47. සුද්ධිනිද්දෙසවණ්ණනා

455. දෙසනා සංවරො එට්ඨි පච්චවෙක්ඛණන්ති භෙදතො සුද්ධි චතුබ්බිධාති සම්බන්ධො. ‘‘පච්චවෙක්ඛණං භෙදතො’’ති වත්තබ්බෙ නිග්ගහිතලොපො දට්ඨබ්බො, දෙසනාසුද්ධි සංවරසුද්ධි පරියෙට්ඨිසුද්ධි පච්චවෙක්ඛණසුද්ධීති චතුබ්බිධාති වුත්තං හොති. තත්ථ සුජ්ඣතීති සුද්ධි, යථාධම්මං දෙසනාය සුද්ධි දෙසනාසුද්ධි. වුට්ඨානස්සාපි චෙත්ථ දෙසනාය එව සඞ්ගහො දට්ඨබ්බො. මූලාපත්තීනං පන අභික්ඛුතාපටිඤ්ඤාව දෙසනාති හෙට්ඨා වුත්තා, සාවස්ස පාරාජිකාපන්නස්ස විසුද්ධි නාම හොති. අයඤ්හි යස්මා පාරාජිකං ආපන්නො, තස්මා භික්ඛුභාවෙ ඨත්වා අභබ්බො ඣානාදීනි අධිගන්තුං. භික්ඛුභාවො හිස්ස සග්ගන්තරායො චෙව හොති, මග්ගන්තරායො ච. වුත්තඤ්හෙතං –

‘‘සාමඤ්ඤං දුප්පරාමට්ඨං, නිරයායූපකඩ්ඪතී’’ති. (ධ. ප. 311);

අපරම්පි වුත්තං –

‘‘සිථිලො හි පරිබ්බජො, භිය්‍යො ආකිරතෙ රජ’’න්ති. (ධ. ප. 313);

ඉච්චස්ස භික්ඛුභාවො විසුද්ධි නාම න හොති. යස්මා පන ගිහිආදිකො හුත්වා දානසරණසීලසංවරාදීහි සග්ගමග්ගං වා ඣානවිමොක්ඛමග්ගං වා ආරාධෙතුං භබ්බො හොති, තස්මාස්ස ගිහිආදිභාවො විසුද්ධි නාම හොති. අධිට්ඨානවිසිට්ඨෙන සංවරෙන විසුද්ධි සංවරවිසුද්ධි. ධම්මෙන සමෙන පච්චයානං එට්ඨියා සුද්ධි එට්ඨිසුද්ධි. චතූසු පච්චයෙසු පච්චවෙක්ඛණෙන සුද්ධි පච්චවෙක්ඛණසුද්ධි. ‘‘චතුබ්බිධා පාතී’’තිආදීසු පාතිමොක්ඛසංවරසම්මතන්ති ‘‘පාතිමොක්ඛසංවරො’’ති සම්මතං සීලං.

456. චිත්තාධිට්ඨානසංවරා සුජ්ඣතීති ඉන්ද්‍රියසංවරො සංවරසුද්ධීති වුත්තොති යොජනා.

457. අනෙසනං පහාය ධම්මෙන උප්පාදෙන්තස්ස එට්ඨියා සුද්ධත්තා ආජීවනිස්සිතං එට්ඨිසුද්ධීති වුත්තන්ති සම්බන්ධො. උප්පාදෙන්තස්සාති පච්චයෙ උප්පාදෙන්තස්ස.

458. පච්චවෙක්ඛණසුජ්ඣනාති හෙතුම්හි පඤ්චමීති.

සුද්ධිනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

48. සන්තොසනිද්දෙසවණ්ණනා

459. පංසුකූලං පිණ්ඩියාලොපො රුක්ඛමූලං පූතිමුත්තභෙසජ්ජන්ති ඉමෙ චත්තාරො පච්චයා අප්පග්ඝනකතාය අප්පා චෙව කස්සචිපි ආලයාභාවෙන අනවජ්ජා ච ගතගතට්ඨානෙ ලබ්භමානතාය සුලභා චාති වුච්චන්ති, තෙනාහ ‘‘අප්පෙනා’’තිආදි. මත්තඤ්ඤූති පරියෙසනප්පටිග්ගහණපරිභොගවිස්සජ්ජනෙසු චතූසු මත්තඤ්ඤුතාවසෙන පමාණඤ්ඤූ.

460. කථං සන්තුට්ඨොති ආහ ‘‘අතීත’’න්තිආදි. පච්චුප්පන්නෙන යාපෙන්තොති යථාලාභයථාබලයථාසාරුප්පවසෙන පච්චුප්පන්නෙන යථාවුත්තචතුබ්බිධපච්චයෙන යාපෙන්තොති.

සන්තොසනිද්දෙසවණ්ණනා නිට්ඨිතා.