စူဠဝဂ္ဂယောဇနာ

မဟာဝဂ္ဂခန္ဓကဿေဝံ၊ ကတွာန ယောဇနာနယံ၊

အဓုနာ စူဠဝဂ္ဂဿ၊ ကရိဿံ ယောဇနာနယံ.

၁. ကမ္မက္ခန္ဓကံ

၁. တဇ္ဇနီယကမ္မကထာ

၁. စူဠဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ကမ္မက္ခန္ဓကေ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ‘‘စူဠဝဂ္ဂဿာ’’တိ ပဒံ ‘‘ကမ္မက္ခန္ဓကေ’’တိ ပဒေ အဝယဝိသမ္ဗန္ဓော. တာဝါတိ ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကာဒိတော၊ ပါရိဝါသိက္ခန္ဓကာဒီနံ ဝါ ပဌမံ. စေဝသဒ္ဒေါ စ စသဒ္ဒေါ စ ‘‘ပဏ္ဍုကလောဟိတကာ’’တိ ပဒဿ အသမာဟာရဒွန္ဒဝါကျံ ဒီပေန္တိ. နိဿယာနံ နာမံ နိဿိတေသု ဥပစာရဝသေန တေသံ သဒ္ဓိဝိဟာရိကအန္တေဝါသိကာပိ ပဏ္ဍုကလောဟိတကနာမာယေဝ ဟောန္တီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တေသံ နိဿိတကာပီ’’တိအာဒိ. ပိသဒ္ဒေန ဥပစာရတ္ထံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. ‘‘သုဋ္ဌု ဗလဝ’’န္တိ ဣမိနာ ဗလဝါဗလဝန္တိ ဒွိန္နံ သဒ္ဒါနံ ပရိယာယဘာဝေန ဝုတ္တတ္တာ အတိသယတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ‘‘ဗလဝဗလဝ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝါစာသိလိဋ္ဌဝသေန ဒီဃံ ကတွာ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ပဋိဝဒထာတိ ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ ကထေထ. ဣမိနာ ပဋိမန္တေထာတိ ဧတ္ထ မန္တဓာတုယာ ဂုတ္တဘာသနတ္ထံ ဒဿေတိ. အတ္ထေသု ကရဏဘာသနကိစ္စေသု အလံ သမတ္ထာတိ အလမတ္ထာ၊ တေသံ ဝိသေသေနာတိ အလမတ္ထတရာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သမတ္ထတရာ’’တိ.

အဓမ္မကမ္မဒွါဒသကကထာ

၄. အသမ္မုခါ ကတန္တိအာဒီသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. သမ္မုခေဟိ ဝိရဟိတာ အသမ္မုခါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သံဃဓမ္မဝိနယပုဂ္ဂလသမ္မုခါနံ ဝိနာ ကတ’’န္တိ. ‘‘အပ္ပဋိပုစ္ဆိတွာ’’တိ ဣမိနာ အပ္ပဋိပုစ္ဆာတိ ဧတ္ထ တွာပစ္စယဿာကာရဘာဝံ ဒဿေတိ. တဿေဝါတိ စုဒိတကဿေဝ. အဒေသနာဂါမိနိယာတိ ဧတ္ထ အကာရဿ အညတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပါရာဇိကာ။ပေ။ ဝါ’’တိ. ဧတ္ထာတိ တဇ္ဇနီယကမ္မေ. နဝ ပဒါတိ နဝသု ပဒေသု၊ နိဒ္ဓါရဏေ စေတံ ပစ္စတ္တဝစနံ. ပုရိမကေသု တီသု တိကေသု ဝုတ္တေသု နဝသု ပဒေသူတိ ယောဇနာ. ‘‘ဧကေက’’န္တိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဣမေဟီတိ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ. ဒွါဒသ တိကာတိ ပုရိမေဟိ တီဟိ တိကေဟိ နဝ တိကေ မိဿေတွာ ဒွါဒသ. သုက္ကပက္ခေသုပီတိ ပဋိသေဓဝိရဟဝသေန သုက္ကေသု ပက္ခေသုပိ.

၆. ‘‘ပဗ္ဗဇိတာန’’န္တိ ဣမိနာ ဂိဟီနံ အနနုလောမိကတံ နိဝတ္တေတိ. သဟသောကိတာဒီဟီတိ အာဒိသဒ္ဒေန သဟနန္ဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ဣမသ္မိံ ဌာနေ သဗ္ဗအဋ္ဌကထာပေါတ္ထကေသု ‘‘န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗန္တိ ဥပဇ္ဈာယေန ဟုတွာ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗ’’န္တိ ပါဌတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ‘‘န သမ္ပယောဇေတဗ္ဗန္တိ အညမညံ ယောဇေတွာ ကလဟော န ကာရေတဗ္ဗော’’တိ ပါဌော အတ္ထိ၊ တာဝ အဋ္ဌာရသသမ္မာဝတ္တနဝတ္တာနံ သံဝဏ္ဏနာပါဌော လိခိတော၊ သော ပါဌော ဣမသ္မိံ ဌာနေ န လိခိတဗ္ဗော. ကသ္မာ? ပါဠိက္ကမာနုပ္ပတ္တာဘာဝတော၊ အဋ္ဌကထာယမေဝ ‘‘အဋ္ဌာရသ သမ္မာဝတ္တနဝတ္တာနိ ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ ဝဏ္ဏယိဿာမာ’’တိ ဝက္ခမာနတ္တာ၊ ယထာဝစနဉ္စ ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၇၆) သံဝဏ္ဏိတတ္ထာ စ. တသ္မာ သော ပါဌော န ပေါရာဏပါဌော ဟောတိ၊ ပစ္ဆာ ပက္ခိတ္တပါဌောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

တိဏ္ဏံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခူနန္တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကေကေနာပီတိ တီသု အင်္ဂေသု ဧကေကေနာပိ. ဣမိနာ အဝယဝဝါကျနိဗ္ဗတ္တိဝသေန ကမ္မာရဟဘာဝံ ဒဿေတိ. ဟီတိ သစ္စံ. နိယဿဿ ဝိသေသေန အဘိဏှာပတ္တိကတ္တံ အင်္ဂံ ဣတိ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. ဧတ္ထ အာကာရဝါစကော ဣတိသဒ္ဒေါ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧသေဝ နယော အနန္တရေပိ. တဇ္ဇီယတိ အနေန ဝိနယကမ္မေနာတိ တဇ္ဇနီယံ၊ တမေဝ ကမ္မံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ. ‘‘နိဿာယ တေ ဝတ္ထဗ္ဗ’’န္တိ နိယဿီယတိ ဗာလော ဘဇာပီယတိ အနေန ဝိနယကမ္မေနာတိ နိယဿံ၊ ဒိဝါဒိဂဏိကတ္တာ သကာရဿ ဒွေဘာဝေါ ဟောတိ ‘‘နဿံ ဝဿ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ၊ နိယဿမေဝ ကမ္မံ နိယဿကမ္မံ. ဂါမာဒိတော ပဗ္ဗာဇိယတိ အနေန ဝိနယကမ္မေနာတိ ပဗ္ဗာဇနီယံ၊ တမေဝ ကမ္မံ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ. တီသူတိ ဘဏ္ဍနကာရကအဘိဏှာပတ္တိကကုလဒူသကဝသေန တိဝိဓေသု အင်္ဂေသု. ယေန ကေနစိ အင်္ဂေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. ယဒိ သဗ္ဗာနိ ကမ္မာနိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ. ဧဝံ သတိ စမ္ပေယျက္ခန္ဓကေ (မဟာဝ. ၄၀၀ အာဒယော) ဝုတ္တံ ဣဒံ ဝစနံ ဝိရုဇ္ဈတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝစနတ္ထနာနတ္တတောတိ ဝစနဿ စ အတ္ထဿ စ နာနာဘာဝတော. တမေဝတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘တဇ္ဇနီယကမ္မာရဟဿာတိ ဣမဿ ဟီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘တိဏ္ဏံ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိဝစနဿ အင်္ဂသမ္ဘဝေါ အတ္ထောတိ ယောဇနာ. တသ္မာတိ ယသ္မာ န ဝိရုဇ္ဈတိ၊ တသ္မာ. သံဃေန ကတံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣမိနာ လက္ခဏေန တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မာရဟဿ တဿ ဘိက္ခုဿာတိ ယောဇနာ. ဧဝံ ကမ္မသန္နိဋ္ဌာနတ္ထံ ဒဿေတွာ အင်္ဂသမ္ဘဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယဿ ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယဿာတိ ဘိက္ခုဿ၊ အတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘဏ္ဍနကာရကာဒီသူတိအာဒိသဒ္ဒေန အဘိဏှာပတ္တိကကုလဒူသကာနိ သင်္ဂဏှာတိ. အာကင်္ခမာနော သံဃော ကရေယျာတိ သမ္ဗန္ဓော. ကမ္မာရဟန္တိ ကမ္မဿ၊ ကမ္မေ ဝါ အရဟံ. ဧတ္ထာတိ ကမ္မက္ခန္ဓကေ. ပုဗ္ဗေနာတိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တေန စမ္ပေယျက္ခန္ဓကေန. အပရန္တိ အပရေ ဝုတ္တံ ကမ္မက္ခန္ဓကံ. သမေတီတိ သမံ ဂစ္ဆတိ.

တတ္ထာတိ ကမ္မေသု၊ တဇ္ဇနီယကမ္မေတိ သမ္ဗန္ဓော၊ အင်္ဂေသု ဝါ၊ ဘဏ္ဍနကာရကဝသေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. အထ ခေါတိ တထာ ဝုတ္တာပီတိ အတ္ထော. ကရောန္တေန ကမ္မဝါစာဝါစကေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ ဖလဇောတကော. ဘူတေန ဝတ္ထုနာတိ တစ္ဆေန ဝတ္ထုနာ. အညဿ ကမ္မဿာတိ တဇ္ဇနီယကမ္မတော အညဿ ကမ္မဿ. ကသ္မာ ဗာလဿ အဗျတ္တဿ အာပတ္တိဗဟုလဿ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကာတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. ဣဒမ္ပီတိ တဇ္ဇနီယကမ္မမ္ပိ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ကမ္မေသု.

နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗအဋ္ဌာရသကာဒိကထာ

၈. ပန္နလောမာတိ ပတိတမာနလောမာ. ဧတန္တိ ဝတ္တံ. နေတ္ထာရန္တိ ဧတ္ထ အဖုဋ္ဌက္ခရသံယောဂေ ပရဿ တကာရဿ ထကာရော ဟောတိ၊ တသ္မာ ဒုတိယက္ခရေန ပါဌော ယုတ္တော. ယေနာတိ ဝတ္တေန. နိဿာရဏာတိ နိဿာရဏတော. ဒသ ဝါ ဒိဝသာနိ၊ ပဉ္စ ဝါ ဒိဝသာနိ ပူရေတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. ဟီတိ သစ္စံ. ဧတ္တကေနာတိ ဧတပ္ပမာဏေန ဒသပဉ္စဒိဝသေန.

၂. နိယဿကမ္မကထာ

၁၁. အပိဿု ဘိက္ခူ ပကတာတိ ဧတ္ထ နိပါတာနမနေကတ္ထတ္တာ ဣဓ အပိဿုသဒ္ဒေါ နိစ္စတ္ထော ဟောတိ. ပကတသဒ္ဒေါ ‘‘ကုက္ကုစ္စပကတာ’’တိအာဒီသု (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.တတိယသင်္ဂီတိကထာ၊ ပါစိ. အဋ္ဌ. ၄၃၈) အဘိဘဝနတ္ထော၊ ဣဓ ပန ဗျာဝဋတ္ထောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘နိစ္စံ ဗျာဝဋာ ဟောန္တီ’’တိ.

