၈. အဓိကရဏကထာ

၂၁၅. ဝိပစ္စတာယာတိ ဧတ္ထ ဝိကာရဘာဝေန ပတတိ ပဝတ္တတီတိ ဝိပစ္စံ၊ စိတ္တဒုက္ခံ၊ တဒေဝ ဝိပစ္စတာ၊ တဒတ္ထာယာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စိတ္တဒုက္ခတ္ထ’’န္တိ. ‘‘ဖရုသဝစန’’န္တိ ဣမိနာ ဝေါဟာရ သဒ္ဒေါ ဝစနပရိယာယောတိ ဒဿေတိ. ယော တတ္ထာတိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တေသု အနုဝဒန္တေသူ’’တိ. ယော ဥပဝါဒေါတိ ယောဇနာ. ‘‘အနုဝဒနာ’’တိ ဧတံ ပဒန္တိ ယောဇနာ. အာကာရဒဿနန္တိ အနုဝဒနဿ အာကာရဒဿနံ၊ ဒဿနဟေတု ဝါ. ‘‘ပုနပ္ပုန’’န္တိ ဣမိနာ အနုသမ္ပဝင်္ကတာတိ ဧတ္ထ အနုသဒ္ဒဿ န ဥပစ္ဆိန္နတ္ထံ ဒဿေတိ. တတ္ထေဝါတိ အနုဝဒနေ ဧဝ. သမ္ပဝင်္ကတာတိ သမ္မာ ပကာရေန နိန္နပေါနပဗ္ဘာရတာ. အဗ္ဘုဿဟနတာတိ ဧတ္ထ အတိရေကံ ဥဿာဟနတာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကသ္မာ’’တိအာဒိ. အနုဗလပ္ပဒါနန္တိ ဧတ္ထ ပုနပ္ပုနံ ဗလဿ ပဒါနန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပုရိမဝစနဿာ’’တိအာဒိ.

ကိစ္စယတာတိ ဧတ္ထ ‘‘မာ ပဏ္ဍိစ္စယ’’န္တိအာဒီသု (ဇာ. ၂.၂၂.၁) ဝိယ ဗျဉ္ဇနဝဍ္ဎနဝသေန ယကာရာဂမောတိ အာဟ ‘‘ကိစ္စမေဝ ကိစ္စယ’’န္တိ. ‘‘ဥဘယံပေတံ သံဃဿေဝ အဓိဝစန’’န္တိ ဣမိနာ ကိစ္စကရဏီယသဒ္ဒေါ ကတ္တုဝါစကောတိ ဒဿေတိ၊ သံဃော ဟိ ကရောတီတိ ဝစနတ္ထေန ကိစ္စောတိ စ ကရဏီယောတိ စ ဝုစ္စတိ. တဿ ဘာဝေါ၊ ကိစ္စယတာ ကရဏီယတာတိ ဝုတ္တေ သံဃကမ္မံယေဝ လဗ္ဘတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥဘယံပေတံ သံဃကမ္မဿေဝ အဓိဝစန’’န္တိ. ယဒိ ကမ္မဝါစကော ဘဝေယျ၊ ‘‘ကတ္တဗ္ဗန္တိ ကိစ္စံ၊ ကရဏီယ’’န္တိ ဝုတ္တေယေဝ သံဃကမ္မဿ လဘနတော တာပစ္စယော သွတ္ထော ဘဝေယျ. ဧဝဉှိ သတိ ကိစ္စယဿ ဘာဝေါ ကိစ္စယတာ ကရဏီယဿ ဘာဝေါ ကရဏီယတာတိ ဝစနတ္ထော န ကတ္တဗ္ဗော ဘဝေယျ၊ ကတော စ၊ တသ္မာ န ကမ္မဝါစကောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တဿေဝါတိ သံဃကမ္မဿေဝ. တတ္ထာတိ အပလောကနာဒီသု စတူသု ကမ္မေသု. သီမဋ္ဌကသံဃန္တိ ‘‘ဥပစာရသီမာဒီသု ဌိတံ သံဃံ. သောဓေတွာတိ ဧတ္ထ သောဓနံ နာမ သီမဋ္ဌကသံဃဿ ဟတ္ထပါသနယနံ၊ ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒဿ အာဟရဏံ၊ သီမတော ဗဟိကရဏံ. တမေဝတ္ထံ ဧကဒေသတော ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒံ အာဟရိတွာ’’တိ. အပလောကေတိ အာပုစ္ဆတိ အနေနာတိ အပလောကနံ၊ တံယေဝ ကမ္မံ အပလောကနကမ္မံ. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ‘‘သီမဋ္ဌကသံဃံ သောဓေတွာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယေနေဝ. ‘‘သုဏာတု မေ’’တိအာဒိနာ သံဃဂဏပုဂ္ဂလေ ဉာပေတိ ဧတာယာတိ ဉတ္တိ၊ သာယေဝ ကမ္မံ ဉတ္တိကမ္မံ၊ ဉတ္တိယေဝ ဒုတိယံ ဉတ္တိဒုတိယံ၊ တမေဝ ကမ္မံ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ. ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဉတ္တိ ပဌမံ ဌပိတာ၊ ကမ္မဝါစာယေဝ ဒုတိယာ ဟောတိ၊ ‘‘ဖဿပဉ္စမာ’’တိအာဒီသု (ဓာတု. ၃၁၆) ဝိယ ပန ပဋိလောမဝသေန ဝေါဟာရံ ကတွာ ‘‘ဉတ္တိဒုတိယာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဖဿပဉ္စမာတိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဓမ္မသင်္ဂဏိယံ (ဓ. သ. ၁ အာဒယော) ‘‘ဖဿော ဟောတိ၊ ဝေဒနာ ဟောတိ၊ သညာ ဟောတိ၊ စေတနာ ဟောတိ၊ စိတ္တံ ဟောတီ’’တိ ဖဿံ ပဌမံ ဝုတ္တံ၊ ပဋိလောမဝသေန ပန ဝေါဟာရံ ကတွာ ‘‘ဖဿပဉ္စမာ’’တိ ဓာတုကထာယံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧသေဝ နယော ဉတ္တိ စတုတ္ထကမ္မေပိ. ဧကာယ စ အနုသာဝနာယာတိ ဉတ္တိတော အနုပစ္ဆာ သာဝေတဗ္ဗာတိ အနုသာဝနာ၊ တာယ၊ တီဟိ စ အနုသာဝနာဟီတိ ဉတ္တိတောအနု ပစ္ဆာ၊ ပုနပ္ပုနံ ဝါ တိက္ခတ္တုံ သာဝေတဗ္ဗာတိ အနုသာဝနာ၊ တာဟိ. တတ္ထာတိ စတူသု ကမ္မေသု.

အပလောကေတွာဝါတိ ဧတ္ထ ဧဝဖလံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဉတ္တိကမ္မာဒိဝသေန န ကာတဗ္ဗ’’န္တိ. ဉတ္တိကမ္မမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေန န ကေဝလံ အပလောကနကမ္မမေဝ၊ အထ ခေါ ဉတ္တိကမ္မမ္ပီတိ ဒဿေတိ. ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ ပနာတိ ဧတ္ထ ပနသဒ္ဒေါ ဝိသေသတ္ထဇောတကော၊ ပက္ခန္တရဇောတကော ဝါ. တတ္ထာတိ ဒွီသု ကမ္မေသု. ဂရုကာနီတိ အလဟုကာနိ. အဝသေသာနီတိ ဆဟိ ကမ္မေဟိ အဝသေသာနိ၊ ဧဝရူပါနိ လဟုကကမ္မာနီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အဝသေသာ’’တိပိ ပါဌော၊ သမ္မုတိယောတိ သမ္ဗန္ဓော. အပလောကေတွာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဝါစံ သာဝေတွာပီတိ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. အညတ္ထာပေါဟနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဉတ္တိကမ္မဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မဝသေန ပန န ကာတဗ္ဗမေဝါ’’တိ. ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မံ ကာတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထာတိ သမထက္ခန္ဓကေ.

ဝိတ္ထာရတော ပန အာဂတောယေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတေသန္တိ စတုန္နံ ကမ္မာနံ. ယံ ပန အတ္ထဇာတံ အနုတ္တာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ စတူသု ကမ္မေသု. တန္တိ အတ္ထဇာတံ. ဧဝန္တိ ဧဝံ ကမ္မဝဂ္ဂေယေဝ ဝဏ္ဏယမာနေ. ဟီတိ လဒ္ဓဂုဏဇောတကော. သုဝိညေယျာတိ သုခေန ဝိညာတဗ္ဗာ.

၂၁၆. ပါဠိဝသေနေဝါတိ န အဋ္ဌကထာဝသေနာတိ အဓိပ္ပါယော.

၂၂၀. ယေနာတိ စိတ္တုပ္ပါဒေန. ဣမိနာ ဝိဝဒန္တိ အနေနာတိ ဝိဝါဒေါတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. သမထေဟိ စာတိ စသဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော. တေန န ကေဝလံ ဝိဝါဒေါယေဝ၊ အထ ခေါ အဓိကရဏဉ္စာတိ သမ္ပိဏ္ဍေတိ၊ အထ ဝါ သမထေဟိ စာတိ သမထေဟိ ဧဝ. ဣမိနာ သမထေဟိ အဓိကရီယတိ ဝူပသမီယတီတိ အဓိကရဏန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ဝိဝါဒေါယေဝ အဓိကရဏံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ. ဧဝမာဒိနာ နယေနာတိ အာဒိသဒ္ဒေန အနုဒ္ဓံသနေန ဝဒန္တိ အနေန စိတ္တုပ္ပါဒေနာတိ အနုဝါဒေါတိအာဒယော ဝစနတ္ထေ သင်္ဂဏှာတိ.

၂၂၂. သန္ဓာယဘာသိတဝသေနာတိ လောကဝဇ္ဇံ သန္ဓာယ ဘာသိတဿ ဝစနဿ ဝသေန. သန္ဓာယဘာသိတတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ယသ္မိံ ဟီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ပထဝိခဏနာဒိကေ ယသ္မိံ အာပတ္တာဓိကရဏေတိ ယောဇနာ. တသ္မိန္တိ ကုသလစိတ္တင်္ဂေ အာပတ္တာဓိကရဏေ. တသ္မာတိ ယသ္မာ န သက္ကာ ဝတ္တုံ၊ တသ္မာ. ဣဒန္တိ ‘‘နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ’’န္တိ ဝစနံ၊ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သန္ဓာယ အဝုတ္တံ ဒဿေတွာ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣဒံ ပန သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ. တတ္ထ ဣဒံ ပနာတိ ကာရဏံ ပန သန္ဓာယာတိ သမ္ဗန္ဓော. ယံ အာပတ္တာဓိကရဏန္တိ ယောဇနာ. ‘‘လောကဝဇ္ဇ’’န္တိ ပဒေ တုလျာဓိကရဏံ. လောကသ္မိံ၊ လောကေဟိ ဝါ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗန္တိ လောကဝဇ္ဇံ. တန္တိ အာပတ္တာဓိကရဏံ. တတ္ထာတိ အာပတ္တာဓိကရဏေ. ဝိကပ္ပေါတိ ဝိဝိဓာ ကပ္ပနံ၊ ဝိဝိဓတက္ကော ဝါ. ယံ ပနာတိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ပန. ‘‘ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇ’’န္တိ ပဒေ တုလျာဓိကရဏံ. ဘဂဝတော ပညတ္တိယာ ဟေတုဘူတာယ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗန္တိ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ. တန္တိ အာပတ္တာဓိကရဏံ၊ အကုသလံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ကိဉ္စီတိ အပ္ပမတ္တကံ၊ အာပတ္တာနာပတ္တိံ အဇာနန္တဿ အာပဇ္ဇနတောတိ သမ္ဗန္ဓော. တသ္မာတိ ယသ္မာ အဗျာကတံ ဟောတိ၊ တသ္မာ. တတ္ထာတိ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇဘူတေ အာပတ္တာဓိကရဏေ. ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ။ပေ။ ကုသလ’’န္တိ ဣဒံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ.

ယဒိ ကုသလစိတ္တော အာပဇ္ဇတိ၊ အထ နနု အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုလလန္တိ ဝတ္တဗ္ဗော ဘဝေယျာတိ အာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ. ယန္တိ အာပတ္တာဓိကရဏံ. ‘‘ဣဒံ ဝုစ္စတိ။ပေ။ ကုသလ’’န္တိ ဝဒေယျ သစေတိ ယောဇနာ. ဧဠကလောမဉ္စ ပဒသောဓမ္မဉ္စ ဧဠကလောမပဒသောဓမ္မာနိ၊ တာနိ အာဒီနိ ယေသံ တာနီတိ ဧဠကလောမပဒသောဓမ္မာဒီနိ၊ တာနိ သမုဋ္ဌာနာနိ ယာသန္တိ ဧဠကလောမပဒသောဓမ္မာဒိသမုဋ္ဌာနာ၊ တာသံ အာပတ္တီနမ္ပီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ ဧဠကလောမပဒသောဓမ္မာဒိသမုဋ္ဌာနာသု အာပတ္တီသု. အာပတ္တိယာ အင်္ဂန္တိ အာပတ္တိယာ ကာရဏံ. ဧဝံ အာပတ္တိယာ အနင်္ဂံ ဒဿေတွာ တဿာယေဝ အင်္ဂံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကာယဝစီဝိညတ္တိဝသေန ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ စလိတပ္ပဝတ္တာနန္တိ စလိတေန ဟေတုဘူတေန ပဝတ္တာနံ. အထ ဝါ စလိတော စ ကာယော၊ ပဝတ္တာ စ ဝါစာတိ စလိတပ္ပဝတ္တာ၊ တာသံ စလိတပ္ပဝတ္တာနံ ကာယဝါစာနံ. တဉ္စာတိ ကာယဝါစာနံ အညတရဉ္စ. အဗျာကတန္တိ ဧတ္ထ ဣတိသဒ္ဒေါ ပရိသမာပနတ္ထော.

အယမတ္ထော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. တေနာတိ စိတ္တေန. ‘‘ဣဒံ။ပေ။ သဒ္ဓိ’’န္တိ ဣမိနာ သဉ္ဇာနန္တောတိ ဧတ္ထ သံသဒ္ဒဿ သုန္ဒရတ္ထံ သဟ အာကာရေန ဒဿေတိ. ‘‘ဝီတိက္ကမ။ပေ။ ကပ္ပေတွာ’’တိ ဣမိနာ စေစ္စာတိ ပဒဿ အတ္ထံ သဟ ဝိသေသနေန ဒဿေတိ. ‘‘ဥပက္ကမဝသေန။ပေ။ ပေသေတွာ’’တိ ဣမိနာ အဘိဝိတရိတွာတိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ပါဠိယံ ယံသဒ္ဒေါဝီတိက္ကမဝိသယောတိ အာဟ ‘‘ယံ အာပတ္တာဓိကရဏံ ဝီတိက္ကမ’’န္တိ. ‘‘အာပဇ္ဇတီ’’တိ ဣမိနာ ပါဌသေသံ ဒဿေတိ. ဧဝံ ဝီတိက္ကမတော တဿ ဘိက္ခုနောတိ ယောဇနာ.

အဗျာကတဝါရေပီတိ ပိသဒ္ဒေါ အကုသလဝါရံ အပေက္ခတိ. တဿာတိ စိတ္တဿ. အဇာနန္တောတိအာဒီနံ ပဒါနမတ္ထော အကုသလဝါရေ ဝုတ္တပဋိပက္ခဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ယံ အာပတ္တာဓိကရဏန္တိအာဒီနံ ပဒါနမတ္ထော အကုသလဝါရေန သဒိသောယေဝ.

၂၂၄. အယံ ဝိဝါဒေါ နော အဓိကရဏန္တိအာဒီသု ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော.