4. வோதா³னஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா

158. வோதா³னே ஞாணானீதி விஸுத்³த⁴ஞாணானி. தம் விவஜ்ஜயித்வாதி யம் புப்³பே³ வுத்தம் அதீதானுதா⁴வனம் சித்தம் விக்கே²பானுபதிதம், தம் விவஜ்ஜயித்வாதி ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். ஏகட்டா²னே ஸமாத³ஹதீதி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் பு²ஸனட்டா²னே ஸமம் ஆத³ஹதி பதிட்டா²பேதி. தத்தே²வ அதி⁴மோசேதீதி ஏகட்டா²னேதி வுத்தே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் பு²ஸனட்டா²னேயேவ ஸன்னிட்ட²பேதி ஸன்னிட்டா²னம் கரோதி. பக்³க³ண்ஹித்வாதி த⁴ம்மவிசயபீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³பா⁴வனாய பக்³க³ஹேத்வா. வினிக்³க³ண்ஹித்வாதி பஸ்ஸத்³தி⁴ஸமாதி⁴உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³பா⁴வனாய வினிக்³க³ண்ஹித்வா. ‘‘ஸதிந்த்³ரியவீரியிந்த்³ரியேஹி பக்³க³ஹேத்வா, ஸதிந்த்³ரியஸமாதி⁴ந்த்³ரியேஹி வினிக்³க³ஹேத்வா’’திபி வத³ந்தி. ஸம்பஜானோ ஹுத்வாதி அஸுப⁴பா⁴வனாதீ³ஹி. புன ஸம்பஜானோ ஹுத்வாதி மேத்தாபா⁴வனாதீ³ஹி. யேன ராகே³ன அனுபதிதம், யேன ப்³யாபாதே³ன அனுபதிதம், தம் பஜஹதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தம் சித்தம் ஈதி³ஸந்தி ஸம்பஜானந்தோ தப்படிபக்கே²ன ராக³ம் பஜஹதி, ப்³யாபாத³ம் பஜஹதீதி வா அத்தோ². பரிஸுத்³த⁴ந்தி நிருபக்கிலேஸம். பரியோதா³தந்தி பப⁴ஸ்ஸரம். ஏகத்தக³தம் ஹோதீதி தம் தம் விஸேஸம் பத்தஸ்ஸ தம் தம் ஏகத்தம் க³தம் ஹோதி.

கதமே தே ஏகத்தாதி இத⁴ யுஜ்ஜமானாயுஜ்ஜமானேபி ஏகத்தே ஏகதோ கத்வா புச்ச²தி. தா³னூபஸக்³கு³பட்டா²னேகத்தந்தி தா³னவத்து²ஸங்கா²தஸ்ஸ தா³னஸ்ஸ உபஸக்³கோ³ வோஸஜ்ஜனம் தா³னூபஸக்³கோ³, தா³னவத்து²பரிச்சாக³சேதனா. தஸ்ஸ உபட்டா²னம் ஆரம்மணகரணவஸேன உபக³ந்த்வா டா²னம் தா³னூபஸக்³கு³பட்டா²னம், ததே³வ ஏகத்தம், தேன வா ஏகத்தம் ஏகக்³க³பா⁴வோ தா³னூபஸக்³கு³பட்டா²னேகத்தம். தா³னவோஸக்³கு³பட்டா²னேகத்தந்தி பாடோ² ஸுந்த³ரதரோ, ஸோ ஏவத்தோ². ஏதேன பது³த்³தா⁴ரவஸேன சாகா³னுஸ்ஸதிஸமாதி⁴ வுத்தோ. பது³த்³தா⁴ரவஸேன வுத்தோபி சேஸ இதரேஸம் திண்ணம்பி ஏகத்தானம் உபனிஸ்ஸயபச்சயோ ஹோதி, தஸ்மா இத⁴ நித்³தி³ட்ட²ந்தி வத³ந்தி. விஸாகா²பி ஹி மஹாஉபாஸிகா ஆஹ – ‘‘இத⁴, ப⁴ந்தே, தி³ஸாஸு வஸ்ஸம்வுட்டா² பி⁴க்கூ² ஸாவத்தி²ம் ஆக³ச்சி²ஸ்ஸந்தி ப⁴க³வந்தம் த³ஸ்ஸனாய, தே ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா புச்சி²ஸ்ஸந்தி ‘இத்த²ன்னாமோ, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு² காலங்கதோ, தஸ்ஸ கா க³தி, கோ அபி⁴ஸம்பராயோ’தி? தம் ப⁴க³வா ப்³யாகரிஸ்ஸதி ஸோதாபத்திப²லே வா ஸகதா³கா³மிப²லே வா அனாகா³மிப²லே வா அரஹத்தே வா. த்யாஹம் உபஸங்கமித்வா புச்சி²ஸ்ஸாமி ‘ஆக³தபுப்³பா³ நு கோ², ப⁴ந்தே, தேன அய்யேன ஸாவத்தீ²’தி? ஸசே மே வக்க²ந்தி ‘ஆக³தபுப்³பா³ தேன பி⁴க்கு²னா ஸாவத்தீ²’தி. நிட்ட²மேத்த² க³ச்சி²ஸ்ஸாமி நிஸ்ஸம்ஸயம் பரிபு⁴த்தம் தேன அய்யேன வஸ்ஸிகஸாடிகா வா ஆக³ந்துகப⁴த்தம் வா க³மிகப⁴த்தம் வா கி³லானப⁴த்தம் வா கி³லானுபட்டா²கப⁴த்தம் வா கி³லானபே⁴ஸஜ்ஜம் வா து⁴வயாகு³ வாதி. தஸ்ஸா மே தத³னுஸ்ஸரந்தியா பாமோஜ்ஜம் ஜாயிஸ்ஸதி, பமுதி³தாய பீதி ஜாயிஸ்ஸதி, பீதிமனாய காயோ பஸ்ஸம்பி⁴ஸ்ஸதி, பஸ்ஸத்³த⁴காயா ஸுக²ம் வேத³யிஸ்ஸாமி, ஸுகி²னியா சித்தம் ஸமாதி⁴யிஸ்ஸதி, ஸா மே ப⁴விஸ்ஸதி இந்த்³ரியபா⁴வனா ப³லபா⁴வனா போ³ஜ்ஜ²ங்க³பா⁴வனா’’தி (மஹாவ. 351). அத² வா ஏகத்தேஸு பட²மம் உபசாரஸமாதி⁴வஸேன வுத்தம், து³தியம் அப்பனாஸமாதி⁴வஸேன, ததியம் விபஸ்ஸனாவஸேன, சதுத்த²ம் மக்³க³ப²லவஸேனாதி வேதி³தப்³ப³ம். ஸமத²ஸ்ஸ நிமித்தம் ஸமத²னிமித்தம். வயோ ப⁴ங்கோ³ ஏவ லக்க²ணம் வயலக்க²ணம். நிரோதோ⁴ நிப்³பா³னம். ஸேஸமேதேஸு தீஸு வுத்தனயேனேவ யோஜேதப்³ப³ம்.