၃. ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မကထာ

၂၇. ဧတ္ထာတိ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကဝတ္ထုမှိ. ကာယိကောတိ ဧတ္ထ ကာယေန ကီဠတီတိ ကာယိကောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကာယကီဠာ ဝုစ္စတီ’’တိ. ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဣမိနာ ဝါစာယ ကီဠတီတိ ဝါစသိကော၊ ကာယိကော စ ဝါစသိကော စ ကာယိကဝါစသိကောတိ ဝစနတ္ထံ အတိဒိသတိ. ဧတ္ထ စ ပစ္ဆိမဝစနတ္ထော သမာဟာရဒွန္ဒော၊ သမာဟာရဒွန္ဒေပိ ကတ္ထစိ ပုလ္လိင်္ဂမိစ္ဆန္တိ သဒ္ဒဝိဒူ ‘‘ဓမ္မဝိနယော’’တိအာဒီသု (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၅၀၉) ဝိယ. ကာယဒွါရပညတ္တသိက္ခာပဒံ ဝီတိက္ကမတီတိ ကာယိကောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကာယဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒဝီတိက္ကမော ဝုစ္စတီ’’တိ. ကာယေန ပညတ္တသိက္ခာပဒံ ဝီတိက္ကမေတီတိ ကာယိကောတိ ဝစနတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတေဝ. ‘‘ဥပဟနနံ ဝုစ္စတီ’’တိ ဣမိနာ ဥပဟနနံ ဥပဃာတံ၊ တမေဝ ဥပဃာတိကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘နာသန’’န္တိ ဣမိနာ ဟနဓာတုယာ ဟိံသနတ္ထံ ဒဿေတိ. ပဋိက္ခိတ္တဝေဇ္ဇကမ္မာဒိဝသေန တေလပစနအရိဋ္ဌပစနာဒီနိ ကာယိကော မိစ္ဆာဇီဝေါ နာမာတိ ယောဇနာ. ဣမိနာ မိစ္ဆာဇီဝဿ သရူပံ ဒဿေတိ.

၄. ပဋိသာရဏီယကမ္မကထာ

၃၃. သုဓမ္မဝတ္ထုသ္မိံ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. အနပလောကေတွာတိ ဧတ္ထ အပပုဗ္ဗော လောကသဒ္ဒေါ အာပုစ္ဆနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘န အာပုစ္ဆိတွာ’’တိ.

၃၄. ကိန္တိ ကိံ နာမ ခါဒနီယဘောဇနီယံ. ဝေါတိ တုမှေဟိ. ဂဟပတီတိ အာလပနပဒံ. ထေရာနံ အတ္ထာယာတိ သမ္ဗန္ဓော. ပဋိယတ္တန္တိ ပဋိယာဒိတံ. ‘‘ဧတံ အဝေါစာ’’တိ ဣမိနာ ဧတဒဝေါစာတိ ဧတ္ထ နိဂ္ဂဟိတာဒေသသန္ဓိံ ဒဿေတိ. ယဒိဒန္တိ သဒ္ဒေါ ‘‘တိလသံဂုဠိကာ’’တိ ပဒေန ယောဇိတတ္တာ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါတိ အာဟ ‘‘ယာ အယ’’န္တိ. တိလသက္ခလိကာတိ တိလေန သံသဋ္ဌာ သက္ခလိကာ. ‘‘သာ နတ္ထီ’’တိ ဣမိနာ ဥတ္တရဝါကျေ ယံသဒ္ဒဿ ပုဗ္ဗဝါကျေ တံသဒ္ဒါပေက္ခတံ ဒဿေတိ. ဧကော ပုရိသောတိ သမ္ဗန္ဓော. ပူဝိယောတိ ပူဝံ၊ ပူဝေန ဝါ ကယဝိက္ကယော. တေနာတိ ကာရဏေန. နန္တိ ဂဟပတိံ. ထေရောတိ သုဓမ္မတ္ထေရော. ယဒေဝ ကိဉ္စီတိ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ ဧဝ ယံ ဝစနန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကိဉ္စိဒေဝ တိလသံဂုဠိကာဝစန’’န္တိ. ဣဒန္တိ ဣမံ အတ္ထံ. သောတိ ကုက္ကုဋပေါတကော. ကာကဝဿိတန္တိ ကာကဿ ဝဿိတံ၊ နေဝ အကာသီတိ သမ္ဗန္ဓော. တယာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ကုက္ကုဋပေါတကံ အပေက္ခတိ. နေဝ ဘိက္ခုဝစနံ ဝုတ္တံ၊ န ဂိဟိဝစနံ ဝုတ္တံ၊ ဣတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတီတိ ယောဇနာ.

အဓမ္မကမ္မာဒိဒွါဒသကကထာ

၃၉. ပုရိမေဟိ ကမ္မေဟီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ အင်္ဂေသု. ယထာ ပရိသက္ကိယမာနေ ဂိဟိနော လာဘံ န လဘန္တီတိ ယောဇနာ. ပရိပုဗ္ဗော သက္ကဓာတု ပရက္ကမတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပရက္ကမန္တော’’တိ. တတ္ထာတိ အနတ္ထာဒီသု. အတ္ထဘင်္ဂေါတိ ဂိဟီနံ အတ္ထဿ ဘင်္ဂေါ. အဝသနန္တိ ဂိဟီနံ အဝသနံ. ဂိဟီနန္တိ ဧတ္ထ သာမျတ္ထေ သာမိဝစနန္တိ အာဟ ‘‘ဂိဟီနံ သန္တိကေ’’တိ. ယထာ ကရိယမာနေ သစ္စော ဟောတိ၊ ဧဝံ န ကရောတီတိ ယောဇနာ. ဧကင်္ဂေနာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနတ္ထော၊ တတော အဓိကေဟိ အင်္ဂေဟိ ကာ နာမ ကထာတိ ဒဿေတိ. ဧတ္ထာတိ ပဋိသာရဏီယကမ္မေ. ပဋိမုခံ အတ္တနော ဒေါသံ သရာပေတဗ္ဗံ အနေန ဝိနယကမ္မေနာတိ ပဋိသာရဏီယံ၊ တမေဝ ကမ္မံ ပဋိသာရဏီယကမ္မံ.

၅. အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဥက္ခေပနီယကမ္မကထာ

၄၆. သံသထာတိ ဧတ္ထ သံသဓာတုယာ ကထနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာရောစေထာ’’တိ. တုမှေ သံသထ၊ ကထေထာတိ အတ္ထော.

၅၀. ဘဏ္ဍနကာရကော ဟောတီတိအာဒိ ကာရဏူပစာရဝသေန ဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘ဘဏ္ဍနာဒိပစ္စယာ’’တိအာဒိ. ဘဏ္ဍနကာရကာဒိ ကာရဏံ၊ တေန အာပန္နာ အာပတ္တိ ဖလံ၊ တဿာ အဒဿနေ ဥက္ခေပနီယကမ္မံ ကာတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော. တဿာတိ အာပတ္တိယာ.

၅၁. ဧတ္ထာတိ ဥက္ခေပနီယကမ္မေ. တတ္ထာတိ တေစတ္တာလီသဝတ္တေသု. အနုဒ္ဓံသေတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ ဓံသဓာတုယာ ဂတျတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘န စောဒေတဗ္ဗော’’တိ. ‘‘ရဇောနုဒ္ဓံသတီ’’တိအာဒီသု (ဗု. ဝံ. ၂.၁၀၁) ဟိ ဓံသဓာတု ဂတျတ္ထေ ဝတ္တတိ. ‘‘န ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟီ’’တိ ဧတ္ထ သောယေဝ ဘိက္ခု တေဟေဝ ဘိက္ခူဟီတိ အတ္ထံ နိဝါရေန္တော အာဟ ‘‘အညော ဘိက္ခု အညေဟိ ဘိက္ခူဟီ’’တိ. န ဂိဟိဒ္ဓဇောတိ ဧတ္ထ ဂိဟီနံ ဓဇော ဂိဟိဒ္ဓဇောတိ ဝုတ္တေ ဩဒါတဝတ္ထာဒီနီတိ အာဟ ‘‘ဩဒါတဝတ္ထာနီ’’တိအာဒိ. န တိတ္ထိယာဒိပဒတ္တယန္တိ ‘‘န တိတ္ထိယာ သေဝိတဗ္ဗာ၊ ဘိက္ခူ သေဝိတဗ္ဗာ၊ ဘိက္ခုသိက္ခာယ သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ ပဒါနံ တယံ. ‘‘န အပသာဒေတဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ န အာသာဒေတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ အာပုဗ္ဗသဒဓာတုယာ အပပုဗ္ဗသဒဓာတုယာ သမာနဘာဝံ ဒဿေတိ. ‘‘အန္တော ဝါ ဗဟိ ဝါတိ’’ ဧတ္ထ ကဿ အန္တော ