3. ஆனாபானஸ்ஸதிகதா²

1. க³ணனவாரவண்ணனா

152. இதா³னி தி³ட்டி²கதா²னந்தரம் கதி²தாய ஆனாபானஸ்ஸதிகதா²ய அபுப்³ப³த்தா²னுவண்ணனா அனுப்பத்தா. அயஞ்ஹி ஆனாபானஸ்ஸதிகதா² தி³ட்டி²கதா²ய ஸுவிதி³ததி³ட்டா²தீ³னவஸ்ஸ மிச்சா²தி³ட்டி²மலவிஸோத⁴னேன ஸுவிஸுத்³த⁴சித்தஸ்ஸ யதா²பூ⁴தாவபோ³தா⁴ய ஸமாதி⁴பா⁴வனா ஸுகரா ஹோதி, ஸப்³ப³ஸமாதி⁴பா⁴வனாஸு ச ஸப்³ப³ஸப்³ப³ஞ்ஞுபோ³தி⁴ஸத்தானம் போ³தி⁴மூலே இமினாவ ஸமாதி⁴னா ஸமாஹிதசித்தானம் யதா²பூ⁴தாவபோ³த⁴தோ அயமேவ ஸமாதி⁴பா⁴வனா பதா⁴னாதி ச தி³ட்டி²கதா²னந்தரம் கதி²தா. தத்த² ஸோளஸவத்து²கம் ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴ம் பா⁴வயதோ ஸமதி⁴கானி த்³வே ஞாணஸதானி உப்பஜ்ஜந்தீதி ஞாணக³ணனுத்³தே³ஸோ, அட்ட² பரிபந்தே² ஞாணானீதிஆதி³ ஞாணக³ணனனித்³தே³ஸோ, கதமானி அட்ட² பரிபந்தே² ஞாணானீதிஆதி³. இமானி ஏகவீஸதி விமுத்திஸுகே² ஞாணானீதிபரியந்தம் ஸப்³ப³ஞாணானம் வித்தா²ரனித்³தே³ஸோ, அந்தே ஸோளஸவத்து²கம் ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴ம் பா⁴வயதோதிஆதி³ நிக³மனந்தி ஏவம் தாவ பாளிவவத்தா²னம் வேதி³தப்³ப³ம்.

தத்த² க³ணனுத்³தே³ஸே க³ணனவாரே தாவ ஸோளஸவத்து²கந்தி தீ³க⁴ம் ரஸ்ஸம் ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³ பஸ்ஸம்ப⁴யம் காயஸங்கா²ரந்தி காயானுபஸ்ஸனாசதுக்கம், பீதிபடிஸம்வேதீ³ ஸுக²படிஸம்வேதீ³ சித்தஸங்கா²ரபடிஸம்வேதீ³ பஸ்ஸம்ப⁴யம் சித்தஸங்கா²ரந்தி வேத³னானுபஸ்ஸனாசதுக்கம், சித்தபடிஸம்வேதீ³ அபி⁴ப்பமோத³யம் சித்தம் ஸமாத³ஹம் சித்தம் விமோசயம் சித்தந்தி சித்தானுபஸ்ஸனாசதுக்கம், அனிச்சானுபஸ்ஸீ விராகா³னுபஸ்ஸீ நிரோதா⁴னுபஸ்ஸீ படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸீதி த⁴ம்மானுபஸ்ஸனாசதுக்கந்தி இமேஸம் சதுன்னம் சதுக்கானம் வஸேன ஸோளஸ வத்தூ²னி பதிட்டா² ஆரம்மணானி அஸ்ஸாதி ஸோளஸவத்து²கோ. தம் ஸோளஸவத்து²கம். ஸமாஸவஸேன பனேத்த² விப⁴த்திலோபோ கதோ. ஆனந்தி அப்³ப⁴ந்தரம் பவிஸனவாதோ. அபானந்தி ப³ஹினிக்க²மனவாதோ. கேசி பன விபரியாயேன வத³ந்தி. அபானஞ்ஹி அபேதம் ஆனதோதி அபானந்தி வுச்சதி, நித்³தே³ஸே (படி. ம. 1.160) பன நா-காரஸ்ஸ தீ³க⁴த்தமஜ்ஜு²பேக்கி²த்வா ஆபானந்தி. தஸ்மிம் ஆனாபானே ஸதி ஆனாபானஸ்ஸதி, அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸபரிக்³கா³ஹிகாய ஸதியா ஏதம் அதி⁴வசனம். ஆனாபானஸ்ஸதியா யுத்தோ ஸமாதி⁴, ஆனாபானஸ்ஸதியம் வா ஸமாதி⁴ ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴. பா⁴வயதோதி நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யம் பா⁴வேந்தஸ்ஸ. ஸமதி⁴கானீதி ஸஹ அதி⁴கேன வத்தந்தீதி ஸமதி⁴கானி, ஸாதிரேகானீதி அத்தோ². ம-காரோ பனேத்த² பத³ஸந்தி⁴கரோ. கேசி பன ‘‘ஸம்அதி⁴கானீ’’தி வத³ந்தி. ஏவம் ஸதி த்³வே ஞாணஸதானியேவ அதி⁴கானீதி ஆபஜ்ஜதி, தம் ந யுஜ்ஜதி. இமானி ஹி வீஸதிஅதி⁴கானி த்³வே ஞாணஸதானி ஹோந்தீதி.

பரிபந்தே² ஞாணானீதி பரிபந்த²ம் ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தஞாணானி. ததா² உபகாரே உபக்கிலேஸே ஞாணானி. வோதா³னே ஞாணானீதி வோதா³யதி, தேன சித்தம் பரிஸுத்³த⁴ம் ஹோதீதி வோதா³னம். கிம் தம்? ஞாணம். ‘‘வோதா³னஞாணானீ’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘ஸுதமயே ஞாண’’ந்திஆதீ³ஸு (படி. ம. மாதிகா 1.1; படி. ம. 1.1) விய ‘‘வோதா³னே ஞாணானீ’’தி வுத்தம். ஸதோ ஸம்பஜானோ ஹுத்வா கரோதீதி ஸதோகாரீ, தஸ்ஸ ஸதோகாரிஸ்ஸ ஞாணானி. நிப்³பி³தா³ஞாணானீதி நிப்³பி³தா³பூ⁴தானி ஞாணானி. நிப்³பி³தா³னுலோமஞாணானீதி நிப்³பி³தா³ய அனுகூலானி ஞாணானி. நிப்³பி³தா³னுலோமிஞாணானீதிபி பாடோ², நிப்³பி³தா³னுலோமோ ஏதேஸம் அத்தீ²தி நிப்³பி³தா³னுலோமீதி அத்தோ². நிப்³பி³தா³படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ஞாணானீதி நிப்³பி³தா³ய படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யம் ஞாணானி. விமுத்திஸுகே² ஞாணானீதி விமுத்திஸுகே²ன ஸம்பயுத்தானி ஞாணானி.

கதமானி அட்டா²திஆதீ³ஹி பரிபந்த²உபகாரானம் படிபக்க²விபக்க²யுக³லத்தா தேஸு ஞாணானி ஸஹேவ நித்³தி³ட்டா²னி. காமச்ச²ந்த³னேக்க²ம்மாதீ³னி ஹேட்டா² வுத்தத்தா²னி. உபகாரந்தி ச லிங்க³விபல்லாஸவஸேன நபும்ஸகவசனம் கதம். ஸப்³பே³பி அகுஸலா த⁴ம்மாதி வுத்தாவஸேஸா யே கேசி அகுஸலா த⁴ம்மா. ததா² ஸப்³பே³பி நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யா குஸலா த⁴ம்மா. ‘‘பரிபந்தோ² உபகார’’ந்தி ச தம் ததே³வ அபேக்கி²த்வா ஏகவசனம் கதம். ஏத்த² ச பரிபந்தே² ஞாணானி ச உபகாரே ஞாணானி ச புச்சி²த்வா தேஸம் ஆரம்மணானேவ விஸ்ஸஜ்ஜித்வா தேஹேவ தானி விஸ்ஸஜ்ஜிதானி ஹோந்தீதி ததா³ரம்மணானி ஞாணானி நிக³மேத்வா த³ஸ்ஸேஸி. உபக்கிலேஸே ஞாணாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

க³ணனவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. ஸோளஸஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா

153. ஸோளஸஹி ஆகாரேஹீதி உப⁴யபக்க²வஸேன வுத்தேஹி ஸோளஸஹி ஞாணகோட்டா²ஸேஹி. உது³சிதம் சித்தம் ஸமுது³சிதந்தி உபசாரபூ⁴மியம் சித்தம் உத்³த⁴ம் உசிதம், ஸம்மா உத்³த⁴ம் உசிதம், உபரூபரி கதபரிசயம் ஸம்மா உபரூபரி கதபரிசயந்தி அத்தோ². உது³ஜிதம் சித்தம் ஸமுது³ஜிதந்திபி பாடோ². உபரிபா⁴வாய ஜிதம், உபரிபா⁴வகரேஹி வா ஞாணேஹி ஜிதம் உது³ஜிதம். ஸமுது³ஜிதந்தி ஸமா உபரிபா⁴வாய, உபரிபா⁴வகரேஹி வா ஞாணேஹி ஜிதம். ஸமாதி சேத்த² விஸமபா⁴வபடிக்கே²போ. இமஸ்மிம் பாடே² உ, து³-இதி த்³வே த்³வே உபஸக்³கா³ ஹோந்தி. உரூஜிதம் சித்தம் ஸம்மாரூஜிதந்திபி பாடோ². ஏத்தா²பி ஜிதத்தோ²யேவ. உரூ அரூதி இத³ம் பன நிபாதமத்தமேவாதி வத³ந்தி. வீணோபமட்ட²கதா²ய தஜ்ஜிதம் ஸுதஜ்ஜிதந்தி ச அத்தோ² வுத்தோ, ஸோ இத⁴ ந யுஜ்ஜதி. ஏகத்தே ஸந்திட்ட²தீதி உபசாரபூ⁴மியம் தாவ நானாரம்மணவிக்கே²பாபா⁴வேன ஏகத்தே பதிட்டா²தி. நிய்யானாவரணட்டே²ன நீவரணாதி ஏத்த² அரதிபி ஸப்³பே³பி அகுஸலா ஆவரணட்டே²ன நீவரணாதி வுத்தா. நிய்யானாவரணட்டே²னாதி நிய்யானானம் ஆக³மனமக்³க³பித³ஹனட்டே²ன. நிய்யானவாரணட்டே²னாதிபி பாடோ², நிய்யானானம் படிக்கே²பனட்டே²னாதி அத்தோ². நேக்க²ம்மம் அரியானம் நிய்யானந்தி மக்³க³ட்டா²னம் அரியானம் நிய்யானஸங்கா²தஸ்ஸ அரியமக்³க³ஸ்ஸ ஹேதுத்தா ப²லூபசாரேன அரியானம் நிய்யானம். தேன ச ஹேதுபூ⁴தேன மக்³க³க்க²ணே அரியா நிய்யந்தி நிக³ச்ச²ந்தி. கேசி பன ‘‘நிய்யானந்தி மக்³கோ³’’தி வத³ந்தி. இத⁴ உபசாரஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா மக்³க³க்க²ணே ச ஆலோகஸஞ்ஞாய ஸப்³ப³குஸலத⁴ம்மானஞ்ச அபா⁴வா தம் ந யுஜ்ஜதி. நிவுதத்தாதி படிச்ச²ன்னத்தா. நப்பஜானாதீதி புக்³க³லவஸேன வுத்தம்.

விஸுத்³த⁴சித்தஸ்ஸாதி உபசாரபூ⁴மியம்யேவ. க²ணிகஸமோதா⁴னாதி சித்தக்க²ணே சித்தக்க²ணே உப்பஜ்ஜனதோ க²ணோ ஏதேஸம் அத்தீ²தி க²ணிகா, உபக்கிலேஸா, க²ணிகானம் ஸமோதா⁴னோ ஸமாக³மோ பப³ந்தோ⁴ க²ணிகஸமோதா⁴னோ. தஸ்மா க²ணிகஸமோதா⁴னா, உப்பஜ்ஜமானா உபக்கிலேஸா க²ணிகப்பப³ந்த⁴வஸேன க²ணிகபரம்பராவஸேன உப்பஜ்ஜந்தி, ந ஏகசித்தக்க²ணவஸேனாதி வுத்தம் ஹோதி.

ஸோளஸஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. உபக்கிலேஸஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா

பட²மச்ச²க்கம்

154. பட²மச்ச²க்கே அஸ்ஸாஸாதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானந்தி அப்³ப⁴ந்தரபவிஸனவாதஸ்ஸ நாஸிகக்³க³ம் வா முக²னிமித்தம் வா ஆதி³, ஹத³யம் மஜ்ஜ²ம், நாபி⁴ பரியோஸானம். தம் தஸ்ஸ ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானம் ஸதியா அனுக³ச்ச²தோ யோகி³ஸ்ஸ டா²னனானத்தானுக³மனேன சித்தம் அஜ்ஜ²த்தம் விக்கே²பம் க³ச்ச²தி, தம் அஜ்ஜ²த்தவிக்கே²பக³தம் சித்தம் ஏகத்தே அஸண்ட²ஹனதோ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ பரிபந்தோ². பஸ்ஸாஸாதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானந்தி ப³ஹினிக்க²மனவாதஸ்ஸ நாபி⁴ ஆதி³, ஹத³யம் மஜ்ஜ²ம், நாஸிகக்³க³ம் வா முக²னிமித்தம் வா ப³ஹிஆகாஸோ வா பரியோஸானம். யோஜனா பனேத்த² வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³பா³. அஸ்ஸாஸபடிகங்க²னா நிகந்திதண்ஹாசரியாதி ‘‘நாஸிகாவாதாயத்தமித³ம் கம்மட்டா²ன’’ந்தி ஸல்லக்கே²த்வா ஓளாரிகோளாரிகஸ்ஸ அஸ்ஸாஸஸ்ஸ பத்த²னாஸங்கா²தா நிகாமனா ஏவ தண்ஹாபவத்தி. தண்ஹாபவத்தியா ஸதி ஏகத்தே அஸண்ட²ஹனதோ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ பரிபந்தோ². பஸ்ஸாஸபடிகங்க²னா நிகந்தீதி புன அஸ்ஸாஸபுப்³ப³கஸ்ஸ பஸ்ஸாஸஸ்ஸ பத்த²னாஸங்கா²தா நிகந்தி. ஸேஸம் வுத்தனயேனேவ யோஜேதப்³ப³ம். அஸ்ஸாஸேனாபி⁴துன்னஸ்ஸாதி அதிதீ³க⁴ம் அதிரஸ்ஸம் வா அஸ்ஸாஸம் கரோந்தஸ்ஸ அஸ்ஸாஸமூலகஸ்ஸ காயசித்தகிலமத²ஸ்ஸ ஸப்³பா⁴வதோ தேன அஸ்ஸாஸேன வித்³த⁴ஸ்ஸ பீளிதஸ்ஸ. பஸ்ஸாஸபடிலாபே⁴ முச்ச²னாதி அஸ்ஸாஸேன பீளிதத்தாயேவ பஸ்ஸாஸே அஸ்ஸாத³ஸஞ்ஞினோ பஸ்ஸாஸம் பத்த²யதோ தஸ்மிம் பஸ்ஸாஸபடிலாபே⁴ ரஜ்ஜனா. பஸ்ஸாஸமூலகேபி ஏஸேவ நயோ.

வுத்தஸ்ஸேவ அத்த²ஸ்ஸ அனுவண்ணனத்த²ம் வுத்தேஸு கா³தா²ப³ந்தே⁴ஸு அனுக³ச்ச²னாதி அனுக³ச்ச²மானா. ஸதீதி அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴விக்கே²பஹேதுபூ⁴தா ஸதி. விக்கி²பதி அனேன சித்தந்தி விக்கே²போ. கோ ஸோ? அஸ்ஸாஸோ. அஜ்ஜ²த்தம் விக்கே²போ அஜ்ஜ²த்தவிக்கே²போ, தஸ்ஸ ஆகங்க²னா அஜ்ஜ²த்தவிக்கே²பாகங்க²னா, அஸம்மாமனஸிகாரவஸேன அஜ்ஜ²த்தவிக்கே²பகஸ்ஸ அஸ்ஸாஸஸ்ஸ ஆகங்க²னாதி வுத்தம் ஹோதி. ஏதேனேவ நயேன ப³ஹித்³தா⁴விக்கே²பபத்த²னா வேதி³தப்³பா³. யேஹீதி யேஹி உபக்கிலேஸேஹி. விக்கி²ப்பமானஸ்ஸாதி விக்கி²பியமானஸ்ஸ விக்கே²பம் ஆபாதி³யமானஸ்ஸ. நோ ச சித்தம் விமுச்சதீதி சித்தம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாரம்மணே ச நாதி⁴முச்சதி, பச்சனீகத⁴ம்மேஹி ச ந விமுச்சதி. சித்தம் நோ ச விமுச்சதி பரபத்தியா ச ஹோந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. விமோக்க²ம் அப்பஜானந்தாதி ஸோ வா அஞ்ஞோ வா ஆரம்மணாதி⁴முத்திவிமோக்க²ஞ்ச பச்சனீகவிமுத்திவிமோக்க²ஞ்ச ஏவம் அப்பஜானந்தா. பரபத்தியாதி பரபச்சயம் பரஸத்³த³ஹனம் அரஹந்தி, ந அத்தபச்சக்க²ம் ஞாணந்தி ‘‘பரபச்சயிகா’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘பரபத்தியா’’தி வுத்தம். அத்தோ² பன ஸோயேவ.

து³தியச்ச²க்கம்

155. து³தியச்ச²க்கே நிமித்தந்தி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் பு²ஸனட்டா²னம். அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா ஹி தீ³க⁴னாஸிகஸ்ஸ நாஸாபுடம் க⁴ட்டேந்தா பவத்தந்தி, ரஸ்ஸனாஸிகஸ்ஸ உத்தரோட்ட²ம். யதி³ ஹி அயம் யோகீ³ தம் நிமித்தமேவ ஆவஜ்ஜதி, தஸ்ஸ நிமித்தமேவ ஆவஜ்ஜமானஸ்ஸ அஸ்ஸாஸே சித்தம் விகம்பதி, ந பதிட்டா²தீதி அத்தோ². தஸ்ஸ தஸ்மிம் சித்தே அப்பதிட்டி²தே ஸமாதி⁴ஸ்ஸ அபா⁴வதோ தம் விகம்பனம் ஸமாதி⁴ஸ்ஸ பரிபந்தோ². யதி³ அஸ்ஸாஸமேவ ஆவஜ்ஜதி, தஸ்ஸ சித்தம் அப்³ப⁴ந்தரபவேஸனவஸேன விக்கே²பம் ஆவஹதி, நிமித்தே ந பதிட்டா²தி, தஸ்மா நிமித்தே விகம்பதி. இமினா நயேன ஸேஸேஸுபி யோஜனா காதப்³பா³. கா³தா²ஸு விக்கி²ப்பதேதி விக்கி²பீயதி விக்கே²பம் ஆபாதீ³யதி.

ததியச்ச²க்கம்

156. ததியச்ச²க்கே அதீதானுதா⁴வனம் சித்தந்தி பு²ஸனட்டா²னம் அதிக்கமித்வா க³தம் அஸ்ஸாஸம் வா பஸ்ஸாஸம் வா அனுக³ச்ச²மானம் சித்தம். விக்கே²பானுபதிதந்தி விக்கே²பேன அனுக³தம், விக்கே²பம் வா ஸயம் அனுபதிதம் அனுக³தம். அனாக³தபடிகங்க²னம் சித்தந்தி பு²ஸனட்டா²னம் அப்பத்தம் அஸ்ஸாஸம் வா பஸ்ஸாஸம் வா படிகங்க²மானம் பச்சாஸீஸமானம் சித்தம். விகம்பிதந்தி தஸ்மிம் அப்பதிட்டா²னேனேவ விக்கே²பேன விகம்பிதம். லீனந்தி அதிஸிதி²லவீரியதாதீ³ஹி ஸங்குசிதம். கோஸஜ்ஜானுபதிதந்தி குஸீதபா⁴வானுக³தம். அதிபக்³க³ஹிதந்தி அச்சாரத்³த⁴வீரியதாதீ³ஹி அதிஉஸ்ஸாஹிதம். உத்³த⁴ச்சானுபதிதந்தி விக்கே²பானுக³தம். அபி⁴னதந்தி அஸ்ஸாத³வத்தூ²ஸு பு⁴ஸம் நதம் அல்லீனம். அபனதந்தி நிரஸ்ஸாத³வத்தூ²ஸு பதிஹதம், ததோ அபக³தம் வா, அபக³தனதம் வா, ந ததோ அபக³தந்தி அத்தோ². ராகா³னுபதிதந்தி ஏத்த² அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸனிமித்தம் மனஸிகரோதோ உப்பன்னபீதிஸுகே² வா புப்³பே³ ஹஸிதலபிதகீளிதவத்தூ²ஸு வா ராகோ³ அனுபததி. ப்³யாபாதா³னுபதிதந்தி ஏத்த² மனஸிகாரே நிரஸ்ஸாத³க³தசித்தஸ்ஸ உப்பன்னதோ³மனஸ்ஸவஸேன வா புப்³பே³ ஸமுதா³சிண்ணேஸு ஆகா⁴தவத்தூ²ஸு வா ப்³யாபாதோ³ அனுபததி. கா³தா²ஸு ந ஸமாதி⁴யதீதி ந ஸமாஹிதம் ஹோதி. அதி⁴சித்தந்தி சித்தஸீஸேன நித்³தி³ட்டோ² அதி⁴கோ ஸமாதி⁴.

157. ஏத்தாவதா தீஹி ச²க்கேஹி அட்டா²ரஸ உபக்கிலேஸே நித்³தி³ஸித்வா இதா³னி தேஸம் உபக்கிலேஸானம் ஸமாதி⁴ஸ்ஸ பரிபந்த²பா⁴வஸாத⁴னேன ஆதீ³னவம் த³ஸ்ஸேந்தோ புன அஸ்ஸாஸாதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானந்திஆதி³மாஹ. தத்த² காயோபி சித்தம்பி ஸாரத்³தா⁴ ச ஹோந்தீதி விக்கே²பஸமுட்டா²னரூபானம் வஸேன ரூபகாயோபி, விக்கே²பஸந்ததிவஸேன சித்தம்பி மஹதா கோ²பே⁴ன கு²பி⁴தா ஸத³ரதா² ச ஹோந்தி. ததோ மந்த³தரேன இஞ்ஜிதா கம்பிதா, ததோ மந்த³தரேன ப²ந்தி³தா சலிதா ஹோந்தி. ப³லவாபி மஜ்ஜி²மோபி மந்தோ³பி கோ²போ⁴ ஹோதியேவ, ந ஸக்கா கோ²பே⁴ன ந ப⁴விதுந்தி வுத்தம் ஹோதி. சித்தம் விகம்பிதத்தாதி சித்தஸ்ஸ விகம்பிதத்தா. கா³தா²ஸு பரிபுண்ணா அபா⁴விதாதி யதா² பரிபுண்ணா ஹோதி, ததா² அபா⁴விதா. இஞ்ஜிதோதி கம்பிதோ. ப²ந்தி³தோதி மந்த³கம்பிதோ. ஹேட்டா² நீவரணானம் அனந்தரத்தா ‘‘இமேஹி ச பன நீவரணேஹீ’’தி (படி. ம. 1.153) அச்சந்தஸமீபனித³ஸ்ஸனவசனம் கதம். இத⁴ பன நிக³மனே நீவரணானம் ஸந்தரத்தா தேஹி ச பன நீவரணேஹீதி பரம்முக²னித³ஸ்ஸனவசனம் கதம்.

உபக்கிலேஸஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. வோதா³னஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா

158. வோதா³னே ஞாணானீதி விஸுத்³த⁴ஞாணானி. தம் விவஜ்ஜயித்வாதி யம் புப்³பே³ வுத்தம் அதீதானுதா⁴வனம் சித்தம் விக்கே²பானுபதிதம், தம் விவஜ்ஜயித்வாதி ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். ஏகட்டா²னே ஸமாத³ஹதீதி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் பு²ஸனட்டா²னே ஸமம் ஆத³ஹதி பதிட்டா²பேதி. தத்தே²வ அதி⁴மோசேதீதி ஏகட்டா²னேதி வுத்தே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் பு²ஸனட்டா²னேயேவ ஸன்னிட்ட²பேதி ஸன்னிட்டா²னம் கரோதி. பக்³க³ண்ஹித்வாதி த⁴ம்மவிசயபீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³பா⁴வனாய பக்³க³ஹேத்வா. வினிக்³க³ண்ஹித்வாதி பஸ்ஸத்³தி⁴ஸமாதி⁴உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³பா⁴வனாய வினிக்³க³ண்ஹித்வா. ‘‘ஸதிந்த்³ரியவீரியிந்த்³ரியேஹி பக்³க³ஹேத்வா, ஸதிந்த்³ரியஸமாதி⁴ந்த்³ரியேஹி வினிக்³க³ஹேத்வா’’திபி வத³ந்தி. ஸம்பஜானோ ஹுத்வாதி அஸுப⁴பா⁴வனாதீ³ஹி. புன ஸம்பஜானோ ஹுத்வாதி மேத்தாபா⁴வனாதீ³ஹி. யேன ராகே³ன அனுபதிதம், யேன ப்³யாபாதே³ன அனுபதிதம், தம் பஜஹதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தம் சித்தம் ஈதி³ஸந்தி ஸம்பஜானந்தோ தப்படிபக்கே²ன ராக³ம் பஜஹதி, ப்³யாபாத³ம் பஜஹதீதி வா அத்தோ². பரிஸுத்³த⁴ந்தி நிருபக்கிலேஸம். பரியோதா³தந்தி பப⁴ஸ்ஸரம். ஏகத்தக³தம் ஹோதீதி தம் தம் விஸேஸம் பத்தஸ்ஸ தம் தம் ஏகத்தம் க³தம் ஹோதி.

