்ஞகம் நாம ஸேனாஸனம் பஞ்சத⁴னுஸதிகம் பச்சி²ம’’ந்தி (பாசி. 573) ஆக³தம். வினயஸுத்தந்தா பன உபோ⁴பி பரியாயதே³ஸனா நாம, அபி⁴த⁴ம்மோ நிப்பரியாயதே³ஸனாதி அபி⁴த⁴ம்மபரியாயேன (விப⁴. 529) அரஞ்ஞம் த³ஸ்ஸேதும் நிக்க²மித்வா ப³ஹி இந்த³கீ²லாதி வுத்தம், இந்த³கீ²லதோ ப³ஹி நிக்க²மித்வாதி அத்தோ². நிக்க²மித்வா ப³ஹி இந்த³கீ²லந்திபி பாடோ², இந்த³கீ²லம் அதிக்கமித்வா ப³ஹீதி வுத்தம் ஹோதி. இந்த³கீ²லோதி சேத்த² கா³மஸ்ஸ வா நக³ரஸ்ஸ வா உம்மாரோ.

ருக்க²மூலனித்³தே³ஸே ருக்க²மூலஸ்ஸ பாகடத்தா தம் அவத்வாவ யத்தா²திஆதி³மாஹ. தத்த² யத்தா²தி யஸ்மிம் ருக்க²மூலே. ஆஸந்தி நிஸீத³ந்தி ஏத்தா²தி ஆஸனம். பஞ்ஞத்தந்தி ட²பிதம். மஞ்சோ வாதிஆதீ³னி ஆஸனஸ்ஸ பபே⁴த³வசனானி. மஞ்சோபி ஹி நிஸஜ்ஜாயபி ஓகாஸத்தா இத⁴ ஆஸனேஸு வுத்தோ. ஸோ பன மஸாரகபு³ந்தி³காப³த்³த⁴குளீரபாத³கஆஹச்சபாத³கானம் அஞ்ஞதரோ. பீட²ம் தேஸம் அஞ்ஞதரமேவ. பி⁴ஸீதி உண்ணாபி⁴ஸிசோளபி⁴ஸிவாகபி⁴ஸிதிணபி⁴ஸிபண்ணபி⁴ஸீனம் அஞ்ஞதரா. தட்டிகாதி தாலபண்ணாதீ³ஹி சினித்வா கதா. சம்மக²ண்டோ³தி நிஸஜ்ஜாரஹோ யோ கோசி சம்மக²ண்டோ³. திணஸந்த²ராத³யோ திணாதீ³னி கு³ம்பே³த்வா கதா. தத்தா²தி தஸ்மிம் ருக்க²மூலே. சங்கமதி வாதிஆதீ³ஹி ருக்க²மூலஸ்ஸ சதுஇரியாபத²பவத்தனயோக்³யதா கதி²தா. ‘‘யத்தா²’’திஆதீ³ஹி ஸப்³ப³பதே³ஹி ருக்க²மூலஸ்ஸ ஸந்த³ச்சா²யதா ஜனவிவித்ததா ச வுத்தா ஹோதி. கேனசீதி கேனசி ஸமூஹேன. தம் ஸமூஹம் பி⁴ந்தி³த்வா வித்தா²ரேந்தோ க³ஹட்டே²ஹி வா பப்³ப³ஜிதேஹி வாதி ஆஹ. அனாகிண்ணந்தி அஸம்கிண்ணம் அஸம்பா³த⁴ம். யஸ்ஸ ஸேனாஸனஸ்ஸ ஸமந்தா கா³வுதம்பி அட்³ட⁴யோஜனம்பி பப்³ப³தக³ஹனம் வனக³ஹனம் நதீ³க³ஹனம் ஹோதி, ந கோசி அவேலாய உபஸங்கமிதும் ஸக்கோதி, இத³ம் ஸந்திகேபி அனாகிண்ணம் நாம. யம் பன அட்³ட⁴யோஜனிகம் வா யோஜனிகம் வா ஹோதி, இத³ம் தூ³ரதாய ஏவ அனாகிண்ணம் நாம.

விஹாரோதி அட்³ட⁴யோகா³தி³முத்தகோ அவஸேஸாவாஸோ. அட்³ட⁴யோகோ³தி ஸுபண்ணவங்ககே³ஹம். பாஸாதோ³தி த்³வே கண்ணிகா க³ஹேத்வா கதோ தீ³க⁴பாஸாதோ³. ஹம்மியந்தி உபரிஆகாஸதலே பதிட்டி²தகூடாகா³ரபாஸாதோ³யேவ. கு³ஹாதி இட்ட²காகு³ஹா ஸிலாகு³ஹா தா³ருகு³ஹா பம்ஸுகு³ஹாதி ஏவஞ்ஹி க²ந்த⁴கட்ட²கதா²யம் (சூளவ. அட்ட². 294) வுத்தம். விப⁴ங்க³ட்ட²கதா²யம் பன விஹாரோதி ஸமந்தா பரிஹாரபத²ம் அந்தோயேவ ரத்திட்டா²னதி³வாட்டா²னானி ச த³ஸ்ஸேத்வா கதஸேனாஸனம். கு³ஹாதி பூ⁴மிகு³ஹா, யத்த² ரத்திந்தி³வம் தீ³பம் லத்³து⁴ம் வட்டதி. பப்³ப³தகு³ஹா வா பூ⁴மிகு³ஹா வாதி இத³ம் த்³வயம் விஸேஸேத்வா வுத்தம். மாதிகாய ஸப்³ப³காலஸாதா⁴ரணலக்க²ணவஸேன ‘‘நிஸீத³தீ’’தி வத்தமானவசனம் கதம், இத⁴ பன நிஸின்னஸ்ஸ பா⁴வனாரம்ப⁴ஸப்³பா⁴வதோ நிஸஜ்ஜாரம்ப⁴பரியோஸானத³ஸ்ஸனத்த²ம் நிஸின்னோதி நிட்டா²னவசனம் கதம். யஸ்மா பன உஜும் காயம் பணிதா⁴ய நிஸின்னஸ்ஸ காயோ உஜுகோ ஹோதி, தஸ்மா ப்³யஞ்ஜனே ஆத³ரம் அகத்வா அதி⁴ப்பேதம ஏவ த³ஸ்ஸேந்தோ உஜுகோதிஆதி³மாஹ. தத்த² டி²தோ ஸுபணிஹிதோதி உஜுகம் பணிஹிதத்தா உஜுகோ ஹுத்வா டி²தோ, ந ஸயமேவாதி அத்தோ². பரிக்³க³ஹட்டோ²தி பரிக்³க³ஹிதட்டோ². கிம் பரிக்³க³ஹிதம்? நிய்யானம். கிம் நிய்யானம்? ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴யேவ யாவ அரஹத்தமக்³கா³ நிய்யானம். தேனாஹநிய்யானட்டோ²தி முக²ஸத்³த³ஸ்ஸ ஜேட்ட²கத்த²வஸேன ஸம்ஸாரதோ நிய்யானட்டோ² வுத்தோ. உபட்டா²னட்டோ²தி ஸபா⁴வட்டோ²யேவ. ஸப்³பே³ஹி பனேதேஹி பதே³ஹி பரிக்³க³ஹிதனிய்யானம் ஸதிம் கத்வாதி அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி. கேசி பன ‘‘பரிக்³க³ஹட்டோ²தி ஸதியா பரிக்³க³ஹட்டோ², நிய்யானட்டோ²தி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் பவிஸனனிக்க²மனத்³வாரட்டோ²’’தி வண்ணயந்தி. பரிக்³க³ஹிதஅஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸனிய்யானம் ஸதிம் உபட்ட²பேத்வாதி வுத்தம் ஹோதி.

165. பா³த்திம்ஸாய ஆகாரேஹீதி தாஸு தாஸு அவத்தா²ஸு யதா²க்கமேன லப்³ப⁴மானானம் அனவஸேஸபரியாதா³னவஸேன வுத்தம். தீ³க⁴ம் அஸ்ஸாஸவஸேனாதி மாதிகாய ‘‘தீ³க⁴’’ந்திவுத்தஅஸ்ஸாஸவஸேன. ஏவம் ஸேஸேஸு. ஏகக்³க³தந்தி ஏகக்³க³பா⁴வம். அவிக்கே²பந்தி அவிக்கி²பனம். ஏகக்³க³தா ஏவ ஹி நானாரம்மணேஸு சித்தஸ்ஸ அவிக்கி²பனதோ அவிக்கே²போதி வுச்சதி. பஜானதோதி அஸம்மோஹவஸேன பஜானந்தஸ்ஸ, விந்த³ந்தஸ்ஸாதி வா அத்தோ². ‘‘அவிக்கே²போ மே படிலத்³தோ⁴’’தி ஆரம்மணகரணவஸேன பஜானந்தஸ்ஸ வா. தாய ஸதியாதி தாய உபட்டி²தாய ஸதியா. தேன ஞாணேனாதி தேன அவிக்கே²பஜானனஞாணேன. ஸதோ காரீ ஹோதீதி ஏத்த² யஸ்மா ஞாணஸம்பயுத்தா ஏவ ஸதி ஸதீதி அதி⁴ப்பேதா, யதா²ஹ – ‘‘ஸதிமா ஹோதி பரமேன ஸதினேபக்கேன ஸமன்னாக³தோ’’தி (விப⁴. 467). தஸ்மா ‘‘ஸதோ’’தி வசனேனேவ ஞாணம்பி க³ஹிதமேவ ஹோதி.