சாகா³தி⁴முத்தானந்தி தா³னே அதி⁴முத்தானம். அதி⁴சித்தந்தி விபஸ்ஸனாபாத³கஸமாதி⁴. விபஸ்ஸகானந்தி ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனதோ பட்டா²ய தீஹி அனுபஸ்ஸனாஹி ஸங்கா²ரே விபஸ்ஸந்தானம். அரியபுக்³க³லானந்தி அட்ட²ன்னம். து³தியாதீ³னி தீணி ஏகத்தானி ஆனாபானஸ்ஸதிவஸேன ஸேஸகம்மட்டா²னவஸேன ச யுஜ்ஜந்தி. சதூஹி டா²னேஹீதி சதூஹி காரணேஹி. ஸமாதி⁴விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லானம் வஸேன ‘‘ஏகத்தக³தம் சித்தம் படிபதா³விஸுத்³தி⁴பக்க²ந்த³ஞ்சேவ ஹோதி உபேக்கா²னுப்³ரூஹிதஞ்ச ஞாணேன ச ஸம்பஹம்ஸித’’ந்தி உத்³தே³ஸபதா³னி. ‘‘பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ கோ ஆதீ³’’திஆதீ³னி தேஸம் உத்³தே³ஸபதா³னம் வித்தா²ரேதுகம்யதாபுச்சா²புப்³ப³ங்க³மானி நித்³தே³ஸபதா³னி. தத்த² படிபதா³விஸுத்³தி⁴பக்க²ந்த³ந்தி படிபதா³ ஏவ நீவரணமலவிஸோத⁴னதோ விஸுத்³தி⁴, தம் படிபதா³விஸுத்³தி⁴ம் பக்க²ந்த³ம் பவிட்ட²ம். உபேக்கா²னுப்³ரூஹிதந்தி தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா²ய ப்³ரூஹிதம் வட்³டி⁴தம். ஞாணேன ச ஸம்பஹம்ஸிதந்தி பரியோதா³பகேன ஞாணேன ஸம்பஹம்ஸிதம் பரியோதா³பிதம் விஸோதி⁴தம். படிபதா³விஸுத்³தி⁴ நாம ஸஸம்பா⁴ரிகோ உபசாரோ, உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா நாம அப்பனா, ஸம்பஹம்ஸனா நாம பச்சவேக்க²ணாதி ஏவமேகே வண்ணயந்தி. யஸ்மா பன ‘‘ஏகத்தக³தம் சித்தம் படிபதா³விஸுத்³தி⁴பக்க²ந்த³ஞ்சேவ ஹோதீ’’திஆதி³ வுத்தம், தஸ்மா அந்தோஅப்பனாயமேவ ஆக³மனவஸேன படிபதா³விஸுத்³தி⁴, தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா²ய கிச்சவஸேன உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா, த⁴ம்மானம் அனதிவத்தனாதி³பா⁴வஸாத⁴னேன பரியோதா³பகஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ கிச்சனிப்ப²த்திவஸேன ஸம்பஹம்ஸனா வேதி³தப்³பா³. கத²ம்? யஸ்மிஞ்ஹி வாரே அப்பனா உப்பஜ்ஜதி, தஸ்மிம் யோ நீவரணஸங்கா²தோ கிலேஸக³ணோ தஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ பரிபந்தோ², ததோ சித்தம் விஸுஜ்ஜ²தி, விஸுத்³த⁴த்தா ஆவரணவிரஹிதம் ஹுத்வா மஜ்ஜி²மம் ஸமத²னிமித்தம் படிபஜ்ஜதி. மஜ்ஜி²மம் ஸமத²னிமித்தம் நாம ஸமப்பவத்தோ அப்பனாஸமாதி⁴யேவ. தத³னந்தரம் பன புரிமசித்தம் ஏகஸந்ததிபரிணாமனயேன தத²த்தம் உபக³ச்ச²மானம் மஜ்ஜி²மம் ஸமத²னிமித்தம் படிபஜ்ஜதி நாம. ஏவம் படிபன்னத்தா தத²த்துபக³மனேன தத்த² பக்க²ந்த³தி நாம. ஏவம் தாவ புரிமசித்தே விஜ்ஜமானாகாரனிப்பா²தி³கா பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணேயேவ ஆக³மனவஸேன படிபதா³விஸுத்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³. ஏவம் விஸுத்³த⁴ஸ்ஸ பன தஸ்ஸ புன விஸோதே⁴தப்³பா³பா⁴வதோ விஸோத⁴னே ப்³யாபாரம் அகரோந்தோ விஸுத்³த⁴ம் சித்தம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி நாம. ஸமத²பா⁴வூபக³மனேன ஸமத²படிபன்னஸ்ஸ புன ஸமாதா³னே ப்³யாபாரம் அகரோந்தோ ஸமத²படிபன்னம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி நாம. ஸமத²படிபன்னபா⁴வதோ ஏவ சஸ்ஸ கிலேஸஸம்ஸக்³க³ம் பஹாய ஏகத்தேன உபட்டி²தஸ்ஸ புன ஏகத்துபட்டா²னே ப்³யாபாரம் அகரோந்தோ ஏகத்துபட்டா²னம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி நாம. ஏவம் தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா²ய கிச்சவஸேன உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா வேதி³தப்³பா³.

யே பனேதே ஏவம் உபேக்கா²னுப்³ரூஹிதே தத்த² ஜாதா ஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸங்கா²தா யுக³னத்³த⁴த⁴ம்மா அஞ்ஞமஞ்ஞம் அனதிவத்தமானா ஹுத்வா பவத்தா, யானி ச ஸத்³தா⁴தீ³னி இந்த்³ரியானி நானாகிலேஸேஹி விமுத்தத்தா விமுத்திரஸேன ஏகரஸானி ஹுத்வா பவத்தானி, யம் சேஸ தது³பக³ம் தேஸம் அனதிவத்தனஏகரஸபா⁴வானம் அனுச்ச²விகம் வீரியம் வாஹயதி, யா சஸ்ஸ தஸ்மிம் க²ணே பவத்தா ஆஸேவனா, ஸப்³பே³பி தே ஆகாரா யஸ்மா ஞாணேன ஸம்கிலேஸவோதா³னேஸு தம் தம் ஆதீ³னவஞ்ச ஆனிஸம்ஸஞ்ச தி³ஸ்வா ததா² ததா² ஸம்பஹம்ஸிதத்தா விஸோதி⁴தத்தா பரியோதா³பிதத்தா நிப்ப²ன்னா, தஸ்மா த⁴ம்மானம் அனதிவத்தனாதி³பா⁴வஸாத⁴னேன பரியோதா³பகஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ கிச்சனிப்ப²த்திவஸேன ஸம்பஹம்ஸனா வேதி³தப்³பா³தி வுத்தம். தத்த² யஸ்மா உபேக்கா²வஸேன ஞாணம் பாகடம் ஹோதி, யதா²ஹ – ‘‘ததா²பக்³க³ஹிதம் சித்தம் ஸாது⁴கம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி, உபேக்கா²வஸேன பஞ்ஞாவஸேன பஞ்ஞிந்த்³ரியம் அதி⁴மத்தம் ஹோதி. உபேக்கா²வஸேன நானத்தகிலேஸேஹி சித்தம் விமுச்சதி, விமோக்க²வஸேன பஞ்ஞாவஸேன பஞ்ஞிந்த்³ரியம் அதி⁴மத்தம் ஹோதி. விமுத்தத்தா தே த⁴ம்மா ஏகரஸா ஹோந்தி, ஏகரஸட்டே²ன பா⁴வனா’’தி (படி. ம. 1.201). தஸ்மா ஞாணகிச்சபூ⁴தா ஸம்பஹம்ஸனா பரியோஸானந்தி வுத்தா.

ஏவம் திவத்தக³தந்திஆதீ³னி தஸ்ஸேவ சித்தஸ்ஸ தோ²மனவசனானி. தத்த² ஏவம் திவத்தக³தந்தி ஏவம் யதா²வுத்தேன விதி⁴னா படிபதா³விஸுத்³தி⁴பக்க²ந்த³னஉபேக்கா²னுப்³ரூஹனாஞாணஸம்பஹம்ஸனாவஸேன திவித⁴பா⁴வம் க³தம். விதக்கஸம்பன்னந்தி கிலேஸக்கோ²ப⁴விரஹிதத்தா விதக்கேன ஸுந்த³ரபா⁴வம் பன்னம் க³தம். சித்தஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னஸம்பன்னந்தி தஸ்மிம்யேவ ஆரம்மணே சித்தஸ்ஸ நிரந்தரப்பவத்திஸங்கா²தேன அதி⁴ட்டா²னேன ஸம்பன்னம் அனூனம். யதா² அதி⁴ட்டா²னவஸியம் அதி⁴ட்டா²னந்தி ஜா²னப்பவத்தி, ததா² இதா⁴பி சித்தஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னந்தி சித்தேகக்³க³தாபி யுஜ்ஜதி. தேன ஹி ஏகஸ்மிம்யேவ ஆரம்மணே சித்தம் அதி⁴ட்டா²தி, ந ஏத்த² விக்கி²பதீதி. ‘‘ஸமாதி⁴ஸம்பன்ன’’ந்தி விஸும் வுத்தத்தா பன வுத்தனயேனேவ க³ஹேதப்³ப³ம். அத² வா ஸமாதி⁴ஸ்ஸேவ ஜா²னஸங்க³ஹிதத்தா சித்தஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னஸம்பன்னந்தி ஜா²னங்க³பஞ்சகவஸேன வுத்தம். ஸமாதி⁴ஸம்பன்னந்தி இந்த்³ரியஸங்க³ஹிதத்தா இந்த்³ரியபஞ்சகவஸேன, து³தியஜ்ஜா²னாதீ³ஸு பன அலப்³ப⁴மானானி பதா³னி பஹாய லப்³ப⁴மானகவஸேன பீதிஸம்பன்னந்திஆதி³ வுத்தம்.

அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³ஸு அட்டா²ரஸஸு மஹாவிபஸ்ஸனாஸு விதக்காத³யோ பரிபுண்ணாயேவ தாஸம் காமாவசரத்தா. ஏதாஸு ச அப்பனாய அபா⁴வதோ படிபதா³விஸுத்³தி⁴ஆத³யோ க²ணிகஸமாதி⁴வஸேன யோஜேதப்³பா³. சதூஸு மக்³கே³ஸு பட²மஜ்ஜா²னிகவஸேன விதக்காதீ³னம் லப்³ப⁴னதோ லப்³ப⁴மானகவஸேனேவ விதக்காத³யோ பரிபுண்ணா வுத்தா. து³தியஜ்ஜா²னிகாதீ³ஸு ஹி மக்³கே³ஸு விதக்காத³யோ ஜா²னேஸு விய பரிஹாயந்தீதி. ஏத்தாவதா தேரஸ வோதா³னஞாணானி வித்தா²ரதோ நித்³தி³ட்டா²னி ஹோந்தி. கத²ம்? ஏகட்டா²னே ஸமாத³ஹனேன தத்தே²வ அதி⁴முச்சனேன கோஸஜ்ஜப்பஜஹனேன உத்³த⁴ச்சப்பஜஹனேன ராக³ப்பஜஹனேன ப்³யாபாத³ப்பஜஹனேன ஸம்பயுத்தானி ச² ஞாணானி, சதூஹி ஏகத்தேஹி ஸம்பயுத்தானி சத்தாரி ஞாணானி, படிபதா³விஸுத்³தி⁴உபேக்கா²னுப்³ரூஹனாஸம்பஹம்ஸனாஹி ஸம்பயுத்தானி தீணி ஞாணானீதி ஏவம் தேரஸ ஞாணானி நித்³தி³ட்டா²னி.

159. ஏவம் ஸந்தேபி ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴பா⁴வனாவஸேன தேஸம் நிப்ப²த்திம் த³ஸ்ஸேதுகாமோ தானி ஞாணானி அனிக³மேத்வாவ நிமித்தம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸாதிஆதி³னா நயேன சோத³னாபுப்³ப³ங்க³மம் ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴பா⁴வனாவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேத்வா அந்தே தானி ஞாணானி நிக³மேத்வா த³ஸ்ஸேஸி. தத்த² நிமித்தம் வுத்தமேவ. அனாரம்மணாமேகசித்தஸ்ஸாதி அனாரம்மணா ஏகசித்தஸ்ஸ. ம-காரோ பனேத்த² பத³ஸந்தி⁴கரோ. அனாரம்மணமேகசித்தஸ்ஸாதிபி பாடோ², ஏகஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ ஆரம்மணம் ந ப⁴வந்தீதி அத்தோ². தயோ த⁴ம்மேதி நிமித்தாத³யோ தயோ த⁴ம்மே. பா⁴வனாதி ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴பா⁴வனா. கத²ந்தி பட²மம் வுத்தாய சோத³னாகா³தா²ய அனந்தரம் வுத்தாய பரிஹாரகா³தா²ய அத்த²ம் கதே²துகம்யதாபுச்சா². ந சிமேதி ந ச இமே. ந சமேதிபி பாடோ², ஸோயேவ பத³ச்சே²தோ³. கத²ம் ந ச அவிதி³தா ஹோந்தி, கத²ம் ந ச சித்தம் விக்கே²பம் க³ச்ச²தீதி ஏவம் கத²ம் ஸத்³தோ³ ஸேஸேஹி பஞ்சஹி யோஜேதப்³போ³. பதா⁴னஞ்ச பஞ்ஞாயதீதி ஆனாபானஸ்ஸதிஸமாதி⁴பா⁴வனாரம்ப⁴கம் வீரியம் ஸந்தி³ஸ்ஸதி. வீரியஞ்ஹி பத³ஹந்தி தேனாதி பதா⁴னந்தி வுச்சதி. பயோக³ஞ்ச ஸாதே⁴தீதி நீவரணவிக்க²ம்ப⁴கம் ஜா²னஞ்ச யோகீ³ நிப்பா²தே³தி. ஜா²னஞ்ஹி நீவரணவிக்க²ம்ப⁴னாய பயுஞ்ஜீயதீதி பயோகோ³தி வுத்தம். விஸேஸமதி⁴க³ச்ச²தீதி ஸம்யோஜனப்பஹானகரம் மக்³க³ஞ்ச படிலப⁴தி. மக்³கோ³ ஹி ஸமத²விபஸ்ஸனானம் ஆனிஸம்ஸத்தா விஸேஸோதி வுத்தோ. விஸேஸஸ்ஸ ச பமுக²பூ⁴தத்தா ச-காரேன ஸமுச்சயோ ந கதோ.

இதா³னி தம் புச்சி²தமத்த²ம் உபமாய ஸாதே⁴ந்தோ ஸேய்யதா²பி ருக்கோ²திஆதி³மாஹ. தஸ்ஸத்தோ² – யதா² நாம ககசேன பா²லனத்த²ம் வாஸியா தச்சி²த்வா ருக்கோ² பா²லனகாலே நிச்சலபா⁴வத்த²ம் ஸமே பூ⁴மிபதே³ஸே பயோக³க்க²மம் கத்வா ட²பிதோ. ககசேனாதி ஹத்த²ககசேன. ஆக³தேதி ருக்க²ம் பு²ஸித்வா அத்தனோ ஸமீபபா⁴க³ம் ஆக³தே. க³தேதி ருக்க²ம் பு²ஸித்வா பரபா⁴க³ம் க³தே. வா-ஸத்³தோ³ ஸமுச்சயத்தோ². ந அவிதி³தா ஹோந்தீதி ருக்கே² ககசத³ந்தேஹி பு²ட்ட²ம் புரிஸேன பேக்க²மானம் டா²னம் அப்பத்வா தேஸம் ஆக³மனக³மனாபா⁴வதோ ஸப்³பே³பி ககசத³ந்தா விதி³தாவ ஹோந்தி. பதா⁴னந்தி ருக்க²ச்சே²த³னவீரியம். பயோக³ந்தி ருக்க²ச்சே²த³னகிரியம். ‘‘விஸேஸமதி⁴க³ச்ச²தீ’’தி வசனம் உபமாய நத்தி². உபனிப³ந்த⁴னா நிமித்தந்தி உபனிப³ந்த⁴னாய ஸதியா நிமித்தபூ⁴தம் காரணபூ⁴தம் நாஸிகக்³க³ம் வா முக²னிமித்தம் வா. உபனிப³ந்த⁴தி ஏதாய ஆரம்மணே சித்தந்தி உபனிப³ந்த⁴னா நாம ஸதி. நாஸிகக்³கே³ வாதி தீ³க⁴னாஸிகோ நாஸிகக்³கே³. முக²னிமித்தே வாதி ரஸ்ஸனாஸிகோ உத்தரோட்டே². உத்தரோட்டோ² ஹி முகே² ஸதியா நிமித்தந்தி முக²னிமித்தந்தி வுத்தோ. ஆக³தேதி பு²ட்ட²ட்டா²னதோ அப்³ப⁴ந்தரம் ஆக³தே. க³தேதி பு²ட்ட²ட்டா²னதோ ப³ஹித்³தா⁴ க³தே. ந அவிதி³தா ஹோந்தீதி பு²ஸனட்டா²னம் அப்பத்வா அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் ஆக³மனக³மனாபா⁴வதோ ஸப்³பே³பி தே விதி³தா ஏவ ஹோந்தி. கம்மனியம் ஹோதீதி யேன வீரியேன காயோபி சித்தம்பி கம்மனியம் பா⁴வனாகம்மக்க²மம் பா⁴வனாகம்மயோக்³க³ம் ஹோதி. இத³ம் வீரியம் பதா⁴னம் நாமாதி ப²லேன காரணம் வுத்தம் ஹோதி. உபக்கிலேஸா பஹீயந்தீதி விக்க²ம்ப⁴னவஸேன நீவரணானி பஹீயந்தி. விதக்கா வூபஸம்மந்தீதி நானாரம்மணசாரினோ அனவட்டி²தா விதக்கா உபஸமம் க³ச்ச²ந்தி. யேன ஜா²னேன உபக்கிலேஸா பஹீயந்தி, விதக்கா வூபஸம்மந்தி. அயம் பயோகோ³தி பயோக³மபேக்கி²த்வா புல்லிங்க³னித்³தே³ஸோ கதோ. ஸஞ்ஞோஜனா பஹீயந்தீதி தம்தம்மக்³க³வஜ்ஜா² ஸஞ்ஞோஜனா ஸமுச்சே²த³ப்பஹானேன பஹீயந்தி. அனுஸயா ப்³யந்தீஹோந்தீதி பஹீனானம் புன அனுப்பத்தித⁴ம்மகத்தா விக³தோ உப்பாத³ந்தோ வா வயந்தோ வா ஏதேஸந்தி ப்³யந்தா, புப்³பே³ அப்³யந்தா ப்³யந்தா ஹோந்தீதி ப்³யந்தீஹோந்தி, வினஸ்ஸந்தீதி அத்தோ². ஸஞ்ஞோஜனப்பஹானம் அனுஸயப்பஹானேன ஹோதி, ந அஞ்ஞதா²தி த³ஸ்ஸனத்த²ம் அனுஸயப்பஹானமாஹ. யேன மக்³கே³ன ஸஞ்ஞோஜனா பஹீயந்தி அனுஸயா ப்³யந்தீஹோந்தி, அயம் விஸேஸோதி அத்தோ². சதுத்த²சதுக்கே அரியமக்³க³ஸ்ஸாபி நித்³தி³ட்ட²த்தா இத⁴ அரியமக்³கோ³ வுத்தோ. ஏகசித்தஸ்ஸ ஆரம்மணத்³வயாபா⁴வஸ்ஸ அவுத்தேபி ஸித்³த⁴த்தா தம் அவிஸ்ஸஜ்ஜேத்வாவ ஏவம் இமே தயோ த⁴ம்மா ஏகசித்தஸ்ஸ ஆரம்மணா ந ஹோந்தீதி நிக³மனம் கதம்.

160. இதா³னி தம் பா⁴வனாஸித்³தி⁴ஸாத⁴கம் யோகா³வசரம் து²னந்தோ ஆனாபானஸ்ஸதி யஸ்ஸாதி கா³த²ம் வத்வா தஸ்ஸா நித்³தே³ஸமாஹ. தத்த² ஆனாபானஸ்ஸதியோ யதா² பு³த்³தே⁴ன தே³ஸிதா, ததா² பரிபுண்ணா ஸுபா⁴விதா அனுபுப்³ப³ம் பரிசிதா யஸ்ஸ அத்தி² ஸம்விஜ்ஜந்தி. ஸோ இமம் லோகம் பபா⁴ஸேதி. கிம் விய? அப்³பா⁴ முத்தோவ சந்தி³மா யதா² அப்³பா⁴தீ³ஹி முத்தோ சந்தி³மா இமம் ஓகாஸலோகம் பபா⁴ஸேதி, ததா² ஸோ யோகா³வசரோ இமம் க²ந்தா⁴தி³லோகம் பபா⁴ஸேதீதி கா³தா²ய ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘அப்³பா⁴ முத்தோவ சந்தி³மா’’தி ச பத³ஸ்ஸ நித்³தே³ஸே மஹிகாதீ³னம்பி வுத்தத்தா ஏத்த² ஆதி³ஸத்³த³லோபோ கதோதி வேதி³தப்³போ³. கா³தா²னித்³தே³ஸே நோ பஸ்ஸாஸோ நோ அஸ்ஸாஸோதி ஸோ ஸோயேவ அத்தோ² படிஸேதே⁴ன விஸேஸேத்வா வுத்தோ. உபட்டா²னம் ஸதீதி அஸம்முஸ்ஸனதாய தமேவ அஸ்ஸாஸம் உபக³ந்த்வா டா²னம் ஸதி நாமாதி அத்தோ². ததா² பஸ்ஸாஸம். ஏத்தாவதா ஆனாபானேஸு ஸதி ஆனாபானஸ்ஸதீதி அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி.

இதா³னி ஸதிவஸேனேவ ‘‘யஸ்ஸா’’தி வுத்தம் புக்³க³லம் நித்³தி³ஸிதுகாமோ யோ அஸ்ஸஸதி, தஸ்ஸுபட்டா²தி. யோ பஸ்ஸஸதி, தஸ்ஸுபட்டா²தீதி வுத்தம். யோ அஸ்ஸஸதி, தஸ்ஸ ஸதி அஸ்ஸாஸம் உபக³ந்த்வா திட்ட²தி. யோ பஸ்ஸஸதி, தஸ்ஸ ஸதி பஸ்ஸாஸம் உபக³ந்த்வா திட்ட²தீதி அத்தோ². பரிபுண்ணாதி ஜா²னவிபஸ்ஸனாமக்³க³பரம்பராய அரஹத்தமக்³க³ப்பத்தியா பரிபுண்ணா. தேயேவ ஹி ஜா²னவிபஸ்ஸனாமக்³க³த⁴ம்மே ஸந்தா⁴ய பரிக்³க³ஹட்டே²னாதிஆதி³மாஹ. தே ஹி த⁴ம்மா இமினா யோகி³னா பரிக்³க³ய்ஹமானத்தா பரிக்³க³ஹா, தேன பரிக்³க³ஹட்டே²ன பரிபுண்ணா. தத்த² ஸப்³பே³ஸம் சித்தசேதஸிகானம் அஞ்ஞமஞ்ஞபரிவாரத்தா பரிவாரட்டே²ன பரிபுண்ணா. பா⁴வனாபாரிபூரிவஸேன பரிபூரட்டே²ன பரிபுண்ணா. சதஸ்ஸோ பா⁴வனாதிஆதீ³னி ஸுபா⁴விதாதி வுத்தபத³ஸ்ஸ அத்த²வஸேன வுத்தானி. சதஸ்ஸோ பா⁴வனா ஹேட்டா² வுத்தாயேவ. யானீகதாதி யுத்தயானஸதி³ஸா கதா. வத்து²கதாதி பதிட்ட²ட்டே²ன வத்து²ஸதி³ஸா கதா. அனுட்டி²தாதி பச்சுபட்டி²தா. பரிசிதாதி ஸமந்ததோ சிதா உபசிதா. ஸுஸமாரத்³தா⁴தி ஸுட்டு² ஸமாரத்³தா⁴ ஸுகதா. யத்த² யத்த² ஆகங்க²தீதி யேஸு யேஸு ஜா²னேஸு யாஸு யாஸு விபஸ்ஸனாஸு ஸசே இச்ச²தி. தத்த² தத்தா²தி தேஸு தேஸு ஜா²னேஸு தாஸு தாஸு விபஸ்ஸனாஸு. வஸிப்பத்தோதி வஸீபா⁴வம் ப³ஹுபா⁴வம் பத்தோ. ப³லப்பத்தோதி ஸமத²விபஸ்ஸனாப³லப்பத்தோ. வேஸாரஜ்ஜப்பத்தோதி விஸாரத³பா⁴வம் படுபா⁴வம் பத்தோ. தே த⁴ம்மாதி ஸமத²விபஸ்ஸனா த⁴ம்மா. ஆவஜ்ஜனபடிப³த்³தா⁴தி ஆவஜ்ஜனாயத்தா, ஆவஜ்ஜிதமத்தேயேவ தஸ்ஸ ஸந்தானேன, ஞாணேன வா ஸம்பயோக³ம் க³ச்ச²ந்தீதி அத்தோ². ஆகங்க²படிப³த்³தா⁴தி ருசிஆயத்தா, ரோசிதமத்தேயேவ வுத்தனயேன ஸம்பயோக³ம் க³ச்ச²ந்தீதி அத்தோ². மனஸிகாரோ பனேத்த² ஆவஜ்ஜனாய சித்துப்பாதோ³. ஆகங்க²னாய வேவசனவஸேன அத்த²விவரணத்த²ம் வுத்தோ. தேன வுச்சதி யானீகதாதி ஏவம் கதத்தாயேவ தே யுத்தயானஸதி³ஸா கதா ஹோந்தீதி வுத்தம் ஹோதி.

யஸ்மிம் யஸ்மிம் வத்து²ஸ்மிந்தி ஸோளஸஸு வத்தூ²ஸு ஏகேகஸ்மிம். ஸ்வாதி⁴ட்டி²தந்தி ஸுப்பதிட்டி²தம். ஸூபட்டி²தாதி ஸுட்டு² உபட்டி²தா. ஸம்பயுத்தசித்தஸதீனம் ஸஹேவ ஸகஸககிச்சகரணதோ அனுலோமபடிலோமவஸேன யோஜேத்வா தே த்³வே த⁴ம்மா த³ஸ்ஸிதா. தேன வுச்சதி வத்து²கதாதி ஏவம் பூ⁴தத்தாயேவ கதபதிட்டா² ஹோந்தீதி வுத்தம் ஹோதி. யேன யேன சித்தம் அபி⁴னீஹரதீதி புப்³ப³ப்பவத்திதோ அபனேத்வா யத்த² யத்த² பா⁴வனாவிஸேஸே சித்தம் உபனேதி. தேன தேன ஸதி அனுபரிவத்ததீதி தஸ்மிம் தஸ்மிம்யேவ பா⁴வனாவிஸேஸே ஸதி அனுகூலா ஹுத்வா புப்³ப³ப்பவத்திதோ நிவத்தித்வா பவத்ததி. ‘‘யேன, தேனா’’தி சேத்த² ‘‘யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமீ’’திஆதீ³ஸு (கு². பா. 5.1; ஸு. நி. மங்க³லஸுத்த) விய பு⁴ம்மத்தோ² வேதி³தப்³போ³. தேன வுச்சதி அனுட்டி²தாதி ஏவம் கரணதோயேவ தம் தம் பா⁴வனம் அனுக³ந்த்வா டி²தா ஹோந்தீதி வுத்தம் ஹோதி. ஆனாபானஸ்ஸதியா ஸதிபதா⁴னத்தா வத்து²கதானுட்டி²தபதே³ஸு ஸதியா ஸஹ யோஜனா கதாதி வேதி³தப்³பா³.

யஸ்மா பன பரிபுண்ணாயேவ பரிசிதா ஹோந்தி வட்³டி⁴தா லத்³தா⁴ஸேவனா, தஸ்மா ‘‘பரிபுண்ணா’’திபதே³ வுத்தா தயோ அத்தா² ‘‘பரிசிதா’’திபதே³பி வுத்தா, சதுத்தோ² விஸேஸத்தோ²பி வுத்தோ. தத்த² ஸதியா பரிக்³க³ண்ஹந்தோதி ஸம்பயுத்தாய, புப்³ப³பா⁴கா³ய வா ஸதியா பரிக்³க³ஹேதப்³பே³ பரிக்³க³ண்ஹந்தோ யோகீ³. ஜினாதி பாபகே அகுஸலே த⁴ம்மேதி ஸமுச்சே²த³வஸேன லாமகே கிலேஸே ஜினாதி அபி⁴ப⁴வதி. அயஞ்ச புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னா த⁴ம்மதே³ஸனா. த⁴ம்மேஸு ஹி ஜினந்தேஸு தம்த⁴ம்மஸமங்கீ³புக்³க³லோபி ஜினாதி நாம. தே ச த⁴ம்மா ஸதிம் அவிஹாய அத்தனோ பவத்திக்க²ணே ஜினிதுமாரத்³தா⁴ ஜிதாதி வுச்சந்தி யதா² ‘‘பு⁴ஞ்ஜிதுமாரத்³தோ⁴ பு⁴த்தோ’’தி வுச்சதி. லக்க²ணம் பனேத்த² ஸத்³த³ஸத்த²தோ வேதி³தப்³ப³ம். ஏவம் ஸந்தேபி ‘‘பரிஜிதா’’தி வத்தப்³பே³ ஜ-காரஸ்ஸ ச-காரம் கத்வா ‘‘பரிசிதா’’தி வுத்தம், யதா² ஸம்மா க³தோ³ அஸ்ஸாதி ஸுக³தோதி அத்த²விகப்பே த³-காரஸ்ஸ த-காரோ நிருத்திலக்க²ணேன கதோ, ஏவமிதா⁴பி வேதி³தப்³போ³. இமஸ்மிம் அத்த²விகப்பே பரிசிதாதி பத³ம் கத்துஸாத⁴னம், புரிமானி தீணி கம்மஸாத⁴னானி.

சத்தாரோ ஸுஸமாரத்³தா⁴தி சத்தாரோ ஸுஸமாரத்³த⁴த்தா²தி வுத்தம் ஹோதி, அத்த²ஸத்³த³ஸ்ஸ லோபோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஸுஸமாரத்³தா⁴தி பத³ஸ்ஸ அத்தா²பி ஹி இத⁴ ஸுஸமாரத்³தா⁴தி வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³, ஸுஸமாரத்³த⁴த⁴ம்மா வா. சதுரத்த²பே⁴த³தோ சத்தாரோதி வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³, ந த⁴ம்மபே⁴த³தோ. யஸ்மா பன ஸுபா⁴விதாயேவ ஸுஸமாரத்³தா⁴ ஹோந்தி, ந அஞ்ஞே, தஸ்மா தயோ பா⁴வனத்தா² இதா⁴பி வுத்தா. ஆஸேவனத்தோ²பி தீஸு வுத்தேஸு வுத்தோயேவ ஹோதி, தஸ்மா தம் அவத்வா தப்பச்சனீகானம் ஸுஸமூஹதத்தோ² வுத்தோ. பச்சனீகஸமுக்³கா⁴தேன ஹி ஆரத்³த⁴பரியோஸானம் பஞ்ஞாயதி, தேன ஸுஸமாரத்³த⁴ஸ்ஸ ஸிகா²ப்பத்தோ அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி. தத்த² தப்பச்சனீகானந்தி தேஸம் ஜா²னவிபஸ்ஸனாமக்³கா³னம் படிபக்க²பூ⁴தானம். கிலேஸானந்தி காமச்ச²ந்தா³தீ³னம் நிச்சஸஞ்ஞாதி³ஸம்பயுத்தானம் ஸக்காயதி³ட்டா²தீ³னஞ்ச. ஸுஸமூஹதத்தாதி விக்க²ம்ப⁴னதத³ங்க³ஸமுச்சே²த³வஸேன ஸுட்டு² ஸமூஹதத்தா நாஸிதத்தா. போத்த²கேஸு பன ‘‘ஸுஸமுக்³கா⁴தத்தா’’தி லிக²ந்தி, தம் ந ஸுந்த³ரம்.

161. புன தஸ்ஸேவ பத³ஸ்ஸ அஞ்ஞம்பி அத்த²விகப்பம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸுஸமந்திஆதி³மாஹ. தத்த² தத்த² ஜாதாதி தஸ்மிம் ஸிகா²ப்பத்தபா⁴வனாவிஸேஸே ஜாதா. அனவஜ்ஜாதி கிலேஸானம் ஆரம்மணபா⁴வானுபக³மனேன கிலேஸதோ³ஸவிரஹிதா. குஸலாதி ஜாதிவஸேன குஸலா. போ³தி⁴பக்கி²யாதி பு³ஜ்ஜ²னட்டே²ன போ³தீ⁴தி லத்³த⁴னாமஸ்ஸ அரியஸ்ஸ பக்கே² ப⁴வத்தா போ³தி⁴பக்கி²யா. பக்கே² ப⁴வத்தாதி ஹி உபகாரபா⁴வே டி²தத்தா. தே ச ‘‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா, சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³, பஞ்சிந்த்³ரியானி, பஞ்ச ப³லானி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³’’தி (ம. நி. 3.35; சூளனி. மேத்தகூ³மாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 22; மி. ப. 5.4.1) ஸத்ததிம்ஸ த⁴ம்மா. இத³ம் ஸமந்தி இத³ம் மக்³க³க்க²ணே த⁴ம்மஜாதம் ஸமுச்சே²த³வஸேன கிலேஸே ஸமேதி வினாஸேதீதி ஸமம் நாம. நிரோதோ⁴ நிப்³பா³னந்தி து³க்க²னிரோத⁴த்தா நிரோதோ⁴, வானஸங்கா²தாய தண்ஹாய அபா⁴வா நிப்³பா³னம். இத³ம் ஸுஸமந்தி இத³ம் நிப்³பா³னம் ஸப்³ப³ஸங்க²தவிஸமாபக³தத்தா ஸுட்டு² ஸமந்தி ஸுஸமம் நாம. ஞாதந்தி போ³தி⁴பக்கி²யஸங்கா²தம் ஸமம் அஸம்மோஹதோ ஞாணேன ஞாதம், நிப்³பா³னஸங்கா²தம் ஸுஸமம் ஆரம்மணதோ ஞாணேன ஞாதம். ததே³வ த்³வயம் தேனேவ சக்கு²னா விய தி³ட்ட²ம். விதி³தந்தி ததே³வ த்³வயம் ஸந்தானே உப்பாத³னேன ஆரம்மணகரணேன ச படிலத்³த⁴ம். ஞாதம் விய பஞ்ஞாய ஸச்சி²கதம் ப²ஸ்ஸிதஞ்ச. ‘‘அஸல்லீனம் அஸம்முட்டா² அஸாரத்³தோ⁴ ஏகக்³க³’’ந்தி புரிமஸ்ஸ புரிமஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ அத்த²ப்பகாஸனம். தத்த² ஆரத்³த⁴ந்தி பட்ட²பிதம். அஸல்லீனந்தி அஸங்குசிதம். உபட்டி²தாதி உபக³ந்த்வா டி²தா. அஸம்முட்டா²தி அவினட்டா². பஸ்ஸத்³தோ⁴தி நிப்³பு³தோ. அஸாரத்³தோ⁴தி நித்³த³ரதோ². ஸமாஹிதந்தி ஸமம் ட²பிதம். ஏகக்³க³ந்தி அவிக்கி²த்தம்.

‘‘சத்தாரோ ஸுஸமாரத்³தா⁴’’திஆதி³ ஸகலஸ்ஸ ஸுஸமாரத்³த⁴வசனஸ்ஸ மூலத்தோ². ‘‘அத்தி² ஸம’’ந்திஆதி³ பன ஸுஸமவசனஸ்ஸ, ‘‘ஞாத’’ந்திஆதி³ ஆரத்³த⁴வசனஸ்ஸ விகப்பத்தா². தத்தா²யம் பத³த்த²ஸம்ஸந்த³னா – ‘‘ஸமா ச ஸுஸமா ச ஸமஸுஸமா’’தி வத்தப்³பே³ ஏகதே³ஸஸரூபேகஸேஸம் கத்வா ‘‘ஸுஸமா’’ இச்சேவ வுத்தா யதா² நாமஞ்ச ரூபஞ்ச நாமரூபஞ்ச நாமரூபந்தி. ‘‘இத³ம் ஸமம், இத³ம் ஸுஸம’’ந்தி பன அனஞ்ஞாபேக்க²ம் கத்வா நபும்ஸகவசனம் கதம். யஸ்மா பன ஞாதம்பி தி³ட்ட²ந்தி வுச்சதி, தி³ட்ட²ஞ்ச ஆரத்³த⁴ஞ்ச அத்த²தோ ஏகம். விதி³தஸச்சி²கதப²ஸ்ஸிதானி பன ஞாதவேவசனானி, தஸ்மா ஞாதந்தி ஆரத்³த⁴த்தோ²யேவ வுத்தோ ஹோதி.

ஆரத்³த⁴ம் ஹோதி வீரியம் அஸல்லீனந்தி அயம் பன ஆரத்³த⁴வசனஸ்ஸ உஜுகத்தோ²யேவ. உபட்டி²தா ஸதீதிஆதீ³னி பன ஸம்பயுத்தவீரியஸ்ஸ உபகாரகத⁴ம்மத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தானி, ந ஆரத்³த⁴வசனஸ்ஸ அத்த²த³ஸ்ஸனத்த²ம். புரிமேன அத்தே²ன ஸுட்டு² ஸமாரத்³தா⁴தி ஸுஸமாரத்³தா⁴ ச, இமினா அத்தே²ன ஸுஸமா ஆரத்³தா⁴தி ஸுஸமாரத்³தா⁴ ச ஏகஸேஸே கதே ‘‘ஸுஸமாரத்³தா⁴’’தி வுச்சந்தி. இமமத்த²ம் பரிக்³க³ஹேத்வா ‘‘தேன வுச்சதி ஸுஸமாரத்³தா⁴’’தி வுத்தம்.

அனுபுப்³ப³ந்தி யதா²னுக்கமேனாதி அத்தோ², புப்³ப³ம் புப்³ப³ம் அனூதி வுத்தம் ஹோதி. தீ³க⁴ம் அஸ்ஸாஸவஸேனாதி தீ³க⁴ந்தி வுத்தஅஸ்ஸாஸவஸேன. புரிமா புரிமாதி புரிமா புரிமா ஸதி. ஏதேன புப்³ப³ந்திபத³ஸ்ஸ அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி. பச்சி²மா பச்சி²மாதி ஸதியேவ. ஏதேன அனூதிபத³ஸ்ஸ அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி. உப⁴யேன புப்³ப³ஞ்ச அனு ச பரிசிதாதி அத்தோ² வுத்தோ ஹோதி. உபரி ஸோளஸ வத்தூ²னி வித்தா²ரேத்வா வசனதோ இத⁴ ஸங்கி²பித்வா ‘‘படினிஸ்ஸக்³கா³னுபஸ்ஸீ’’தி அந்திமமேவ த³ஸ்ஸிதம். யஸ்மா ஸிகா²ப்பத்தபா⁴வனஸ்ஸ ஸப்³பா³பி ஆனாபானஸ்ஸதியோ புனப்புனம் யதா²ருசி பவத்தனதோ அனுபரிசிதாபி ஹோந்தி. தேன வுத்தம் – ‘‘அஞ்ஞமஞ்ஞம் பரிசிதா சேவ ஹோந்தி அனுபரிசிதா சா’’தி.

யத²த்தா²தி யதா²ஸபா⁴வத்தா². அத்தத³மத²த்தோ²தி அரஹத்தமக்³க³க்க²ணே அத்தனோ நிப்³பி³ஸேவனத்தோ². ஸமத²த்தோ²தி ஸீதிபா⁴வத்தோ². பரினிப்³பா³பனத்தோ²தி கிலேஸபரினிப்³பா³னேன. அபி⁴ஞ்ஞத்தோ²தி ஸப்³ப³த⁴ம்மவஸேன. பரிஞ்ஞத்தா²த³யோ மக்³க³ஞாணகிச்சவஸேன. ஸச்சாபி⁴ஸமயத்தோ² சதுன்னம் ஸச்சானம் ஏகபடிவேத⁴த³ஸ்ஸனவஸேன. நிரோதே⁴ பதிட்டா²பகத்தோ² ஆரம்மணகரணவஸேன.

பு³த்³தோ⁴திபத³ஸ்ஸ அபா⁴வேபி பு³த்³தே⁴னாதிபதே³ யோ ஸோ பு³த்³தோ⁴, தம் நித்³தி³ஸிதுகாமேன பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம். ஸயம்பூ⁴தி உபதே³ஸம் வினா ஸயமேவ பூ⁴தோ. அனாசரியகோதி ஸயம்பூ⁴பத³ஸ்ஸ அத்த²விவரணம். யோ ஹி ஆசரியம் வினா ஸச்சானி படிவிஜ்ஜ²தி, ஸோ ஸயம்பூ⁴ நாம ஹோதி. புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸூதிஆதி³ அனாசரியகபா⁴வஸ்ஸ அத்த²ப்பகாஸனம். அனனுஸ்ஸுதேஸூதி ஆசரியம் அனனுஸ்ஸுதேஸு. ஸாமந்தி ஸயமேவ. அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜீ²தி பு⁴ஸம் ஸம்மா படிவிஜ்ஜி². தத்த² ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பாபுணீதி தேஸு ச ஸச்சேஸு ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வம் பாபுணி. யதா² ஸச்சானி படிவிஜ்ஜ²ந்தா ஸப்³ப³ஞ்ஞுனோ ஹோந்தி, ததா² ஸச்சானம் படிவித்³த⁴த்தா ஏவம் வுத்தம். ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோதிபி பாடோ². ப³லேஸு ச வஸீபா⁴வந்தி த³ஸஸு ச ததா²க³தப³லேஸு இஸ்ஸரபா⁴வம் பாபுணி. யோ ஸோ ஏவம் பூ⁴தோ, ஸோ பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. தத்த² ஸப்³பே³ஸு த⁴ம்மேஸு அப்படிஹதஞாணனிமித்தானுத்தரவிமோக்கா²தி⁴க³மபரிபா⁴விதம் க²ந்த⁴ஸந்தானம் உபாதா³ய பண்ணத்திகோ, ஸப்³ப³ஞ்ஞுதபத³ட்டா²னம் வா ஸச்சாபி⁴ஸம்போ³தி⁴முபாதா³ய பண்ணத்திகோ ஸத்தவிஸேஸோ பு³த்³தோ⁴. ஏத்தாவதா அத்த²தோ பு³த்³த⁴விபா⁴வனா கதா ஹோதி.

162. இதா³னி ப்³யஞ்ஜனதோ விபா⁴வேந்தோ பு³த்³தோ⁴தி கேனட்டே²ன பு³த்³தோ⁴திஆதி³மாஹ. தத்த² யதா² லோகே அவக³ந்தா அவக³தோதி வுச்சதி, ஏவம் பு³ஜ்ஜி²தா ஸச்சானீதி பு³த்³தோ⁴. யதா² பண்ணஸோஸா வாதா பண்ணஸுஸாதி வுச்சந்தி, ஏவம் போ³தே⁴தா பஜாயாதி பு³த்³தோ⁴. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய பு³த்³தோ⁴தி ஸப்³ப³த⁴ம்மபு³ஜ்ஜ²னஸமத்தா²ய பு³த்³தி⁴யா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. ஸப்³ப³த³ஸ்ஸாவிதாய பு³த்³தோ⁴தி ஸப்³ப³த⁴ம்மானம் ஞாணசக்கு²னா தி³ட்ட²த்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. அனஞ்ஞனேய்யதாய பு³த்³தோ⁴தி அஞ்ஞேன அபோ³த⁴னீயதோ ஸயமேவ பு³த்³த⁴த்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. விஸவிதாய பு³த்³தோ⁴தி நானாகு³ணவிஸவனதோ பது³மமிவ விகஸனட்டே²ன பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. கீ²ணாஸவஸங்கா²தேன பு³த்³தோ⁴திஆதீ³ஹி ச²ஹி பரியாயேஹி சித்தஸங்கோசகரத⁴ம்மப்பஹானேன நித்³த³க்க²யவிபு³த்³தோ⁴ புரிஸோ விய ஸப்³ப³கிலேஸனித்³த³க்க²யவிபு³த்³த⁴த்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. ஸங்கா² ஸங்கா²தந்தி அத்த²தோ ஏகத்தா ஸங்கா²தேனாதி வசனஸ்ஸ கோட்டா²ஸேனாதி அத்தோ². தண்ஹாலேபதி³ட்டி²லேபாபா⁴வேன நிருபலேபஸங்கா²தேன. ஸவாஸனானம் ஸப்³ப³கிலேஸானம் பஹீனத்தா ஏகந்தவசனேன விஸேஸேத்வா ஏகந்தவீதராகோ³திஆதி³ வுத்தம். ஏகந்தனிக்கிலேஸோதி ராக³தோ³ஸமோஹாவஸேஸேஹி ஸப்³ப³கிலேஸேஹி நிக்கிலேஸோ. ஏகாயனமக்³க³ம் க³தோதி பு³த்³தோ⁴தி க³மனத்தா²னம் தா⁴தூனம் பு³ஜ்ஜ²னத்த²த்தா பு³ஜ்ஜ²னத்தா²பி தா⁴துயோ க³மனத்தா² ஹோந்தி, தஸ்மா ஏகாயனமக்³க³ம் க³தத்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. ஏகாயனமக்³கோ³தி சேத்த² –

‘‘மக்³கோ³ பந்தோ² பதோ² பஜ்ஜோ, அஞ்ஜஸம் வடுமாயனம்;

நாவா உத்தரஸேது ச, குல்லோ ச பி⁴ஸி ஸங்கமோ’’தி . (சூளனி. பாராயனத்து²திகா³தா²னித்³தே³ஸ 101) –

மக்³க³ஸ்ஸ ப³ஹூஸு நாமேஸு அயனனாமேன வுத்தோ. தஸ்மா ஏகமக்³க³பூ⁴தோ மக்³கோ³, ந த்³வேதா⁴பத²பூ⁴தோதி அத்தோ². அத² வா ஏகேன அயிதப்³போ³ மக்³கோ³தி ஏகாயனமக்³கோ³. ஏகேனாதி க³ணஸங்க³ணிகம் பஹாய பவிவேகேன சித்தேன. அயிதப்³போ³தி படிபஜ்ஜிதப்³போ³. அயந்தி வா ஏதேனாதி அயனோ, ஸம்ஸாரதோ நிப்³பா³னம் க³ச்ச²ந்தீதி அத்தோ². ஏகேஸம் அயனோ ஏகாயனோ. ஏகேதி ஸேட்டா², ஸப்³ப³ஸத்தஸேட்டா² ச ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴, தஸ்மா ஏகாயனமக்³கோ³தி ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴னம் அயனபூ⁴தோ மக்³கோ³தி வுத்தம் ஹோதி. அயதீதி வா அயனோ, க³ச்ச²தி பவத்ததீதி அத்தோ². ஏகஸ்மிம் அயனோ மக்³கோ³தி ஏகாயனமக்³கோ³, ஏகஸ்மிம்யேவ பு³த்³த⁴ஸாஸனே பவத்தமானோ மக்³கோ³, ந அஞ்ஞத்தா²தி வுத்தம் ஹோதி. அபி ச ஏகம் அயதீதி ஏகாயனோ, புப்³ப³பா⁴கே³ நானாமுக²பா⁴வனானயப்பவத்தோபி அபரபா⁴கே³ ஏகம் நிப்³பா³னமேவ க³ச்ச²தீதி வுத்தம் ஹோதி, தஸ்மா ஏகாயனமக்³கோ³தி ஏகனிப்³பா³னக³மனமக்³கோ³தி அத்தோ². ஏகோ அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி பு³த்³தோ⁴தி ந பரேஹி பு³த்³த⁴த்தா பு³த்³தோ⁴, கிம் பன ஸயமேவ அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴த்தா பு³த்³தோ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. அபு³த்³தி⁴விஹதத்தா பு³த்³தி⁴படிலாபா⁴ பு³த்³தோ⁴தி பு³த்³தி⁴ பு³த்³த⁴ம் போ³தோ⁴தி பரியாயவசனமேதம். தத்த² யதா² நீலரத்தகு³ணயோகா³ நீலோ படோ ரத்தோ படோதி வுச்சதி, ஏவம் பு³த்³த⁴கு³ணயோகா³ பு³த்³தோ⁴தி ஞாபேதும் வுத்தம்.

ததோ பரம் பு³த்³தோ⁴தி நேதம் நாமந்திஆதி³ ‘‘அத்த²மனுக³தா அயம் பஞ்ஞத்தீ’’தி ஞாபனத்த²ம் வுத்தம். தத்த² மித்தா ஸஹாயா. அமச்சா ப⁴ச்சா. ஞாதீ பிதுபக்கி²கா. ஸாலோஹிதா மாதுபக்கி²கா. ஸமணா பப்³ப³ஜ்ஜூபக³தா. ப்³ராஹ்மணா போ⁴வாதி³னோ, ஸமிதபாபபா³ஹிதபாபா வா. தே³வதா ஸக்காத³யோ ப்³ரஹ்மானோ ச. விமோக்க²ந்திகந்தி விமோக்கோ² அரஹத்தமக்³கோ³, விமோக்க²ஸ்ஸ அந்தோ அரஹத்தப²லம், தஸ்மிம் விமோக்க²ந்தே ப⁴வம் விமோக்க²ந்திகம் நாம. ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வோ ஹி அரஹத்தமக்³கே³ன ஸிஜ்ஜ²தி, அரஹத்தப²லோத³யே ஸித்³தோ⁴ ஹோதி, தஸ்மா ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வோ விமோக்க²ந்தே ப⁴வோ ஹோதி. தம் நேமித்திகம்பி நாமம் விமோக்க²ந்தே ப⁴வம் நாம ஹோதி. தேன வுத்தம் – ‘‘விமோக்க²ந்திகமேதம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தான’’ந்தி. போ³தி⁴யா மூலே ஸஹ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ படிலாபா⁴தி மஹாபோ³தி⁴ருக்க²மூலே யதா²வுத்தக்க²ணே ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணஸ்ஸ படிலாபே⁴ன ஸஹ. ஸச்சி²கா பஞ்ஞத்தீதி அரஹத்தப²லஸச்சி²கிரியாய, ஸப்³ப³த⁴ம்மஸச்சி²கிரியாய வா ஜாதா பஞ்ஞத்தி. யதி³த³ம் பு³த்³தோ⁴தி யா அயம் பு³த்³தோ⁴தி பஞ்ஞத்தி, அயம் ப்³யஞ்ஜனதோ பு³த்³த⁴விபா⁴வனா.

‘‘யதா² பு³த்³தே⁴ன தே³ஸிதா’’திகா³தா²பாத³ஸ்ஸ பன இமினா பத³பா⁴ஜனீயே வுத்தத்தே²ன அயம் ஸம்ஸந்த³னா – ஆனாபானஸ்ஸதியோ ச யதா² பு³த்³தே⁴ன தே³ஸிதா, யேன பகாரேன தே³ஸிதா. யதா²ஸத்³தே³ன ஸங்க³ஹிதா த³ஸ யத²த்தா² ச யதா² பு³த்³தே⁴ன தே³ஸிதா, யேன பகாரேன தே³ஸிதாதி பகாரத்த²ஸ்ஸ ச யதா²ஸத்³த³ஸ்ஸ, ஸபா⁴வத்த²ஸ்ஸ ச யதா²ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸரூபேகஸேஸவஸேன ஏகஸேஸம் கத்வா ‘‘யதா²’’தி வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம். பத³பா⁴ஜனீயே பனஸ்ஸ யத²த்தே²ஸு ஏகேகஸ்ஸ யோஜனாவஸேன ‘‘தே³ஸிதோ’’தி ஏகவசனம் கதம்.

‘‘ஸோதி க³ஹட்டோ² வா ஹோதி பப்³ப³ஜிதோ வா’’தி வுத்தத்தா ஆதி³பதே³பி யஸ்ஸ க³ஹட்ட²ஸ்ஸ வா பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ வாதி வுத்தமேவ ஹோதி. லோகத்தோ² வுத்தோயேவ. பபா⁴ஸேதீதி அத்தனோ ஞாணஸ்ஸ பாகடம் கரோதீதி அத்தோ². அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴த்தாதி ஸாவகபாரமிஞாணேனபி படிவித்³த⁴பா⁴வேன. ஓபா⁴ஸேதீதி காமாவசரபூ⁴தம் லோகம். பா⁴ஸேதீதி ரூபாவசரபூ⁴தம் லோகம். பபா⁴ஸேதீதி அரூபாவசரபூ⁴தம் லோகம்.

அரியஞாணந்தி அரஹத்தமக்³க³ஞாணம். மஹிகா முத்தோதி மஹிகாய முத்தோ. மஹிகாதி நீஹாரோ வுச்சதி. மஹியா முத்தோதிபி பாடோ². தூ⁴மரஜா முத்தோதி தூ⁴மதோ ச ரஜதோ ச முத்தோ. ராஹுக³ஹணா விப்பமுத்தோதி ராஹுனோ சந்த³ஸ்ஸ ஆஸன்னுபக்கிலேஸத்தா த்³வீஹி உபஸக்³கே³ஹி விஸேஸேத்வா வுத்தம். பா⁴ஸதே இதி ஸஓபா⁴ஸட்டே²ன. தபதே இதி ஸதேஜட்டே²ன. விரோசதே இதி ருசிரட்டே²ன. ஏவமேவந்தி ஏவம் ஏவம். யஸ்மா பன சந்தோ³பி ஸயம் பா⁴ஸந்தோ தபந்தோ விரோசந்தோ இமம் ஓகாஸலோகம் ஓபா⁴ஸேதி, பி⁴க்கு² ச பஞ்ஞாய பா⁴ஸந்தோ தபந்தோ விரோசந்தோ இமம் க²ந்தா⁴தி³லோகம் பஞ்ஞாய ஓபா⁴ஸேதி, தஸ்மா உப⁴யத்ராபி ‘‘பா⁴ஸேதீ’’தி அவத்வா ‘‘பா⁴ஸதே’’ இச்சேவ வுத்தம். ஏவஞ்ஹி வுத்தே ஹேதுஅத்தோ²பி வுத்தோ ஹோதி. அதிவிஸத³தராப⁴ஸூரியோபமம் அக்³க³ஹேத்வா கஸ்மா சந்தோ³பமா க³ஹிதாதி சே? ஸப்³ப³கிலேஸபரிளாஹவூபஸமேன ஸந்தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஸந்தகு³ணயுத்தசந்தோ³பமா அனுச்ச²விகாதி க³ஹிதாதி வேதி³தப்³ப³ம். ஏவம் ஆனாபானஸ்ஸதிபா⁴வனாஸித்³தி⁴ஸாத⁴கம் யோகா³வசரம் து²னித்வா இமானி தேரஸ வோதா³னே ஞாணானீதி தானி ஞாணானி நிக³மேத்வா த³ஸ்ஸேதீதி.

வோதா³னஞாணனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.