கதமே தே ஏகத்தாதி இத⁴ யுஜ்ஜமானாயுஜ்ஜமானேபி ஏகத்தே ஏகதோ கத்வா புச்ச²தி. தா³னூபஸக்³கு³பட்டா²னேகத்தந்தி தா³னவத்து²ஸங்கா²தஸ்ஸ தா³னஸ்ஸ உபஸக்³கோ³ வோஸஜ்ஜனம் தா³னூபஸக்³கோ³, தா³னவத்து²பரிச்சாக³சேதனா. தஸ்ஸ உபட்டா²னம் ஆரம்மணகரணவஸேன உபக³ந்த்வா டா²னம் தா³னூபஸக்³கு³பட்டா²னம், ததே³வ ஏகத்தம், தேன வா ஏகத்தம் ஏகக்³க³பா⁴வோ தா³னூபஸக்³கு³பட்டா²னேகத்தம். தா³னவோஸக்³கு³பட்டா²னேகத்தந்தி பாடோ² ஸுந்த³ரதரோ, ஸோ ஏவத்தோ². ஏதேன பது³த்³தா⁴ரவஸேன சாகா³னுஸ்ஸதிஸமாதி⁴ வுத்தோ. பது³த்³தா⁴ரவஸேன வுத்தோபி சேஸ இதரேஸம் திண்ணம்பி ஏகத்தானம் உபனிஸ்ஸயபச்சயோ ஹோதி, தஸ்மா இத⁴ நித்³தி³ட்ட²ந்தி வத³ந்தி. விஸாகா²பி ஹி மஹாஉபாஸிகா ஆஹ – ‘‘இத⁴, ப⁴ந்தே, தி³ஸாஸு வஸ்ஸம்வுட்டா² பி⁴க்கூ² ஸாவத்தி²ம் ஆக³ச்சி²ஸ்ஸந்தி ப⁴க³வந்தம் த³ஸ்ஸனாய, தே ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா புச்சி²ஸ்ஸந்தி ‘இத்த²ன்னாமோ, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு² காலங்கதோ, தஸ்ஸ கா க³தி, கோ அபி⁴ஸம்பராயோ’தி? தம் ப⁴க³வா ப்³யாகரிஸ்ஸதி ஸோதாபத்திப²லே வா ஸகதா³கா³மிப²லே வா அனாகா³மிப²லே வா அரஹத்தே வா. த்யாஹம் உபஸங்கமித்வா புச்சி²ஸ்ஸாமி ‘ஆக³தபுப்³பா³ நு கோ², ப⁴ந்தே, தேன அய்யேன ஸாவத்தீ²’தி? ஸசே மே வக்க²ந்தி ‘ஆக³தபுப்³பா³ தேன பி⁴க்கு²னா ஸாவத்தீ²’தி. நிட்ட²மேத்த² க³ச்சி²ஸ்ஸாமி நிஸ்ஸம்ஸயம் பரிபு⁴த்தம் தேன அய்யேன வஸ்ஸிகஸாடிகா வா ஆக³ந்துகப⁴த்தம் வா க³மிகப⁴த்தம் வா கி³லானப⁴த்தம் வா கி³லானுபட்டா²கப⁴த்தம் வா கி³லானபே⁴ஸஜ்ஜம் வா து⁴வயாகு³ வாதி. தஸ்ஸா மே தத³னுஸ்ஸரந்தியா பாமோஜ்ஜம் ஜாயிஸ்ஸதி, பமுதி³தாய பீதி ஜாயிஸ்ஸதி, பீதிமனாய காயோ பஸ்ஸம்பி⁴ஸ்ஸதி, பஸ்ஸத்³த⁴காயா ஸுக²ம் வேத³யிஸ்ஸாமி, ஸுகி²னியா சித்தம் ஸமாதி⁴யிஸ்ஸதி, ஸா மே ப⁴விஸ்ஸதி இந்த்³ரியபா⁴வனா ப³லபா⁴வனா போ³ஜ்ஜ²ங்க³பா⁴வனா’’தி (மஹாவ. 351). அத² வா ஏகத்தேஸு பட²மம் உபசாரஸமாதி⁴வஸேன வுத்தம், து³தியம் அப்பனாஸமாதி⁴வஸேன, ததியம் விபஸ்ஸனாவஸேன, சதுத்த²ம் மக்³க³ப²லவஸேனாதி வேதி³தப்³ப³ம். ஸமத²ஸ்ஸ நிமித்தம் ஸமத²னிமித்தம். வயோ ப⁴ங்கோ³ ஏவ லக்க²ணம் வயலக்க²ணம். நிரோதோ⁴ நிப்³பா³னம். ஸேஸமேதேஸு தீஸு வுத்தனயேனேவ யோஜேதப்³ப³ம்.

சாகா³தி⁴முத்தானந்தி தா³னே அதி⁴முத்தானம். அதி⁴சித்தந்தி விபஸ்ஸனாபாத³கஸமாதி⁴. விபஸ்ஸகானந்தி ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனதோ பட்டா²ய தீஹி அனுபஸ்ஸனாஹி ஸங்கா²ரே விபஸ்ஸந்தானம். அரியபுக்³க³லானந்தி அட்ட²ன்னம். து³தியாதீ³னி தீணி ஏகத்தானி ஆனாபானஸ்ஸதிவஸேன ஸேஸகம்மட்டா²னவஸேன ச யுஜ்ஜந்தி. சதூஹி டா²னேஹீதி சதூஹி காரணேஹி. ஸமாதி⁴விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லானம் வஸேன ‘‘ஏகத்தக³தம் சித்தம் படிபதா³விஸுத்³தி⁴பக்க²ந்த³ஞ்சேவ ஹோதி உபேக்கா²னுப்³ரூஹிதஞ்ச ஞாணேன ச ஸம்பஹம்ஸித’’ந்தி உத்³தே³ஸபதா³னி. ‘‘பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ கோ ஆதீ³’’திஆதீ³னி தேஸம் உத்³தே³ஸபதா³னம் வித்தா²ரேதுகம்யதாபுச்சா²புப்³ப³ங்க³மானி நித்³தே³ஸபதா³னி. தத்த² படிபதா³விஸுத்³தி⁴பக்க²ந்த³ந்தி படிபதா³ ஏவ நீவரணமலவிஸோத⁴னதோ விஸுத்³தி⁴, தம் படிபதா³விஸுத்³தி⁴ம் பக்க²ந்த³ம் பவிட்ட²ம். உபேக்கா²னுப்³ரூஹிதந்தி தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா²ய ப்³ரூஹிதம் வட்³டி⁴தம். ஞாணேன ச ஸம்பஹம்ஸிதந்தி பரியோதா³பகேன ஞாணேன ஸம்பஹம்ஸிதம் பரியோதா³பிதம் விஸோதி⁴தம். படிபதா³விஸுத்³தி⁴ நாம ஸஸம்பா⁴ரிகோ உபசாரோ, உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா நாம அப்பனா, ஸம்பஹம்ஸனா நாம பச்சவேக்க²ணாதி ஏவமேகே வண்ணயந்தி. யஸ்மா பன ‘‘ஏகத்தக³தம் சித்தம் படிபதா³விஸுத்³தி⁴பக்க²ந்த³ஞ்சேவ ஹோதீ’’திஆதி³ வுத்தம், தஸ்மா அந்தோஅப்பனாயமேவ ஆக³மனவஸேன படிபதா³விஸுத்³தி⁴, தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா²ய கிச்சவஸேன உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா, த⁴ம்மானம் அனதிவத்தனாதி³பா⁴வஸாத⁴னேன பரியோதா³பகஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ கிச்சனிப்ப²த்திவஸேன ஸம்பஹம்ஸனா வேதி³தப்³பா³. கத²ம்? யஸ்மிஞ்ஹி வாரே அப்பனா உப்பஜ்ஜதி, தஸ்மிம் யோ நீவரணஸங்கா²தோ கிலேஸக³ணோ தஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ பரிபந்தோ², ததோ சித்தம் விஸுஜ்ஜ²தி, விஸுத்³த⁴த்தா ஆவரணவிரஹிதம் ஹுத்வா மஜ்ஜி²மம் ஸமத²னிமித்தம் படிபஜ்ஜதி. மஜ்ஜி²மம் ஸமத²னிமித்தம் நாம ஸமப்பவத்தோ அப்பனாஸமாதி⁴யேவ. தத³னந்தரம் பன புரிமசித்தம் ஏகஸந்ததிபரிணாமனயேன தத²த்தம் உபக³ச்ச²மானம் மஜ்ஜி²மம் ஸமத²னிமித்தம் படிபஜ்ஜதி நாம. ஏவம் படிபன்னத்தா தத²த்துபக³மனேன தத்த² பக்க²ந்த³தி நாம. ஏவம் தாவ புரிமசித்தே விஜ்ஜமானாகாரனிப்பா²தி³கா பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணேயேவ ஆக³மனவஸேன படிபதா³விஸுத்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³. ஏவம் விஸுத்³த⁴ஸ்ஸ பன தஸ்ஸ புன விஸோதே⁴தப்³பா³பா⁴வதோ விஸோத⁴னே ப்³யாபாரம் அகரோந்தோ விஸுத்³த⁴ம் சித்தம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி நாம. ஸமத²பா⁴வூபக³மனேன ஸமத²படிபன்னஸ்ஸ புன ஸமாதா³னே ப்³யாபாரம் அகரோந்தோ ஸமத²படிபன்னம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி நாம. ஸமத²படிபன்னபா⁴வதோ ஏவ சஸ்ஸ கிலேஸஸம்ஸக்³க³ம் பஹாய ஏகத்தேன உபட்டி²தஸ்ஸ புன ஏகத்துபட்டா²னே ப்³யாபாரம் அகரோந்தோ ஏகத்துபட்டா²னம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி நாம. ஏவம் தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா²ய கிச்சவஸேன உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா வேதி³தப்³பா³.

யே பனேதே ஏவம் உபேக்கா²னுப்³ரூஹிதே தத்த² ஜாதா ஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸங்கா²தா யுக³னத்³த⁴த⁴ம்மா அஞ்ஞமஞ்ஞம் அனதிவத்தமானா ஹுத்வா பவத்தா, யானி ச ஸத்³தா⁴தீ³னி இந்த்³ரியானி நானாகிலேஸேஹி விமுத்தத்தா விமுத்திரஸேன ஏகரஸானி ஹுத்வா பவத்தானி, யம் சேஸ தது³பக³ம் தேஸம் அனதிவத்தனஏகரஸபா⁴வானம் அனுச்ச²விகம் வீரியம் வாஹயதி, யா சஸ்ஸ தஸ்மிம் க²ணே பவத்தா ஆஸேவனா, ஸப்³பே³பி தே ஆகாரா யஸ்மா ஞாணேன ஸம்கிலேஸவோதா³னேஸு தம் தம் ஆதீ³னவஞ்ச ஆனிஸம்ஸஞ்ச தி³ஸ்வா ததா² ததா² ஸம்பஹம்ஸிதத்தா விஸோதி⁴தத்தா பரியோதா³பிதத்தா நிப்ப²ன்னா, தஸ்மா த⁴ம்மானம் அனதிவத்தனாதி³பா⁴வஸாத⁴னேன பரியோதா³பகஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ கிச்சனிப்ப²த்திவஸேன ஸம்பஹம்ஸனா வேதி³தப்³பா³தி வுத்தம். தத்த² யஸ்மா உபேக்கா²வஸேன ஞாணம் பாகடம் ஹோதி, யதா²ஹ – ‘‘ததா²பக்³க³ஹிதம் சித்தம் ஸாது⁴கம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி, உபேக்கா²வஸேன பஞ்ஞாவஸேன பஞ்ஞிந்த்³ரியம் அதி⁴மத்தம் ஹோதி. உபேக்கா²வஸேன நானத்தகிலேஸேஹி சித்தம் விமுச்சதி, விமோக்க²வஸேன பஞ்ஞாவஸேன பஞ்ஞிந்த்³ரியம் அதி⁴மத்தம் ஹோதி. விமுத்தத்தா தே த⁴ம்மா ஏகரஸா ஹோந்தி, ஏகரஸட்டே²ன பா⁴வனா’’தி (படி. ம. 1.201). தஸ்மா ஞாணகிச்சபூ⁴தா ஸம்பஹம்ஸனா பரியோஸானந்தி வுத்தா.

ஏவம் திவத்தக³தந்திஆதீ³னி தஸ்ஸேவ சித்தஸ்ஸ தோ²மனவசனானி. தத்த² ஏவம் திவத்தக³தந்தி ஏவம் யதா²வுத்தேன விதி⁴னா படிபதா³விஸுத்³தி⁴பக்க²ந்த³னஉபேக்கா²னுப்³ரூஹனாஞாணஸம்பஹம்ஸனாவஸேன திவித⁴பா⁴வம் க³தம். விதக்கஸம்பன்னந்தி கிலேஸக்கோ²ப⁴விரஹிதத்தா விதக்கேன ஸுந்த³ரபா⁴வம் பன்னம் க³தம். சித்தஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னஸம்பன்னந்தி தஸ்மிம்யேவ ஆரம்மணே சித்தஸ்ஸ நிரந்தரப்பவத்திஸங்கா²தேன அதி⁴ட்டா²னேன ஸம்பன்னம் அனூனம். யதா² அதி⁴ட்டா²னவஸியம் அதி⁴ட்டா²னந்தி ஜா²னப்பவத்தி, ததா² இதா⁴பி சித்தஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னந்தி சித்தேகக்³க³தாபி யுஜ்ஜதி. தேன ஹி ஏகஸ்மிம்யேவ ஆரம்மணே சித்தம் அதி⁴ட்டா²தி, ந ஏத்த² விக்கி²பதீதி. ‘‘ஸமாதி⁴ஸம்பன்ன’’ந்தி விஸும் வுத்தத்தா பன வுத்தனயேனேவ க³ஹேதப்³ப³ம். அத² வா ஸமாதி⁴ஸ்ஸேவ ஜா²னஸங்க³ஹிதத்தா சித்தஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னஸம்பன்னந்தி ஜா²னங்க³பஞ்சகவஸேன வுத்தம். ஸமாதி⁴ஸம்பன்னந்தி இந்த்³ரியஸங்க³ஹிதத்தா இந்த்³ரியபஞ்சகவஸேன, து³தியஜ்ஜா²னாதீ³ஸு பன அலப்³ப⁴மானானி பதா³னி பஹாய லப்³ப⁴மானகவஸேன பீதிஸம்பன்னந்திஆதி³ வுத்தம்.

அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³ஸு அட்டா²ரஸஸு மஹாவிபஸ்ஸனாஸு விதக்காத³யோ பரிபுண்ணாயேவ தாஸம் காமாவசரத்தா. ஏதாஸு ச அப்பனாய அபா⁴வதோ படிபதா³விஸுத்³தி⁴ஆத³யோ க²ணிகஸமாதி⁴வஸேன யோஜேதப்³பா³. சதூஸு மக்³கே³ஸு பட²மஜ்ஜா²னிகவஸேன விதக்காதீ³னம் லப்³ப⁴னதோ லப்³ப⁴மானகவஸேனேவ விதக்காத³யோ பரிபுண்ணா வுத்தா. து³தியஜ்ஜா²னிகாதீ³ஸு ஹி மக்³கே³ஸு விதக்காத³யோ ஜா²னேஸு விய பரிஹாயந்தீதி. ஏத்தாவதா தேரஸ வோதா³னஞாணானி வித்தா²ரதோ நித்³தி³ட்டா²னி ஹோந்தி. கத²ம்? ஏகட்டா²னே ஸமாத³ஹனேன தத்தே²வ அதி⁴முச்சனேன கோஸஜ்ஜப்பஜஹனேன உத்³த⁴ச்சப்பஜஹனேன ராக³ப்பஜஹனேன ப்³யாபாத³ப்பஜஹனேன ஸம்பயுத்தானி ச² ஞாணானி, சதூஹி ஏகத்தேஹி ஸம்பயுத்தானி சத்தாரி ஞாணானி, படிபதா³விஸுத்³தி⁴உபேக்கா²னுப்³ரூஹனாஸம்பஹம்ஸனாஹி ஸம்பயுத்தானி தீணி ஞாணானீதி ஏவம் தேரஸ ஞாணானி நித்³தி³ட்டா²னி.

159. ஏவம் ஸந்தேபி ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴பா⁴வனாவஸேன தேஸம் நிப்ப²த்திம் த³ஸ்ஸேதுகாமோ தானி ஞாணானி அனிக³மேத்வாவ நிமித்தம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாதிஆதி³னா நயேன சோத³னாபுப்³ப³ங்க³மம் ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴பா⁴வனாவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேத்வா அந்தே தானி ஞாணானி நிக³மேத்வா த³ஸ்ஸேஸி. தத்த² நிமித்தம் வுத்தமேவ. அனாரம்மணாமேகசித்தஸ்ஸாதி அனாரம்மணா ஏகசித்தஸ்ஸ. ம-காரோ பனேத்த² பத³ஸந்தி⁴கரோ. அனாரம்மணமேகசித்தஸ்ஸாதிபி பாடோ², ஏகஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ ஆரம்மணம் ந ப⁴வந்தீதி அத்தோ². தயோ த⁴ம்மேதி நிமித்தாத³யோ தயோ த⁴ம்மே. பா⁴வனாதி ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴பா⁴வனா. கத²ந்தி பட²மம் வுத்தாய சோத³னாகா³தா²ய அனந்தரம் வுத்தாய பரிஹாரகா³தா²ய அத்த²ம் கதே²துகம்யதாபுச்சா². ந சிமேதி ந ச இமே. ந சமேதிபி பாடோ², ஸோயேவ பத³ச்சே²தோ³. கத²ம் ந ச அவிதி³தா ஹோந்தி, கத²ம் ந ச சித்தம் விக்கே²பம் க³ச்ச²தீதி ஏவம் கத²ம் ஸத்³தோ³ ஸேஸேஹி பஞ்சஹி யோஜேதப்³போ³. பதா⁴னஞ்ச பஞ்ஞாயதீதி ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴பா⁴வனாரம்ப⁴கம் வீரியம் ஸந்தி³ஸ்ஸதி. வீரியஞ்ஹி பத³ஹந்தி தேனாதி பதா⁴னந்தி வுச்சதி. பயோக³ஞ்ச ஸாதே⁴தீதி நீவரணவிக்க²ம்ப⁴கம் ஜா²னஞ்ச யோகீ³ நிப்பா²தே³தி. ஜா²னஞ்ஹி நீவரணவிக்க²ம்ப⁴னாய பயுஞ்ஜீயதீதி பயோகோ³தி வுத்தம். விஸேஸமதி⁴க³ச்ச²தீதி ஸம்யோஜனப்பஹானகரம் மக்³க³ஞ்ச படிலப⁴தி. மக்³கோ³ ஹி ஸமத²விபஸ்ஸனானம் ஆனிஸம்ஸத்தா விஸேஸோதி வுத்தோ. விஸேஸஸ்ஸ ச பமுக²பூ⁴தத்தா ச-காரேன ஸமுச்சயோ ந கதோ.

இதா³னி தம் புச்சி²தமத்த²ம் உபமாய ஸாதே⁴ந்தோ ஸேய்யதா²பி ருக்கோ²திஆதி³மாஹ. தஸ்ஸத்தோ² – யதா² நாம ககசேன பா²லனத்த²ம் வாஸியா தச்சி²த்வா ருக்கோ² பா²லனகாலே நிச்சலபா⁴வத்த²ம் ஸமே பூ⁴மிபதே³ஸே பயோக³க்க²மம் கத்வா ட²பிதோ. ககசேனாதி ஹத்த²ககசேன. ஆக³தேதி ருக்க²ம் பு²ஸித்வா அத்தனோ ஸமீபபா⁴க³ம் ஆக³தே. க³தேதி ருக்க²ம் பு²ஸித்வா பரபா⁴க³ம் க³தே. வா-ஸத்³தோ³ ஸமுச்சயத்தோ². ந அவிதி³தா ஹோந்தீதி ருக்கே² ககசத³ந்தேஹி பு²ட்ட²ம் புரிஸேன பேக்க²மானம் டா²னம் அப்பத்வா தேஸம் ஆக³மனக³மனாபா⁴வதோ ஸப்³பே³பி ககசத³ந்தா விதி³தாவ ஹோந்தி. பதா⁴னந்தி ருக்க²ச்சே²த³னவீரியம். பயோக³ந்தி ருக்க²ச்சே²த³னகிரியம். ‘‘விஸேஸமதி⁴க³ச்ச²தீ’’தி வசனம் உபமாய நத்தி². உபனிப³ந்த⁴னா நிமித்தந்தி உபனிப³ந்த⁴னாய ஸதியா நிமித்தபூ⁴தம் காரணபூ⁴தம் நாஸிகக்³க³ம் வா முக²னிமித்தம் வா. உபனிப³ந்த⁴தி ஏதாய ஆரம்மணே சித்தந்தி உபனிப³ந்த⁴னா நாம ஸதி. நாஸிகக்³கே³ வாதி தீ³க⁴னாஸிகோ நாஸிகக்³கே³. முக²னிமித்தே வாதி ரஸ்ஸனாஸிகோ உத்தரோட்டே². உத்தரோட்டோ² ஹி முகே² ஸதியா நிமித்தந்தி முக²னிமித்தந்தி வுத்தோ. ஆக³தேதி பு²ட்ட²ட்டா²னதோ அப்³ப⁴ந்தரம் ஆக³தே. க³தேதி பு²ட்ட²ட்டா²னதோ ப³ஹித்³தா⁴ க³தே. ந அவிதி³தா ஹோந்தீதி பு²ஸனட்டா²னம் அப்பத்வா அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் ஆக³மனக³மனாபா⁴வதோ ஸப்³பே³பி தே விதி³தா ஏவ ஹோந்தி. கம்மனியம் ஹோதீதி யேன வீரியேன காயோபி சித்தம்பி கம்மனியம் பா⁴வனாகம்மக்க²மம் பா⁴வனாகம்மயோக்³க³ம் ஹோதி. இத³ம் வீரியம் பதா⁴னம் நாமாதி ப²லேன காரணம் வுத்தம் ஹோதி. உபக்கிலேஸா பஹீயந்தீதி விக்க²ம்ப⁴னவஸேன நீவரணானி பஹீயந்தி. விதக்கா வூபஸம்மந்தீதி நானாரம்மணசாரினோ அனவட்டி²தா விதக்கா உபஸமம் க³ச்ச²ந்தி. யேன ஜா²னேன உபக்கிலேஸா பஹீயந்தி, விதக்கா வூபஸம்மந்தி. அயம் பயோகோ³தி பயோக³மபேக்கி²த்வா புல்லிங்க³னித்³தே³ஸோ கதோ. ஸஞ்ஞோஜனா பஹீயந்தீதி தம்தம்மக்³க³வஜ்ஜா² ஸஞ்ஞோஜனா ஸமுச்சே²த³ப்பஹானேன பஹீயந்தி. அனுஸயா ப்³யந்தீஹோந்தீதி பஹீனானம் புன அனுப்பத்தித⁴ம்மகத்தா விக³தோ உப்பாத³ந்தோ வா வயந்தோ வா ஏதேஸந்தி ப்³யந்தா, புப்³பே³ அப்³யந்தா ப்³யந்தா ஹோந்தீதி ப்³யந்தீஹோந்தி, வினஸ்ஸந்தீதி அத்தோ². ஸஞ்ஞோஜனப்பஹானம் அனுஸயப்பஹானேன ஹோதி, ந அஞ்ஞதா²தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் அனுஸயப்பஹானமாஹ. யேன மக்³கே³ன ஸஞ்ஞோஜனா பஹீயந்தி அனுஸயா ப்³யந்தீஹோந்தி, அயம் விஸேஸோதி அத்தோ². சதுத்த²சதுக்கே அரியமக்³க³ஸ்ஸாபி நித்³தி³ட்ட²த்தா இத⁴ அரியமக்³கோ³ வுத்தோ. ஏகசித்தஸ்ஸ ஆரம்மணத்³வயாபா⁴வஸ்ஸ அவுத்தேபி ஸித்³த⁴த்தா தம் அவிஸ்ஸஜ்ஜேத்வாவ ஏவம் இமே தயோ த⁴ம்மா ஏகசித்தஸ்ஸ ஆரம்மணா ந ஹோந்தீதி நிக³மனம் கதம்.

160. இதா³னி தம் பா⁴வனாஸித்³தி⁴ஸாத⁴கம் யோகா³வசரம் து²னந்தோ ஆனாபானஸ்ஸதி யஸ்ஸாதி கா³த²ம் வத்வா தஸ்ஸா நித்³தே³ஸமாஹ. தத்த² ஆனாபானஸ்ஸதியோ யதா² பு³த்³தே⁴ன தே³ஸிதா, ததா² பரிபுண்ணா ஸுபா⁴விதா அனுபுப்³ப³ம் பரிசிதா யஸ்ஸ அத்தி² ஸம்விஜ்ஜந்தி. ஸோ இமம் லோகம் பபா⁴ஸேதி. கிம் விய? அப்³பா⁴ முத்தோவ சந்தி³மா யதா² அப்³பா⁴தீ³ஹி முத்தோ சந்தி³மா இமம் ஓகாஸலோகம் பபா⁴ஸேதி, ததா² ஸோ யோகா³வசரோ இமம் க²ந்தா⁴தி³லோகம் பபா⁴ஸேதீதி கா³தா²ய ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘அப்³பா⁴ முத்தோவ சந்தி³மா’’தி ச பத³ஸ்ஸ நித்³தே³ஸே மஹிகாதீ³னம்பி வுத்தத்தா ஏத்த² ஆதி³ஸத்³த³லோபோ கதோதி வேதி³தப்³போ³. கா³தா²னித்³தே³ஸே நோ பஸ்ஸாஸோ நோ அஸ்ஸாஸோதி ஸோ ஸோயேவ அத்தோ² படிஸேதே⁴ன விஸேஸேத்வா வுத்தோ. உபட்டா²னம் ஸதீதி அஸம்முஸ்ஸனதாய தமேவ அஸ்ஸாஸம் உபக³ந்த்வா டா²னம் ஸதி நாமாதி அத்தோ². ததா² பஸ்ஸாஸம். ஏத்தாவதா ஆனாபானேஸு ஸதி ஆனாபானஸ்ஸதீதி அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி.

இதா³னி ஸதிவஸேனேவ ‘‘யஸ்ஸா’’தி வுத்தம் புக்³க³லம் நித்³தி³ஸிதுகாமோ யோ அஸ்ஸஸதி, தஸ்ஸுபட்டா²தி. யோ பஸ்ஸஸதி, தஸ்ஸுபட்டா²தீதி வுத்தம். யோ அஸ்ஸஸதி, தஸ்ஸ ஸதி அஸ்ஸாஸம் உபக³ந்த்வா திட்ட²தி. யோ பஸ்ஸஸதி, தஸ்ஸ ஸதி பஸ்ஸாஸம் உபக³ந்த்வா திட்ட²தீதி அத்தோ². பரிபுண்ணாதி ஜா²னவிபஸ்ஸனாமக்³க³பரம்பராய அரஹத்தமக்³க³ப்பத்தியா பரிபுண்ணா. தேயேவ ஹி ஜா²னவிபஸ்ஸனாமக்³க³த⁴ம்மே ஸந்தா⁴ய பரிக்³க³ஹட்டே²னாதிஆதி³மாஹ. தே ஹி த⁴ம்மா இமினா யோகி³னா பரிக்³க³ய்ஹமானத்தா பரிக்³க³ஹா, தேன பரிக்³க³ஹட்டே²ன பரிபுண்ணா. தத்த² ஸப்³பே³ஸம் சித்தசேதஸிகானம் அஞ்ஞமஞ்ஞபரிவாரத்தா பரிவாரட்டே²ன பரிபுண்ணா. பா⁴வனாபாரிபூரிவஸேன பரிபூரட்டே²ன பரிபுண்ணா. சதஸ்ஸோ பா⁴வனாதிஆதீ³னி ஸுபா⁴விதாதி வுத்தபத³ஸ்ஸ அத்த²வஸேன வுத்தானி. சதஸ்ஸோ பா⁴வனா ஹேட்டா² வுத்தாயேவ. யானீகதாதி யுத்தயானஸதி³ஸா கதா. வத்து²கதாதி பதிட்ட²ட்டே²ன வத்து²ஸதி³ஸா கதா. அனுட்டி²தாதி பச்சுபட்டி²தா. பரிசிதாதி ஸமந்ததோ சிதா உபசிதா. ஸுஸமாரத்³தா⁴தி ஸுட்டு² ஸமாரத்³தா⁴ ஸுகதா. யத்த² யத்த² ஆகங்க²தீதி யேஸு யேஸு ஜா²னேஸு யாஸு யாஸு விபஸ்ஸனாஸு ஸசே இச்ச²தி. தத்த² தத்தா²தி தேஸு தேஸு ஜா²னேஸு தாஸு தாஸு விபஸ்ஸனாஸு. வஸிப்பத்தோதி வஸீபா⁴வம் ப³ஹுபா⁴வம் பத்தோ. ப³லப்பத்தோதி ஸமத²விபஸ்ஸனாப³லப்பத்தோ. வேஸாரஜ்ஜப்பத்தோதி விஸாரத³பா⁴வம் படுபா⁴வம் பத்தோ. தே த⁴ம்மாதி ஸமத²விபஸ்ஸனா த⁴ம்மா. ஆவஜ்ஜனபடிப³த்³தா⁴தி ஆவஜ்ஜனாயத்தா, ஆவஜ்ஜிதமத்தேயேவ தஸ்ஸ ஸந்தானேன, ஞாணேன வா ஸம்பயோக³ம் க³ச்ச²ந்தீதி அத்தோ². ஆகங்க²படிப³த்³தா⁴தி ருசிஆயத்தா, ரோசிதமத்தேயேவ வுத்தனயேன ஸம்பயோக³ம் க³ச்ச²ந்தீதி அத்தோ². மனஸிகாரோ பனேத்த² ஆவஜ்ஜனாய சித்துப்பாதோ³. ஆகங்க²னாய வேவசனவஸேன அத்த²விவரணத்த²ம் வுத்தோ. தேன வுச்சதி யானீகதாதி ஏவம் கதத்தாயேவ தே யுத்தயானஸதி³ஸா கதா ஹோந்தீதி வுத்தம் ஹோதி.

யஸ்மிம் யஸ்மிம் வத்து²ஸ்மிந்தி ஸோளஸஸு வத்தூ²ஸு ஏகேகஸ்மிம். ஸ்வாதி⁴ட்டி²தந்தி ஸுப்பதிட்டி²தம். ஸூபட்டி²தாதி ஸுட்டு² உபட்டி²தா. ஸம்பயுத்தசித்தஸதீனம் ஸஹேவ ஸகஸககிச்சகரணதோ அனுலோமபடிலோமவஸேன யோஜேத்வா தே த்³வே த⁴ம்மா த³ஸ்ஸிதா. தேன வுச்சதி வத்து²கதாதி ஏவம் பூ⁴தத்தாயேவ கதபதிட்டா² ஹோந்தீதி வுத்தம் ஹோதி. யேன யேன சித்தம் அபி⁴னீஹரதீதி புப்³ப³ப்பவத்திதோ அபனேத்வா யத்த² யத்த² பா⁴வனாவிஸேஸே சித்தம் உபனேதி. தேன தேன ஸதி அனுபரிவத்ததீதி தஸ்மிம் தஸ்மிம்யேவ பா⁴வனாவிஸேஸே ஸதி அனுகூலா ஹுத்வா புப்³ப³ப்பவத்திதோ நிவத்தித்வா பவத்ததி. ‘‘யேன, தேனா’’தி சேத்த² ‘‘யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமீ’’திஆதீ³ஸு (கு². பா. 5.1; ஸு. நி. மங்க³லஸுத்த) விய பு⁴ம்மத்தோ² வேதி³தப்³போ³. தேன வுச்சதி அனுட்டி²தாதி ஏவம் கரணதோயேவ தம் தம் பா⁴வனம் அனுக³ந்த்வா டி²தா ஹோந்தீதி வுத்தம் ஹோதி. ஆனாபானஸ்ஸதியா ஸதிபதா⁴னத்தா வத்து²கதானுட்டி²தபதே³ஸு ஸதியா ஸஹ யோஜனா கதாதி வேதி³தப்³பா³.

யஸ்மா பன பரிபுண்ணாயேவ பரிசிதா ஹோந்தி வட்³டி⁴தா லத்³தா⁴ஸேவனா, தஸ்மா ‘‘பரிபுண்ணா’’திபதே³ வுத்தா தயோ அத்தா² ‘‘பரிசிதா’’திபதே³பி வுத்தா, சதுத்தோ² விஸேஸத்தோ²பி வுத்தோ. தத்த² ஸதியா பரிக்³க³ண்ஹந்தோதி ஸம்பயுத்தாய, புப்³ப³பா⁴கா³ய வா ஸதியா பரிக்³க³ஹேதப்³பே³ பரிக்³க³ண்ஹந்தோ யோகீ³. ஜினாதி பாபகே அகுஸலே த⁴ம்மேதி ஸமுச்சே²த³வஸேன லாமகே கிலேஸே ஜினாதி அபி⁴ப⁴வதி. அயஞ்ச புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னா த⁴ம்மதே³ஸனா. த⁴ம்மேஸு ஹி ஜினந்தேஸு தம்த⁴ம்மஸமங்கீ³புக்³க³லோபி ஜினாதி நாம. தே ச த⁴ம்மா ஸதிம் அவிஹாய அத்தனோ பவத்திக்க²ணே ஜினிதுமாரத்³தா⁴ ஜிதாதி வுச்சந்தி யதா² ‘‘பு⁴ஞ்ஜிதுமாரத்³தோ⁴ பு⁴த்தோ’’தி வுச்சதி. லக்க²ணம் பனேத்த² ஸத்³த³ஸத்த²தோ வேதி³தப்³ப³ம். ஏவம் ஸந்தேபி ‘‘பரிஜிதா’’தி வத்தப்³பே³ ஜ-காரஸ்ஸ ச-காரம் கத்வா ‘‘பரிசிதா’’தி வுத்தம், யதா² ஸம்மா க³தோ³ அஸ்ஸாதி ஸுக³தோதி அத்த²விகப்பே த³-காரஸ்ஸ த-காரோ நிருத்திலக்க²ணேன கதோ, ஏவமிதா⁴பி வேதி³தப்³போ³. இமஸ்மிம் அத்த²விகப்பே பரிசிதாதி பத³ம் கத்துஸாத⁴னம், புரிமானி தீணி கம்மஸாத⁴னானி.

சத்தாரோ ஸுஸமாரத்³தா⁴தி சத்தாரோ ஸுஸமாரத்³த⁴த்தா²தி வுத்தம் ஹோதி, அத்த²ஸத்³த³ஸ்ஸ லோபோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸுஸமாரத்³தா⁴தி பத³ஸ்ஸ அத்தா²பி ஹி இத⁴ ஸுஸமாரத்³தா⁴தி வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³, ஸுஸமாரத்³த⁴த⁴ம்மா வா. சதுரத்த²பே⁴த³தோ சத்தாரோதி வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³, ந த⁴ம்மபே⁴த³தோ. யஸ்மா பன ஸுபா⁴விதாயேவ ஸுஸமாரத்³தா⁴ ஹோந்தி, ந அஞ்ஞே, தஸ்மா தயோ பா⁴வனத்தா² இதா⁴பி வுத்தா. ஆஸேவனத்தோ²பி தீஸு வுத்தேஸு வுத்தோயேவ ஹோதி, தஸ்மா தம் அவத்வா தப்பச்சனீகானம் ஸுஸமூஹதத்தோ² வுத்தோ. பச்சனீகஸமுக்³கா⁴தேன ஹி ஆரத்³த⁴பரியோஸானம் பஞ்ஞாயதி, தேன ஸுஸமாரத்³த⁴ஸ்ஸ ஸிகா²ப்பத்தோ அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி. தத்த² தப்பச்சனீகானந்தி தேஸம் ஜா²னவிபஸ்ஸனாமக்³கா³னம் படிபக்க²பூ⁴தானம். கிலேஸானந்தி காமச்ச²ந்தா³தீ³னம் நிச்சஸஞ்ஞாதி³ஸம்பயுத்தானம் ஸக்காயதி³ட்டா²தீ³னஞ்ச. ஸுஸமூஹதத்தாதி விக்க²ம்ப⁴னதத³ங்க³ஸமுச்சே²த³வஸேன ஸுட்டு² ஸமூஹதத்தா நாஸிதத்தா. போத்த²கேஸு பன ‘‘ஸுஸமுக்³கா⁴தத்தா’’தி லிக²ந்தி, தம் ந ஸுந்த³ரம்.

161. புன தஸ்ஸேவ பத³ஸ்ஸ அஞ்ஞம்பி அத்த²விகப்பம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸுஸமந்திஆதி³மாஹ. தத்த² தத்த² ஜாதாதி தஸ்மிம் ஸிகா²ப்பத்தபா⁴வனாவிஸேஸே ஜாதா. அனவஜ்ஜாதி கிலேஸானம் ஆரம்மணபா⁴வானுபக³மனேன கிலேஸதோ³ஸவிரஹிதா. குஸலாதி ஜாதிவஸேன குஸலா. போ³தி⁴பக்கி²யாதி பு³ஜ்ஜ²னட்டே²ன போ³தீ⁴தி லத்³த⁴னாமஸ்ஸ அரியஸ்ஸ பக்கே² ப⁴வத்தா போ³தி⁴பக்கி²யா. பக்கே² ப⁴வத்தாதி ஹி உபகாரபா⁴வே டி²தத்தா. தே ச ‘‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா, சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³, பஞ்சிந்த்³ரியானி, பஞ்ச ப³லானி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³’’தி (ம. நி. 3.35; சூளனி. மேத்தகூ³மாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 22; மி. ப. 5.4.1) ஸத்ததிம்ஸ த⁴ம்மா. இத³ம் ஸமந்தி இத³ம் மக்³க³க்க²ணே த⁴ம்மஜாதம் ஸமுச்சே²த³வஸேன கிலேஸே ஸமேதி வினாஸேதீதி ஸமம் நாம. நிரோதோ⁴ நிப்³பா³னந்தி து³க்க²னிரோத⁴த்தா நிரோதோ⁴, வானஸங்கா²தாய தண்ஹாய அபா⁴வா நிப்³பா³னம். இத³ம் ஸுஸமந்தி இத³ம் நிப்³பா³னம் ஸப்³ப³ஸங்க²தவிஸமாபக³தத்தா ஸுட்டு² ஸமந்தி ஸுஸமம் நாம. ஞாதந்தி போ³தி⁴பக்கி²யஸங்கா²தம் ஸமம் அஸம்மோஹதோ ஞாணேன ஞாதம், நிப்³பா³னஸங்கா²தம் ஸுஸமம் ஆரம்மணதோ ஞாணேன ஞாதம். ததே³வ த்³வயம் தேனேவ சக்கு²னா விய தி³ட்ட²ம். விதி³தந்தி ததே³வ த்³வயம் ஸந்தானே உப்பாத³னேன ஆரம்மணகரணேன ச படிலத்³த⁴ம். ஞாதம் விய பஞ்ஞாய ஸச்சி²கதம் ப²ஸ்ஸிதஞ்ச. ‘‘அஸல்லீனம் அஸம்முட்டா² அஸாரத்³தோ⁴ ஏகக்³க³’’ந்தி புரிமஸ்ஸ புரிமஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ அத்த²ப்பகாஸனம். தத்த² ஆரத்³த⁴ந்தி பட்ட²பிதம். அஸல்லீனந்தி அஸங்குசிதம். உபட்டி²தாதி உபக³ந்த்வா டி²தா. அஸம்முட்டா²தி அவினட்டா². பஸ்ஸத்³தோ⁴தி நிப்³பு³தோ. அஸாரத்³தோ⁴தி நித்³த³ரதோ². ஸமாஹிதந்தி ஸமம் ட²பிதம். ஏகக்³க³ந்தி அவிக்கி²த்தம்.

‘‘சத்தாரோ ஸுஸமாரத்³தா⁴’’திஆதி³ ஸகலஸ்ஸ ஸுஸமாரத்³த⁴வசனஸ்ஸ மூலத்தோ². ‘‘அத்தி² ஸம’’ந்திஆதி³ பன ஸுஸமவசனஸ்ஸ, ‘‘ஞாத’’ந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴வசனஸ்ஸ விகப்பத்தா². தத்தா²யம் பத³த்த²ஸம்ஸந்த³னா – ‘‘ஸமா ச ஸுஸமா ச ஸமஸுஸமா’’தி வத்தப்³பே³ ஏகதே³ஸஸரூபேகஸேஸம் கத்வா ‘‘ஸுஸமா’’ இச்சேவ வுத்தா யதா² நாமஞ்ச ரூபஞ்ச நாமரூபஞ்ச நாமரூபந்தி. ‘‘இத³ம் ஸமம், இத³ம் ஸுஸம’’ந்தி பன அனஞ்ஞாபேக்க²ம் கத்வா நபும்ஸகவசனம் கதம். யஸ்மா பன ஞாதம்பி தி³ட்ட²ந்தி வுச்சதி, தி³ட்ட²ஞ்ச ஆரத்³த⁴ஞ்ச அத்த²தோ ஏகம். விதி³தஸச்சி²கதப²ஸ்ஸிதானி பன ஞாதவேவசனானி, தஸ்மா ஞாதந்தி ஆரத்³த⁴த்தோ²யேவ வுத்தோ ஹோதி.

ஆரத்³த⁴ம் ஹோதி வீரியம் அஸல்லீனந்தி அயம் பன ஆரத்³த⁴வசனஸ்ஸ உஜுகத்தோ²யேவ. உபட்டி²தா ஸதீதிஆதீ³னி பன ஸம்பயுத்தவீரியஸ்ஸ உபகாரகத⁴ம்மத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தானி, ந ஆரத்³த⁴வசனஸ்ஸ அத்த²த³ஸ்ஸனத்த²ம். புரிமேன அத்தே²ன ஸுட்டு² ஸமாரத்³தா⁴தி ஸுஸமாரத்³தா⁴ ச, இமினா அத்தே²ன ஸுஸமா ஆரத்³தா⁴தி ஸுஸமாரத்³தா⁴ ச ஏகஸேஸே கதே ‘‘ஸுஸமாரத்³தா⁴’’தி வுச்சந்தி. இமமத்த²ம் பரிக்³க³ஹேத்வா ‘‘தேன வுச்சதி ஸுஸமாரத்³தா⁴’’தி வுத்தம்.

அனுபுப்³ப³ந்தி யதா²னுக்கமேனாதி அத்தோ², புப்³ப³ம் புப்³ப³ம் அனூதி வுத்தம் ஹோதி. தீ³க⁴ம் அஸ்ஸாஸவஸேனாதி தீ³க⁴ந்தி வுத்தஅஸ்ஸாஸவஸேன. புரிமா புரிமாதி புரிமா புரிமா ஸதி. ஏதேன புப்³ப³ந்திபத³ஸ்ஸ அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி. பச்சி²மா பச்சி²மாதி ஸதியேவ. ஏதேன அனூதிபத³ஸ்ஸ அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி. உப⁴யேன புப்³ப³ஞ்ச அனு ச பரிசிதாதி அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி. உபரி ஸோளஸ வத்தூ²னி வித்தா²ரேத்வா வசனதோ இத⁴ ஸங்கி²பித்வா ‘‘படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸீ’’தி அந்திமமேவ த³ஸ்ஸிதம். யஸ்மா ஸிகா²ப்பத்தபா⁴வனஸ்ஸ ஸப்³பா³பி ஆனாபானஸ்ஸதியோ புனப்புனம் யதா²ருசி பவத்தனதோ அனுபரிசிதாபி ஹோந்தி. தேன வுத்தம் – ‘‘அஞ்ஞமஞ்ஞம் பரிசிதா சேவ ஹோந்தி அனுபரிசிதா சா’’தி.

யத²த்தா²தி யதா²ஸபா⁴வத்தா². அத்தத³மத²த்தோ²தி அரஹத்தமக்³க³க்க²ணே அத்தனோ நிப்³பி³ஸேவனத்தோ². ஸமத²த்தோ²தி ஸீதிபா⁴வத்தோ². பரினிப்³பா³பனத்தோ²தி கிலேஸபரினிப்³பா³னேன. அபி⁴ஞ்ஞத்தோ²தி ஸப்³ப³த⁴ம்மவஸேன. பரிஞ்ஞத்தா²த³யோ மக்³க³ஞாணகிச்சவஸேன. ஸச்சாபி⁴ஸமயத்தோ² சதுன்னம் ஸச்சானம் ஏகபடிவேத⁴த³ஸ்ஸனவஸேன. நிரோதே⁴ பதிட்டா²பகத்தோ² ஆரம்மணகரணவஸேன.

பு³த்³தோ⁴திபத³ஸ்ஸ அபா⁴வேபி பு³த்³தே⁴னாதிபதே³ யோ ஸோ பு³த்³தோ⁴, தம் நித்³தி³ஸிதுகாமேன பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம். ஸயம்பூ⁴தி உபதே³ஸம் வினா ஸயமேவ பூ⁴தோ. அனாசரியகோதி ஸயம்பூ⁴பத³ஸ்ஸ அத்த²விவரணம். யோ ஹி ஆசரியம் வினா ஸச்சானி படிவிஜ்ஜ²தி, ஸோ ஸயம்பூ⁴ நாம ஹோதி. புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸூதிஆதி³ அனாசரியகபா⁴வஸ்ஸ அத்த²ப்பகாஸனம். அனனுஸ்ஸுதேஸூதி ஆசரியம் அனனுஸ்ஸுதேஸு. ஸாமந்தி ஸயமேவ. அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜீ²தி பு⁴ஸம் ஸம்மா படிவிஜ்ஜி². தத்த² ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பாபுணீதி தேஸு ச ஸச்சேஸு ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வம் பாபுணி. யதா² ஸச்சானி படிவிஜ்ஜ²ந்தா ஸப்³ப³ஞ்ஞுனோ ஹோந்தி, ததா² ஸச்சானம் படிவித்³த⁴த்தா ஏவம் வுத்தம். ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோதிபி பாடோ². ப³லேஸு ச வஸீபா⁴வந்தி த³ஸஸு ச ததா²க³தப³லேஸு இஸ்ஸரபா⁴வம் பாபுணி. யோ ஸோ ஏவம் பூ⁴தோ, ஸோ பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. தத்த² ஸப்³பே³ஸு த⁴ம்மேஸு அப்படிஹதஞாணனிமித்தானுத்தரவிமோக்கா²தி⁴க³மபரிபா⁴விதம் க²ந்த⁴ஸந்தானம் உபாதா³ய பண்ணத்திகோ, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதபத³ட்டா²னம் வா ஸச்சாபி⁴ஸம்போ³தி⁴முபாதா³ய பண்ணத்திகோ ஸத்தவிஸேஸோ பு³த்³தோ⁴. ஏத்தாவதா அத்த²தோ பு³த்³த⁴விபா⁴வனா கதா ஹோதி.

162. இதா³னி ப்³யஞ்ஜனதோ விபா⁴வேந்தோ பு³த்³தோ⁴தி கேனட்டே²ன பு³த்³தோ⁴திஆதி³மாஹ. தத்த² யதா² லோகே அவக³ந்தா அவக³தோதி வுச்சதி, ஏவம் பு³ஜ்ஜி²தா ஸச்சானீதி பு³த்³தோ⁴. யதா² பண்ணஸோஸா வாதா பண்ணஸுஸாதி வுச்சந்தி, ஏவம் போ³தே⁴தா பஜாயாதி பு³த்³தோ⁴. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய பு³த்³தோ⁴தி ஸப்³ப³த⁴ம்மபு³ஜ்ஜ²னஸமத்தா²ய பு³த்³தி⁴யா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. ஸப்³ப³த³ஸ்ஸாவிதாய பு³த்³தோ⁴தி ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் ஞாணசக்கு²னா தி³ட்ட²த்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. அனஞ்ஞனேய்யதாய பு³த்³தோ⁴தி அஞ்ஞேன அபோ³த⁴னீயதோ ஸயமேவ பு³த்³த⁴த்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. விஸவிதாய பு³த்³தோ⁴தி நானாகு³ணவிஸவனதோ பது³மமிவ விகஸனட்டே²ன பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. கீ²ணாஸவஸங்கா²தேன பு³த்³தோ⁴திஆதீ³ஹி ச²ஹி பரியாயேஹி சித்தஸங்கோசகரத⁴ம்மப்பஹானேன நித்³த³க்க²யவிபு³த்³தோ⁴ புரிஸோ விய ஸப்³ப³கிலேஸனித்³த³க்க²யவிபு³த்³த⁴த்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. ஸங்கா² ஸங்கா²தந்தி அத்த²தோ ஏகத்தா ஸங்கா²தேனாதி வசனஸ்ஸ கோட்டா²ஸேனாதி அத்தோ². தண்ஹாலேபதி³ட்டி²லேபாபா⁴வேன நிருபலேபஸங்கா²தேன. ஸவாஸனானம் ஸப்³ப³கிலேஸானம் பஹீனத்தா ஏகந்தவசனேன விஸேஸேத்வா ஏகந்தவீதராகோ³திஆதி³ வுத்தம். ஏகந்தனிக்கிலேஸோதி ராக³தோ³ஸமோஹாவஸேஸேஹி ஸப்³ப³கிலேஸேஹி நிக்கிலேஸோ. ஏகாயனமக்³க³ம் க³தோதி பு³த்³தோ⁴தி க³மனத்தா²னம் தா⁴தூனம் பு³ஜ்ஜ²னத்த²த்தா பு³ஜ்ஜ²னத்தா²பி தா⁴துயோ க³மனத்தா² ஹோந்தி, தஸ்மா ஏகாயனமக்³க³ம் க³தத்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. ஏகாயனமக்³கோ³தி சேத்த² –

‘‘மக்³கோ³ பந்தோ² பதோ² பஜ்ஜோ, அஞ்ஜஸம் வடுமாயனம்;

நாவா உத்தரஸேது ச, குல்லோ ச பி⁴ஸி ஸங்கமோ’’தி . (சூளனி. பாராயனத்து²திகா³தா²னித்³தே³ஸ 101) –

மக்³க³ஸ்ஸ ப³ஹூஸு நாமேஸு அயனனாமேன வுத்தோ. தஸ்மா ஏகமக்³க³பூ⁴தோ மக்³கோ³, ந த்³வேதா⁴பத²பூ⁴தோதி அத்தோ². அத² வா ஏகேன அயிதப்³போ³ மக்³கோ³தி ஏகாயனமக்³கோ³. ஏகேனாதி க³ணஸங்க³ணிகம் பஹாய பவிவேகேன சித்தேன. அயிதப்³போ³தி படிபஜ்ஜிதப்³போ³. அயந்தி வா ஏதேனாதி அயனோ, ஸம்ஸாரதோ நிப்³பா³னம் க³ச்ச²ந்தீதி அத்தோ². ஏகேஸம் அயனோ ஏகாயனோ. ஏகேதி ஸேட்டா², ஸப்³ப³ஸத்தஸேட்டா² ச ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, தஸ்மா ஏகாயனமக்³கோ³தி ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴னம் அயனபூ⁴தோ மக்³கோ³தி வுத்தம் ஹோதி. அயதீதி வா அயனோ, க³ச்ச²தி பவத்ததீதி அத்தோ². ஏகஸ்மிம் அயனோ மக்³கோ³தி ஏகாயனமக்³கோ³, ஏகஸ்மிம்யேவ பு³த்³த⁴ஸாஸனே பவத்தமானோ மக்³கோ³, ந அஞ்ஞத்தா²தி வுத்தம் ஹோதி. அபி ச ஏகம் அயதீதி ஏகாயனோ, புப்³ப³பா⁴கே³ நானாமுக²பா⁴வனானயப்பவத்தோபி அபரபா⁴கே³ ஏகம் நிப்³பா³னமேவ க³ச்ச²தீதி வுத்தம் ஹோதி, தஸ்மா ஏகாயனமக்³கோ³தி ஏகனிப்³பா³னக³மனமக்³கோ³தி அத்தோ². ஏகோ அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி பு³த்³தோ⁴தி ந பரேஹி பு³த்³த⁴த்தா பு³த்³தோ⁴, கிம் பன ஸயமேவ அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴த்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. அபு³த்³தி⁴விஹதத்தா பு³த்³தி⁴படிலாபா⁴ பு³த்³தோ⁴தி பு³த்³தி⁴ பு³த்³த⁴ம் போ³தோ⁴தி பரியாயவசனமேதம். தத்த² யதா² நீலரத்தகு³ணயோகா³ நீலோ படோ ரத்தோ படோதி வுச்சதி, ஏவம் பு³த்³த⁴கு³ணயோகா³ பு³த்³தோ⁴தி ஞாபேதும் வுத்தம்.

ததோ பரம் பு³த்³தோ⁴தி நேதம் நாமந்திஆதி³ ‘‘அத்த²மனுக³தா அயம் பஞ்ஞத்தீ’’தி ஞாபனத்த²ம் வுத்தம். தத்த² மித்தா ஸஹாயா. அமச்சா ப⁴ச்சா. ஞாதீ பிதுபக்கி²கா. ஸாலோஹிதா மாதுபக்கி²கா. ஸமணா பப்³ப³ஜ்ஜூபக³தா. ப்³ராஹ்மணா போ⁴வாதி³னோ, ஸமிதபாபபா³ஹிதபாபா வா. தே³வதா ஸக்காத³யோ ப்³ரஹ்மானோ ச. விமோக்க²ந்திகந்தி விமோக்கோ² அரஹத்தமக்³கோ³, விமோக்க²ஸ்ஸ அந்தோ அரஹத்தப²லம், தஸ்மிம் விமோக்க²ந்தே ப⁴வம் விமோக்க²ந்திகம் நாம. ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வோ ஹி அரஹத்தமக்³கே³ன ஸிஜ்ஜ²தி, அரஹத்தப²லோத³யே ஸித்³தோ⁴ ஹோதி, தஸ்மா ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வோ விமோக்க²ந்தே ப⁴வோ ஹோதி. தம் நேமித்திகம்பி நாமம் விமோக்க²ந்தே ப⁴வம் நாம ஹோதி. தேன வுத்தம் – ‘‘விமோக்க²ந்திகமேதம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தான’’ந்தி. போ³தி⁴யா மூலே ஸஹ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ படிலாபா⁴தி மஹாபோ³தி⁴ருக்க²மூலே யதா²வுத்தக்க²ணே ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ படிலாபே⁴ன ஸஹ. ஸச்சி²கா பஞ்ஞத்தீதி அரஹத்தப²லஸச்சி²கிரியாய, ஸப்³ப³த⁴ம்மஸச்சி²கிரியாய வா ஜாதா பஞ்ஞத்தி. யதி³த³ம் பு³த்³தோ⁴தி யா அயம் பு³த்³தோ⁴தி பஞ்ஞத்தி, அயம் ப்³யஞ்ஜனதோ பு³த்³த⁴விபா⁴வனா.

‘‘யதா² பு³த்³தே⁴ன தே³ஸிதா’’திகா³தா²பாத³ஸ்ஸ பன இமினா பத³பா⁴ஜனீயே வுத்தத்தே²ன அயம் ஸம்ஸந்த³னா – ஆனாபானஸ்ஸதியோ ச யதா² பு³த்³தே⁴ன தே³ஸிதா, யேன பகாரேன தே³ஸிதா. யதா²ஸத்³தே³ன ஸங்க³ஹிதா த³ஸ யத²த்தா² ச யதா² பு³த்³தே⁴ன தே³ஸிதா, யேன பகாரேன தே³ஸிதாதி பகாரத்த²ஸ்ஸ ச யதா²ஸத்³த³ஸ்ஸ, ஸபா⁴வத்த²ஸ்ஸ ச யதா²ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸரூபேகஸேஸவஸேன ஏகஸேஸம் கத்வா ‘‘யதா²’’தி வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். பத³பா⁴ஜனீயே பனஸ்ஸ யத²த்தே²ஸு ஏகேகஸ்ஸ யோஜனாவஸேன ‘‘தே³ஸிதோ’’தி ஏகவசனம் கதம்.

‘‘ஸோதி க³ஹட்டோ² வா ஹோதி பப்³ப³ஜிதோ வா’’தி வுத்தத்தா ஆதி³பதே³பி யஸ்ஸ க³ஹட்ட²ஸ்ஸ வா பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ வாதி வுத்தமேவ ஹோதி. லோகத்தோ² வுத்தோயேவ. பபா⁴ஸேதீதி அத்தனோ ஞாணஸ்ஸ பாகடம் கரோதீதி அத்தோ². அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴த்தாதி ஸாவகபாரமிஞாணேனபி படிவித்³த⁴பா⁴வேன. ஓபா⁴ஸேதீதி காமாவசரபூ⁴தம் லோகம். பா⁴ஸேதீதி ரூபாவசரபூ⁴தம் லோகம். பபா⁴ஸேதீதி அரூபாவசரபூ⁴தம் லோகம்.

அரியஞாணந்தி அரஹத்தமக்³க³ஞாணம். மஹிகா முத்தோதி மஹிகாய முத்தோ. மஹிகாதி நீஹாரோ வுச்சதி. மஹியா முத்தோதிபி பாடோ². தூ⁴மரஜா முத்தோதி தூ⁴மதோ ச ரஜதோ ச முத்தோ. ராஹுக³ஹணா விப்பமுத்தோதி ராஹுனோ சந்த³ஸ்ஸ ஆஸன்னுபக்கிலேஸத்தா த்³வீஹி உபஸக்³கே³ஹி விஸேஸேத்வா வுத்தம். பா⁴ஸதே இதி ஸஓபா⁴ஸட்டே²ன. தபதே இதி ஸதேஜட்டே²ன. விரோசதே இதி ருசிரட்டே²ன. ஏவமேவந்தி ஏவம் ஏவம். யஸ்மா பன சந்தோ³பி ஸயம் பா⁴ஸந்தோ தபந்தோ விரோசந்தோ இமம் ஓகாஸலோகம் ஓபா⁴ஸேதி, பி⁴க்கு² ச பஞ்ஞாய பா⁴ஸந்தோ தபந்தோ விரோசந்தோ இமம் க²ந்தா⁴தி³லோகம் பஞ்ஞாய ஓபா⁴ஸேதி, தஸ்மா உப⁴யத்ராபி ‘‘பா⁴ஸேதீ’’தி அவத்வா ‘‘பா⁴ஸதே’’ இச்சேவ வுத்தம். ஏவஞ்ஹி வுத்தே ஹேதுஅத்தோ²பி வுத்தோ ஹோதி. அதிவிஸத³தராப⁴ஸூரியோபமம் அக்³க³ஹேத்வா கஸ்மா சந்தோ³பமா க³ஹிதாதி சே? ஸப்³ப³கிலேஸபரிளாஹவூபஸமேன ஸந்தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஸந்தகு³ணயுத்தசந்தோ³பமா அனுச்ச²விகாதி க³ஹிதாதி வேதி³தப்³ப³ம். ஏவம் ஆனாபானஸ்ஸதிபா⁴வனாஸித்³தி⁴ஸாத⁴கம் யோகா³வசரம் து²னித்வா இமானி தேரஸ வோதா³னே ஞாணானீதி தானி ஞாணானி நிக³மேத்வா த³ஸ்ஸேதீதி.

வோதா³னஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. ஸதோகாரிஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா

163. ஸதோகாரிஞாணனித்³தே³ஸே மாதிகாயம் இத⁴ பி⁴க்கூ²தி இமஸ்மிம் ஸாஸனே பி⁴க்கு². அயஞ்ஹி ஏத்த² இத⁴-ஸத்³தோ³ ஸப்³ப³ப்பகாரஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴னிப்³ப³த்தகஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஸன்னிஸ்ஸயபூ⁴தஸாஸனபரிதீ³பனோ, அஞ்ஞஸாஸனஸ்ஸ ததா²பா⁴வபடிஸேத⁴னோ ச. வுத்தஞ்ஹேதம் – ‘‘இதே⁴வ, பி⁴க்க²வே, ஸமணோ…பே… ஸுஞ்ஞா பரப்பவாதா³ ஸமணேபி⁴ அஞ்ஞேஹீ’’தி (ம. நி. 1.139; அ. நி. 4.241).

அரஞ்ஞக³தோ வா ருக்க²மூலக³தோ வா ஸுஞ்ஞாகா³ரக³தோ வாதி இத³மஸ்ஸ ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴ பா⁴வனானுரூபஸேனாஸனபரிக்³க³ஹபரிதீ³பனம். இமஸ்ஸ ஹி பி⁴க்கு²னோ தீ³க⁴ரத்தம் ரூபாதீ³ஸு ஆரம்மணேஸு அனுவிஸடம் சித்தம் ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴ஆரம்மணம் அபி⁴ருஹிதும் ந இச்ச²தி, கூடகோ³ணயுத்தரதோ² விய உப்பத²மேவ தா⁴வதி. தஸ்மா ஸேய்யதா²பி நாம கோ³போ கூடதே⁴னுயா ஸப்³ப³ம் கீ²ரம் பிவித்வா வட்³டி⁴தம் கூடவச்ச²ம் த³மேதுகாமோ தே⁴னுதோ அபனேத்வா ஏகமந்தே மஹந்தம் த²ம்ப⁴ம் நிக²ணித்வா தத்த² யோத்தேன ப³ந்தே⁴ய்ய, அத²ஸ்ஸ ஸோ வச்சோ² இதோ சிதோ ச விப்ப²ந்தி³த்வா பலாயிதும் அஸக்கோந்தோ தமேவ த²ம்ப⁴ம் உபனிஸீதே³ய்ய வா உபனிபஜ்ஜேய்ய வா, ஏவமேவ இமினாபி பி⁴க்கு²னா தீ³க⁴ரத்தம் ரூபாரம்மணாதி³ரஸபானவட்³டி⁴தம் து³ட்ட²சித்தம் த³மேதுகாமேன ரூபாதி³ஆரம்மணதோ அபனேத்வா அரஞ்ஞம் வா ருக்க²மூலம் வா ஸுஞ்ஞாகா³ரம் வா பவேஸேத்வா தத்த² அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸத²ம்பே⁴ ஸதியோத்தேன ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். ஏவமஸ்ஸ தம் சித்தம் இதோ சிதோ ச விப்ப²ந்தி³த்வாபி புப்³பே³ ஆசிண்ணாரம்மணம் அலப⁴மானம் ஸதியோத்தம் சி²ந்தி³த்வா பலாயிதும் அஸக்கோந்தம் தமேவாரம்மணம் உபசாரப்பனாவஸேன உபனிஸீத³தி சேவ உபனிபஜ்ஜதி ச. தேனாஹு போராணா –

‘‘யதா² த²ம்பே⁴ நிப³ந்தே⁴ய்ய, வச்ச²ம் த³மம் நரோ இத⁴;

ப³ந்தே⁴ய்யேவம் ஸகம் சித்தம், ஸதியாரம்மணே த³ள்ஹ’’ந்தி. (விஸுத்³தி⁴. 1.217; பாரா. அட்ட². 2.165; தீ³. நி. அட்ட². 2.374; ம. நி. அட்ட². 1.107) –

ஏவமஸ்ஸ தம் ஸேனாஸனம் பா⁴வனானுரூபம் ஹோதி. அத² வா யஸ்மா இத³ம் கம்மட்டா²னப்பபே⁴தே³ முத்³த⁴பூ⁴தம் ஸப்³ப³பு³த்³த⁴பச்சேகபு³த்³த⁴பு³த்³த⁴ஸாவகானம் விஸேஸாதி⁴க³மதி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரபத³ட்டா²னம் ஆனாபானஸ்ஸதிகம்மட்டா²னம் இத்தி²புரிஸஹத்தி²அஸ்ஸாதி³ஸத்³த³ஸமாகுலம் கா³மந்தம் அபரிச்சஜித்வா ந ஸுகரம் பா⁴வேதும் ஸத்³த³கண்டகத்தா ஜா²னஸ்ஸ. அகா³மகே பன அரஞ்ஞே ஸுகரம் யோகா³வசரேன இத³ம் கம்மட்டா²னம் பரிக்³க³ஹேத்வா ஆனாபானசதுக்கஜ்ஜா²னம் நிப்³ப³த்தேத்வா ததே³வ பாத³கம் கத்வா ஸங்கா²ரே ஸம்மஸித்வா அக்³க³ப²லம் அரஹத்தம் பாபுணிதும். தஸ்மா தஸ்ஸ அனுரூபம் ஸேனாஸனம் உபதி³ஸந்தோ ப⁴க³வா ‘‘அரஞ்ஞக³தோ வா’’திஆதி³மாஹ, ததே²வ தே²ரோ.

வத்து²விஜ்ஜாசரியோ விய ஹி ப⁴க³வா, ஸோ யதா² வத்து²விஜ்ஜாசரியோ நக³ரபூ⁴மிம் பஸ்ஸித்வா ஸுட்டு² உபபரிக்கி²த்வா ‘‘ஏத்த² நக³ரம் மாபேதா²’’தி உபதி³ஸதி, ஸோத்தி²னா ச நக³ரே நிட்டி²தே ராஜகுலதோ மஹாஸக்காரம் லப⁴தி, ஏவமேவம் யோகா³வசரஸ்ஸ அனுரூபம் ஸேனாஸனம் உபபரிக்கி²த்வா ‘‘ஏத்த² கம்மட்டா²னம் அனுயுஞ்ஜிதப்³ப³’’ந்தி உபதி³ஸதி, ததோ தத்த² கம்மட்டா²னமனுயுத்தேன யோகி³னா கமேன அரஹத்தே பத்தே ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ வத ஸோ ப⁴க³வா’’தி மஹந்தம் ஸக்காரம் லப⁴தி. அயம் பன பி⁴க்கு² ‘‘தீ³பிஸதி³ஸோ’’தி வுச்சதி. யதா² ஹி மஹாதீ³பிராஜா அரஞ்ஞே திணக³ஹனம் வா வனக³ஹனம் வா பப்³ப³தக³ஹனம் வா நிஸ்ஸாய நிலீயித்வா வனமஹிம்ஸகோ³கண்ணஸூகராத³யோ மிகே³ க³ண்ஹாதி, ஏவமேவம் அயம் அரஞ்ஞாதீ³ஸு கம்மட்டா²னமனுயுஞ்ஜந்தோ பி⁴க்கு² யதா²க்கமேன ஸோதாபத்திஸகதா³கா³மிஅனாகா³மிஅரஹத்தமக்³கே³ சேவ அரியப²லானி ச க³ண்ஹாதீதி வேதி³தப்³போ³. தேனாஹு போராணா –

‘‘யதா²பி தீ³பிகோ நாம, நிலீயித்வா க³ண்ஹதே மிகே³;

ததே²வாயம் பு³த்³த⁴புத்தோ, யுத்தயோகோ³ விபஸ்ஸகோ;

அரஞ்ஞம் பவிஸித்வான, க³ண்ஹாதி ப²லமுத்தம’’ந்தி. (மி. ப. 6.1.5);

தேனஸ்ஸ பரக்கமஜவயோக்³க³பூ⁴மிம் அரஞ்ஞஸேனாஸனம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அரஞ்ஞக³தோ வா’’திஆதி³மாஹ.

தத்த² அரஞ்ஞக³தோதி உபரி வுத்தலக்க²ணம் யம்கிஞ்சி பவிவேகஸுக²ம் அரஞ்ஞம் க³தோ. ருக்க²மூலக³தோதி ருக்க²ஸமீபம் க³தோ. ஸுஞ்ஞாகா³ரக³தோதி ஸுஞ்ஞம் விவித்தோகாஸம் க³தோ. ஏத்த² ச ட²பேத்வா அரஞ்ஞஞ்ச ருக்க²மூலஞ்ச அவஸேஸஸத்தவித⁴ஸேனாஸனம் க³தோபி ‘‘ஸுஞ்ஞாகா³ரக³தோ’’தி வத்தும் வட்டதி. நவவித⁴ஞ்ஹி ஸேனாஸனம். யதா²ஹ – ‘‘ஸோ விவித்தம் ஸேனாஸனம் ப⁴ஜதி அரஞ்ஞம் ருக்க²மூலம் பப்³ப³தம் கந்த³ரம் கி³ரிகு³ஹம் ஸுஸானம் வனபத்த²ம் அப்³போ⁴காஸம் பலாலபுஞ்ஜ’’ந்தி (விப⁴. 508). ஏவமஸ்ஸ உதுத்தயானுகூலம் தா⁴துசரியானுகூலஞ்ச ஆனாபானஸ்ஸதிபா⁴வனானுரூபம் ஸேனாஸனம் உபதி³ஸித்வா அலீனானுத்³த⁴ச்சபக்கி²கம் ஸந்தமிரியாபத²ம் உபதி³ஸந்தோ நிஸீத³தீதி ஆஹ. அத²ஸ்ஸ நிஸஜ்ஜாய த³ள்ஹபா⁴வம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் பவத்தனஸமத்த²தம் ஆரம்மணபரிக்³க³ஹூபாயஞ்ச த³ஸ்ஸேந்தோ பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வாதிஆதி³மாஹ. தத்த² பல்லங்கந்தி ஸமந்ததோ ஊருப³த்³தா⁴ஸனம். ஆபு⁴ஜித்வாதி ப³ந்தி⁴த்வா. உஜும் காயம் பணிதா⁴யாதி உபரிமஸரீரம் உஜுகம் ட²பேத்வா அட்டா²ரஸ பிட்டி²கண்டகே கோடியா கோடிம் படிபாதே³த்வா. ஏவஞ்ஹி நிஸின்னஸ்ஸ த⁴ம்மமம்ஸன்ஹாரூனி ந பணமந்தி. அத²ஸ்ஸ யா தேஸம் பணமனபச்சயா க²ணே க²ணே வேத³னா உப்பஜ்ஜேய்யும், தா ந உப்பஜ்ஜந்தி. தாஸு அனுப்பஜ்ஜமானாஸு சித்தம் ஏகக்³க³ம் ஹோதி, கம்மட்டா²னம் ந பரிபததி, வுத்³தி⁴ம் பா²திம் உபக³ச்ச²தி.

பரிமுக²ம் ஸதிம் உபட்ட²பேத்வாதி கம்மட்டா²னாபி⁴முக²ம் ஸதிம் ட²பயித்வா. ஸோ ஸதோவ அஸ்ஸஸதி ஸதோ பஸ்ஸஸதீதி ஸோ பி⁴க்கு² ஏவம் நிஸீதி³த்வா ஏவஞ்ச ஸதிம் உபட்ட²பேத்வா தம் ஸதிம் அவிஜஹந்தோ ஸதோ ஏவ அஸ்ஸஸதி ஸதோ பஸ்ஸஸதி, ஸதோகாரீ ஹோதீதி வுத்தம் ஹோதி.

இதா³னி யேஹி பகாரேஹி ஸதோகாரீ ஹோதி, தே பகாரே த³ஸ்ஸேதும் தீ³க⁴ம் வா அஸ்ஸஸந்தோதிஆதி³மாஹ. தத்த² தீ³க⁴ம் வா அஸ்ஸஸந்தோதி தீ³க⁴ம் வா அஸ்ஸாஸம் பவத்தயந்தோ. ததா² ரஸ்ஸம். யா பன நேஸம் தீ³க⁴ரஸ்ஸதா, ஸா காலவஸேன வேதி³தப்³பா³. கதா³சி ஹி மனுஸ்ஸா ஹத்தி²அஹிஆத³யோ விய காலவஸேன தீ³க⁴ம் அஸ்ஸஸந்தி ச பஸ்ஸஸந்தி ச, கதா³சி ஸுனக²ஸஸாத³யோ விய ரஸ்ஸம். அஞ்ஞதா² ஹி சுண்ணவிசுண்ணா அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா தீ³க⁴ரஸ்ஸா நாம ந ஹோந்தி. தஸ்மா தே தீ³க⁴ம் காலம் பவிஸந்தா ச நிக்க²மந்தா ச தீ³கா⁴, ரஸ்ஸம் காலம் பவிஸந்தா ச நிக்க²மந்தா ச ரஸ்ஸாதி வேதி³தப்³பா³. தத்ராயம் பி⁴க்கு² உபரி வுத்தேஹி நவஹாகாரேஹி தீ³க⁴ம் அஸ்ஸஸந்தோ ச பஸ்ஸஸந்தோ ச தீ³க⁴ம் அஸ்ஸஸாமி, பஸ்ஸஸாமீதி பஜானாதி, ததா² ரஸ்ஸம்.

ஏவம் பஜானதோ ச –

‘‘தீ³கோ⁴ ரஸ்ஸோ ச அஸ்ஸாஸோ, பஸ்ஸாஸோபி ச தாதி³ஸோ;

சத்தாரோ வண்ணா வத்தந்தி, நாஸிகக்³கே³வ பி⁴க்கு²னோ’’தி. (விஸுத்³தி⁴. 1.219; பாரா. அட்ட². 2.165);

நவன்னஞ்சஸ்ஸ ஆகாரானம் ஏகேனாகாரேன காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னபா⁴வனா ஸம்பஜ்ஜதீதி வேதி³தப்³பா³. ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தி. ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³ பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீதி ஸகலஸ்ஸ அஸ்ஸாஸகாயஸ்ஸாதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானம் விதி³தம் கரோந்தோ பாகடம் கரோந்தோ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தி. ஸகலஸ்ஸ பஸ்ஸாஸகாயஸ்ஸாதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானம் விதி³தம் கரோந்தோ பாகடம் கரோந்தோ பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தி. ஏவம் விதி³தம் கரோந்தோ பாகடம் கரோந்தோ ஞாணஸம்பயுத்தசித்தேன அஸ்ஸஸதி சேவ பஸ்ஸஸதி ச. தஸ்மா ‘‘அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீ’’தி வுச்சதி. ஏகஸ்ஸ ஹி பி⁴க்கு²னோ சுண்ணவிசுண்ணவிஸடே (விஸுத்³தி⁴. 1.219; பாரா. 2.165) அஸ்ஸாஸகாயே, பஸ்ஸாஸகாயே வா ஆதி³ பாகடோ ஹோதி, ந மஜ்ஜ²பரியோஸானம். ஸோ ஆதி³மேவ பரிக்³க³ஹேதும் ஸக்கோதி, மஜ்ஜ²பரியோஸானே கிலமதி. ஏகஸ்ஸ மஜ்ஜ²ம் பாகடம் ஹோதி, ந ஆதி³பரியோஸானம். ஸோ மஜ்ஜ²மேவ பரிக்³க³ஹேதும் ஸக்கோதி, ஆதி³பரியோஸானே கிலமதி. ஏகஸ்ஸ பரியோஸானம் பாகடம் ஹோதி, ந ஆதி³மஜ்ஜ²ம். ஸோ பரியோஸானம்யேவ பரிக்³க³ஹேதும் ஸக்கோதி, ஆதி³மஜ்ஜே² கிலமதி. ஏகஸ்ஸ ஸப்³ப³ம் பாகடம் ஹோதி, ஸோ ஸப்³ப³ம்பி பரிக்³க³ஹேதும் ஸக்கோதி, ந கத்த²சி கிலமதி. தாதி³ஸேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³’’திஆதி³.

தத்த² ஸிக்க²தீதி ஏவம் க⁴டதி வாயமதி. யோ வா ததா²பூ⁴தஸ்ஸ ஸம்வரோ, அயமேத்த² அதி⁴ஸீலஸிக்கா². யோ ததா²பூ⁴தஸ்ஸ ஸமாதி⁴, அயம் அதி⁴சித்தஸிக்கா². யா ததா²பூ⁴தஸ்ஸ பஞ்ஞா, அயம் அதி⁴பஞ்ஞாஸிக்கா²தி இமா திஸ்ஸோ ஸிக்கா²யோ தஸ்மிம் ஆரம்மணே தாய ஸதியா தேன மனஸிகாரேன ஸிக்க²தி ஆஸேவதி பா⁴வேதி ப³ஹுலீகரோதீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. தத்த² யஸ்மா புரிமனயேன கேவலம் அஸ்ஸஸிதப்³ப³ம் பஸ்ஸஸிதப்³ப³மேவ ச, ந அஞ்ஞம் கிஞ்சி காதப்³ப³ம், இதோ பட்டா²ய பன ஞாணுப்பாத³னாதீ³ஸு யோகோ³ கரணீயோ. தஸ்மா தத்த² ‘‘அஸ்ஸஸாமீதி பஜானாதி பஸ்ஸஸாமீதி பஜானாதி’’ச்சேவ வத்தமானகாலவஸேன பாளிம் வத்வா இதோ பட்டா²ய கத்தப்³ப³ஸ்ஸ ஞாணுப்பாத³னாதி³னோ ஆ-காரஸ்ஸ த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீ’’திஆதி³னா நயேன அனாக³தகாலவஸேன பாளி ஆரோபிதாதி வேதி³தப்³பா³.

பஸ்ஸம்ப⁴யம் காயஸங்கா²ரம்…பே… ஸிக்க²தீதி ஓளாரிகம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸஸங்கா²தம் காயஸங்கா²ரம் பஸ்ஸம்பே⁴ந்தோ படிப்பஸ்ஸம்பே⁴ந்தோ நிரோதே⁴ந்தோ வூபஸமேந்தோ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தி.

தத்ரேவம் ஓளாரிகஸுகு²மதா ச பஸ்ஸத்³தி⁴ ச வேதி³தப்³பா³ – இமஸ்ஸ ஹி பி⁴க்கு²னோ புப்³பே³ அபரிக்³க³ஹிதகாலே காயோ ச சித்தஞ்ச ஸத³ரதா² ஹோந்தி ஓளாரிகா. காயசித்தானம் ஓளாரிகத்தே அவூபஸந்தே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாபி ஓளாரிகா ஹோந்தி, ப³லவதரா ஹுத்வா பவத்தந்தி, நாஸிகா நப்பஹோதி, முகே²ன அஸ்ஸஸந்தோபி பஸ்ஸஸந்தோபி திட்ட²தி. யதா³ பனஸ்ஸ காயோபி சித்தம்பி பரிக்³க³ஹிதா ஹோந்தி, ததா³ தே ஸந்தா ஹோந்தி வூபஸந்தா. தேஸு வூபஸந்தேஸு அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா ஸுகு²மா ஹுத்வா பவத்தந்தி, ‘‘அத்தி² நு கோ², நத்தீ²’’தி விசேதப்³பா³காரப்பத்தா ஹோந்தி. ஸேய்யதா²பி புரிஸஸ்ஸ தா⁴வித்வா பப்³ப³தா வா ஓரோஹித்வா மஹாபா⁴ரம் வா ஸீஸதோ ஓரோபேத்வா டி²தஸ்ஸ ஓளாரிகா அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா ஹோந்தி, நாஸிகா நப்பஹோதி, முகே²ன அஸ்ஸஸந்தோபி பஸ்ஸஸந்தோபி திட்ட²தி. யதா³ பனேஸ தம் பரிஸ்ஸமம் வினோதே³த்வா ந்ஹத்வா ச பிவித்வா ச அல்லஸாடகம் ஹத³யே கத்வா ஸீதாய சா²யாய நிபன்னோ ஹோதி, அத²ஸ்ஸ தே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா ஸுகு²மா ஹோந்தி ‘‘அத்தி² நு கோ², நத்தீ²’’தி விசேதப்³பா³காரப்பத்தா, ஏவமேவம் இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அபரிக்³க³ஹிதகாலேதி வித்தா²ரேதப்³ப³ம். ததா² ஹிஸ்ஸ புப்³பே³ அபரிக்³க³ஹிதகாலே ‘‘ஓளாரிகோளாரிகே காயஸங்கா²ரே பஸ்ஸம்பே⁴மீ’’தி ஆபோ⁴க³ஸமன்னாஹாரமனஸிகாரோ நத்தி², பரிக்³க³ஹிதகாலே பன அத்தி². தேனஸ்ஸ அபரிக்³க³ஹிதகாலதோ பரிக்³க³ஹிதகாலே காயஸங்கா²ரோ ஸுகு²மோ ஹோதி. தேனாஹு போராணா –

‘‘ஸாரத்³தே⁴ காயே சித்தே ச, அதி⁴மத்தம் பவத்ததி;

அஸாரத்³த⁴ம்ஹி காயம்ஹி, ஸுகு²மம் ஸம்பவத்ததீ’’தி. (விஸுத்³தி⁴. 1.220; பாரா. அட்ட². 2.165);

பரிக்³க³ஹேபி ஓளாரிகோ, பட²மஜ்ஜா²னூபசாரே ஸுகு²மோ. தஸ்மிம்பி ஓளாரிகோ, பட²மஜ்ஜா²னே ஸுகு²மோ. பட²மஜ்ஜா²னே ச து³தியஜ்ஜா²னூபசாரே ச ஓளாரிகோ, து³தியஜ்ஜா²னே ஸுகு²மோ. து³தியஜ்ஜா²னே ச ததியஜ்ஜா²னூபசாரே ச ஓளாரிகோ, ததியஜ்ஜா²னே ஸுகு²மோ. ததியஜ்ஜா²னே ச சதுத்த²ஜ்ஜா²னூபசாரே ச ஓளாரிகோ, சதுத்த²ஜ்ஜா²னே அதிஸுகு²மோ அப்பவத்திமேவ பாபுணாதி. இத³ம் தாவ தீ³க⁴பா⁴ணகஸம்யுத்தபா⁴ணகானம் மதம்.

மஜ்ஜி²மபா⁴ணகா பன ‘‘பட²மஜ்ஜா²னே ஓளாரிகோ, து³தியஜ்ஜா²னூபசாரே ஸுகு²மோ’’தி ஏவம் ஹேட்டி²மஹேட்டி²மஜ்ஜா²னதோ உபரூபரிஜ்ஜா²னூபசாரேபி ஸுகு²மதரம் இச்ச²ந்தி. ஸப்³பே³ஸம்யேவ பன மதேன அபரிக்³க³ஹிதகாலே பவத்தகாயஸங்கா²ரோ பரிக்³க³ஹிதகாலே படிப்பஸ்ஸம்ப⁴தி, பரிக்³க³ஹிதகாலே பவத்தகாயஸங்கா²ரோ பட²மஜ்ஜா²னூபசாரே…பே… சதுத்த²ஜ்ஜா²னூபசாரே பவத்தகாயஸங்கா²ரோ சதுத்த²ஜ்ஜா²னே படிப்பஸ்ஸம்ப⁴தி. அயம் தாவ ஸமதே² நயோ.

விபஸ்ஸனாயம் பன அபரிக்³க³ஹிதகாலே பவத்தகாயஸங்கா²ரோ ஓளாரிகோ, மஹாபூ⁴தபரிக்³க³ஹே ஸுகு²மோ. ஸோபி ஓளாரிகோ, உபாதா³ரூபபரிக்³க³ஹே ஸுகு²மோ. ஸோபி ஓளாரிகோ, ஸகலரூபபரிக்³க³ஹே ஸுகு²மோ. ஸோபி ஓளாரிகோ, அரூபபரிக்³க³ஹே ஸுகு²மோ. ஸோபி ஓளாரிகோ, ரூபாரூபபரிக்³க³ஹே ஸுகு²மோ. ஸோபி ஓளாரிகோ, பச்சயபரிக்³க³ஹே ஸுகு²மோ. ஸோபி ஓளாரிகோ, ஸப்பச்சயனாமரூபத³ஸ்ஸனே ஸுகு²மோ. ஸோபி ஓளாரிகோ, லக்க²ணாரம்மணிக விபஸ்ஸனாய ஸுகு²மோ. ஸோபி து³ப்³ப³லவிபஸ்ஸனாய ஓளாரிகோ, ப³லவவிபஸ்ஸனாய ஸுகு²மோ. தத்த² புப்³பே³ வுத்தனயேனேவ புரிமஸ்ஸ புரிமஸ்ஸ பச்சி²மேன பச்சி²மேன படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³. ஏவமேத்த² ஓளாரிகஸுகு²மதா படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴ ச வேதி³தப்³பா³. அயம் தாவேத்த² காயானுபஸ்ஸனாவஸேன வுத்தஸ்ஸ பட²மசதுக்கஸ்ஸ அனுபுப்³ப³பத³வண்ணனா.

யஸ்மா பனேத்த² இத³மேவ சதுக்கம் ஆதி³கம்மிகஸ்ஸ கம்மட்டா²னவஸேன வுத்தம், இதரானி பன தீணி சதுக்கானி ஏத்த² பத்தஜ்ஜா²னஸ்ஸ வேத³னாசித்தத⁴ம்மானுபஸ்ஸனாவஸேன, தஸ்மா இமம் கம்மட்டா²னம் பா⁴வேத்வா ஆனாபானசதுக்கஜ்ஜா²னபத³ட்டா²னாய விபஸ்ஸனாய ஸஹ படிஸம்பி⁴தா³ஹி அரஹத்தம் பாபுணிதுகாமேன ஆதி³கம்மிகேன குலபுத்தேன விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ வுத்தனயேன ஸீலபரிஸோத⁴னாதீ³னி ஸப்³ப³கிச்சானி கத்வா ஸத்தங்க³ஸமன்னாக³தஸ்ஸ ஆசரியஸ்ஸ ஸந்திகே பஞ்சஸந்தி⁴கம் கம்மட்டா²னம் உக்³க³ஹேதப்³ப³ம். தத்ரிமே பஞ்ச ஸந்த⁴யோ உக்³க³ஹோ பரிபுச்சா² உபட்டா²னம் அப்பனா லக்க²ணந்தி. தத்த² உக்³க³ஹோ நாம கம்மட்டா²னஸ்ஸ உக்³க³ண்ஹனம். பரிபுச்சா² நாம கம்மட்டா²னஸ்ஸ பரிபுச்ச²னம். உபட்டா²னம் நாம கம்மட்டா²னஸ்ஸ உபட்டா²னம். அப்பனா நாம கம்மட்டா²னஸ்ஸ அப்பனா. லக்க²ணம் நாம கம்மட்டா²னஸ்ஸ லக்க²ணம், ‘‘ஏவம் லக்க²ணமித³ம் கம்மட்டா²ன’’ந்தி கம்மட்டா²னஸபா⁴வூபதா⁴ரணந்தி வுத்தம் ஹோதி.

ஏவம் பஞ்சஸந்தி⁴கம் கம்மட்டா²னம் உக்³க³ண்ஹந்தோ அத்தனாபி ந கிலமதி, ஆசரியம்பி ந விஹேஸேதி. தஸ்மா தோ²கம் உத்³தி³ஸாபேத்வா ப³ஹும் காலம் ஸஜ்ஜா²யித்வா ஏவம் பஞ்சஸந்தி⁴கம் கம்மட்டா²னம் உக்³க³ஹேத்வா ஆசரியஸ்ஸ ஸந்திகே வா அஞ்ஞத்த² வா அட்டா²ரஸ தோ³ஸயுத்தே விஹாரே வஜ்ஜேத்வா பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தே ஸேனாஸனே வஸந்தேன உபச்சி²ன்னகு²த்³த³கபலிபோ³தே⁴ன கதப⁴த்தகிச்சேன ப⁴த்தஸம்மத³ம் படிவினோதே³த்வா ஸுக²னிஸின்னேன ரதனத்தயகு³ணானுஸ்ஸரணேன சித்தம் ஸம்பஹம்ஸேத்வா ஆசரியுக்³க³ஹதோ ஏகபத³ம்பி அபரிஹாபேந்தேன இத³ம் ஆனாபானஸ்ஸதிகம்மட்டா²னம் மனஸி காதப்³ப³ம். தத்ராயம் மனஸிகாரவிதி⁴ –

‘‘க³ணனா அனுப³ந்த⁴னா, பு²ஸனா ட²பனா ஸல்லக்க²ணா;

விவட்டனா பாரிஸுத்³தி⁴, தேஸஞ்ச படிபஸ்ஸனா’’தி.

தத்த² க³ணனாதி க³ணனாயேவ. அனுப³ந்த⁴னாதி அனுக³மனா. பு²ஸனாதி பு²ட்ட²ட்டா²னம். ட²பனாதி அப்பனா. ஸல்லக்க²ணாதி விபஸ்ஸனா. விவட்டனாதி மக்³கோ³. பாரிஸுத்³தீ⁴தி ப²லம். தேஸஞ்ச படிபஸ்ஸனாதி பச்சவேக்க²ணா. தத்த² இமினா ஆதி³கம்மிகேன குலபுத்தேன பட²மம் க³ணனாய இத³ம் கம்மட்டா²னம் மனஸி காதப்³ப³ம். க³ணேந்தேன பன பஞ்சன்னம் ஹேட்டா² ந ட²பேதப்³ப³ம், த³ஸன்னம் உபரி ந நேதப்³ப³ம், அந்தரா க²ண்ட³ம் ந த³ஸ்ஸேதப்³ப³ம். பஞ்சன்னம் ஹேட்டா² ட²பேந்தஸ்ஸ ஹி ஸம்பா³தே⁴ ஓகாஸே சித்துப்பாதோ³ விப்ப²ந்த³தி ஸம்பா³தே⁴ வஜே ஸன்னிருத்³த⁴கோ³க³ணோ விய. த³ஸன்னம் உபரி நேந்தஸ்ஸ க³ணனனிஸ்ஸிதோவ சித்துப்பாதோ³ ஹோதி. அந்தரா க²ண்ட³ம் த³ஸ்ஸேந்தஸ்ஸ ‘‘ஸிகா²ப்பத்தம் நு கோ² மே கம்மட்டா²னம், நோ’’தி சித்தம் விகம்பதி, தஸ்மா ஏதே தோ³ஸே வஜ்ஜேத்வா க³ணேதப்³ப³ம்.

க³ணேந்தேன ச பட²மம் த³ந்த⁴க³ணனாய த⁴ஞ்ஞமாபகக³ணனாய க³ணேதப்³ப³ம். த⁴ஞ்ஞமாபகோ ஹி நாளிம் பூரேத்வா ‘‘ஏக’’ந்தி வத்வா ஓகிரதி, புன பூரேந்தோ கிஞ்சி கசவரம் தி³ஸ்வா ச²ட்³டே³ந்தோ ‘‘ஏகம் ஏக’’ந்தி வத³தி. ஏஸேவ நயோ த்³வே த்³வேதிஆதீ³ஸு. ஏவமேவம் இமினாபி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு யோ உபட்டா²தி, தம் க³ஹேத்வா ‘‘ஏகம் ஏக’’ந்திஆதி³ம் கத்வா யாவ ‘‘த³ஸ த³ஸா’’தி பவத்தமானம் பவத்தமானம் உபலக்கே²த்வாவ க³ணேதப்³ப³ம். தஸ்ஸ ஏவம் க³ணயதோ நிக்க²மந்தா ச பவிஸந்தா ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா பாகடா ஹோந்தி.

அதா²னேன தம் த³ந்த⁴க³ணனம் த⁴ஞ்ஞமாபகக³ணனம் பஹாய ஸீக⁴க³ணனாய கோ³பாலகக³ணனாய க³ணேதப்³ப³ம். சே²கோ ஹி கோ³பாலகோ ஸக்க²ராத³யோ உச்ச²ங்கே³ன க³ஹேத்வா ரஜ்ஜுத³ண்ட³ஹத்தோ² பாதோவ வஜம் க³ந்த்வா கா³வோ பிட்டி²யம் பஹரித்வா பலிக⁴த்த²ம்ப⁴மத்த²கே நிஸின்னோ த்³வாரம் பத்தம் பத்தம்யேவ கா³வம் ‘‘ஏகோ த்³வே’’தி ஸக்க²ரம் கி²பித்வா கி²பித்வா க³ணேதி. தியாமரத்திம் ஸம்பா³தே⁴ ஓகாஸே து³க்க²ம் வுத்த²கோ³க³ணோ நிக்க²மந்தோ அஞ்ஞமஞ்ஞம் உபனிக⁴ம்ஸந்தோ வேகே³ன வேகே³ன புஞ்ஜபுஞ்ஜோ ஹுத்வா நிக்க²மதி. ஸோ வேகே³ன வேகே³ன ‘‘தீணி சத்தாரி பஞ்ச த³ஸா’’தி க³ணேதியேவ, ஏவமஸ்ஸாபி புரிமனயேன க³ணயதோ அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா பாகடா ஹுத்வா ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ம் புனப்புனம் ஸஞ்சரந்தி. ததோ தேன ‘‘புனப்புனம் ஸஞ்சரந்தீ’’தி ஞத்வா அந்தோ ச ப³ஹி ச அக்³க³ஹேத்வா த்³வாரப்பத்தம் த்³வாரப்பத்தம்யேவ க³ஹேத்வா ‘‘ஏகோ த்³வே தீணி சத்தாரி பஞ்ச, ஏகோ த்³வே தீணி சத்தாரி பஞ்ச ச², ஏகோ த்³வே தீணி சத்தாரி பஞ்ச ச² ஸத்த…பே… அட்ட² நவ த³ஸா’’தி ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ம் க³ணேதப்³ப³மேவ. க³ணனாபடிப³த்³தே⁴ ஹி கம்மட்டா²னே க³ணனப³லேனேவ சித்தம் ஏகக்³க³ம் ஹோதி அரித்துபத்த²ம்ப⁴னவஸேன சண்ட³ஸோதே நாவாட²பனமிவ.

தஸ்ஸேவம் ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ம் க³ணயதோ கம்மட்டா²னம் நிரந்தரம் பவத்தம் விய ஹுத்வா உபட்டா²தி. அத² ‘‘நிரந்தரம் பவத்ததீ’’தி ஞத்வா அந்தோ ச ப³ஹி ச வாதம் அபரிக்³க³ஹேத்வா புரிமனயேனேவ வேகே³ன வேகே³ன க³ணேதப்³ப³ம். அந்தோபவிஸனவாதேன ஹி ஸத்³தி⁴ம் சித்தம் பவேஸயதோ அப்³ப⁴ந்தரம் வாதப்³பா⁴ஹதம் மேத³பூரிதம் விய ஹோதி. ப³ஹினிக்க²மனவாதேன ஸத்³தி⁴ம் சித்தம் நீஹரதோ ப³ஹித்³தா⁴ புது²த்தாரம்மணே சித்தம் விக்கி²பதி. பு²ட்ட²பு²ட்டோ²காஸே பன ஸதிம் ட²பேத்வா பா⁴வேந்தஸ்ஸேவ பா⁴வனா ஸம்பஜ்ஜதி. தேன வுத்தம் – ‘‘அந்தோ ச ப³ஹி ச வாதம் அபரிக்³க³ஹேத்வா புரிமனயேனேவ வேகே³ன வேகே³ன க³ணேதப்³ப³’’ந்தி.

கீவசிரம் பனேதம் க³ணேதப்³ப³ந்தி? யாவ வினா க³ணனாய அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாரம்மணே ஸதி ஸந்திட்ட²தி. ப³ஹி விஸடவிதக்கவிச்சே²த³ம் கத்வா அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாரம்மணே ஸதி ஸண்டா²பனத்த²ம்யேவ ஹி க³ணனாதி.

ஏவம் க³ணனாய மனஸி கத்வா அனுப³ந்த⁴னாய மனஸி காதப்³ப³ம். அனுப³ந்த⁴னா நாம க³ணனம் படிஸம்ஹரித்வா ஸதியா நிரந்தரம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் அனுக³மனம். தஞ்ச கோ² ந ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானானுக³மனவஸேன. ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானானி தஸ்ஸானுக³மனே ஆதீ³னவா ச ஹேட்டா² வுத்தாயேவ.

தஸ்மா அனுப³ந்த⁴னாய மனஸிகரோந்தேன ந ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானவஸேன மனஸி காதப்³ப³ம், அபிச கோ² பு²ஸனாவஸேன ச ட²பனாவஸேன ச மனஸி காதப்³ப³ம். க³ணனானுப³ந்த⁴னாவஸேன விய ஹி பு²ஸனாட²பனாவஸேன விஸும் மனஸிகாரோ நத்தி², பு²ட்ட²பு²ட்ட²ட்டா²னேயேவ பன க³ணேந்தோ க³ணனாய ச பு²ஸனாய ச மனஸி கரோதி, தத்தே²வ க³ணனம் படிஸம்ஹரித்வா தே ஸதியா அனுப³ந்த⁴ந்தோ, அப்பனாவஸேன ச சித்தம் ட²பேந்தோ ‘‘அனுப³ந்த⁴னாய ச பு²ஸனாய ச ட²பனாய ச மனஸி கரோதீ’’தி வுச்சதி. ஸ்வாயமத்தோ² அட்ட²கதா²ஸு வுத்தபங்கு³ளதோ³வாரிகோபமாஹி இதே⁴வ பாளியம் வுத்தககசூபமாய ச வேதி³தப்³போ³.

தத்ராயம் பங்கு³ளோபமா – ஸேய்யதா²பி பங்கு³ளோ தோ³லாய கீளதம் மாதாபுத்தானம் தோ³லம் கி²பித்வா தத்தே²வ தோ³லாத²ம்ப⁴மூலே நிஸின்னோ கமேன ஆக³ச்ச²ந்தஸ்ஸ ச க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ ச தோ³லாப²லகஸ்ஸ உபோ⁴ கோடியோ மஜ்ஜ²ஞ்ச பஸ்ஸதி, ந ச உபோ⁴கோடிமஜ்ஜா²னம் த³ஸ்ஸனத்த²ம் ப்³யாவடோ ஹோதி, ஏவமேவ பி⁴க்கு² ஸதிவஸேன உபனிப³ந்த⁴னத்த²ம்ப⁴மூலே ட²த்வா அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸதோ³லம் கி²பித்வா தத்தே²வ நிமித்தே ஸதியா நிஸீத³ந்தோ கமேன ஆக³ச்ச²ந்தானஞ்ச க³ச்ச²ந்தானஞ்ச பு²ட்ட²ட்டா²னே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானம் ஸதியா அனுக³ச்ச²ந்தோ தத்தே²வ (விஸுத்³தி⁴. 1.225) சித்தம் ட²பேத்வா பஸ்ஸதி, ந ச தேஸம் த³ஸ்ஸனத்த²ம் ப்³யாவடோ ஹோதி. அயம் பங்கு³ளோபமா.

அயம் பன தோ³வாரிகோபமா – ஸேய்யதா²பி தோ³வாரிகோ நக³ரஸ்ஸ அந்தோ ச ப³ஹி ச புரிஸே ‘‘கோ த்வம், குதோ வா ஆக³தோ, குஹிம் வா க³ச்ச²ஸி, கிம் வா தே ஹத்தே²’’தி ந வீமம்ஸதி. ந ஹி தஸ்ஸ தே பா⁴ரா, த்³வாரப்பத்தம் த்³வாரப்பத்தம்யேவ பன வீமம்ஸதி, ஏவமேவ இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அந்தோபவிட்ட²வாதா ச ப³ஹினிக்க²ந்தவாதா ச ந பா⁴ரா ஹோந்தி, த்³வாரப்பத்தா த்³வாரப்பத்தாயேவ பா⁴ராதி அயம் தோ³வாரிகோபமா.

ககசூபமா பன ‘‘நிமித்தம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா’’திஆதி³னா (படி. ம. 1.159) நயேன இத⁴ வுத்தாயேவ. இத⁴ பனஸ்ஸ ஆக³தாக³தவஸேன அமனஸிகாரமத்தமேவ பயோஜனந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

இத³ம் கம்மட்டா²னம் மனஸிகரோதோ கஸ்ஸசி ந சிரேனேவ நிமித்தஞ்ச உப்பஜ்ஜதி, அவஸேஸஜா²னங்க³படிமண்டி³தா அப்பனாஸங்கா²தா ட²பனா ச ஸம்பஜ்ஜதி. கஸ்ஸசி பன க³ணனாவஸேனேவ மனஸிகாரகாலதோ பபு⁴தி யதா² ஸாரத்³த⁴காயஸ்ஸ மஞ்சே வா பீடே² வா நிஸீத³தோ மஞ்சபீட²ம் ஓனமதி விகூஜதி, பச்சத்த²ரணம் வலிம் க³ண்ஹாதி, அஸாரத்³த⁴காயஸ்ஸ பன நிஸீத³தோ நேவ மஞ்சபீட²ம் ஓனமதி ந விகூஜதி, ந பச்சத்த²ரணம் வலிம் க³ண்ஹாதி, தூலபிசுபூரிதம் விய மஞ்சபீட²ம் ஹோதி. கஸ்மா? யஸ்மா அஸாரத்³தோ⁴ காயோ லஹுகோ ஹோதி, ஏவமேவம் க³ணனாவஸேன மனஸிகாரகாலதோ பபு⁴தி அனுக்கமதோ ஓளாரிகஅஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸனிரோத⁴வஸேன காயத³ரதே² வூபஸந்தே காயோபி சித்தம்பி லஹுகம் ஹோதி, ஸரீரம் ஆகாஸே லங்க⁴னாகாரப்பத்தம் விய ஹோதி.

தஸ்ஸ ஓளாரிகே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே நிருத்³தே⁴ ஸுகு²மஅஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸனிமித்தாரம்மணம் சித்தம் பவத்ததி. தஸ்மிம்பி நிருத்³தே⁴ அபராபரம் ததோ ஸுகு²மதரம் ஸுகு²மதரம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸனிமித்தாரம்மணம் பவத்ததியேவ. ஸ்வாயமத்தோ² உபரி வுத்தகம்ஸதா²லோபமாய வேதி³தப்³போ³.

யதா² ஹி அஞ்ஞானி கம்மட்டா²னானி உபரூபரி விபூ⁴தானி ஹோந்தி, ந ததா² இத³ம். இத³ம் பன உபரூபரி பா⁴வேந்தஸ்ஸ ஸுகு²மத்தம் க³ச்ச²தி, உபட்டா²னம்பி ந உபக³ச்ச²தி. ஏவம் அனுபட்ட²ஹந்தே பன தஸ்மிம் தேன பி⁴க்கு²னா ‘‘ஆசரியம் புச்சி²ஸ்ஸாமீ’’தி வா ‘‘நட்ட²ம் தா³னி மே கம்மட்டா²ன’’ந்தி வா உட்டா²யாஸனா ந க³ந்தப்³ப³ம். இரியாபத²ம் விகோபேத்வா க³ச்ச²தோ ஹி கம்மட்டா²னம் நவனவமேவ ஹோதி. தஸ்மா யதா²னிஸின்னேனேவ தே³ஸதோ ஆஹரிதப்³ப³ம்.

தத்ராயம் ஆஹரணூபாயோ – தேன பி⁴க்கு²னா கம்மட்டா²னஸ்ஸ அனுபட்டா²னபா⁴வம் ஞத்வா இதி படிஸஞ்சிக்கி²தப்³ப³ம் ‘‘இமே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா நாம கத்த² அத்தி², கத்த² நத்தி². கஸ்ஸ வா அத்தி², கஸ்ஸ வா நத்தீ²’’தி. அதே²வம் படிஸஞ்சிக்க²தோ ‘‘இமே அந்தோமாதுகுச்சி²யம் நத்தி², உத³கே நிமுக்³கா³னம் நத்தி², ததா² அஸஞ்ஞீபூ⁴தானம் மதானம் சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாபன்னானம் ரூபாரூபப⁴வஸமங்கீ³னம் நிரோத⁴ஸமாபன்னான’’ந்தி ஞத்வா ஏவம் அத்தனாவ அத்தா படிசோதே³தப்³போ³ ‘‘நனு, த்வம் பண்டி³த, நேவ மாதுகுச்சி²க³தோ, ந உத³கே நிமுக்³கோ³, ந அஸஞ்ஞீபூ⁴தோ, ந மதோ, ந சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாபன்னோ, ந ரூபாரூபப⁴வஸமங்கீ³, ந நிரோத⁴ஸமாபன்னோ. அத்தி²யேவ தே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா, மந்த³பஞ்ஞதாய பன பரிக்³க³ஹேதும் ந ஸக்கோஸீ’’தி. அதா²னேன பகதிபு²ட்ட²வஸேன சித்தம் ட²பேத்வா மனஸிகாரோ பவத்தேதப்³போ³. இமே ஹி தீ³க⁴னாஸிகஸ்ஸ நாஸாபுடம் க⁴ட்டேந்தா பவத்தந்தி, ரஸ்ஸனாஸிகஸ்ஸ உத்தரோட்ட²ம். தஸ்மானேன இமம் நாம டா²னம் க⁴ட்டேந்தீதி நிமித்தம் ட²பேதப்³ப³ம். இமமேவ ஹி அத்த²வஸம் படிச்ச வுத்தம் ப⁴க³வதா – ‘‘நாஹம், பி⁴க்க²வே, முட்ட²ஸ்ஸதிஸ்ஸ அஸம்பஜானஸ்ஸ ஆனாபானஸ்ஸதிபா⁴வனம் வதா³மீ’’தி (ம. நி. 3.149; ஸம். நி. 5.992). கிஞ்சாபி ஹி யம்கிஞ்சி கம்மட்டா²னம் ஸதஸ்ஸ ஸம்பஜானஸ்ஸேவ ஸம்பஜ்ஜதி, இதோ அஞ்ஞம் பன மனஸிகரோந்தஸ்ஸ பாகடம் ஹோதி. இத³ம் பன ஆனாபானஸ்ஸதிகம்மட்டா²னம் க³ருகம் க³ருகபா⁴வனம் பு³த்³த⁴பச்சேகபு³த்³த⁴பு³த்³த⁴புத்தானம் மஹாபுரிஸானம்யேவ மனஸிகாரபூ⁴மிபூ⁴தம், ந சேவ இத்தரம், ந ச இத்தரஸத்தஸமாஸேவிதம். யதா² யதா² மனஸி கரீயதி, ததா² ததா² ஸந்தஞ்சேவ ஹோதி ஸுகு²மஞ்ச. தஸ்மா ஏத்த² ப³லவதீ ஸதி ச பஞ்ஞா ச இச்சி²தப்³பா³.

யதா² ஹி மட்ட²ஸாடகஸ்ஸ துன்னகரணகாலே ஸூசிபி ஸுகு²மா இச்சி²தப்³பா³, ஸூசிபாஸவேத⁴னம்பி ததோ ஸுகு²மதரம், ஏவமேவம் மட்ட²ஸாடகஸதி³ஸஸ்ஸ இமஸ்ஸ கம்மட்டா²னஸ்ஸ பா⁴வனாகாலே ஸூசிபடிபா⁴கா³ ஸதிபி ஸூசிபாஸவேத⁴னபடிபா⁴கா³ தம்ஸம்பயுத்தா பஞ்ஞாபி ப³லவதீ இச்சி²தப்³பா³. தாஹி ச பன ஸதிபஞ்ஞாஹி ஸமன்னாக³தேன பி⁴க்கு²னா ந தே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா அஞ்ஞத்ர பகதிபு²ட்டோ²காஸா பரியேஸிதப்³பா³.

யதா² ஹி கஸ்ஸகோ கே²த்தம் கஸித்வா ப³லீப³த்³தே³ முஞ்சித்வா கோ³சரமுகே² கத்வா சா²யாய நிஸின்னோ விஸ்ஸமேய்ய, அத²ஸ்ஸ தே ப³லீப³த்³தா³ வேகே³ன அடவிம் பவிஸேய்யும். யோ ஹோதி சே²கோ கஸ்ஸகோ, ஸோ புன தே க³ஹேத்வா யோஜேதுகாமோ ந தேஸம் அனுபத³ம் க³ந்த்வா அடவிம் ஆஹிண்ட³தி. அத² கோ² ரஸ்மிஞ்ச பதோத³ஞ்ச க³ஹேத்வா உஜுகமேவ தேஸம் நிபாதனதித்த²ம் க³ந்த்வா நிஸீத³தி வா நிபஜ்ஜதி வா. அத² தே கோ³ணே தி³வஸபா⁴க³ம் சரித்வா நிபாதனதித்த²ம் ஓதரித்வா ந்ஹத்வா ச பிவித்வா ச பச்சுத்தரித்வா டி²தே தி³ஸ்வா ரஸ்மியா ப³ந்தி⁴த்வா பதோதே³ன விஜ்ஜ²ந்தோ ஆனேத்வா யோஜேத்வா புன கம்மம் கரோதி. ஏவமேவம் தேன பி⁴க்கு²னா ந தே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா அஞ்ஞத்ர பகதிபு²ட்டோ²காஸா பரியேஸிதப்³பா³. ஸதிரஸ்மிம் பன பஞ்ஞாபதோத³ஞ்ச க³ஹேத்வா பகதிபு²ட்டோ²காஸே சித்தம் ட²பேத்வா மனஸிகாரோ பவத்தேதப்³போ³. ஏவம் ஹிஸ்ஸ மனஸிகரோதோ ந சிரஸ்ஸேவ தே உபட்ட²ஹந்தி நிபாதனதித்தே² விய கோ³ணா. ததோ தேன ஸதிரஸ்மியா ப³ந்தி⁴த்வா தஸ்மிம்யேவ டா²னே யோஜேத்வா பஞ்ஞாபதோதே³ன விஜ்ஜ²ந்தேன புனப்புனம் கம்மட்டா²னம் அனுயுஞ்ஜிதப்³ப³ம். தஸ்ஸேவமனுயுஞ்ஜதோ ந சிரஸ்ஸேவ நிமித்தம் உபட்டா²தி. தம் பனேதம் ந ஸப்³பே³ஸம் ஏகஸதி³ஸம் ஹோதி, அபிச கோ² கஸ்ஸசி ஸுக²ஸம்ப²ஸ்ஸம் உப்பாத³யமானோ தூலபிசு விய கப்பாஸபிசு விய வாததா⁴ரா விய ச உபட்டா²தீதி ஏகச்சே ஆஹு.

அயம் பன அட்ட²கதா²ஸு வினிச்ச²யோ – இத³ஞ்ஹி கஸ்ஸசி தாரகரூபம் விய மணிகு³ளிகா விய முத்தாகு³ளிகா விய ச, கஸ்ஸசி க²ரஸம்ப²ஸ்ஸம் ஹுத்வா கப்பாஸட்டி² விய தா³ருஸாரஸூசி விய ச, கஸ்ஸசி தீ³க⁴பாமங்க³ஸுத்தம் விய குஸுமதா³மம் விய தூ⁴மஸிகா² விய ச, கஸ்ஸசி வித்த²தம் மக்கடகஸுத்தம் விய வலாஹகபடலம் விய பது³மபுப்ப²ம் விய ரத²சக்கம் விய சந்த³மண்ட³லம் விய ஸூரியமண்ட³லம் விய ச உபட்டா²தி, தஞ்ச பனேதம் யதா² ஸம்ப³ஹுலேஸு பி⁴க்கூ²ஸு ஸுத்தந்தம் ஸஜ்ஜா²யித்வா நிஸின்னேஸு ஏகேன பி⁴க்கு²னா ‘‘தும்ஹாகம் கீதி³ஸம் ஹுத்வா இத³ம் ஸுத்தம் உபட்டா²தீ’’தி வுத்தே ஏகோ ‘‘மய்ஹம் மஹதீ பப்³ப³தேய்யா நதீ³ விய ஹுத்வா உபட்டா²தீ’’தி ஆஹ. அபரோ ‘‘மய்ஹம் ஏகா வனராஜி விய’’. அஞ்ஞோ ‘‘மய்ஹம் ஏகோ ஸீதச்சா²யோ ஸாகா²ஸம்பன்னோ ப²லபா⁴ரப⁴ரிதோ ருக்கோ² வியா’’தி. தேஸஞ்ஹி தம் ஏகமேவ ஸுத்தம் ஸஞ்ஞானானதாய நானதோ உபட்டா²தி. ஏவம் ஏகமேவ கம்மட்டா²னம் ஸஞ்ஞானானதாய நானதோ உபட்டா²தி. ஸஞ்ஞஜஞ்ஹி ஏதம் ஸஞ்ஞானிதா³னம் ஸஞ்ஞாபப⁴வம், தஸ்மா ஸஞ்ஞானானதாய நானதோ உபட்டா²தீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

ஏவம் உபட்டி²தே பன நிமித்தே தேன பி⁴க்கு²னா ஆசரியஸ்ஸ ஸந்திகம் க³ந்த்வா ஆரோசேதப்³ப³ம் ‘‘மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவரூபம் நாம உபட்டா²தீ’’தி. ஆசரியேன பன ‘‘நிமித்தமித³ம், ஆவுஸோ, கம்மட்டா²னம் புனப்புனம் மனஸி கரோஹி ஸப்புரிஸா’’தி வத்தப்³போ³. அதா²னேன நிமித்தேயேவ சித்தம் ட²பேதப்³ப³ம். ஏவமஸ்ஸாயம் இதோ பபு⁴தி ட²பனாவஸேன பா⁴வனா ஹோதி. வுத்தஞ்ஹேதம் போராணேஹி –

‘‘நிமித்தே ட²பயம் சித்தம், நானாகாரம் விபா⁴வயம்;

தீ⁴ரோ அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே, ஸகம் சித்தம் நிப³ந்த⁴தீ’’தி. (பாரா. அட்ட². 2.165; விஸுத்³தி⁴. 1.232);

தஸ்ஸேவம் நிமித்துபட்டா²னதோ பபு⁴தி நீவரணானி விக்க²ம்பி⁴தானேவ ஹோந்தி, கிலேஸா ஸன்னிஸின்னாவ, சித்தம் உபசாரஸமாதி⁴னா ஸமாஹிதமேவ. அதா²னேன தம் நிமித்தம் நேவ வண்ணதோ மனஸி காதப்³ப³ம், ந லக்க²ணதோ பச்சவேக்கி²தப்³ப³ம், அபிச கோ² க²த்தியமஹேஸியா சக்கவத்திக³ப்³போ⁴ விய கஸ்ஸகேன ஸாலியவக³ப்³போ⁴ விய ச ஆவாஸாதீ³னி ஸத்த அஸப்பாயானி வஜ்ஜேத்வா தானேவ ஸத்த ஸப்பாயானி ஸேவந்தேன ஸாது⁴கம் ரக்கி²தப்³ப³ம், அத² நம் ஏவம் ரக்கி²த்வா புனப்புனம் மனஸிகாரவஸேன வுத்³தி⁴ம் விரூள்ஹிம் க³மயித்வா த³ஸவித⁴ம் அப்பனாகோஸல்லம் ஸம்பாதே³தப்³ப³ம், வீரியஸமதா யோஜேதப்³பா³. தஸ்ஸேவம் க⁴டேந்தஸ்ஸ விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ வுத்தானுக்கமேன தஸ்மிம் நிமித்தே சதுக்கபஞ்சகஜ்ஜா²னானி நிப்³ப³த்தந்தி. ஏவம் நிப்³ப³த்தசதுக்கபஞ்சகஜ்ஜா²னோ பனேத்த² பி⁴க்கு² ஸல்லக்க²ணாவிவட்டனாவஸேன கம்மட்டா²னம் வட்³டே⁴த்வா பாரிஸுத்³தி⁴ம் பத்துகாமோ ததே³வ ஜா²னம் பஞ்சஹாகாரேஹி வஸிப்பத்தம் பகு³ணம் கத்வா நாமரூபம் வவத்த²பேத்வா விபஸ்ஸனம் பட்ட²பேதி. கத²ம்? ஸோ ஹி ஸமாபத்திதோ வுட்டா²ய அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் ஸமுத³யோ கரஜகாயோ ச சித்தஞ்சாதி பஸ்ஸதி. யதா² ஹி கம்மாரக³க்³க³ரியா த⁴மமானாய ப⁴ஸ்தஞ்ச புரிஸஸ்ஸ ச தஜ்ஜம் வாயாமம் படிச்ச வாதோ ஸஞ்சரதி, ஏவமேவம் காயஞ்ச சித்தஞ்ச படிச்ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாதி. ததோ அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே ச காயஞ்ச ரூபந்தி, சித்தஞ்ச தம்ஸம்பயுத்தே ச த⁴ம்மே அரூபந்தி வவத்த²பேதி.

ஏவம் நாமரூபம் வவத்த²பேத்வா தஸ்ஸ பச்சயம் பரியேஸதி, பரியேஸந்தோ ச தம் தி³ஸ்வா தீஸுபி அத்³தா⁴ஸு நாமரூபஸ்ஸ பவத்திம் ஆரப்³ப⁴ கங்க²ம் விதரதி, விதிண்ணகங்கோ² கலாபஸம்மஸனவஸேன ‘‘அனிச்சம் து³க்க²மனத்தா’’தி திலக்க²ணம் ஆரோபேத்வா உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாய புப்³ப³பா⁴கே³ உப்பன்னே ஓபா⁴ஸாத³யோ த³ஸ விபஸ்ஸனுபக்கிலேஸே பஹாய உபக்கிலேஸவிமுத்தம் உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாஞாணம் ‘‘மக்³கோ³’’தி வவத்த²பேத்வா உத³யம் பஹாய ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனம் பத்வா நிரந்தரம் ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனேன ப⁴யதோ உபட்டி²தேஸு ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு நிப்³பி³ந்த³ந்தோ விரஜ்ஜந்தோ விமுச்சந்தோ யதா²க்கமேன சத்தாரோ அரியமக்³கே³ பாபுணித்வா அரஹத்தப²லே பதிட்டா²ய ஏகூனவீஸதிபே⁴த³ஸ்ஸ பச்சவேக்க²ணாஞாணஸ்ஸ பரியந்தம் பத்தோ ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ அக்³க³த³க்கி²ணேய்யோ ஹோதி. ஏத்தாவதா சஸ்ஸ க³ணனம் ஆதி³ம் கத்வா விபஸ்ஸனாபரியோஸானா ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴பா⁴வனா ஸமத்தா ஹோதீதி. அயம் ஸப்³பா³காரதோ பட²மசதுக்கவண்ணனா.

இதரேஸு பன தீஸு சதுக்கேஸு யஸ்மா விஸும் கம்மட்டா²னபா⁴வனானயோ நாம நத்தி², தஸ்மா அனுபத³வண்ணனானயேனேவ தேஸம் ஏவமத்தோ² வேதி³தப்³போ³. பீதிபடிஸம்வேதீ³தி பீதிம் படிஸம்விதி³தம் கரோந்தோ பாகடம் கரோந்தோ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தி. தத்த² த்³வீஹாகாரேஹி பீதி படிஸம்விதி³தா ஹோதி ஆரம்மணதோ ச அஸம்மோஹதோ ச.

கத²ம் ஆரம்மணதோ பீதி படிஸம்விதி³தா ஹோதி? ஸப்பீதிகே த்³வே ஜா²னே ஸமாபஜ்ஜதி, தஸ்ஸ ஸமாபத்திக்க²ணே ஜா²னபடிலாபே⁴ன ஆரம்மணதோ பீதி படிஸம்விதி³தா ஹோதி ஆரம்மணஸ்ஸ படிஸம்விதி³தத்தா.

கத²ம் அஸம்மோஹதோ? ஸப்பீதிகே த்³வே ஜா²னே ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ஜா²னஸம்பயுத்தம் பீதிம் க²யதோ வயதோ ஸம்மஸதி, தஸ்ஸ விபஸ்ஸனாக்க²ணே லக்க²ணபடிவேதே⁴ன அஸம்மோஹதோ பீதி படிஸம்விதி³தா ஹோதி. ஏதேனேவ நயேன அவஸேஸபதா³னிபி அத்த²தோ வேதி³தப்³பா³னி. இத³ம் பனேத்த² விஸேஸமத்தம் – திண்ணம் ஜா²னானம் வஸேன ஸுக²படிஸம்விதி³தா ஹோதி. சதுன்னம்பி ஜா²னானம் வஸேன சித்தஸங்கா²ரபடிஸம்விதி³தா வேதி³தப்³பா³. சித்தஸங்கா²ரோதி வேத³னாஸஞ்ஞாக்க²ந்தா⁴. பஸ்ஸம்ப⁴யம் சித்தஸங்கா²ரந்தி ஓளாரிகம் ஓளாரிகம் சித்தஸங்கா²ரம் பஸ்ஸம்பே⁴ந்தோ, நிரோதே⁴ந்தோதி அத்தோ². ஸோ வித்தா²ரதோ காயஸங்கா²ரே வுத்தனயேன வேதி³தப்³போ³. அபிசேத்த² பீதிபதே³ பீதிஸீஸேன வேத³னா வுத்தா, ஸுக²பதே³ ஸரூபேனேவ வேத³னா. த்³வீஸு சித்தஸங்கா²ரபதே³ஸு ‘‘ஸஞ்ஞா ச வேத³னா ச சேதஸிகா, ஏதே த⁴ம்மா சித்தபடிப³த்³தா⁴ சித்தஸங்கா²ரா’’தி (படி. ம. 1.174; ம. நி. 1.463) வசனதோ ஸஞ்ஞாஸம்பயுத்தா வேத³னாதி ஏவம் வேத³னானுபஸ்ஸனானயேன இத³ம் சதுக்கம் பா⁴ஸிதந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

ததியசதுக்கேபி சதுன்னம் ஜா²னானம் வஸேன சித்தபடிஸம்விதி³தா வேதி³தப்³பா³. அபி⁴ப்பமோத³யம் சித்தந்தி சித்தம் மோதே³ந்தோ பமோதே³ந்தோ ஹாஸேந்தோ பஹாஸேந்தோ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தி. தத்த² த்³வீஹாகாரேஹி அபி⁴ப்பமோதோ³ ஹோதி ஸமாதி⁴வஸேன ச விபஸ்ஸனாவஸேன ச.

கத²ம் ஸமாதி⁴வஸேன? ஸப்பீதிகே த்³வே ஜா²னே ஸமாபஜ்ஜதி, ஸோ ஸமாபத்திக்க²ணே ஸம்பயுத்தாய பீதியா சித்தம் ஆமோதே³தி பமோதே³தி. கத²ம் விபஸ்ஸனாவஸேன? ஸப்பீதிகே த்³வே ஜா²னே ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ஜா²னஸம்பயுத்தம் பீதிம் க²யதோ வயதோ ஸம்மஸதி. ஏவம் விபஸ்ஸனாக்க²ணே ஜா²னஸம்பயுத்தம் பீதிம் ஆரம்மணம் கத்வா சித்தம் ஆமோதே³தி பமோதே³தி. ஏவம் படிபன்னோ ‘‘அபி⁴ப்பமோத³யம் சித்தம் அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீ’’தி வுச்சதி.

ஸமாத³ஹம் சித்தந்தி பட²மஜ்ஜா²னாதி³வஸேன ஆரம்மணே சித்தம் ஸமம் ஆத³ஹந்தோ ஸமம் ட²பேந்தோ, தானி வா பன ஜா²னானி ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ஜா²னஸம்பயுத்தம் சித்தம் க²யதோ வயதோ ஸம்மஸதோ விபஸ்ஸனாக்க²ணே லக்க²ணபடிவேதே⁴ன உப்பஜ்ஜதி க²ணிகசித்தேகக்³க³தா, ஏவம் உப்பன்னாய க²ணிகசித்தேகக்³க³தாய வஸேனபி ஆரம்மணே சித்தம் ஸமம் ஆத³ஹந்தோ ஸமம் ட²பேந்தோ ‘‘ஸமாத³ஹம் சித்தம் அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீ’’தி வுச்சதி.

விமோசயம் சித்தந்தி பட²மஜ்ஜா²னேன நீவரணேஹி சித்தம் மோசேந்தோ விமோசேந்தோ, து³தியேன விதக்கவிசாரேஹி, ததியேன பீதியா, சதுத்தே²ன ஸுக²து³க்கே²ஹி சித்தம் மோசேந்தோ விமோசேந்தோ, தானி வா பன ஜா²னானி ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ஜா²னஸம்பயுத்தம் சித்தம் க²யதோ வயதோ ஸம்மஸதி. ஸோ விபஸ்ஸனாக்க²ணே அனிச்சானுபஸ்ஸனாய நிச்சஸஞ்ஞாதோ சித்தம் மோசேந்தோ விமோசேந்தோ, து³க்கா²னுபஸ்ஸனாய ஸுக²ஸஞ்ஞாதோ, அனத்தானுபஸ்ஸனாய அத்தஸஞ்ஞாதோ, நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனாய நந்தி³தோ, விராகா³னுபஸ்ஸனாய ராக³தோ, நிரோதா⁴னுபஸ்ஸனாய ஸமுத³யதோ, படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸனாய ஆதா³னதோ சித்தம் மோசேந்தோ விமோசேந்தோ அஸ்ஸஸதி சேவ பஸ்ஸஸதி ச. தேன வுச்சதி – ‘‘விமோசயம் சித்தம் அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீ’’தி. ஏவம் சித்தானுபஸ்ஸனாவஸேன இத³ம் சதுக்கம் பா⁴ஸிதந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

சதுத்த²சதுக்கே பன அனிச்சானுபஸ்ஸீதி ஏத்த² தாவ அனிச்சம் வேதி³தப்³ப³ம், அனிச்சதா வேதி³தப்³பா³, அனிச்சானுபஸ்ஸனா வேதி³தப்³பா³, அனிச்சானுபஸ்ஸீ வேதி³தப்³போ³. தத்த² அனிச்சந்தி பஞ்சக்க²ந்தா⁴. கஸ்மா? உப்பாத³வயஞ்ஞத²த்தபா⁴வா. அனிச்சதாதி தேஸம்யேவ உப்பாத³வயஞ்ஞத²த்தம், ஹுத்வா அபா⁴வோ வா, நிப்³ப³த்தானம் தேனேவாகாரேன அட்ட²த்வா க²ணப⁴ங்கே³ன பே⁴தோ³தி அத்தோ². அனிச்சானுபஸ்ஸனாதி தஸ்ஸா அனிச்சதாய வஸேன ரூபாதீ³ஸு ‘‘அனிச்ச’’ந்தி அனுபஸ்ஸனா. அனிச்சானுபஸ்ஸீதி தாய அனுபஸ்ஸனாய ஸமன்னாக³தோ. தஸ்மா ஏவம்பூ⁴தோ அஸ்ஸஸந்தோ ச பஸ்ஸஸந்தோ ச இத⁴ ‘‘அனிச்சானுபஸ்ஸீ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீ’’தி வேதி³தப்³போ³.

விராகா³னுபஸ்ஸீதி ஏத்த² பன த்³வே விராகா³ க²யவிராகோ³ ச அச்சந்தவிராகோ³ ச. தத்த² க²யவிராகோ³தி ஸங்கா²ரானம் க²ணப⁴ங்கோ³. அச்சந்தவிராகோ³தி நிப்³பா³னம். விராகா³னுபஸ்ஸனாதி தது³ப⁴யத³ஸ்ஸனவஸேன பவத்தா விபஸ்ஸனா ச மக்³கோ³ ச. தாய து³விதா⁴யபி அனுபஸ்ஸனாய ஸமன்னாக³தோ ஹுத்வா அஸ்ஸஸந்தோ ச பஸ்ஸஸந்தோ ச ‘‘விராகா³னுபஸ்ஸீ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீ’’தி வேதி³தப்³போ³. நிரோதா⁴னுபஸ்ஸீபதே³பி ஏஸேவ நயோ.

படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸீதி ஏத்தா²பி த்³வே படினிஸ்ஸக்³கா³ பரிச்சாக³படினிஸ்ஸக்³கோ³ ச பக்க²ந்த³னபடினிஸ்ஸக்³கோ³ ச. படினிஸ்ஸக்³கோ³யேவ அனுபஸ்ஸனா படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸனா, விபஸ்ஸனாமக்³கா³னமேதம் அதி⁴வசனம். விபஸ்ஸனாதி தத³ங்க³வஸேன ஸத்³தி⁴ம் க²ந்தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரேஹி கிலேஸே பரிச்சஜதி, ஸங்க²ததோ³ஸத³ஸ்ஸனேன ச தப்³பி³பரீதே நிப்³பா³னே தன்னின்னதாய பக்க²ந்த³தீதி பரிச்சாக³படினிஸ்ஸக்³கோ³ சேவ பக்க²ந்த³னபடினிஸ்ஸக்³கோ³ சாதி வுச்சதி. மக்³கோ³ ஸமுச்சே²த³வஸேன ஸத்³தி⁴ம் க²ந்தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரேஹி கிலேஸே பரிச்சஜதி, ஆரம்மணகரணேன ச நிப்³பா³னே பக்க²ந்த³தீதி பரிச்சாக³படினிஸ்ஸக்³கோ³ சேவ பக்க²ந்த³னபடினிஸ்ஸக்³கோ³ சாதி வுச்சதி. உப⁴யம்பி பன புரிமபுரிமஞாணானம் அனுஅனு பஸ்ஸனதோ அனுபஸ்ஸனாதி வுச்சதி. தாய து³விதா⁴யபி படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸனாய ஸமன்னாக³தோ ஹுத்வா அஸ்ஸஸந்தோ ச பஸ்ஸஸந்தோ ச ‘‘படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸீ அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீ’’தி வேதி³தப்³போ³.

ஏத்த² ச ‘‘அனிச்சானுபஸ்ஸீ’’தி தருணவிபஸ்ஸனாய வஸேன வுத்தம், ‘‘விராகா³னுபஸ்ஸீ’’தி ததோ ப³லவதராய ஸங்கா²ரேஸு விரஜ்ஜனஸமத்தா²ய விபஸ்ஸனாய வஸேன, ‘‘நிரோதா⁴னுபஸ்ஸீ’’தி ததோ ப³லவதராய கிலேஸனிரோத⁴னஸமத்தா²ய விபஸ்ஸனாய வஸேன, ‘‘படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸீ’’தி மக்³க³ஸ்ஸ ஆஸன்னபூ⁴தாய அதிதிக்கா²ய விபஸ்ஸனாய வஸேன வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். யத்த² பன மக்³கோ³பி லப்³ப⁴தி, ஸோ அபி⁴ன்னோயேவ. ஏவமித³ம் சதுக்கம் ஸுத்³த⁴விபஸ்ஸனாவஸேன வுத்தம், புரிமானி பன தீணி ஸமத²விபஸ்ஸனாவஸேனாதி.

ஆனாபானஸ்ஸதிமாதிகாவண்ணனா நிட்டி²தா.

164. இதா³னி யதா²னிக்கி²த்தம் மாதிகம் படிபாடியா பா⁴ஜேத்வா த³ஸ்ஸேதும் இதா⁴தி இமிஸ்ஸா தி³ட்டி²யாதிஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² இமிஸ்ஸா தி³ட்டி²யாதிஆதீ³ஹி த³ஸஹி பதே³ஹி ஸிக்க²த்தயஸங்கா²தம் ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³த⁴ஸாஸனமேவ கதி²தம். தஞ்ஹி பு³த்³தே⁴ன ப⁴க³வதா தி³ட்ட²த்தா தி³ட்டீ²தி வுச்சதி, தஸ்ஸேவ க²மனவஸேன க²ந்தி, ருச்சனவஸேன ருசி, க³ஹணவஸேன ஆதா³யோ, ஸபா⁴வட்டே²ன த⁴ம்மோ, ஸிக்கி²தப்³ப³ட்டே²ன வினயோ, தது³ப⁴யேனபி த⁴ம்மவினயோ, பவுத்தவஸேன பாவசனம், ஸேட்ட²சரியட்டே²ன ப்³ரஹ்மசரியம், அனுஸிட்டி²தா³னவஸேன ஸத்து²ஸாஸனந்தி வுச்சதி. தஸ்மா ‘‘இமிஸ்ஸா தி³ட்டி²யா’’திஆதீ³ஸு இமிஸ்ஸா பு³த்³த⁴தி³ட்டி²யா, இமிஸ்ஸா பு³த்³த⁴க²ந்தியா, இமிஸ்ஸா பு³த்³த⁴ருசியா, இமஸ்மிம் பு³த்³த⁴ஆதா³யே, இமஸ்மிம் பு³த்³த⁴த⁴ம்மே, இமஸ்மிம் பு³த்³த⁴வினயே, இமஸ்மிம் பு³த்³த⁴த⁴ம்மவினயே, இமஸ்மிம் பு³த்³த⁴பாவசனே, இமஸ்மிம் பு³த்³த⁴ப்³ரஹ்மசரியே, இமஸ்மிம் பு³த்³த⁴ஸத்து²ஸாஸனேதி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அபிசேதம் ஸிக்க²த்தயஸங்கா²தம் ஸகலம் பாவசனம் ப⁴க³வதா தி³ட்ட²த்தா ஸம்மாதி³ட்டி²பச்சயத்தா ஸம்மாதி³ட்டி²புப்³ப³ங்க³மத்தா ச தி³ட்டி². ப⁴க³வதோ க²மனவஸேன க²ந்தி. ருச்சனவஸேன ருசி. க³ஹணவஸேன ஆதா³யோ. அத்தனோ காரகம் அபாயே அபதமானம் தா⁴ரேதீதி த⁴ம்மோ. ஸோவ ஸம்கிலேஸபக்க²ம் வினேதீதி வினயோ. த⁴ம்மோ ச ஸோ வினயோ சாதி த⁴ம்மவினயோ, குஸலத⁴ம்மேஹி வா அகுஸலத⁴ம்மானம் ஏஸ வினயோதி த⁴ம்மவினயோ. தேனேவ வுத்தம் – ‘‘யே ச கோ² த்வம், கோ³தமி, த⁴ம்மே ஜானேய்யாஸி இமே த⁴ம்மா விராகா³ய ஸம்வத்தந்தி, நோ ஸராகா³ய…பே… ஏகம்ஸேன, கோ³தமி, தா⁴ரேய்யாஸி ஏஸோ த⁴ம்மோ ஏஸோ வினயோ ஏதம் ஸத்து²ஸாஸன’’ந்தி (அ. நி. 8.53; சூளவ. 406). த⁴ம்மேன வா வினயோ, ந த³ண்டா³தீ³ஹீதி த⁴ம்மவினயோ. வுத்தம்பி சேதம் –

‘‘த³ண்டே³னேகே த³மயந்தி, அங்குஸேஹி கஸாஹி ச;

அத³ண்டே³ன அஸத்தே²ன, நாகோ³ த³ந்தோ மஹேஸினா’’தி. (ம. நி. 2.352; சூளவ. 342);

ததா² ‘‘த⁴ம்மேன நயமானானம், கா உஸூயா விஜானத’’ந்தி (மஹாவ. 63). த⁴ம்மாய வா வினயோ த⁴ம்மவினயோ. அனவஜ்ஜத⁴ம்மத்த²ம் ஹேஸ வினயோ, ந ப⁴வபோ⁴கா³மிஸத்த²ம். தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘நயித³ம், பி⁴க்க²வே, ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதி ஜனகுஹனத்த²’’ந்தி (இதிவு. 35; அ. நி. 4.25) வித்தா²ரோ. புண்ணத்தே²ரோபி ஆஹ – ‘‘அனுபாதா³பரினிப்³பா³னத்த²ம் கோ², ஆவுஸோ, ப⁴க³வதி ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதீ’’தி (ம. நி. 1.259). விஸுத்³த⁴ம் வா நயதீதி வினயோ, த⁴ம்மதோ வினயோ த⁴ம்மவினயோ. ஸம்ஸாரத⁴ம்மதோ ஹி ஸோகாதி³த⁴ம்மதோ வா ஏஸ விஸுத்³த⁴ம் நிப்³பா³னம் நயதி, த⁴ம்மஸ்ஸ வா வினயோ, ந தித்த²கரானந்தி த⁴ம்மவினயோ. த⁴ம்மபூ⁴தோ ஹி ப⁴க³வா, தஸ்ஸேவ ஏஸ வினயோ. யஸ்மா வா த⁴ம்மா ஏவ அபி⁴ஞ்ஞேய்யா பரிஞ்ஞேய்யா பஹாதப்³பா³ பா⁴வேதப்³பா³ ஸச்சி²காதப்³பா³ ச, தஸ்மா ஏஸ த⁴ம்மேஸு வினயோ, ந ஸத்தேஸு ந ஜீவேஸு சாதி த⁴ம்மவினயோ. ஸாத்த²ஸப்³யஞ்ஜனதாதீ³ஹி அஞ்ஞேஸம் வசனதோ பதா⁴னம் வசனந்தி பவசனம், பவசனமேவ பாவசனம். ஸப்³ப³சரியாஹி விஸிட்ட²சரியபா⁴வேன ப்³ரஹ்மசரியம். தே³வமனுஸ்ஸானம் ஸத்து²பூ⁴தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாஸனந்தி ஸத்து²ஸாஸனம், ஸத்து²பூ⁴தம் வா ஸாஸனந்திபி ஸத்து²ஸாஸனம். ‘‘யோ வோ, ஆனந்த³, மயா த⁴ம்மோ ச வினயோ ச தே³ஸிதோ பஞ்ஞத்தோ, ஸோ வோ மமச்சயேன ஸத்தா²’’தி (தீ³. நி. 2.216) ஹி த⁴ம்மவினயோவ ஸத்தா²தி வுத்தோ. ஏவமேதேஸம் பதா³னம் அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. யஸ்மா பன இமஸ்மிம்யேவ ஸாஸனே ஸப்³பா³காரஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴னிப்³ப³த்தகோ பி⁴க்கு² விஜ்ஜதி, ந அஞ்ஞத்ர, தஸ்மா தத்த² தத்த² ‘‘இமிஸ்ஸா’’தி ச ‘‘இமஸ்மி’’ந்தி ச அயம் நியமோ கதோதி வேதி³தப்³போ³. அயம் ‘‘இதா⁴’’திமாதிகாய நித்³தே³ஸஸ்ஸ அத்தோ².

புது²ஜ்ஜனகல்யாணகோ வாதிஆதி³னா ச பி⁴க்கு²ஸத்³த³ஸ்ஸ வசனத்த²ம் அவத்வா இதா⁴தி⁴ப்பேதபி⁴க்கு²யேவ த³ஸ்ஸிதோ. தத்த² புது²ஜ்ஜனோ ச ஸோ கிலேஸானம் அஸமுச்சி²ன்னத்தா, கல்யாணோ ச ஸீலாதி³படிபத்தியுத்தத்தாதி புது²ஜ்ஜனகல்யாணோ, புது²ஜ்ஜனகல்யாணோவ புது²ஜ்ஜனகல்யாணகோ. அதி⁴ஸீலாதீ³னி ஸிக்க²தீதி ஸேக்கோ². ஸோதாபன்னோ வா ஸகதா³கா³மீ வா அனாகா³மீ வா. அகுப்போ சலயிதுமஸக்குணேய்யோ அரஹத்தப²லத⁴ம்மோ அஸ்ஸாதி அகுப்பத⁴ம்மோ. ஸோபி ஹி இமம் ஸமாதி⁴ம் பா⁴வேதி.

அரஞ்ஞனித்³தே³ஸே வினயபரியாயேன தாவ ‘‘ட²பேத்வா கா³மஞ்ச கா³மூபசாரஞ்ச அவஸேஸம் அரஞ்ஞ’’ந்தி (பாரா. 92) ஆக³தம். ஸுத்தந்தபரியாயேன ஆரஞ்ஞகம் பி⁴க்கு²ம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஆரஞ்ஞகம் நாம ஸேனாஸனம் பஞ்சத⁴னுஸதிகம் பச்சி²ம’’ந்தி (பாசி. 573) ஆக³தம். வினயஸுத்தந்தா பன உபோ⁴பி பரியாயதே³ஸனா நாம, அபி⁴த⁴ம்மோ நிப்பரியாயதே³ஸனாதி அபி⁴த⁴ம்மபரியாயேன (விப⁴. 529) அரஞ்ஞம் த³ஸ்ஸேதும் நிக்க²மித்வா ப³ஹி இந்த³கீ²லாதி வுத்தம், இந்த³கீ²லதோ ப³ஹி நிக்க²மித்வாதி அத்தோ². நிக்க²மித்வா ப³ஹி இந்த³கீ²லந்திபி பாடோ², இந்த³கீ²லம் அதிக்கமித்வா ப³ஹீதி வுத்தம் ஹோதி. இந்த³கீ²லோதி சேத்த² கா³மஸ்ஸ வா நக³ரஸ்ஸ வா உம்மாரோ.

ருக்க²மூலனித்³தே³ஸே ருக்க²மூலஸ்ஸ பாகடத்தா தம் அவத்வாவ யத்தா²திஆதி³மாஹ. தத்த² யத்தா²தி யஸ்மிம் ருக்க²மூலே. ஆஸந்தி நிஸீத³ந்தி ஏத்தா²தி ஆஸனம். பஞ்ஞத்தந்தி ட²பிதம். மஞ்சோ வாதிஆதீ³னி ஆஸனஸ்ஸ பபே⁴த³வசனானி. மஞ்சோபி ஹி நிஸஜ்ஜாயபி ஓகாஸத்தா இத⁴ ஆஸனேஸு வுத்தோ. ஸோ பன மஸாரகபு³ந்தி³காப³த்³த⁴குளீரபாத³கஆஹச்சபாத³கானம் அஞ்ஞதரோ. பீட²ம் தேஸம் அஞ்ஞதரமேவ. பி⁴ஸீதி உண்ணாபி⁴ஸிசோளபி⁴ஸிவாகபி⁴ஸிதிணபி⁴ஸிபண்ணபி⁴ஸீனம் அஞ்ஞதரா. தட்டிகாதி தாலபண்ணாதீ³ஹி சினித்வா கதா. சம்மக²ண்டோ³தி நிஸஜ்ஜாரஹோ யோ கோசி சம்மக²ண்டோ³. திணஸந்த²ராத³யோ திணாதீ³னி கு³ம்பே³த்வா கதா. தத்தா²தி தஸ்மிம் ருக்க²மூலே. சங்கமதி வாதிஆதீ³ஹி ருக்க²மூலஸ்ஸ சதுஇரியாபத²பவத்தனயோக்³யதா கதி²தா. ‘‘யத்தா²’’திஆதீ³ஹி ஸப்³ப³பதே³ஹி ருக்க²மூலஸ்ஸ ஸந்த³ச்சா²யதா ஜனவிவித்ததா ச வுத்தா ஹோதி. கேனசீதி கேனசி ஸமூஹேன. தம் ஸமூஹம் பி⁴ந்தி³த்வா வித்தா²ரேந்தோ க³ஹட்டே²ஹி வா பப்³ப³ஜிதேஹி வாதி ஆஹ. அனாகிண்ணந்தி அஸம்கிண்ணம் அஸம்பா³த⁴ம். யஸ்ஸ ஸேனாஸனஸ்ஸ ஸமந்தா கா³வுதம்பி அட்³ட⁴யோஜனம்பி பப்³ப³தக³ஹனம் வனக³ஹனம் நதீ³க³ஹனம் ஹோதி, ந கோசி அவேலாய உபஸங்கமிதும் ஸக்கோதி, இத³ம் ஸந்திகேபி அனாகிண்ணம் நாம. யம் பன அட்³ட⁴யோஜனிகம் வா யோஜனிகம் வா ஹோதி, இத³ம் தூ³ரதாய ஏவ அனாகிண்ணம் நாம.

விஹாரோதி அட்³ட⁴யோகா³தி³முத்தகோ அவஸேஸாவாஸோ. அட்³ட⁴யோகோ³தி ஸுபண்ணவங்ககே³ஹம். பாஸாதோ³தி த்³வே கண்ணிகா க³ஹேத்வா கதோ தீ³க⁴பாஸாதோ³. ஹம்மியந்தி உபரிஆகாஸதலே பதிட்டி²தகூடாகா³ரபாஸாதோ³யேவ. கு³ஹாதி இட்ட²காகு³ஹா ஸிலாகு³ஹா தா³ருகு³ஹா பம்ஸுகு³ஹாதி ஏவஞ்ஹி க²ந்த⁴கட்ட²கதா²யம் (சூளவ. அட்ட². 294) வுத்தம். விப⁴ங்க³ட்ட²கதா²யம் பன விஹாரோதி ஸமந்தா பரிஹாரபத²ம் அந்தோயேவ ரத்திட்டா²னதி³வாட்டா²னானி ச த³ஸ்ஸேத்வா கதஸேனாஸனம். கு³ஹாதி பூ⁴மிகு³ஹா, யத்த² ரத்திந்தி³வம் தீ³பம் லத்³து⁴ம் வட்டதி. பப்³ப³தகு³ஹா வா பூ⁴மிகு³ஹா வாதி இத³ம் த்³வயம் விஸேஸேத்வா வுத்தம். மாதிகாய ஸப்³ப³காலஸாதா⁴ரணலக்க²ணவஸேன ‘‘நிஸீத³தீ’’தி வத்தமானவசனம் கதம், இத⁴ பன நிஸின்னஸ்ஸ பா⁴வனாரம்ப⁴ஸப்³பா⁴வதோ நிஸஜ்ஜாரம்ப⁴பரியோஸானத³ஸ்ஸனத்த²ம் நிஸின்னோதி நிட்டா²னவசனம் கதம். யஸ்மா பன உஜும் காயம் பணிதா⁴ய நிஸின்னஸ்ஸ காயோ உஜுகோ ஹோதி, தஸ்மா ப்³யஞ்ஜனே ஆத³ரம் அகத்வா அதி⁴ப்பேதம ஏவ த³ஸ்ஸேந்தோ உஜுகோதிஆதி³மாஹ. தத்த² டி²தோ ஸுபணிஹிதோதி உஜுகம் பணிஹிதத்தா உஜுகோ ஹுத்வா டி²தோ, ந ஸயமேவாதி அத்தோ². பரிக்³க³ஹட்டோ²தி பரிக்³க³ஹிதட்டோ². கிம் பரிக்³க³ஹிதம்? நிய்யானம். கிம் நிய்யானம்? ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴யேவ யாவ அரஹத்தமக்³கா³ நிய்யானம். தேனாஹநிய்யானட்டோ²தி முக²ஸத்³த³ஸ்ஸ ஜேட்ட²கத்த²வஸேன ஸம்ஸாரதோ நிய்யானட்டோ² வுத்தோ. உபட்டா²னட்டோ²தி ஸபா⁴வட்டோ²யேவ. ஸப்³பே³ஹி பனேதேஹி பதே³ஹி பரிக்³க³ஹிதனிய்யானம் ஸதிம் கத்வாதி அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி. கேசி பன ‘‘பரிக்³க³ஹட்டோ²தி ஸதியா பரிக்³க³ஹட்டோ², நிய்யானட்டோ²தி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் பவிஸனனிக்க²மனத்³வாரட்டோ²’’தி வண்ணயந்தி. பரிக்³க³ஹிதஅஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸனிய்யானம் ஸதிம் உபட்ட²பேத்வாதி வுத்தம் ஹோதி.

165. பா³த்திம்ஸாய ஆகாரேஹீதி தாஸு தாஸு அவத்தா²ஸு யதா²க்கமேன லப்³ப⁴மானானம் அனவஸேஸபரியாதா³னவஸேன வுத்தம். தீ³க⁴ம் அஸ்ஸாஸவஸேனாதி மாதிகாய ‘‘தீ³க⁴’’ந்திவுத்தஅஸ்ஸாஸவஸேன. ஏவம் ஸேஸேஸு. ஏகக்³க³தந்தி ஏகக்³க³பா⁴வம். அவிக்கே²பந்தி அவிக்கி²பனம். ஏகக்³க³தா ஏவ ஹி நானாரம்மணேஸு சித்தஸ்ஸ அவிக்கி²பனதோ அவிக்கே²போதி வுச்சதி. பஜானதோதி அஸம்மோஹவஸேன பஜானந்தஸ்ஸ, விந்த³ந்தஸ்ஸாதி வா அத்தோ². ‘‘அவிக்கே²போ மே படிலத்³தோ⁴’’தி ஆரம்மணகரணவஸேன பஜானந்தஸ்ஸ வா. தாய ஸதியாதி தாய உபட்டி²தாய ஸதியா. தேன ஞாணேனாதி தேன அவிக்கே²பஜானனஞாணேன. ஸதோ காரீ ஹோதீதி ஏத்த² யஸ்மா ஞாணஸம்பயுத்தா ஏவ ஸதி ஸதீதி அதி⁴ப்பேதா, யதா²ஹ – ‘‘ஸதிமா ஹோதி பரமேன ஸதினேபக்கேன ஸமன்னாக³தோ’’தி (விப⁴. 467). தஸ்மா ‘‘ஸதோ’’தி வசனேனேவ ஞாணம்பி க³ஹிதமேவ ஹோதி.

166. அத்³தா⁴னஸங்கா²தேதி தீ³க⁴ஸங்கா²தே காலே. தீ³கோ⁴ ஹி மக்³கோ³ அத்³தா⁴னோதி வுச்சதி. அயம்பி காலோ தீ³க⁴த்தா அத்³தா⁴னோ விய அத்³தா⁴னோதி வுத்தோ. ‘‘அஸ்ஸஸதீ’’தி ச ‘‘பஸ்ஸஸதீ’’தி ச அஸ்ஸாஸஞ்ச பஸ்ஸாஸஞ்ச விஸும் விஸும் வத்வாபி பா⁴வனாய நிரந்தரப்பவத்தித³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘அஸ்ஸஸதிபி பஸ்ஸஸதிபீ’’தி புன ஸமாஸேத்வா வுத்தம். ச²ந்தோ³ உப்பஜ்ஜதீதி பா⁴வனாபி⁴வுத்³தி⁴யா பி⁴ய்யோபா⁴வாய ச²ந்தோ³ ஜாயதி. ஸுகு²மதரந்தி பஸ்ஸம்ப⁴னஸப்³பா⁴வதோ வுத்தம். பாமோஜ்ஜம் உப்பஜ்ஜதீதி பா⁴வனாபாரிபூரியா பீதி ஜாயதி. அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாபி சித்தம் விவத்ததீதி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே நிஸ்ஸாய படிபா⁴க³னிமித்தே உப்பஜ்ஜந்தே பகதிஅஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸதோ சித்தம் நிவத்ததி. உபேக்கா² ஸண்டா²தீதி தஸ்மிம் படிபா⁴க³னிமித்தே உபசாரப்பனாஸமாதி⁴பத்தியா புன ஸமாதா⁴னே ப்³யாபாராபா⁴வதோ தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா² ஸண்டா²தி நாம. நவஹாகாரேஹீதி ஏத்த² பா⁴வனாரம்ப⁴தோ பபு⁴தி புரே ச²ந்து³ப்பாதா³ ‘‘அஸ்ஸஸதிபி பஸ்ஸஸதிபீ’’தி வுத்தா தயோ ஆகாரா, ச²ந்து³ப்பாத³தோ பபு⁴தி புரே பாமோஜ்ஜுப்பாதா³ தயோ, பாமோஜ்ஜுப்பாத³தோ பபு⁴தி தயோதி நவ ஆகாரா. காயோதி சுண்ணவிசுண்ணாபி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா ஸமூஹட்டே²ன காயோ. பகதிஅஸ்ஸாஸபகதிபஸ்ஸாஸே நிஸ்ஸாய உப்பன்னனிமித்தம்பி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாதி நாமம் லப⁴தி. உபட்டா²னம் ஸதீதி தம் ஆரம்மணம் உபேச்ச திட்ட²தீதி ஸதி உபட்டா²னம் நாம. அனுபஸ்ஸனா ஞாணந்தி ஸமத²வஸேன நிமித்தகாயானுபஸ்ஸனா, விபஸ்ஸனாவஸேன நாமகாயரூபகாயானுபஸ்ஸனா ஞாணந்தி அத்தோ². காயோ உபட்டா²னந்தி ஸோ காயோ உபேச்ச திட்ட²தி ஏத்த² ஸதீதி உபட்டா²னம் நாம. நோ ஸதீதி ஸோ காயோ ஸதி நாம ந ஹோதீதி அத்தோ². தாய ஸதியாதி இதா³னி வுத்தாய ஸதியா. தேன ஞாணேனாதி இதா³னேவ வுத்தேன ஞாணேன. தம் காயம் அனுபஸ்ஸதீதி ஸமத²விபஸ்ஸனாவஸேன யதா²வுத்தம் காயம் அனுக³ந்த்வா ஜா²னஸம்பயுத்தஞாணேன வா விபஸ்ஸனாஞாணேன வா பஸ்ஸதி.

மாதிகாய காயாதீ³னம் பதா³னம் அபா⁴வேபி இமஸ்ஸ சதுக்கஸ்ஸ காயானுபஸ்ஸனாவஸேன வுத்தத்தா இதா³னி வத்தப்³ப³ம் ‘‘காயே காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னபா⁴வனா’’தி வசனம் ஸந்தா⁴ய காயபத³னித்³தே³ஸோ கதோ. காயே காயானுபஸ்ஸனாதி ப³ஹுவிதே⁴ காயே தஸ்ஸ தஸ்ஸ காயஸ்ஸ அனுபஸ்ஸனா. அத² வா காயே காயானுபஸ்ஸனா, ந அஞ்ஞத⁴ம்மானுபஸ்ஸனாதி வுத்தம் ஹோதி. அனிச்சது³க்கா²னத்தாஸுப⁴பூ⁴தே காயே ந நிச்சஸுக²த்தஸுபா⁴னுபஸ்ஸனா, அத² கோ² அனிச்சது³க்கா²னத்தாஸுப⁴தோ காயஸ்ஸேவ அனுபஸ்ஸனா. அத² வா காயே அஹந்தி வா மமந்தி வா இத்தீ²தி வா புரிஸோதி வா க³ஹேதப்³ப³ஸ்ஸ கஸ்ஸசி அனனுபஸ்ஸனதோ தஸ்ஸேவ காயமத்தஸ்ஸ அனுபஸ்ஸனாதி வுத்தம் ஹோதி. உபரி வேத³னாஸு வேத³னானுபஸ்ஸனாதிஆதீ³ஸு தீஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸதியேவ உபட்டா²னம் ஸதிபட்டா²னம், காயானுபஸ்ஸனாய ஸம்பயுத்தம் ஸதிபட்டா²னம் காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னம், தஸ்ஸ பா⁴வனா காயானுபஸ்ஸனாஸதிபட்டா²னபா⁴வனா.

167. தம் காயந்தி அனித்³தி³ட்டே²பி நாமரூபகாயே காயஸத்³தே³ன தஸ்ஸாபி ஸங்க³ஹிதத்தா நித்³தி³ட்ட²ம் விய கத்வா வுத்தம். அனிச்சானுபஸ்ஸனாத³யோ ஹி நாமரூபகாயே ஏவ லப்³ப⁴ந்தி, ந நிமித்தகாயே. அனுபஸ்ஸனா ச பா⁴வனா ச வுத்தத்தா² ஏவ. தீ³க⁴ம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸவஸேனாதிஆதி³ ஆனாபானஸ்ஸதிபா⁴வனாய ஆனிஸம்ஸம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். தஸ்ஸா ஹி ஸதிவேபுல்லதாஞாணவேபுல்லதா ச ஆனிஸம்ஸோ. தத்த² சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தம் அவிக்கே²பம் பஜானதோதி படிலத்³த⁴ஜ்ஜா²னஸ்ஸ விபஸ்ஸனாகாலே சித்தேகக்³க³தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். விதி³தா வேத³னாதி ஸாமஞ்ஞதோ உத³யத³ஸ்ஸனேன விதி³தா வேத³னா. விதி³தா உபட்ட²ஹந்தீதி க²யதோ வயதோ ஸுஞ்ஞதோ விதி³தா உபட்ட²ஹந்தி. விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தீதி ஸாமஞ்ஞதோ வயத³ஸ்ஸனேன விதி³தா வினாஸம் க³ச்ச²ந்தி, பி⁴ஜ்ஜந்தீதி அத்தோ². ஸஞ்ஞாவிதக்கேஸுபி ஏஸேவ நயோ. இமேஸு பன தீஸு வுத்தேஸு ஸேஸா ரூபத⁴ம்மாபி வுத்தா ஹோந்தி. கஸ்மா பன இமே தயோ ஏவ வுத்தாதி சே? து³ப்பரிக்³க³ஹத்தா. வேத³னாஸு தாவ ஸுக²து³க்கா² பாகடா, உபேக்கா² பன ஸுகு²மா து³ப்பரிக்³க³ஹா, ந ஸுட்டு² பாகடா. ஸாபி சஸ்ஸ பாகடா ஹோதி, ஸஞ்ஞா ஆகாரமத்தக்³கா³ஹகத்தா ந யதா²ஸபா⁴வக்³கா³ஹினீ. ஸா ச ஸபா⁴வஸாமஞ்ஞலக்க²ணக்³கா³ஹகேன விபஸ்ஸனாஞாணேன ஸம்பயுத்தா அதி விய அபாகடா. ஸாபி சஸ்ஸ பாகடா ஹோதி, விதக்கோ ஞாணபதிரூபகத்தா ஞாணதோ விஸும் கத்வா து³ப்பரிக்³க³ஹோ. ஞாணபதிரூபகோ ஹி விதக்கோ. யதா²ஹ – ‘‘யா சாவுஸோ விஸாக², ஸம்மாதி³ட்டி² யோ ச ஸம்மாஸங்கப்போ, இமே த⁴ம்மா பஞ்ஞாக்க²ந்தே⁴ ஸங்க³ஹிதா’’தி (ம. நி. 1.462). ஸோபி சஸ்ஸ விதக்கோ பாகடோ ஹோதீதி ஏவம் து³ப்பரிக்³க³ஹேஸு வுத்தேஸு ஸேஸா வுத்தாவ ஹோந்தீதி. இமேஸம் பன பதா³னம் நித்³தே³ஸே கத²ம் விதி³தா வேத³னா உப்பஜ்ஜந்தீதி புச்சி²த்வா தம் அவிஸ்ஸஜ்ஜேத்வாவ வேத³னுப்பாத³ஸ்ஸ விதி³தத்தேயேவ விஸ்ஸஜ்ஜிதே வேத³னாய விதி³தத்தம் விஸ்ஸஜ்ஜிதம் ஹோதீதி கத²ம் வேத³னாய உப்பாதோ³ விதி³தோ ஹோதீதிஆதி³மாஹ. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. அவிஜ்ஜாஸமுத³யா அவிஜ்ஜானிரோதா⁴திஆத³யோ ஹேட்டா² வுத்தத்தா² ஏவ. இமினாவ நயேன ஸஞ்ஞாவிதக்காபி வேதி³தப்³பா³. விதக்கவாரே பன ‘‘ப²ஸ்ஸஸமுத³யா ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴’’தி அவத்வா ப²ஸ்ஸட்டா²னே ஸஞ்ஞாஸமுத³யா ஸஞ்ஞானிரோதா⁴தி வுத்தம். தம் கஸ்மா இதி சே? ஸஞ்ஞாமூலகத்தா விதக்கஸ்ஸ. ‘‘ஸஞ்ஞானானத்தம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸங்கப்பனானத்த’’ந்தி (தீ³. நி. 3.359) ஹி வுத்தம்.

அனிச்சதோ மனஸிகரோதோதிஆதீ³ஸு ச ‘‘வேத³னம் அனிச்சதோ மனஸிகரோதோ’’திஆதி³னா நயேன தஸ்மிம் தஸ்மிம் வாரே ஸோ ஸோயேவ த⁴ம்மோ யோஜேதப்³போ³. யஸ்மா பன விபஸ்ஸனாஸம்பயுத்தா வேத³னா விபஸ்ஸனாகிச்சகரணே அஸமத்த²த்தா விபஸ்ஸனாய அனுபகாரிகா, தஸ்மாயேவ ச போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மேஸு நாக³தா. விபஸ்ஸனாஸம்பயுத்தாய பன ஸஞ்ஞாய கிச்சமேவ அபரிப்³யத்தம், தஸ்மா ஸா விபஸ்ஸனாய ஏகந்தமனுபகாரிகா ஏவ. விதக்கம் பன வினா விபஸ்ஸனாகிச்சமேவ நத்தி². விதக்கஸஹாயா ஹி விபஸ்ஸனா ஸககிச்சம் கரோதி. யதா²ஹ –

‘‘பஞ்ஞா அத்தனோ த⁴ம்மதாய அனிச்சம் து³க்க²மனத்தாதி ஆரம்மணம் நிச்சே²தும் ந ஸக்கோதி, விதக்கே பன ஆகோடேத்வா ஆகோடேத்வா தே³ந்தே ஸக்கோதி. கத²ம்? யதா² ஹி ஹேரஞ்ஞிகோ கஹாபணம் ஹத்தே² ட²பேத்வா ஸப்³ப³பா⁴கே³ஸு ஓலோகேதுகாமோ ஸமானோபி ந சக்கு²தலேனேவ பரிவத்தேதும் ஸக்கோதி, அங்கு³லிபப்³பே³ஹி பன பரிவத்தேத்வா பரிவத்தேத்வா இதோ சிதோ ச ஓலோகேதும் ஸக்கோதி, ஏவமேவ ந பஞ்ஞா அத்தனோ த⁴ம்மதாய அனிச்சாதி³வஸேன ஆரம்மணம் நிச்சே²தும் ஸக்கோதி, அபி⁴னிரோபனலக்க²ணேன பன ஆஹனனபரியாஹனனரஸேன விதக்கேன ஆகோடேந்தேன விய பரிவத்தேந்தேன விய ச ஆதா³யாதா³ய தி³ன்னமேவ நிச்சே²தும் ஸக்கோதீ’’தி (விஸுத்³தி⁴. 2.568).

தஸ்மா வேத³னாஸஞ்ஞானம் விபஸ்ஸனாய அனுபகாரத்தா லக்க²ணமத்தவஸேனேவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘வேத³னாய ஸஞ்ஞாயா’’தி தத்த² தத்த² ஏகவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோ. யத்தகோ பன விபஸ்ஸனாய பே⁴தோ³, தத்தகோ ஏவ விதக்கஸ்ஸாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘விதக்கான’’ந்தி தத்த² தத்த² ப³ஹுவசனேன நித்³தே³ஸோ கதோதி வத்தும் யுஜ்ஜதி.

168. புன தீ³க⁴ம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸவஸேனாதிஆதி³ ஆனாபானஸ்ஸதிபா⁴வனாய ஸம்பத்திம் பா⁴வனாப²லஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். தத்த² ஸமோதா⁴னேதீதி ஆரம்மணம் ட²பேதி, ஆரம்மணம் பதிட்டா²பேதீதி வா அத்தோ². ஸமோத³ஹனப்³யாபாராபா⁴வேபி பா⁴வனாபாரிபூரியா ஏவ ஸமோத³ஹதி நாம. கோ³சரந்தி விபஸ்ஸனாக்க²ணே ஸங்கா²ராரம்மணம், மக்³க³க்க²ணே ப²லக்க²ணே ச நிப்³பா³னாரம்மணம். ஸமத்த²ந்தி ஸமமேவ அத்தோ², ஸமஸ்ஸ வா அத்தோ²தி ஸமத்தோ². தம் ஸமத்த²ம். ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ. மக்³க³ம் ஸமோதா⁴னேதீதி மக்³க³ப²லக்க²ணேயேவ கோ³சரம் நிப்³பா³னமேவ. அயம் புக்³க³லோதி ஆனாபானஸ்ஸதிபா⁴வனம் அனுயுத்தோ யோகா³வசரோவ. இமஸ்மிம் ஆரம்மணேதி ஏத்த² பன ‘‘காயே’’திபதே³ன ஸங்க³ஹிதே நாமரூபகாயஸங்கா²தே ஸங்க²தாரம்மணே தேனேவ கமேன மக்³கே³ நிப்³பா³னாரம்மணே ச. யம் தஸ்ஸாதிஆதீ³ஹி ஆரம்மணகோ³சரஸத்³தா³னம் ஏகத்த²தா வுத்தா. தஸ்ஸாதி தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ. பஜானாதீதி புக்³க³லோ பஜானனா பஞ்ஞாதி புக்³க³லோ பஞ்ஞாய பஜானாதீதி வுத்தம் ஹோதி. ஆரம்மணஸ்ஸ உபட்டா²னந்தி விபஸ்ஸனாக்க²ணே ஸங்கா²ராரம்மணஸ்ஸ, மக்³க³ப²லக்க²ணே நிப்³பா³னாரம்மணஸ்ஸ உபட்டா²னம் ஸதி. ஏத்த² ச கம்மத்தே² ஸாமிவசனம் யதா² ரஞ்ஞோ உபட்டா²னந்தி. அவிக்கே²போதி ஸமாதி⁴. அதி⁴ட்டா²னந்தி யதா²வுத்தஸங்கா²ராரம்மணம் நிப்³பா³னாரம்மணஞ்ச. தஞ்ஹி அதி⁴ட்டா²தி ஏத்த² சித்தந்தி அதி⁴ட்டா²னம். வோதா³னந்தி ஞாணம். தஞ்ஹி வோதா³யதி விஸுஜ்ஜ²தி தேன சித்தந்தி வோதா³னம். லீனபக்கி²கோ ஸமாதி⁴ அலீனபா⁴வப்பத்தியா ஸமபூ⁴தத்தா ஸமம், உத்³த⁴ச்சபக்கி²கம் ஞாணம் அனுத்³த⁴தபா⁴வப்பத்தியா ஸமபூ⁴தத்தா ஸமம். தேன விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லக்க²ணேஸு ஸமத²விபஸ்ஸனானம் யுக³னத்³த⁴தா வுத்தா ஹோதி. ஸதி பன ஸப்³ப³த்தி²கத்தா தது³ப⁴யஸமதாய உபகாரிகாதி ஸமம், ஆரம்மணம் ஸமதாதி⁴ட்டா²னத்தா ஸமம். அனவஜ்ஜட்டோ²தி விபஸ்ஸனாய அனவஜ்ஜஸபா⁴வோ. நிக்லேஸட்டோ²தி மக்³க³ஸ்ஸ நிக்கிலேஸஸபா⁴வோ. நிக்கிலேஸட்டோ²தி வா பாடோ². வோதா³னட்டோ²தி ப²லஸ்ஸ பரிஸுத்³த⁴ஸபா⁴வோ. பரமட்டோ²தி நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸப்³ப³த⁴ம்முத்தமஸபா⁴வோ. படிவிஜ்ஜ²தீதி தம் தம் ஸபா⁴வம் அஸம்மோஹதோ படிவிஜ்ஜ²தி. ஏத்த² ச ‘‘ஆரம்மணஸ்ஸ உபட்டா²ன’’ந்திஆதீ³ஹி ஸம்மா படிவேதோ⁴ வுத்தோ. ஏத்தே²வ ச வோதா³னட்ட²படிவேத⁴ஸ்ஸ வுத்தத்தா தேன ஏகலக்க²ணா அனவஜ்ஜட்ட²னிக்கிலேஸட்ட²பரமட்டா² லக்க²ணஹாரவஸேன வுத்தாயேவ ஹோந்தி. யதா²ஹ –

‘‘வுத்தம்ஹி ஏகத⁴ம்மே, யே த⁴ம்மா ஏகலக்க²ணா கேசி;

வுத்தா ப⁴வந்தி ஸப்³பே³, ஸோ ஹாரோ லக்க²ணோ நாமா’’தி. (நேத்தி. 4.5 நித்³தே³ஸவார);

அனவஜ்ஜட்டோ² நிக்கிலேஸட்டோ² சேத்த² அவிக்கே²பஸங்கா²தஸ்ஸ ஸமஸ்ஸ அத்தோ² பயோஜனந்தி ஸமத்தோ², வோதா³னட்டோ² விபஸ்ஸனாமக்³க³வோதா³னம் ஸந்தா⁴ய ஸமமேவ அத்தோ²தி ஸமத்தோ², ப²லவோதா³னம் ஸந்தா⁴ய மக்³க³வோதா³னஸங்கா²தஸ்ஸ ஸமஸ்ஸ அத்தோ²தி ஸமத்தோ², பரமட்டோ² பன ஸமமேவ அத்தோ²தி வா நிப்³பா³னபயோஜனத்தா ஸப்³ப³ஸ்ஸ ஸமஸ்ஸ அத்தோ²தி வா ஸமத்தோ², தம் வுத்தப்பகாரம் ஸமஞ்ச ஸமத்த²ஞ்ச ஏகதே³ஸஸரூபேகஸேஸம் கத்வா ஸமத்த²ஞ்ச படிவிஜ்ஜ²தீதி வுத்தம். இந்த்³ரியப³லபோ³ஜ்ஜ²ங்க³த⁴ம்மா விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லக்க²ணேபி லப்³ப⁴ந்தி, மக்³கோ³ ச திஸ்ஸோ ச விஸுத்³தி⁴யோ மக்³க³ப²லக்க²ணேயேவ, விமோக்கோ² ச விஜ்ஜா ச க²யே ஞாணஞ்ச மக்³க³க்க²ணேயேவ, விமுத்தி ச அனுப்பாதே³ ஞாணஞ்ச ப²லக்க²ணேயேவ, ஸேஸா விபஸ்ஸனாக்க²ணேபீதி. த⁴ம்மவாரே இமே த⁴ம்மே இமஸ்மிம் ஆரம்மணே ஸமோதா⁴னேதீதி நிப்³பா³னம் ட²பேத்வா ஸேஸா யதா²யோக³ம் வேதி³தப்³பா³. இத³ம் பன யேபு⁴ய்யவஸேன வுத்தம். அவுத்தத்தா² பனேத்த² ஹேட்டா² வுத்தா ஏவ. ஏகேகசதுக்கவஸேனேத்த² நிய்யானே த³ஸ்ஸிதேபி சதுக்கந்தோக³த⁴ஸ்ஸ ஏகேகஸ்ஸாபி பா⁴க³ஸ்ஸ நிய்யானஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயத்தா ஏகேகபா⁴க³வஸேன நிய்யானம் த³ஸ்ஸிதம். ந ஹி ஏகேகம் வினா நிய்யானம் ஹோதீதி.

தீ³க⁴ம்அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

169. ரஸ்ஸனித்³தே³ஸே இத்தரஸங்கா²தேதி பரித்தஸங்கா²தே காலே. ஸேஸமேத்த² வுத்தனயேன வேதி³தப்³ப³ம்.

170. ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதி³னித்³தே³ஸே அரூபத⁴ம்மேஸு வேத³னாய ஓளாரிகத்தா ஸுக²க்³க³ஹணத்த²ம் பட²மம் இட்டா²னிட்டா²ரம்மணஸம்வேதி³கா வேத³னா வுத்தா, ததோ யம் வேதே³தி, தம் ஸஞ்ஜானாதீதி ஏவம் வேத³னாவிஸயஸ்ஸ ஆகாரக்³கா³ஹிகா ஸஞ்ஞா, ததோ ஸஞ்ஞாவஸேன அபி⁴ஸங்கா²ரிகா சேதனா, ததோ ‘‘பு²ட்டோ² வேதே³தி, பு²ட்டோ² ஸஞ்ஜானாதி, பு²ட்டோ² சேதேதீ’’தி (ஸம். நி. 4.93) வசனதோ ப²ஸ்ஸோ, ததோ ஸப்³பே³ஸம் ஸாதா⁴ரணலக்க²ணோ மனஸிகாரோ, சேதனாதீ³ஹி ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ வுத்தோ. ஏவம் தீஸு க²ந்தே⁴ஸு வுத்தேஸு தம்னிஸ்ஸயோ விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴ வுத்தோவ ஹோதி. நாமஞ்சாதி வுத்தப்பகாரம் நாமஞ்ச. நாமகாயோ சாதி இத³ம் பன நாமேன நிப்³பா³னஸ்ஸபி ஸங்க³ஹிதத்தா லோகுத்தரானஞ்ச அவிபஸ்ஸனுபக³த்தா தம் அபனேதும் வுத்தம். ‘‘காயோ’’தி ஹி வசனேன நிப்³பா³னம் அபனீதம் ஹோதி நிப்³பா³னஸ்ஸ ராஸிவினிமுத்தத்தா. யே ச வுச்சந்தி சித்தஸங்கா²ராதி ‘‘ஸஞ்ஞா ச வேத³னா ச சேதஸிகா ஏதே த⁴ம்மா சித்தபடிப³த்³தா⁴ சித்தஸங்கா²ரா’’தி (படி. ம. 1.174; ம. நி. 1.463) ஏவம் வுச்சமானாபி சித்தஸங்கா²ரா இத⁴ நாமகாயேனேவ ஸங்க³ஹிதாதி வுத்தம் ஹோதி. மஹாபூ⁴தாதி மஹந்தபாதுபா⁴வதோ மஹாபூ⁴தஸாமஞ்ஞதோ மஹாபரிஹாரதோ மஹாவிகாரதோ மஹந்தபூ⁴தத்தா சாதி மஹாபூ⁴தா. தே பன – பத²வீ ஆபோ தேஜோ வாயோதி சத்தாரோ. சதுன்னஞ்ச மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³யரூபந்தி உபயோக³த்தே² ஸாமிவசனம், சத்தாரோ மஹாபூ⁴தே உபாதா³ய நிஸ்ஸாய அமுஞ்சித்வா பவத்தரூபந்தி அத்தோ². தம் பன – சக்கு² ஸோதம் கா⁴னம் ஜிவ்ஹா காயோ ரூபம் ஸத்³தோ³ க³ந்தோ⁴ ரஸோ இத்தி²ந்த்³ரியம் புரிஸிந்த்³ரியம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் ஹத³யவத்து² ஓஜா காயவிஞ்ஞத்தி வசீவிஞ்ஞத்தி ஆகாஸதா⁴து ரூபஸ்ஸ லஹுதா முது³தா கம்மஞ்ஞத்தா உபசயோ ஸந்ததி ஜரதா அனிச்சதாதி சதுவீஸதிவித⁴ம். அஸ்ஸாஸோ ச பஸ்ஸாஸோ சாதி பாகதிகோயேவ. அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே நிஸ்ஸாய உப்பன்னம் படிபா⁴க³னிமித்தம்பி ததே³வ நாமம் லப⁴தி பத²வீகஸிணாதீ³னி விய. ரூபஸரிக்க²கத்தா ரூபந்தி ச நாமம் லப⁴தி ‘‘ப³ஹித்³தா⁴ ரூபானி பஸ்ஸதீ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 204; தீ³. நி. 3.338) விய. நிமித்தஞ்ச உபனிப³ந்த⁴னாதி ஸதிஉபனிப³ந்த⁴னாய நிமித்தபூ⁴தம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் பு²ஸனட்டா²னம். யே ச வுச்சந்தி காயஸங்கா²ராதி ‘‘அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா காயிகா ஏதே த⁴ம்மா காயபடிப³த்³தா⁴ காயஸங்கா²ரா’’தி (படி. ம. 1.171; ம. நி. 1.463) ஏவம் வுச்சமானாபி காயஸங்கா²ரா இத⁴ ரூபகாயேனேவ ஸங்க³ஹிதாதி வுத்தம் ஹோதி.

தே காயா படிவிதி³தா ஹோந்தீதி ஜா²னக்க²ணே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸனிமித்தகாயா விபஸ்ஸனாக்க²ணே அவஸேஸரூபாரூபகாயா ஆரம்மணதோ படிவிதி³தா ஹோந்தி, மக்³க³க்க²ணே அஸம்மோஹதோ படிவிதி³தா ஹோந்தி. அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸவஸேன படிலத்³த⁴ஜ்ஜா²னஸ்ஸ யோகி³ஸ்ஸ உப்பன்னவிபஸ்ஸனாமக்³கே³பி ஸந்தா⁴ய தீ³க⁴ம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸவஸேனாதிஆதி³ வுத்தம்.

ஆவஜ்ஜதோ பஜானதோதிஆதீ³னி ஸீலகதா²யம் வுத்தத்தா²னி. தே வுத்தப்பகாரே காயே அந்தோகரித்வா ‘‘ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³’’தி வுத்தம்.

ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³ அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் ஸம்வரட்டே²னாதிஆதீ³ஸு ‘‘ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³’’திவுத்தஅஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸதோ உப்பன்னஜ்ஜா²னவிபஸ்ஸனாமக்³கே³ஸு ஸம்வரோயேவ ஸம்வரட்டே²ன ஸீலவிஸுத்³தி⁴. அவிக்கே²போயேவ அவிக்கே²பட்டே²ன சித்தவிஸுத்³தி⁴. பஞ்ஞாயேவ த³ஸ்ஸனட்டே²ன தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴. ஜா²னவிபஸ்ஸனாஸு விரதிஅபா⁴வேபி பாபாபா⁴வமத்தமேவ ஸம்வரோ நாமாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

171. பஸ்ஸம்ப⁴யந்திஆதீ³னம் நித்³தே³ஸே காயிகாதி ரூபகாயே ப⁴வா. காயபடிப³த்³தா⁴தி காயம் படிப³த்³தா⁴ காயம் நிஸ்ஸிதா, காயே ஸதி ஹோந்தி, அஸதி ந ஹோந்தி, தஸ்மாயேவ தே காயேன ஸங்க²ரீயந்தீதி காயஸங்கா²ரா. பஸ்ஸம்பே⁴ந்தோதி நிப்³பா³பேந்தோ ஸன்னிஸீதா³பேந்தோ. பஸ்ஸம்ப⁴னவசனேனேவ ஓளாரிகானம் பஸ்ஸம்ப⁴னம் ஸித்³த⁴ம். நிரோதே⁴ந்தோதி ஓளாரிகானம் அனுப்பாத³னேன நிரோதே⁴ந்தோ. வூபஸமேந்தோதி ஓளாரிகேயேவ ஏகஸந்ததிபரிணாமனயேன ஸந்தபா⁴வம் நயந்தோ. ஸிக்க²தீதி அதி⁴காரவஸேன அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴, திஸ்ஸோ ஸிக்கா² ஸிக்க²தீதி வா அத்தோ².

இதா³னி ஓளாரிகபஸ்ஸம்ப⁴னம் த³ஸ்ஸேதும் யதா²ரூபேஹீதிஆதி³மாஹ. தத்த² யதா²ரூபேஹீதி யாதி³ஸேஹி. ஆனமனாதி பச்ச²தோ நமனா. வினமனாதி உப⁴யபஸ்ஸதோ நமனா. ஸன்னமனாதி ஸப்³ப³தோபி நமந்தஸ்ஸ ஸுட்டு² நமனா. பணமனாதி புரதோ நமனா. இஞ்ஜனாதி கம்பனா. ப²ந்த³னாதி ஈஸகம் சலனா. பகம்பனாதி பு⁴ஸம் கம்பனா. யதா²ரூபேஹி காயஸங்கா²ரேஹி காயஸ்ஸ ஆனமனா…பே… பகம்பனா, ததா²ரூபம் காயஸங்கா²ரம் பஸ்ஸம்ப⁴யந்தி ச, யா காயஸ்ஸ ஆனமனா…பே… பகம்பனா, தஞ்ச பஸ்ஸம்ப⁴யந்தி ச ஸம்ப³ந்தோ⁴ காதப்³போ³. காயஸங்கா²ரேஸு ஹி பஸ்ஸம்பி⁴தேஸு காயஸ்ஸ ஆனமனாத³யோ ச பஸ்ஸம்பி⁴தாயேவ ஹோந்தீதி. யதா²ரூபேஹி காயஸங்கா²ரேஹி காயஸ்ஸ ந ஆனமனாதி³கா ஹோதி, ததா²ரூபம் ஸந்தம் ஸுகு²மம்பி காயஸங்கா²ரம் பஸ்ஸம்ப⁴யந்தி ச, யா காயஸ்ஸ ந ஆனமனாதி³கா, தஞ்ச ஸந்தம் ஸுகு²மம் பஸ்ஸம்ப⁴யந்தி ச ஸம்ப³ந்த⁴தோ வேதி³தப்³ப³ம். ஸந்தம் ஸுகு²மந்தி ச பா⁴வனபும்ஸகவசனமேதம். இதி கிராதி ஏத்த² இதி ஏவமத்தே², கிர யதி³அத்தே². யதி³ ஏவம் ஸுகு²மகேபி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே பஸ்ஸம்ப⁴யம் அஸ்ஸஸிஸ்ஸாமி பஸ்ஸஸிஸ்ஸாமீதி ஸிக்க²தீதி சோத³கேன சோத³னா ஆரத்³தா⁴ ஹோதி. அத² வா கிராதி சோத³கவசனத்தா அஸத்³த³ஹனத்தே² அஸஹனத்தே² பரோக்க²த்தே² ச யுஜ்ஜதியேவ, ஏவம் ஸுகு²மானம்பி பஸ்ஸம்ப⁴னம் ஸிக்க²தீதி ந ஸத்³த³ஹாமி ந ஸஹாமி அபச்சக்க²ம் மேதி வுத்தம் ஹோதி.

ஏவம் ஸந்தேதி ஏவம் ஸுகு²மானம் பஸ்ஸம்ப⁴னே ஸந்தே. வாதூபலத்³தி⁴யா ச பபா⁴வனா ந ஹோதீதி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸவாதஸ்ஸ உபலத்³தி⁴யா. உபலத்³தீ⁴தி விஞ்ஞாணம். அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸவாதம் உபலப்³ப⁴மானஸ்ஸ ததா³ரம்மணஸ்ஸ பா⁴வனாவிஞ்ஞாணஸ்ஸ பபா⁴வனா உப்பாத³னா ந ஹோதி, தஸ்ஸ ஆரம்மணஸ்ஸ பா⁴வனா ந ஹோதீதி அத்தோ². அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானஞ்ச பபா⁴வனா ந ஹோதீதி பா⁴வனாய ஸுகு²மகானம்பி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் நிரோத⁴னதோ தேஸஞ்ச உப்பாத³னா பவத்தனா ந ஹோதீதி அத்தோ². ஆனாபானஸ்ஸதியா ச பபா⁴வனா ந ஹோதீதி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாபா⁴வதோயேவ ததா³ரம்மணாய பா⁴வனாவிஞ்ஞாணஸம்பயுத்தாய ஸதியா ச பவத்தனா ந ஹோதி. தஸ்மாயேவ தம்ஸம்பயுத்தஸ்ஸ ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴ஸ்ஸ ச பா⁴வனா ந ஹோதி. ந ச நம் தந்தி ஏத்த² ச நந்தி நிபாதமத்தம் ‘‘பி⁴க்கு² ச ந’’ந்திஆதீ³ஸு (பாரா. 273) விய. தம் வுத்தவிதி⁴ம் ஸமாபத்திம் பண்டி³தா ந ஸமாபஜ்ஜந்திபி ததோ ந வுட்ட²ஹந்திபீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. சோத³னாபக்க²ஸ்ஸ பரிஹாரவசனே இதி கிராதி ஏவமேவ. ஏத்த² ஏவகாரத்தே² கிரஸத்³தோ³ த³ட்ட²ப்³போ³. ஏவம் ஸந்தேதி ஏவம் பஸ்ஸம்ப⁴னே ஸந்தே ஏவ.

யதா² கத²ம் வியாதி யதா² தம் வுத்தவிதா⁴னம் ஹோதி, ததா² தம் கத²ம் வியாதி உபமம் புச்ச²தி. இதா³னி ஸேய்யதா²பீதி தம் உபமம் த³ஸ்ஸேதி. கம்ஸேதி கம்ஸமயபா⁴ஜனே. நிமித்தந்தி தேஸம் ஸத்³தா³னம் ஆகாரம். ‘‘நிமித்த’’ந்தி ச ஸாமிஅத்தே² உபயோக³வசனம், நிமித்தஸ்ஸாதி அத்தோ². ஸத்³த³னிமித்தஞ்ச ஸத்³த³தோ அனஞ்ஞம். ஸுக்³க³ஹிதத்தாதி ஸுட்டு² உக்³க³ஹிதத்தா. ஸுக³ஹிதத்தாதிபி பாடோ², ஸுட்டு² க³ஹிதத்தாதி அத்தோ². ஸுமனஸிகதத்தாதி ஸுட்டு² ஆவஜ்ஜிதத்தா. ஸூபதா⁴ரிதத்தாதி ஸுட்டு² சித்தே ட²பிதத்தா. ஸுகு²மஸத்³த³னிமித்தாரம்மணதாபீதி ததா³ ஸுகு²மானம்பி ஸத்³தா³னம் நிருத்³த⁴த்தா அனுக்³க³ஹிதஸத்³த³னிமித்தஸ்ஸ அனாரம்மணம்பி ஸுகு²மதரம் ஸத்³த³னிமித்தம் ஆரம்மணம் கத்வா ஸுகு²மதரம் ஸத்³த³னிமித்தாரம்மணம்பி சித்தம் பவத்ததி, ஸுகு²மதரஸத்³த³னிமித்தாரம்மணபா⁴வதோபீதி வா அத்தோ². இமினாவ நயேன அப்பனாயம்பி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

பஸ்ஸம்ப⁴யந்திஆதீ³ஸு ‘‘பஸ்ஸம்ப⁴யம் காயஸங்கா²ர’’ந்தி வுத்தா அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா காயோதி வா ‘‘பஸ்ஸம்ப⁴யம் காயஸங்கா²ர’’ந்தி ஏத்த² அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா காயோதி வா யோஜனா வேதி³தப்³பா³. பா⁴வனாவிஸுத்³தி⁴யா காயஸங்கா²ரே பஸ்ஸம்ப⁴மானேபி ஓளாரிகம் காயஸங்கா²ரம் பஸ்ஸம்பே⁴மீதி யோகி³னோ ஆபோ⁴கே³ ஸதி தேனாத³ரேன அதிவிய பஸ்ஸம்ப⁴தி. அனுபட்ட²ஹந்தம்பி ஸுகு²மம் ஸுஆனயம் ஹோதி.

அட்ட² அனுபஸ்ஸனாஞாணானீதி ‘‘தீ³க⁴ம் ரஸ்ஸம் ஸப்³ப³காயபடிஸம்வேதீ³ பஸ்ஸம்ப⁴யம் காயஸங்கா²ர’’ந்தி வுத்தேஸு சதூஸு வத்தூ²ஸு அஸ்ஸாஸவஸேன சதஸ்ஸோ, பஸ்ஸாஸவஸேன சதஸ்ஸோதி அட்ட² அனுபஸ்ஸனாஞாணானி. அட்ட² ச உபட்டா²னானுஸ்ஸதியோதி ‘‘தீ³க⁴ம் அஸ்ஸாஸவஸேன சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தம் அவிக்கே²பம் பஜானதோ ஸதி உபட்டி²தா ஹோதீ’’திஆதி³னா (படி. ம. 1.170) நயேன வுத்தேஸு சதூஸு வத்தூ²ஸு அஸ்ஸாஸவஸேன சதஸ்ஸோ, பஸ்ஸாஸவஸேன சதஸ்ஸோதி அட்ட² ச உபட்டா²னானுஸ்ஸதியோ. அட்ட² சுபட்டா²னானுஸ்ஸதியோதிபி பாடோ². சத்தாரி ஸுத்தந்திகவத்தூ²னீதி ப⁴க³வதா ஆனாபானஸ்ஸதிஸுத்தந்தே (ம. நி. 3.144 ஆத³யோ) வுத்தத்தா பட²மசதுக்கவஸேன சத்தாரி ஸுத்தந்திகவத்தூ²னீதி.

பட²மசதுக்கனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

172. து³தியசதுக்கஸ்ஸ பீதிபடிஸம்வேதி³னித்³தே³ஸே உப்பஜ்ஜதி பீதி பாமோஜ்ஜந்தி ஏத்த² பீதீதி மூலபத³ம். பாமோஜ்ஜந்தி தஸ்ஸ அத்த²பத³ம், பமுதி³தபா⁴வோதி அத்தோ². யா பீதி பாமோஜ்ஜந்திஆதீ³ஸு யா ‘‘பீதீ’’தி ச ‘‘பாமோஜ்ஜ’’ந்தி ச ஏவமாதீ³னி நாமானி லப⁴தி, ஸா பீதீதி வுத்தம் ஹோதி. தத்த² பீதீதி ஸபா⁴வபத³ம். பமுதி³தஸ்ஸ பா⁴வோ பாமோஜ்ஜம். ஆமோத³னாகாரோ ஆமோத³னா. பமோத³னாகாரோ பமோத³னா. யதா² வா பே⁴ஸஜ்ஜானம் வா தேலானம் வா உண்ஹோத³கஸீதோத³கானம் வா ஏகதோகரணம் மோத³னாதி வுச்சதி, ஏவமயம்பி த⁴ம்மானம் ஏகதோகரணேன மோத³னா, உபஸக்³க³வஸேன பன பத³ம் மண்டே³த்வா ஆமோத³னா பமோத³னாதி வுத்தம். ஹாஸேதீதி ஹாஸோ, பஹாஸேதீதி பஹாஸோ, ஹட்ட²பஹட்டா²காரானமேதம் அதி⁴வசனம். வித்தீதி வித்தம், த⁴னஸ்ஸேதம் நாமம். அயம் பன ஸோமனஸ்ஸபச்சயத்தா வித்திஸரிக்க²தாய வித்தி. யதா² ஹி த⁴னினோ த⁴னம் படிச்ச ஸோமனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜதி, ஏவம் பீதிமதோபி பீதிம் படிச்ச ஸோமனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜதி. தஸ்மா ‘‘வித்தீ’’தி வுத்தா. துட்டி²ஸபா⁴வஸண்டி²தாய ஹி பீதியா ஏதம் நாமம். பீதிமா பன புக்³க³லோ காயசித்தானம் உக்³க³தத்தா அப்³பு⁴க்³க³தத்தா ‘‘உத³க்³கோ³’’தி வுச்சதி, உத³க்³க³ஸ்ஸ பா⁴கோ³ ஓத³க்³யம். அத்தனோ மனதா அத்தமனதா. அனபி⁴ரத்³த⁴ஸ்ஸ ஹி மனோ து³க்க²பத³ட்டா²னத்தா ந அத்தனோ மனோ நாம ஹோதி, அபி⁴ரத்³த⁴ஸ்ஸ ஸுக²பத³ட்டா²னத்தா அத்தனோ மனோ நாம ஹோதி, இதி அத்தனோ மனதா அத்தமனதா, ஸகமனதா ஸகமனஸ்ஸ பா⁴வோதி அத்தோ². ஸா பன யஸ்மா ந அஞ்ஞஸ்ஸ கஸ்ஸசி அத்தனோ மனதா, சித்தஸ்ஸேவ பனேஸோ பா⁴வோ சேதஸிகோ த⁴ம்மோ, தஸ்மா அத்தமனதா சித்தஸ்ஸாதி வுத்தா. ஸேஸமேத்த² ச உபரி ச ஹேட்டா² வுத்தனயேன யோஜேத்வா வேதி³தப்³ப³ம்.

173. ஸுக²படிஸம்வேதி³னித்³தே³ஸே த்³வே ஸுகா²னீதி ஸமத²விபஸ்ஸனாபூ⁴மித³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். காயிகஞ்ஹி ஸுக²ம் விபஸ்ஸனாய பூ⁴மி, சேதஸிகம் ஸுக²ம் ஸமத²ஸ்ஸ ச விபஸ்ஸனாய ச பூ⁴மி. காயிகந்தி பஸாத³காயம் வினா அனுப்பத்திதோ காயே நியுத்தந்தி காயிகம். சேதஸிகந்தி அவிப்பயோக³வஸேன சேதஸி நியுத்தந்தி சேதஸிகம். தத்த² காயிகபதே³ன சேதஸிகம் ஸுக²ம் படிக்கி²பதி, ஸுக²பதே³ன காயிகம் து³க்க²ம். ததா² சேதஸிகபதே³ன காயிகம் ஸுக²ம் படிக்கி²பதி, ஸுக²பதே³ன சேதஸிகம் து³க்க²ம். ஸாதந்தி மது⁴ரம் ஸுமது⁴ரம். ஸுக²ந்தி ஸுக²மேவ, ந து³க்க²ம். காயஸம்ப²ஸ்ஸஜந்தி காயஸம்ப²ஸ்ஸே ஜாதம். ஸாதம் ஸுக²ம் வேத³யிதந்தி ஸாதம் வேத³யிதம், ந அஸாதம் வேத³யிதம். ஸுக²ம் வேத³யிதம், ந து³க்க²ம் வேத³யிதம். பரதோ தீணி பதா³னி இத்தி²லிங்க³வஸேன வுத்தானி. ஸாதா வேத³னா, ந அஸாதா. ஸுகா² வேத³னா, ந து³க்கா²தி அயமேவ பனேத்த² அத்தோ².

சேதஸிகஸுக²னித்³தே³ஸோ வுத்தபடிபக்க²னயேன யோஜேதப்³போ³. தே ஸுகா²தி லிங்க³விபல்லாஸோ கதோ, தானி ஸுகா²னீதி வுத்தம் ஹோதி. ஸேஸமேத்த² சதுக்கே ஹேட்டா² பட²மசதுக்கே வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். சத்தாரி ஸுத்தந்திகவத்தூ²னி து³தியசதுக்கவஸேன வேதி³தப்³பா³னீதி.

து³தியசதுக்கனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.