166. அத்³தா⁴னஸங்கா²தேதி தீ³க⁴ஸங்கா²தே காலே. தீ³கோ⁴ ஹி மக்³கோ³ அத்³தா⁴னோதி வுச்சதி. அயம்பி காலோ தீ³க⁴த்தா அத்³தா⁴னோ விய அத்³தா⁴னோதி வுத்தோ. ‘‘அஸ்ஸஸதீ’’தி ச ‘‘பஸ்ஸஸதீ’’தி ச அஸ்ஸாஸஞ்ச பஸ்ஸாஸஞ்ச விஸும் விஸும் வத்வாபி பா⁴வனாய நிரந்தரப்பவத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘அஸ்ஸஸதிபி பஸ்ஸஸதிபீ’’தி புன ஸமாஸேத்வா வுத்தம். ச²ந்தோ³ உப்பஜ்ஜதீதி பா⁴வனாபி⁴வுத்³தி⁴யா பி⁴ய்யோபா⁴வாய ச²ந்தோ³ ஜாயதி. ஸுகு²மதரந்தி பஸ்ஸம்ப⁴னஸப்³பா⁴வதோ வுத்தம். பாமோஜ்ஜம் உப்பஜ்ஜதீதி பா⁴வனாபாரிபூரியா பீதி ஜாயதி. அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாபி சித்தம் விவத்ததீதி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே நிஸ்ஸாய படிபா⁴க³னிமித்தே உப்பஜ்ஜந்தே பகதிஅஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸதோ சித்தம் நிவத்ததி. உபேக்கா² ஸண்டா²தீதி தஸ்மிம் படிபா⁴க³னிமித்தே உபசாரப்பனாஸமாதி⁴பத்தியா புன ஸமாதா⁴னே ப்³யாபாராபா⁴வதோ தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா² ஸண்டா²தி நாம. நவஹாகாரேஹீதி ஏத்த² பா⁴வனாரம்ப⁴தோ பபு⁴தி புரே ச²ந்து³ப்பாதா³ ‘‘அஸ்ஸஸதிபி பஸ்ஸஸதிபீ’’தி வுத்தா தயோ ஆகாரா, ச²ந்து³ப்பாத³தோ பபு⁴தி புரே பாமோஜ்ஜுப்பாதா³ தயோ, பாமோஜ்ஜுப்பாத³தோ பபு⁴தி தயோதி நவ ஆகாரா. காயோதி சுண்ணவிசுண்ணாபி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா ஸமூஹட்டே²ன காயோ. பகதிஅஸ்ஸாஸபகதிபஸ்ஸாஸே நிஸ்ஸாய உப்பன்னனிமித்தம்பி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாதி நாமம் லப⁴தி. உபட்டா²னம் ஸதீதி தம் ஆரம்மணம் உபேச்ச திட்ட²தீதி ஸதி உபட்டா²னம் நாம. அனுபஸ்ஸனா ஞாணந்தி ஸமத²வஸேன நிமித்தகாயானுபஸ்ஸனா, விபஸ்ஸனாவஸேன நாமகாயரூபகாயானுபஸ்ஸனா ஞாணந்தி அத்தோ². காயோ உபட்டா²னந்தி ஸோ காயோ உபேச்ச திட்ட²தி ஏத்த² ஸதீதி உபட்டா²னம் நாம. நோ ஸதீதி ஸோ காயோ ஸதி நாம ந ஹோதீதி அத்தோ². தாய ஸதியாதி இதா³னி வுத்தாய ஸதியா. தேன ஞாணேனாதி இதா³னேவ வுத்தேன ஞாணேன. தம் காயம் அனுபஸ்ஸதீதி ஸமத²விபஸ்ஸனாவஸேன யதா²வுத்தம் காயம் அனுக³ந்த்வா ஜா²னஸம்பயுத்தஞாணேன வா விபஸ்ஸனாஞாணேன வா பஸ்ஸதி.

மாதிகாய காயாதீ³னம் பதா³னம் அபா⁴வேபி இமஸ்ஸ சதுக்கஸ்ஸ காயானுபஸ்ஸனாவஸேன வுத்தத்தா இதா³னி வத்தப்³ப³ம் ‘‘காயே காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னபா⁴வனா’’தி வசனம் ஸந்தா⁴ய காயபத³னித்³தே³ஸோ கதோ. காயே காயானுபஸ்ஸனாதி ப³ஹுவிதே⁴ காயே தஸ்ஸ தஸ்ஸ காயஸ்ஸ அனுபஸ்ஸனா. அத² வா காயே காயானுபஸ்ஸனா, ந அஞ்ஞத⁴ம்மானுபஸ்ஸனாதி வுத்தம் ஹோதி. அனிச்சது³க்கா²னத்தாஸுப⁴பூ⁴தே காயே ந நிச்சஸுக²த்தஸுபா⁴னுபஸ்ஸனா, அத² கோ² அனிச்சது³க்கா²னத்தாஸுப⁴தோ காயஸ்ஸேவ அனுபஸ்ஸனா. அத² வா காயே அஹந்தி வா மமந்தி வா இத்தீ²தி வா புரிஸோதி வா க³ஹேதப்³ப³ஸ்ஸ கஸ்ஸசி அனனுபஸ்ஸனதோ தஸ்ஸேவ காயமத்தஸ்ஸ அனுபஸ்ஸனாதி வுத்தம் ஹோதி. உபரி வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸனாதிஆதீ³ஸு தீஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸதியேவ உபட்டா²னம் ஸதிபட்டா²னம், காயானுபஸ்ஸனாய ஸம்பயுத்தம் ஸதிபட்டா²னம் காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம், தஸ்ஸ பா⁴வனா காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னபா⁴வனா.

167. தம் காயந்தி அனித்³தி³ட்டே²பி நாமரூபகாயே காயஸத்³தே³ன தஸ்ஸாபி ஸங்க³ஹிதத்தா நித்³தி³ட்ட²ம் விய கத்வா வுத்தம். அனிச்சானுபஸ்ஸனாத³யோ ஹி நாமரூபகாயே ஏவ லப்³ப⁴ந்தி, ந நிமித்தகாயே. அனுபஸ்ஸனா ச பா⁴வனா ச வுத்தத்தா² ஏவ. தீ³க⁴ம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸவஸேனாதிஆதி³ ஆனாபானஸ்ஸதிபா⁴வனாய ஆனிஸம்ஸம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். தஸ்ஸா ஹி ஸதிவேபுல்லதாஞாணவேபுல்லதா ச ஆனிஸம்ஸோ. தத்த² சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தம் அவிக்கே²பம் பஜானதோதி படிலத்³த⁴ஜ்ஜா²னஸ்ஸ விபஸ்ஸனாகாலே சித்தேகக்³க³தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். விதி³தா வேத³னாதி ஸாமஞ்ஞதோ உத³யத³ஸ்ஸனேன விதி³தா வேத³னா. விதி³தா உபட்ட²ஹந்தீதி க²யதோ வயதோ ஸுஞ்ஞதோ விதி³தா உபட்ட²ஹந்தி. விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தீதி ஸாமஞ்ஞதோ வயத³ஸ்ஸனேன விதி³தா வினாஸம் க³ச்ச²ந்தி, பி⁴ஜ்ஜந்தீதி அத்தோ². ஸஞ்ஞாவிதக்கேஸுபி ஏஸேவ நயோ. இமேஸு பன தீஸு வுத்தேஸு ஸேஸா ரூபத⁴ம்மாபி வுத்தா ஹோந்தி. கஸ்மா பன இமே தயோ ஏவ வுத்தாதி சே? து³ப்பரிக்³க³ஹத்தா. வேத³னாஸு தாவ ஸுக²து³க்கா² பாகடா, உபேக்கா² பன ஸுகு²மா து³ப்பரிக்³க³ஹா, ந ஸுட்டு² பாகடா. ஸாபி சஸ்ஸ பாகடா ஹோதி, ஸஞ்ஞா ஆகாரமத்தக்³கா³ஹகத்தா ந யதா²ஸபா⁴வக்³கா³ஹினீ. ஸா ச ஸபா⁴வஸாமஞ்ஞலக்க²ணக்³கா³ஹகேன விபஸ்ஸனாஞாணேன ஸம்பயுத்தா அதி விய அபாகடா. ஸாபி சஸ்ஸ பாகடா ஹோதி, விதக்கோ ஞாணபதிரூபகத்தா ஞாணதோ விஸும் கத்வா து³ப்பரிக்³க³ஹோ. ஞாணபதிரூபகோ ஹி விதக்கோ. யதா²ஹ – ‘‘யா சாவுஸோ விஸாக², ஸம்மாதி³ட்டி² யோ ச ஸம்மாஸங்கப்போ, இமே த⁴ம்மா பஞ்ஞாக்க²ந்தே⁴ ஸங்க³ஹிதா’’தி (ம. நி. 1.462). ஸோபி சஸ்ஸ விதக்கோ பாகடோ ஹோதீதி ஏவம் து³ப்பரிக்³க³ஹேஸு வுத்தேஸு ஸேஸா வுத்தாவ ஹோந்தீதி. இமேஸம் பன பதா³னம் நித்³தே³ஸே கத²ம் விதி³தா வேத³னா உப்பஜ்ஜந்தீதி புச்சி²த்வா தம் அவிஸ்ஸஜ்ஜேத்வாவ வேத³னுப்பாத³ஸ்ஸ விதி³தத்தேயேவ விஸ்ஸஜ்ஜிதே வேத³னாய விதி³தத்தம் விஸ்ஸஜ்ஜிதம் ஹோதீதி கத²ம் வேத³னாய உப்பாதோ³ விதி³தோ ஹோதீதிஆதி³மாஹ. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. அவிஜ்ஜாஸமுத³யா அவிஜ்ஜானிரோதா⁴திஆத³யோ ஹேட்டா² வுத்தத்தா² ஏவ. இமினாவ நயேன ஸஞ்ஞாவிதக்காபி வேதி³தப்³பா³. விதக்கவாரே பன ‘‘ப²ஸ்ஸஸமுத³யா ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴’’தி அவத்வா ப²ஸ்ஸட்டா²னே ஸஞ்ஞாஸமுத³யா ஸஞ்ஞானிரோதா⁴தி வுத்தம். தம் கஸ்மா இதி சே? ஸஞ்ஞாமூலகத்தா விதக்கஸ்ஸ. ‘‘ஸஞ்ஞானானத்தம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸங்கப்பனானத்த’’ந்தி (தீ³. நி. 3.359) ஹி வுத்தம்.

அனிச்சதோ மனஸிகரோதோதிஆதீ³ஸு ச ‘‘வேத³னம் அனிச்சதோ மனஸிகரோதோ’’திஆதி³னா நயேன தஸ்மிம் தஸ்மிம் வாரே ஸோ ஸோயேவ த⁴ம்மோ யோஜேதப்³போ³. யஸ்மா பன விபஸ்ஸனாஸம்பயுத்தா வேத³னா விபஸ்ஸனாகிச்சகரணே அஸமத்த²த்தா விபஸ்ஸனாய அனுபகாரிகா, தஸ்மாயேவ ச போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மேஸு நாக³தா. விபஸ்ஸனாஸம்பயுத்தாய பன ஸஞ்ஞாய கிச்சமேவ அபரிப்³யத்தம், தஸ்மா ஸா விபஸ்ஸனாய ஏகந்தமனுபகாரிகா ஏவ. விதக்கம் பன வினா விபஸ்ஸனாகிச்சமேவ நத்தி². விதக்கஸஹாயா ஹி விபஸ்ஸனா ஸககிச்சம் கரோதி. யதா²ஹ –

‘‘பஞ்ஞா அத்தனோ த⁴ம்மதாய அனிச்சம் து³க்க²மனத்தாதி ஆரம்மணம் நிச்சே²தும் ந ஸக்கோதி, விதக்கே பன ஆகோடேத்வா ஆகோடேத்வா தே³ந்தே ஸக்கோதி. கத²ம்? யதா² ஹி ஹேரஞ்ஞிகோ கஹாபணம் ஹத்தே² ட²பேத்வா ஸப்³ப³பா⁴கே³ஸு ஓலோகேதுகாமோ ஸமானோபி ந சக்கு²தலேனேவ பரிவத்தேதும் ஸக்கோதி, அங்கு³லிபப்³பே³ஹி பன பரிவத்தேத்வா பரிவத்தேத்வா இதோ சிதோ ச ஓலோகேதும் ஸக்கோதி, ஏவமேவ ந பஞ்ஞா அத்தனோ த⁴ம்மதாய அனிச்சாதி³வஸேன ஆரம்மணம் நிச்சே²தும் ஸக்கோதி, அபி⁴னிரோபனலக்க²ணேன பன ஆஹனனபரியாஹனனரஸேன விதக்கேன ஆகோடேந்தேன விய பரிவத்தேந்தேன விய ச ஆதா³யாதா³ய தி³ன்னமேவ நிச்சே²தும் ஸக்கோதீ’’தி (விஸுத்³தி⁴. 2.568).

தஸ்மா வேத³னாஸஞ்ஞானம் விபஸ்ஸனாய அனுபகாரத்தா லக்க²ணமத்தவஸேனேவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘வேத³னாய ஸஞ்ஞாயா’’தி தத்த² தத்த² ஏகவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ. யத்தகோ பன விபஸ்ஸனாய பே⁴தோ³, தத்தகோ ஏவ விதக்கஸ்ஸாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘விதக்கான’’ந்தி தத்த² தத்த² ப³ஹுவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோதி வத்தும் யுஜ்ஜதி.

168. புன தீ³க⁴ம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸவஸேனாதிஆதி³ ஆனாபானஸ்ஸதிபா⁴வனாய ஸம்பத்திம் பா⁴வனாப²லஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். தத்த² ஸமோதா⁴னேதீதி ஆரம்மணம் ட²பேதி, ஆரம்மணம் பதிட்டா²பேதீதி வா அத்தோ². ஸமோத³ஹனப்³யாபாராபா⁴வேபி பா⁴வனாபாரிபூரியா ஏவ ஸமோத³ஹதி நாம. கோ³சரந்தி விபஸ்ஸனாக்க²ணே ஸங்கா²ராரம்மணம், மக்³க³க்க²ணே ப²லக்க²ணே ச நிப்³பா³னாரம்மணம். ஸமத்த²ந்தி ஸமமேவ அத்தோ², ஸமஸ்ஸ வா அத்தோ²தி ஸமத்தோ². தம் ஸமத்த²ம். ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. மக்³க³ம் ஸமோதா⁴னேதீதி மக்³க³ப²லக்க²ணேயேவ கோ³சரம் நிப்³பா³னமேவ. அயம் புக்³க³லோதி ஆனாபானஸ்ஸதிபா⁴வனம் அனுயுத்தோ யோகா³வசரோவ. இமஸ்மிம் ஆரம்மணேதி ஏத்த² பன ‘‘காயே’’திபதே³ன ஸங்க³ஹிதே நாமரூபகாயஸங்கா²தே ஸங்க²தாரம்மணே தேனேவ கமேன மக்³கே³ நிப்³பா³னாரம்மணே ச. யம் தஸ்ஸாதிஆதீ³ஹி ஆரம்மணகோ³சரஸத்³தா³னம் ஏகத்த²தா வுத்தா. தஸ்ஸாதி தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ. பஜானாதீதி புக்³க³லோ பஜானனா பஞ்ஞாதி புக்³க³லோ பஞ்ஞாய பஜானாதீதி வுத்தம் ஹோதி. ஆரம்மணஸ்ஸ உபட்டா²னந்தி விபஸ்ஸனாக்க²ணே ஸங்கா²ராரம்மணஸ்ஸ, மக்³க³ப²லக்க²ணே நிப்³பா³னாரம்மணஸ்ஸ உபட்டா²னம் ஸதி. ஏத்த² ச கம்மத்தே² ஸாமிவசனம் யதா² ரஞ்ஞோ உபட்டா²னந்தி. அவிக்கே²போதி ஸமாதி⁴. அதி⁴ட்டா²னந்தி யதா²வுத்தஸங்கா²ராரம்மணம் நிப்³பா³னாரம்மணஞ்ச. தஞ்ஹி அதி⁴ட்டா²தி ஏத்த² சித்தந்தி அதி⁴ட்டா²னம். வோதா³னந்தி ஞாணம். தஞ்ஹி வோதா³யதி விஸுஜ்ஜ²தி தேன சித்தந்தி வோதா³னம். லீனபக்கி²கோ ஸமாதி⁴ அலீனபா⁴வப்பத்தியா ஸமபூ⁴தத்தா ஸமம், உத்³த⁴ச்சபக்கி²கம் ஞாணம் அனுத்³த⁴தபா⁴வப்பத்தியா ஸமபூ⁴தத்தா ஸமம். தேன விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லக்க²ணேஸு ஸமத²விபஸ்ஸனானம் யுக³னத்³த⁴தா வுத்தா ஹோதி. ஸதி பன ஸப்³ப³த்தி²கத்தா தது³ப⁴யஸமதாய உபகாரிகாதி ஸமம், ஆரம்மணம் ஸமதாதி⁴ட்டா²னத்தா ஸமம். அனவஜ்ஜட்டோ²தி விபஸ்ஸனாய அனவஜ்ஜஸபா⁴வோ. நிக்லேஸட்டோ²தி மக்³க³ஸ்ஸ நிக்கிலேஸஸபா⁴வோ. நிக்கிலேஸட்டோ²தி வா பாடோ². வோதா³னட்டோ²தி ப²லஸ்ஸ பரிஸுத்³த⁴ஸபா⁴வோ. பரமட்டோ²தி நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸப்³ப³த⁴ம்முத்தமஸபா⁴வோ. படிவிஜ்ஜ²தீதி தம் தம் ஸபா⁴வம் அஸம்மோஹதோ படிவிஜ்ஜ²தி. ஏத்த² ச ‘‘ஆரம்மணஸ்ஸ உபட்டா²ன’’ந்திஆதீ³ஹி ஸம்மா படிவேதோ⁴ வுத்தோ. ஏத்தே²வ ச வோதா³னட்ட²படிவேத⁴ஸ்ஸ வுத்தத்தா தேன ஏகலக்க²ணா அனவஜ்ஜட்ட²னிக்கிலேஸட்ட²பரமட்டா² லக்க²ணஹாரவஸேன வுத்தாயேவ ஹோந்தி. யதா²ஹ –

‘‘வுத்தம்ஹி ஏகத⁴ம்மே, யே த⁴ம்மா ஏகலக்க²ணா கேசி;

வுத்தா ப⁴வந்தி ஸப்³பே³, ஸோ ஹாரோ லக்க²ணோ நாமா’’தி. (நேத்தி. 4.5 நித்³தே³ஸவார);

அனவஜ்ஜட்டோ² நிக்கிலேஸட்டோ² சேத்த² அவிக்கே²பஸங்கா²தஸ்ஸ ஸமஸ்ஸ அத்தோ² பயோஜனந்தி ஸமத்தோ², வோதா³னட்டோ² விபஸ்ஸனாமக்³க³வோதா³னம் ஸந்தா⁴ய ஸமமேவ அத்தோ²தி ஸமத்தோ², ப²லவோதா³னம் ஸந்தா⁴ய மக்³க³வோதா³னஸங்கா²தஸ்ஸ ஸமஸ்ஸ அத்தோ²தி ஸமத்தோ², பரமட்டோ² பன ஸமமேவ அத்தோ²தி வா நிப்³பா³னபயோஜனத்தா ஸப்³ப³ஸ்ஸ ஸமஸ்ஸ அத்தோ²தி வா ஸமத்தோ², தம் வுத்தப்பகாரம் ஸமஞ்ச ஸமத்த²ஞ்ச ஏகதே³ஸஸரூபேகஸேஸம் கத்வா ஸமத்த²ஞ்ச படிவிஜ்ஜ²தீதி வுத்தம். இந்த்³ரியப³லபோ³ஜ்ஜ²ங்க³த⁴ம்மா விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லக்க²ணேபி லப்³ப⁴ந்தி, மக்³கோ³ ச திஸ்ஸோ ச விஸுத்³தி⁴யோ மக்³க³ப²லக்க²ணேயேவ, விமோக்கோ² ச விஜ்ஜா ச க²யே ஞாணஞ்ச மக்³க³க்க²ணேயேவ, விமுத்தி ச அனுப்பாதே³ ஞாணஞ்ச ப²லக்க²ணேயேவ, ஸேஸா விபஸ்ஸனாக்க²ணேபீதி. த⁴ம்மவாரே இமே த⁴ம்மே இமஸ்மிம் ஆரம்மணே ஸமோதா⁴னேதீதி நிப்³பா³னம் ட²பேத்வா ஸேஸா யதா²யோக³ம் வேதி³தப்³பா³. இத³ம் பன யேபு⁴ய்யவஸேன வுத்தம். அவுத்தத்தா² பனேத்த² ஹேட்டா² வுத்தா ஏவ. ஏகேகசதுக்கவஸேனேத்த² நிய்யானே த³ஸ்ஸிதேபி சதுக்கந்தோக³த⁴ஸ்ஸ ஏகேகஸ்ஸாபி பா⁴க³ஸ்ஸ நிய்யானஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயத்தா ஏகேகபா⁴க³வஸேன நிய்யானம் த³ஸ்ஸிதம். ந ஹி ஏகேகம் வினா நிய்யானம் ஹோதீதி.

தீ³க⁴ம்அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

169. ரஸ்ஸனித்³தே³ஸே இத்தரஸங்கா²தேதி பரித்தஸங்கா²தே காலே. ஸேஸமேத்த² வுத்தனயேன வேதி³தப்³ப³ம்.

170. ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதி³னித்³தே³ஸே அரூபத⁴ம்மேஸு வேத³னாய ஓளாரிகத்தா ஸுக²க்³க³ஹணத்த²ம் பட²மம் இட்டா²னிட்டா²ரம்மணஸம்வேதி³கா வேத³னா வுத்தா, ததோ யம் வேதே³தி, தம் ஸஞ்ஜானாதீதி ஏவம் வேத³னாவிஸயஸ்ஸ ஆகாரக்³கா³ஹிகா ஸஞ்ஞா, ததோ ஸஞ்ஞாவஸேன அபி⁴ஸங்கா²ரிகா சேதனா, ததோ ‘‘பு²ட்டோ² வேதே³தி, பு²ட்டோ² ஸஞ்ஜானாதி, பு²ட்டோ² சேதேதீ’’தி (ஸம். நி. 4.93) வசனதோ ப²ஸ்ஸோ, ததோ ஸப்³பே³ஸம் ஸாதா⁴ரணலக்க²ணோ மனஸிகாரோ, சேதனாதீ³ஹி ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ வுத்தோ. ஏவம் தீஸு க²ந்தே⁴ஸு வுத்தேஸு தம்னிஸ்ஸயோ விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴ வுத்தோவ ஹோதி. நாமஞ்சாதி வுத்தப்பகாரம் நாமஞ்ச. நாமகாயோ சாதி இத³ம் பன நாமேன நிப்³பா³னஸ்ஸபி ஸங்க³ஹிதத்தா லோகுத்தரானஞ்ச அவிபஸ்ஸனுபக³த்தா தம் அபனேதும் வுத்தம். ‘‘காயோ’’தி ஹி வசனேன நிப்³பா³னம் அபனீதம் ஹோதி நிப்³பா³னஸ்ஸ ராஸிவினிமுத்தத்தா. யே ச வுச்சந்தி சித்தஸங்கா²ராதி ‘‘ஸஞ்ஞா ச வேத³னா ச சேதஸிகா ஏதே த⁴ம்மா சித்தபடிப³த்³தா⁴ சித்தஸங்கா²ரா’’தி (படி. ம. 1.174; ம. நி. 1.463) ஏவம் வுச்சமானாபி சித்தஸங்கா²ரா இத⁴ நாமகாயேனேவ ஸங்க³ஹிதாதி வுத்தம் ஹோதி. மஹாபூ⁴தாதி மஹந்தபாதுபா⁴வதோ மஹாபூ⁴தஸாமஞ்ஞதோ மஹாபரிஹாரதோ மஹாவிகாரதோ மஹந்தபூ⁴தத்தா சாதி மஹாபூ⁴தா. தே பன – பத²வீ ஆபோ தேஜோ வாயோதி சத்தாரோ. சதுன்னஞ்ச மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³யரூபந்தி உபயோக³த்தே² ஸாமிவசனம், சத்தாரோ மஹாபூ⁴தே உபாதா³ய நிஸ்ஸாய அமுஞ்சித்வா பவத்தரூபந்தி அத்தோ². தம் பன – சக்கு² ஸோதம் கா⁴னம் ஜிவ்ஹா காயோ ரூபம் ஸத்³தோ³ க³ந்தோ⁴ ரஸோ இத்தி²ந்த்³ரியம் புரிஸிந்த்³ரியம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் ஹத³யவத்து² ஓஜா காயவிஞ்ஞத்தி வசீவிஞ்ஞத்தி ஆகாஸதா⁴து ரூபஸ்ஸ லஹுதா முது³தா கம்மஞ்ஞத்தா உபசயோ ஸந்ததி ஜரதா அனிச்சதாதி சதுவீஸதிவித⁴ம். அஸ்ஸாஸோ ச பஸ்ஸாஸோ சாதி பாகதிகோயேவ. அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே நிஸ்ஸாய உப்பன்னம் படிபா⁴க³னிமித்தம்பி ததே³வ நாமம் லப⁴தி பத²வீகஸிணாதீ³னி விய. ரூபஸரிக்க²கத்தா ரூபந்தி ச நாமம் லப⁴தி ‘‘ப³ஹித்³தா⁴ ரூபானி பஸ்ஸதீ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 204; தீ³. நி. 3.338) விய. நிமித்தஞ்ச உபனிப³ந்த⁴னாதி ஸதிஉபனிப³ந்த⁴னாய நிமித்தபூ⁴தம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் பு²ஸனட்டா²னம். யே ச வுச்சந்தி காயஸங்கா²ராதி ‘‘அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா காயிகா ஏதே த⁴ம்மா காயபடிப³த்³தா⁴ காயஸங்கா²ரா’’தி (படி. ம. 1.171; ம. நி. 1.463) ஏவம் வுச்சமானாபி காயஸங்கா²ரா இத⁴ ரூபகாயேனேவ ஸங்க³ஹிதாதி வுத்தம் ஹோதி.

தே காயா படிவிதி³தா ஹோந்தீதி ஜா²னக்க²ணே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸனிமித்தகாயா விபஸ்ஸனாக்க²ணே அவஸேஸரூபாரூபகாயா ஆரம்மணதோ படிவிதி³தா ஹோந்தி, மக்³க³க்க²ணே அஸம்மோஹதோ படிவிதி³தா ஹோந்தி. அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸவஸேன படிலத்³த⁴ஜ்ஜா²னஸ்ஸ யோகி³ஸ்ஸ உப்பன்னவிபஸ்ஸனாமக்³கே³பி ஸந்தா⁴ய தீ³க⁴ம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸவஸேனாதிஆதி³ வுத்தம்.

ஆவஜ்ஜதோ பஜானதோதிஆதீ³னி ஸீலகதா²யம் வுத்தத்தா²னி. தே வுத்தப்பகாரே காயே அந்தோகரித்வா ‘‘ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³’’தி வுத்தம்.

ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³ அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் ஸம்வரட்டே²னாதிஆதீ³ஸு ‘‘ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³’’திவுத்தஅஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸதோ உப்பன்னஜ்ஜா²னவிபஸ்ஸனாமக்³கே³ஸு ஸம்வரோயேவ ஸம்வரட்டே²ன ஸீலவிஸுத்³தி⁴. அவிக்கே²போயேவ அவிக்கே²பட்டே²ன சித்தவிஸுத்³தி⁴. பஞ்ஞாயேவ த³ஸ்ஸனட்டே²ன தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴. ஜா²னவிபஸ்ஸனாஸு விரதிஅபா⁴வேபி பாபாபா⁴வமத்தமேவ ஸம்வரோ நாமாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

171. பஸ்ஸம்ப⁴யந்திஆதீ³னம் நித்³தே³ஸே காயிகாதி ரூபகாயே ப⁴வா. காயபடிப³த்³தா⁴தி காயம் படிப³த்³தா⁴ காயம் நிஸ்ஸிதா, காயே ஸதி ஹோந்தி, அஸதி ந ஹோந்தி, தஸ்மாயேவ தே காயேன ஸங்க²ரீயந்தீதி காயஸங்கா²ரா. பஸ்ஸம்பே⁴ந்தோதி நிப்³பா³பேந்தோ ஸன்னிஸீதா³பேந்தோ. பஸ்ஸம்ப⁴னவசனேனேவ ஓளாரிகானம் பஸ்ஸம்ப⁴னம் ஸித்³த⁴ம். நிரோதே⁴ந்தோதி ஓளாரிகானம் அனுப்பாத³னேன நிரோதே⁴ந்தோ. வூபஸமேந்தோதி ஓளாரிகேயேவ ஏகஸந்ததிபரிணாமனயேன ஸந்தபா⁴வம் நயந்தோ. ஸிக்க²தீதி அதி⁴காரவஸேன அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, திஸ்ஸோ ஸிக்கா² ஸிக்க²தீதி வா அத்தோ².

இதா³னி ஓளாரிகபஸ்ஸம்ப⁴னம் த³ஸ்ஸேதும் யதா²ரூபேஹீதிஆதி³மாஹ. தத்த² யதா²ரூபேஹீதி யாதி³ஸேஹி. ஆனமனாதி பச்ச²தோ நமனா. வினமனாதி உப⁴யபஸ்ஸதோ நமனா. ஸன்னமனாதி ஸப்³ப³தோபி நமந்தஸ்ஸ ஸுட்டு² நமனா. பணமனாதி புரதோ நமனா. இஞ்ஜனாதி கம்பனா. ப²ந்த³னாதி ஈஸகம் சலனா. பகம்பனாதி பு⁴ஸம் கம்பனா. யதா²ரூபேஹி காயஸங்கா²ரேஹி காயஸ்ஸ ஆனமனா…பே… பகம்பனா, ததா²ரூபம் காயஸங்கா²ரம் பஸ்ஸம்ப⁴யந்தி ச, யா காயஸ்ஸ ஆனமனா…பே… பகம்பனா, தஞ்ச பஸ்ஸம்ப⁴யந்தி ச ஸம்ப³ந்தோ⁴ காதப்³போ³. காயஸங்கா²ரேஸு ஹி பஸ்ஸம்பி⁴தேஸு காயஸ்ஸ ஆனமனாத³யோ ச பஸ்ஸம்பி⁴தாயேவ ஹோந்தீதி. யதா²ரூபேஹி காயஸங்கா²ரேஹி காயஸ்ஸ ந ஆனமனாதி³கா ஹோதி, ததா²ரூபம் ஸந்தம் ஸுகு²மம்பி காயஸங்கா²ரம் பஸ்ஸம்ப⁴யந்தி ச, யா காயஸ்ஸ ந ஆனமனாதி³கா, தஞ்ச ஸந்தம் ஸுகு²மம் பஸ்ஸம்ப⁴யந்தி ச ஸம்ப³ந்த⁴தோ வேதி³தப்³ப³ம். ஸந்தம் ஸுகு²மந்தி ச பா⁴வனபும்ஸகவசனமேதம். இதி கிராதி ஏத்த² இதி ஏவமத்தே², கிர யதி³அத்தே². யதி³ ஏவம் ஸுகு²மகேபி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே பஸ்ஸம்ப⁴யம் அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீதி சோத³கேன சோத³னா ஆரத்³தா⁴ ஹோதி. அத² வா கிராதி சோத³கவசனத்தா அஸத்³த³ஹனத்தே² அஸஹனத்தே² பரோக்க²த்தே² ச யுஜ்ஜதியேவ, ஏவம் ஸுகு²மானம்பி பஸ்ஸம்ப⁴னம் ஸிக்க²தீதி ந ஸத்³த³ஹாமி ந ஸஹாமி அபச்சக்க²ம் மேதி வுத்தம் ஹோதி.

ஏவம் ஸந்தேதி ஏவம் ஸுகு²மானம் பஸ்ஸம்ப⁴னே ஸந்தே. வாதூபலத்³தி⁴யா ச பபா⁴வனா ந ஹோதீதி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸவாதஸ்ஸ உபலத்³தி⁴யா. உபலத்³தீ⁴தி விஞ்ஞாணம். அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸவாதம் உபலப்³ப⁴மானஸ்ஸ ததா³ரம்மணஸ்ஸ பா⁴வனாவிஞ்ஞாணஸ்ஸ பபா⁴வனா உப்பாத³னா ந ஹோதி, தஸ்ஸ ஆரம்மணஸ்ஸ பா⁴வனா ந ஹோதீதி அத்தோ². அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானஞ்ச பபா⁴வனா ந ஹோதீதி பா⁴வனாய ஸுகு²மகானம்பி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் நிரோத⁴னதோ தேஸஞ்ச உப்பாத³னா பவத்தனா ந ஹோதீதி அத்தோ². ஆனாபானஸ்ஸதியா ச பபா⁴வனா ந ஹோதீதி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாபா⁴வதோயேவ ததா³ரம்மணாய பா⁴வனாவிஞ்ஞாணஸம்பயுத்தாய ஸதியா ச பவத்தனா ந ஹோதி. தஸ்மாயேவ தம்ஸம்பயுத்தஸ்ஸ ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴ஸ்ஸ ச பா⁴வனா ந ஹோதி. ந ச நம் தந்தி ஏத்த² ச நந்தி நிபாதமத்தம் ‘‘பி⁴க்கு² ச ந’’ந்திஆதீ³ஸு (பாரா. 273) விய. தம் வுத்தவிதி⁴ம் ஸமாபத்திம் பண்டி³தா ந ஸமாபஜ்ஜந்திபி ததோ ந வுட்ட²ஹந்திபீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. சோத³னாபக்க²ஸ்ஸ பரிஹாரவசனே இதி கிராதி ஏவமேவ. ஏத்த² ஏவகாரத்தே² கிரஸத்³தோ³ த³ட்ட²ப்³போ³. ஏவம் ஸந்தேதி ஏவம் பஸ்ஸம்ப⁴னே ஸந்தே ஏவ.

யதா² கத²ம் வியாதி யதா² தம் வுத்தவிதா⁴னம் ஹோதி, ததா² தம் கத²ம் வியாதி உபமம் புச்ச²தி. இதா³னி ஸேய்யதா²பீதி தம் உபமம் த³ஸ்ஸேதி. கம்ஸேதி கம்ஸமயபா⁴ஜனே. நிமித்தந்தி தேஸம் ஸத்³தா³னம் ஆகாரம். ‘‘நிமித்த’’ந்தி ச ஸாமிஅத்தே² உபயோக³வசனம், நிமித்தஸ்ஸாதி அத்தோ². ஸத்³த³னிமித்தஞ்ச ஸத்³த³தோ அனஞ்ஞம். ஸுக்³க³ஹிதத்தாதி ஸுட்டு² உக்³க³ஹிதத்தா. ஸுக³ஹிதத்தாதிபி பாடோ², ஸுட்டு² க³ஹிதத்தாதி அத்தோ². ஸுமனஸிகதத்தாதி ஸுட்டு² ஆவஜ்ஜிதத்தா. ஸூபதா⁴ரிதத்தாதி ஸுட்டு² சித்தே ட²பிதத்தா. ஸுகு²மஸத்³த³னிமித்தாரம்மணதாபீதி ததா³ ஸுகு²மானம்பி ஸத்³தா³னம் நிருத்³த⁴த்தா அனுக்³க³ஹிதஸத்³த³னிமித்தஸ்ஸ அனாரம்மணம்பி ஸுகு²மதரம் ஸத்³த³னிமித்தம் ஆரம்மணம் கத்வா ஸுகு²மதரம் ஸத்³த³னிமித்தாரம்மணம்பி சித்தம் பவத்ததி, ஸுகு²மதரஸத்³த³னிமித்தாரம்மணபா⁴வதோபீதி வா அத்தோ². இமினாவ நயேன அப்பனாயம்பி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

பஸ்ஸம்ப⁴யந்திஆதீ³ஸு ‘‘பஸ்ஸம்ப⁴யம் காயஸங்கா²ர’’ந்தி வுத்தா அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா காயோதி வா ‘‘பஸ்ஸம்ப⁴யம் காயஸங்கா²ர’’ந்தி ஏத்த² அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா காயோதி வா யோஜனா வேதி³தப்³பா³. பா⁴வனாவிஸுத்³தி⁴யா காயஸங்கா²ரே பஸ்ஸம்ப⁴மானேபி ஓளாரிகம் காயஸங்கா²ரம் பஸ்ஸம்பே⁴மீதி யோகி³னோ ஆபோ⁴கே³ ஸதி தேனாத³ரேன அதிவிய பஸ்ஸம்ப⁴தி. அனுபட்ட²ஹந்தம்பி ஸுகு²மம் ஸுஆனயம் ஹோதி.

அட்ட² அனுபஸ்ஸனாஞாணானீதி ‘‘தீ³க⁴ம் ரஸ்ஸம் ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³ பஸ்ஸம்ப⁴யம் காயஸங்கா²ர’’ந்தி வுத்தேஸு சதூஸு வத்தூ²ஸு அஸ்ஸாஸவஸேன சதஸ்ஸோ, பஸ்ஸாஸவஸேன சதஸ்ஸோதி அட்ட² அனுபஸ்ஸனாஞாணானி. அட்ட² ச உபட்டா²னானுஸ்ஸதியோதி ‘‘தீ³க⁴ம் அஸ்ஸாஸவஸேன சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தம் அவிக்கே²பம் பஜானதோ ஸதி உபட்டி²தா ஹோதீ’’திஆதி³னா (படி. ம. 1.170) நயேன வுத்தேஸு சதூஸு வத்தூ²ஸு அஸ்ஸாஸவஸேன சதஸ்ஸோ, பஸ்ஸாஸவஸேன சதஸ்ஸோதி அட்ட² ச உபட்டா²னானுஸ்ஸதியோ. அட்ட² சுபட்டா²னானுஸ்ஸதியோதிபி பாடோ². சத்தாரி ஸுத்தந்திகவத்தூ²னீதி ப⁴க³வதா ஆனாபானஸ்ஸதிஸுத்தந்தே (ம. நி. 3.144 ஆத³யோ) வுத்தத்தா பட²மசதுக்கவஸேன சத்தாரி ஸுத்தந்திகவத்தூ²னீதி.

பட²மசதுக்கனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

172. து³தியசதுக்கஸ்ஸ பீதிபடிஸம்வேதி³னித்³தே³ஸே உப்பஜ்ஜதி பீதி பாமோஜ்ஜந்தி ஏத்த² பீதீதி மூலபத³ம். பாமோஜ்ஜந்தி தஸ்ஸ அத்த²பத³ம், பமுதி³தபா⁴வோதி அத்தோ². யா பீதி பாமோஜ்ஜந்திஆதீ³ஸு யா ‘‘பீதீ’’தி ச ‘‘பாமோஜ்ஜ’’ந்தி ச ஏவமாதீ³னி நாமானி லப⁴தி, ஸா பீதீதி வுத்தம் ஹோதி. தத்த² பீதீதி ஸபா⁴வபத³ம். பமுதி³தஸ்ஸ பா⁴வோ பாமோஜ்ஜம். ஆமோத³னாகாரோ ஆமோத³னா. பமோத³னாகாரோ பமோத³னா. யதா² வா பே⁴ஸஜ்ஜானம் வா தேலானம் வா உண்ஹோத³கஸீதோத³கானம் வா ஏகதோகரணம் மோத³னாதி வுச்சதி, ஏவமயம்பி த⁴ம்மானம் ஏகதோகரணேன மோத³னா, உபஸக்³க³வஸேன பன பத³ம் மண்டே³த்வா ஆமோத³னா பமோத³னாதி வுத்தம். ஹாஸேதீதி ஹாஸோ, பஹாஸேதீதி பஹாஸோ, ஹட்ட²பஹட்டா²காரானமேதம் அதி⁴வசனம். வித்தீதி வித்தம், த⁴னஸ்ஸேதம் நாமம். அயம் பன ஸோமனஸ்ஸபச்சயத்தா வித்திஸரிக்க²தாய வித்தி. யதா² ஹி த⁴னினோ த⁴னம் படிச்ச ஸோமனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜதி, ஏவம் பீதிமதோபி பீதிம் படிச்ச ஸோமனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜதி. தஸ்மா ‘‘வித்தீ’’தி வுத்தா. துட்டி²ஸபா⁴வஸண்டி²தாய ஹி பீதியா ஏதம் நாமம். பீதிமா பன புக்³க³லோ காயசித்தானம் உக்³க³தத்தா அப்³பு⁴க்³க³தத்தா ‘‘உத³க்³கோ³’’தி வுச்சதி, உத³க்³க³ஸ்ஸ பா⁴கோ³ ஓத³க்³யம். அத்தனோ மனதா அத்தமனதா. அனபி⁴ரத்³த⁴ஸ்ஸ ஹி மனோ து³க்க²பத³ட்டா²னத்தா ந அத்தனோ மனோ நாம ஹோதி, அபி⁴ரத்³த⁴ஸ்ஸ ஸுக²பத³ட்டா²னத்தா அத்தனோ மனோ நாம ஹோதி, இதி அத்தனோ மனதா அத்தமனதா, ஸகமனதா ஸகமனஸ்ஸ பா⁴வோதி அத்தோ². ஸா பன யஸ்மா ந அஞ்ஞஸ்ஸ கஸ்ஸசி அத்தனோ மனதா, சித்தஸ்ஸேவ பனேஸோ பா⁴வோ சேதஸிகோ த⁴ம்மோ, தஸ்மா அத்தமனதா சித்தஸ்ஸாதி வுத்தா. ஸேஸமேத்த² ச உபரி ச ஹேட்டா² வுத்தனயேன யோஜேத்வா வேதி³தப்³ப³ம்.

173. ஸுக²படிஸம்வேதி³னித்³தே³ஸே த்³வே ஸுகா²னீதி ஸமத²விபஸ்ஸனாபூ⁴மித³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். காயிகஞ்ஹி ஸுக²ம் விபஸ்ஸனாய பூ⁴மி, சேதஸிகம் ஸுக²ம் ஸமத²ஸ்ஸ ச விபஸ்ஸனாய ச பூ⁴மி. காயிகந்தி பஸாத³காயம் வினா அனுப்பத்திதோ காயே நியுத்தந்தி காயிகம். சேதஸிகந்தி அவிப்பயோக³வஸேன சேதஸி நியுத்தந்தி சேதஸிகம். தத்த² காயிகபதே³ன சேதஸிகம் ஸுக²ம் படிக்கி²பதி, ஸுக²பதே³ன காயிகம் து³க்க²ம். ததா² சேதஸிகபதே³ன காயிகம் ஸுக²ம் படிக்கி²பதி, ஸுக²பதே³ன சேதஸிகம் து³க்க²ம். ஸாதந்தி மது⁴ரம் ஸுமது⁴ரம். ஸுக²ந்தி ஸுக²மேவ, ந து³க்க²ம். காயஸம்ப²ஸ்ஸஜந்தி காயஸம்ப²ஸ்ஸே ஜாதம். ஸாதம் ஸுக²ம் வேத³யிதந்தி ஸாதம் வேத³யிதம், ந அஸாதம் வேத³யிதம். ஸுக²ம் வேத³யிதம், ந து³க்க²ம் வேத³யிதம். பரதோ தீணி பதா³னி இத்தி²லிங்க³வஸேன வுத்தானி. ஸாதா வேத³னா, ந அஸாதா. ஸுகா² வேத³னா, ந து³க்கா²தி அயமேவ பனேத்த² அத்தோ².

சேதஸிகஸுக²னித்³தே³ஸோ வுத்தபடிபக்க²னயேன யோஜேதப்³போ³. தே ஸுகா²தி லிங்க³விபல்லாஸோ கதோ, தானி ஸுகா²னீதி வுத்தம் ஹோதி. ஸேஸமேத்த² சதுக்கே ஹேட்டா² பட²மசதுக்கே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். சத்தாரி ஸுத்தந்திகவத்தூ²னி து³தியசதுக்கவஸேன வேதி³தப்³பா³னீதி.

து³தியசதுக்கனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

176. ததியசதுக்கனித்³தே³ஸே சித்தந்தி மூலபத³ம். விஞ்ஞாணந்தி அத்த²பத³ம். யம் சித்தந்திஆதி³ பீதியம் வுத்தனயேன யோஜேதப்³ப³ம். தத்த² சித்தந்திஆதீ³ஸு சித்தவிசித்ததாய சித்தம். ஆரம்மணம் மினமானம் ஜானாதீதி மனோ. மானஸந்தி மனோயேவ. ‘‘அந்தலிக்க²சரோ பாஸோ, ய்வாயம் சரதி மானஸோ’’தி (ஸம். நி. 1.151; மஹாவ. 33) ஹி ஏத்த² பன ஸம்பயுத்தகத⁴ம்மோ மானஸோதி வுத்தோ.

‘‘கத²ஞ்ஹி ப⁴க³வா துய்ஹம், ஸாவகோ ஸாஸனே ரதோ;

அப்பத்தமானஸோ ஸேக்கோ², காலம் கயிரா ஜனே ஸுதா’’தி. (ஸம். நி. 1.159) –

ஏத்த² அரஹத்தம் மானஸந்தி வுத்தம். இத⁴ பன மனோவ மானஸம். ப்³யஞ்ஜனவஸேன ஹேதம் பத³ம் வட்³டி⁴தம்.

ஹத³யந்தி சித்தம். ‘‘சித்தம் வா தே கி²பிஸ்ஸாமி, ஹத³யம் வா தே பா²லேஸ்ஸாமீ’’தி (ஸம். நி. 1.237; ஸு. நி. ஆளவகஸுத்த) ஏத்த² உரோ ஹத³யந்தி வுத்தம். ‘‘ஹத³யா ஹத³யம் மஞ்ஞே அஞ்ஞாய தச்ச²தீ’’தி (ம. நி. 1.63) ஏத்த² சித்தம். ‘‘வக்கம் ஹத³ய’’ந்தி (தீ³. நி. 2.377; ம. நி. 1.110) ஏத்த² ஹத³யவத்து². இத⁴ பன சித்தமேவ அப்³ப⁴ந்தரட்டே²ன ‘‘ஹத³ய’’ந்தி வுத்தம். ததே³வ பரிஸுத்³த⁴ட்டே²ன பண்ட³ரம். ப⁴வங்க³ம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம். யதா²ஹ – ‘‘பப⁴ஸ்ஸரமித³ம், பி⁴க்க²வே, சித்தம், தஞ்ச கோ² ஆக³ந்துகேஹி உபக்கிலேஸேஹி உபக்கிலிட்ட²’’ந்தி (அ. நி. 1.49). ததோ நிக்க²ந்தத்தா பன அகுஸலம்பி க³ங்கா³ய நிக்க²ந்தா நதீ³ க³ங்கா³ விய, கோ³தா⁴வரிதோ நிக்க²ந்தா கோ³தா⁴வரீ விய ச ‘‘பண்ட³ர’’ந்த்வேவ வுத்தம். யஸ்மா பன ஆரம்மணவிஜானனலக்க²ணம் சித்தம் உபக்கிலேஸேன கிலேஸோ ந ஹோதி, ஸபா⁴வதோ பரிஸுத்³த⁴மேவ ஹோதி, உபக்கிலேஸயோகே³ பன ஸதி உபக்கிலிட்ட²ம் நாம ஹோதி, தஸ்மாபி ‘‘பண்ட³ர’’ந்தி வத்தும் யுஜ்ஜதி.

மனோ மனாயதனந்தி இத⁴ பன மனோக³ஹணம் மனஸ்ஸேவ ஆயதனபா⁴வதீ³பனத்த²ம். தேனேதம் தீ³பேதி – ‘‘நயித³ம் தே³வாயதனம் விய மனஸ்ஸ ஆயதனத்தா மனாயதனம், அத² கோ² மனோ ஏவ ஆயதனம் மனாயதன’’ந்தி.

ஆயதனட்டோ² ஹேட்டா² வுத்தோயேவ. மனதே இதி மனோ, விஜானாதீதி அத்தோ². அட்ட²கதா²சரியா பனாஹு – நாளியா மினமானோ விய மஹாதுலாய தா⁴ரயமானோ விய ச ஆரம்மணம் ஜானாதீதி மனோ, ததே³வ மனனலக்க²ணே இந்த³ட்ட²ம் காரேதீதி இந்த்³ரியம், மனோவ இந்த்³ரியம் மனிந்த்³ரியம்.

விஜானாதீதி விஞ்ஞாணம். விஞ்ஞாணமேவ க²ந்தோ⁴ விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴. ருள்ஹிதோ க²ந்தோ⁴ வுத்தோ. ராஸட்டே²ன ஹி விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஏகதே³ஸோ ஏகம் விஞ்ஞாணம். தஸ்மா யதா² ருக்க²ஸ்ஸ ஏகதே³ஸம் சி²ந்த³ந்தோ ருக்க²ம் சி²ந்த³தீதி வுச்சதி, ஏவமேவ விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஏகதே³ஸபூ⁴தம் ஏகம்பி விஞ்ஞாணம் ருள்ஹிதோ ‘‘விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴’’தி வுத்தம். யஸ்மா பன ராஸட்டோ²யேவ க²ந்த⁴ட்டோ² ந ஹோதி, கோட்டா²ஸட்டோ²பி க²ந்த⁴ட்டோ²யேவ, தஸ்மா கோட்டா²ஸட்டே²ன விஞ்ஞாணகோட்டா²ஸோதிபி அத்தோ². தஜ்ஜா மனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூதி தேஸம் ப²ஸ்ஸாதீ³னம் ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானம் அனுச்ச²விகா மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து. இமஸ்மிஞ்ஹி பதே³ ஏகமேவ சித்தம் மினனட்டே²ன மனோ, விஜானனட்டே²ன விஞ்ஞாணம், ஸபா⁴வட்டே²ன, நிஸ்ஸத்தட்டே²ன வா தா⁴தூதி தீஹி நாமேஹி வுத்தம்.

177. அபி⁴ப்பமோதோ³தி அதி⁴கா துட்டி².

178. ஸமாதி⁴னித்³தே³ஸே அசலபா⁴வேன ஆரம்மணே திட்ட²தீதி டி²தி. பரதோ பத³த்³வயம் உபஸக்³க³வஸேன வட்³டி⁴தம். அபிச ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே ஆரம்மணம்ஹி ஸம்பிண்டே³த்வா திட்ட²தீதி ஸண்டி²தி. ஆரம்மணம் ஓகா³ஹேத்வா அனுபவிஸித்வா திட்ட²தீதி அவட்டி²தி. குஸலபக்க²ஸ்மிம் ஹி சத்தாரோ த⁴ம்மா ஆரம்மணம் ஓகா³ஹந்தி ஸத்³தா⁴ ஸதி ஸமாதி⁴ பஞ்ஞாதி. தேனேவ ஸத்³தா⁴ ‘‘ஓகப்பனா’’தி வுத்தா, ஸதி ‘‘அபிலாபனதா’’தி, ஸமாதி⁴ ‘‘அவட்டி²தீ’’தி, பஞ்ஞா ‘‘பரியோகா³ஹனா’’தி. அகுஸலபக்கே² பன தயோ த⁴ம்மா ஆரம்மணம் ஓகா³ஹந்தி தண்ஹா தி³ட்டி² அவிஜ்ஜாதி. தேனேவ தே ‘‘ஓகா⁴’’தி வுத்தா. உத்³த⁴ச்சவிசிகிச்சா²வஸேன பவத்தஸ்ஸ விஸாஹாரஸ்ஸ படிபக்க²தோ அவிஸாஹாரோ, அவிஸாஹரணந்தி அத்தோ². உத்³த⁴ச்சவிசிகிச்சா²வஸேனேவ க³ச்ச²ந்தம் சித்தம் விக்கி²பதி நாம, அயம் பன ததா² ந ஹோதீதி அவிக்கே²போ. உத்³த⁴ச்சவிசிகிச்சா²வஸேனேவ சித்தம் விஸாஹடம் நாம ஹோதி, இதோ சிதோ ச ஹரீயதி, அயம் பன அவிஸாஹடஸ்ஸ மானஸஸ்ஸ பா⁴வோதி அவிஸாஹடமானஸதா.

ஸமதோ²தி திவிதோ⁴ ஸமதோ² சித்தஸமதோ² அதி⁴கரணஸமதோ² ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமதோ²தி. தத்த² அட்ட²ஸு ஸமாபத்தீஸு சித்தேகக்³க³தா சித்தஸமதோ² நாம. தஞ்ஹி ஆக³ம்ம சித்தசலனம் சித்தவிப்ப²ந்த³னம் ஸம்மதி வூபஸம்மதி, தஸ்மா ஸோ ‘‘சித்தஸமதோ²’’தி வுச்சதி. ஸம்முகா²வினயாதி³ஸத்தவிதோ⁴ அதி⁴கரணஸமதோ² நாம. தஞ்ஹி ஆக³ம்ம தானி தானி அதி⁴கரணானி ஸம்மந்தி வூபஸம்மந்தி, தஸ்மா ஸோ ‘‘அதி⁴கரணஸமதோ²’’தி வுச்சதி. யஸ்மா பன ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா நிப்³பா³னம் ஆக³ம்ம ஸம்மந்தி வூபஸம்மந்தி, தஸ்மா தம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமதோ²தி வுச்சதி. இமஸ்மிம் அத்தே² சித்தஸமதோ² அதி⁴ப்பேதோ. ஸமாதி⁴லக்க²ணே இந்த³ட்ட²ம் காரேதீதி ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம். உத்³த⁴ச்சே ந கம்பதீதி ஸமாதி⁴ப³லம். ஸம்மாஸமாதீ⁴தி யாதா²வஸமாதி⁴ நிய்யானிகஸமாதி⁴ குஸலஸமாதி⁴.

179. ராக³தோ விமோசயம் சித்தந்திஆதீ³ஹி த³ஸஹி கிலேஸவத்தூ²ஹி விமோசனம் வுத்தம். தி²னக்³க³ஹணேனேவ சேத்த² மித்³த⁴க்³க³ஹணம், உத்³த⁴ச்சக்³க³ஹணேனேவ ச குக்குச்சக்³க³ஹணம் கதம் ஹோதீதி அஞ்ஞேஸு பாடே²ஸு ஸஹசாரித்தா கிலேஸவத்து²தோ விமோசனவசனேனேவ பட²மஜ்ஜா²னாதீ³ஹி நீவரணாதி³தோ விமோசனம், அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³ஹி நிச்சஸஞ்ஞாதி³தோ ச விமோசனம் வுத்தமேவ ஹோதீதி. கத²ம் தம் சித்தம் அனுபஸ்ஸதீதி ஏத்த² பேய்யாலே ச அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³ஹி நிச்சஸஞ்ஞாதீ³னம் பஹானம் வுத்தமேவ. சத்தாரி ஸுத்தந்திகவத்தூ²னி ததியசதுக்கவஸேன வேதி³தப்³பா³னீதி.

ததியசதுக்கனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

180. சதுத்த²சதுக்கனித்³தே³ஸே ‘‘அனித்³தி³ட்டே² நபும்ஸக’’ந்தி வசனதோ அஸுகந்தி அனித்³தி³ட்ட²த்தா ‘‘அனிச்சந்தி கிம் அனிச்ச’’ந்தி நபும்ஸகவசனேன புச்சா² கதா. உப்பாத³வயட்டே²னாதி உப்பாத³வயஸங்கா²தேன அத்தே²ன, உப்பாத³வயஸபா⁴வேனாதி அத்தோ². ஏத்த² ச பஞ்சக்க²ந்தா⁴ ஸபா⁴வலக்க²ணம், பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம் உப்பாத³வயா விகாரலக்க²ணம். ஏதேன ஹுத்வா அபா⁴வேன அனிச்சாதி வுத்தம் ஹோதி. தேனேவ ச அட்ட²கதா²யம் ‘‘ஸங்க²தலக்க²ணவஸேன அனிச்சதாதி தேஸம்யேவ உப்பாத³வயஞ்ஞத²த்த’’ந்தி ச வத்வாபி ‘‘ஹுத்வா அபா⁴வோ வா’’தி வுத்தம். ஏதேன ஹுத்வா அபா⁴வாகாரோ அனிச்சலக்க²ணந்தி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம் உத³யப்³ப³யம் பஸ்ஸந்தோ இமானி பஞ்ஞாய லக்க²ணானீ’’தி பேய்யாலம் கத்வா வுத்தம். த⁴ம்மாதி ரூபக்க²ந்தா⁴த³யோ யதா²வுத்தத⁴ம்மா.

விராகா³னுபஸ்ஸீனித்³தே³ஸே ரூபே ஆதீ³னவம் தி³ஸ்வாதி ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனதோ பட்டா²ய பரதோ வுத்தேஹி அனிச்சட்டா²தீ³ஹி ரூபக்க²ந்தே⁴ ஆதீ³னவம் தி³ஸ்வா. ரூபவிராகே³தி நிப்³பா³னே. நிப்³பா³னஞ்ஹி ஆக³ம்ம ரூபம் விரஜ்ஜதி அபுனருப்பத்தித⁴ம்மதம் ஆபஜ்ஜனேன நிருஜ்ஜ²தி, தஸ்மா நிப்³பா³னம் ‘‘ரூபவிராகோ³’’தி வுச்சதி. ச²ந்த³ஜாதோ ஹோதீதி அனுஸ்ஸவவஸேன உப்பன்னத⁴ம்மச்ச²ந்தோ³ ஹோதி. ஸத்³தா⁴தி⁴முத்தோதி தஸ்மிம்யேவ நிப்³பா³னே ஸத்³தா⁴ய ச அதி⁴முத்தோ நிச்சி²தோ. சித்தஞ்சஸ்ஸ ஸ்வாதி⁴ட்டி²தந்தி அஸ்ஸ யோகி³ஸ்ஸ சித்தம் க²யவிராக³ஸங்கா²தே ரூபப⁴ங்கே³ ஆரம்மணவஸேன, அச்சந்த விராக³ஸங்கா²தே ரூபவிராகே³ நிப்³பா³னே அனுஸ்ஸவவஸேன ஸுட்டு² அதி⁴ட்டி²தம் ஸுட்டு² பதிட்டி²தம் ஹோதீதி ஸம்ப³ந்த⁴தோ வேதி³தப்³ப³ம். ரூபே விராகா³னுபஸ்ஸீதி ரூபஸ்ஸ க²யவிராகோ³ ரூபே விராகோ³தி பகதிபு⁴ம்மவசனேன வுத்தோ. ரூபஸ்ஸ அச்சந்தவிராகோ³ ரூபே விராகோ³தி நிமித்தத்தே² பு⁴ம்மவசனேன வுத்தோ. தம் து³வித⁴ம்பி விராக³ம் ஆரம்மணதோ அஜ்ஜா²ஸயதோ ச அனுபஸ்ஸனஸீலோ ‘‘ரூபே விராகா³னுபஸ்ஸீ’’தி வுத்தோ. ஏஸ நயோ வேத³னாதீ³ஸு. நிரோதா⁴னுபஸ்ஸீபத³னித்³தே³ஸேபி ஏஸேவ நயோ.

181. கதிஹாகாரேஹீதிஆதி³ பனேத்த² விஸேஸோ – தத்த² அவிஜ்ஜாதீ³னம் படிச்சஸமுப்பாத³ங்கா³னம் ஆதீ³னவனிரோத⁴த³ஸ்ஸனேனேவ ரூபாதீ³னம்பி ஆதீ³னவனிரோதா⁴ த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி தேஸம்பி படிச்சஸமுப்பாத³ங்கா³னதிவத்தனதோ. இமினா ஏவ ச விஸேஸவசனேன விராகா³னுபஸ்ஸனதோ நிரோதா⁴னுபஸ்ஸனாய விஸிட்ட²பா⁴வோ வுத்தோ ஹோதி. தத்த² அனிச்சட்டே²னாதி க²யட்டே²ன, ஹுத்வா அபா⁴வட்டே²ன வா. து³க்க²ட்டே²னாதி ப⁴யட்டே²ன, படிபீளனட்டே²ன வா. அனத்தட்டே²னாதி அஸாரகட்டே²ன, அவஸவத்தனட்டே²ன வா. ஸந்தாபட்டே²னாதி கிலேஸஸந்தாபனட்டே²ன. விபரிணாமட்டே²னாதி ஜராப⁴ங்க³வஸேன த்³விதா⁴ பரிணாமனட்டே²ன. நிதா³னனிரோதே⁴னாதி மூலபச்சயாபா⁴வேன. நிருஜ்ஜ²தீதி ந ப⁴வதி. ஸமுத³யனிரோதே⁴னாதி ஆஸன்னபச்சயாபா⁴வேன. மூலபச்சயோ ஹி ப்³யாதி⁴ஸ்ஸ அஸப்பாயபோ⁴ஜனம் விய நிதா³னந்தி வுத்தோ, ஆஸன்னபச்சயோ ப்³யாதி⁴ஸ்ஸ வாதபித்தஸேம்ஹா விய ஸமுத³யோதி வுத்தோ. நிதா³னஞ்ஹி நிச்ச²யேன த³தா³தி ப²லமிதி நிதா³னம், ஸமுத³யோ பன ஸுட்டு² உதே³தி ஏதஸ்மா ப²லமிதி ஸமுத³யோ. ஜாதினிரோதே⁴னாதி மூலபச்சயஸ்ஸ உப்பத்திஅபா⁴வேன. பப⁴வனிரோதே⁴னாதி ஆஸன்னபச்சயஸ்ஸ உப்பத்திஅபா⁴வேன. ஜாதியேவ ஹி பப⁴வதி ஏதஸ்மா து³க்க²ந்தி பப⁴வோதி வத்தும் யுஜ்ஜதி. ஹேதுனிரோதே⁴னாதி ஜனகபச்சயாபா⁴வேன. பச்சயனிரோதே⁴னாதி உபத்த²ம்ப⁴கபச்சயாபா⁴வேன. மூலபச்சயோபி ஹி ஆஸன்னபச்சயோ ச ஜனகபச்சயோ உபத்த²ம்ப⁴கபச்சயோ ச ஹோதியேவ. ஏதேஹி திக்க²விபஸ்ஸனாக்க²ணே தத³ங்க³னிரோதோ⁴, மக்³க³க்க²ணே ஸமுச்சே²த³னிரோதோ⁴ வுத்தோ ஹோதி. ஞாணுப்பாதே³னாதி திக்க²விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ வா மக்³க³ஞாணஸ்ஸ வா உப்பாதே³ன. நிரோது⁴பட்டா²னேனாதி விபஸ்ஸனாக்க²ணே பச்சக்க²தோ க²யனிரோத⁴ஸ்ஸ அனுஸ்ஸவவஸேன நிரோத⁴ஸங்கா²தஸ்ஸ நிப்³பா³னஸ்ஸ உபட்டா²னேன, மக்³க³க்க²ணே பச்சக்க²தோ ச நிப்³பா³னஸ்ஸ உபட்டா²னேன. ஏதேஹி விஸயவிஸயினியமோவ கதோ ஹோதி, தத³ங்க³ஸமுச்சே²த³னிரோதோ⁴ ச வுத்தோ ஹோதி.

182. படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸீபத³னித்³தே³ஸே ரூபம் பரிச்சஜதீதி ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனேன நிரபேக்க²தாய ரூபக்க²ந்த⁴ம் பரிச்சஜதி. பரிச்சாக³படினிஸ்ஸக்³கோ³தி பரிச்சாக³ட்டே²ன படினிஸ்ஸக்³கோ³தி வுத்தம் ஹோதி. ஏதேன படினிஸ்ஸக்³க³பத³ஸ்ஸ பரிச்சாக³ட்டோ² வுத்தோ, தஸ்மா கிலேஸானம் பஜஹனந்தி அத்தோ². ஏத்த² ச வுட்டா²னகா³மினீ விபஸ்ஸனா கிலேஸே தத³ங்க³வஸேன பரிச்சஜதி, மக்³கோ³ ஸமுச்சே²த³வஸேன. ரூபனிரோதே⁴ நிப்³பா³னே சித்தம் பக்க²ந்த³தீதி வுட்டா²னகா³மினீ தம்னின்னதாய பக்க²ந்த³தி, மக்³கோ³ ஆரம்மணகரணேன. பக்க²ந்த³னபடினிஸ்ஸக்³கோ³தி பக்க²ந்த³னட்டே²ன படினிஸ்ஸக்³கோ³தி வுத்தம் ஹோதி. ஏதேன படினிஸ்ஸக்³க³பத³ஸ்ஸ பக்க²ந்த³னட்டோ² வுத்தோ, தஸ்மா சித்தஸ்ஸ நிப்³பா³னே விஸ்ஸஜ்ஜனந்தி அத்தோ². சத்தாரி ஸுத்தந்திகவத்தூ²னி சதுத்த²சதுக்கவஸேன வேதி³தப்³பா³னி. இமஸ்மிம் சதுக்கே ஜராமரணே வத்தப்³ப³ம்ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். ஸதிபட்டா²னேஸு ச ‘‘காயே காயானுபஸ்ஸனா, சித்தே சித்தானுபஸ்ஸனா’’தி காயசித்தானம் ஏகத்தவோஹாரவஸேன ஏகவசனனித்³தே³ஸோ கதோ. ‘‘வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸனா, த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸனா’’தி வேத³னாத⁴ம்மானம் நானத்தவோஹாரவஸேன ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸோ கதோதி வேதி³தப்³போ³தி.

சதுத்த²சதுக்கனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

நிட்டி²தா ச ஸதோகாரிஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா.