3. විපාකත්තිකවණ්ණනා

1-23. සොයෙවාති අකතසමාසෙහි පදෙහි යො අත්ථො වුච්චති, සොයෙව අත්ථො වුත්තො හොති.

24-52. තන්ති තං වචනං, තං වා කටත්තාරූපං. යස්මා චිත්තසමුට්ඨානස්ස උපාදාරූපස්ස යථා ඛන්ධෙ පටිච්ච උප්පත්ති, තථා මහාභූතෙ ච පටිච්ච උප්පත්ති. න හි තස්ස තදුභයං විනා උප්පත්ති අත්ථි, න එවං කටත්තාරූපස්ස. තඤ්හි කම්මස්ස කටත්තා උප්පජ්ජමානං මහාභූතෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති, තස්මා චිත්තසමුට්ඨානං රූපං උපාදාරූපස්ස තං විසෙසං දස්සෙතුං තදෙව වුත්තං, න කටත්තාරූපං වුත්තන්ති ඉමමත්ථං දස්සෙතුං ‘‘ඛන්ධෙ පටිච්චා’’තිආදිමාහ. යදිපි කටත්තාරූපං ‘‘මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨානං රූපං උපාදාරූප’’න්ති එත්ථ න ගහිතං, වචනන්තරෙන පන ගහිතමෙවාති දස්සෙන්තො ‘‘පවත්තියං පනා’’තිආදිමාහ. එවඤ්ච කත්වාති ඛන්ධෙ පටිච්ච උප්පත්තියා අභාවතොයෙව. නාහාරපච්චයෙති ආහාරපච්චයෙ පච්චනීයතො ඨිතෙ. තම්පීති කටත්තාරූපම්පි. ඨිතික්ඛණෙ කටත්තාරූපස්ස ආහාරො උපත්ථම්භකො හොතීති කත්වා වුත්තං ‘‘උප්පාදක්ඛණෙ’’ති.

විපාකත්තිකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.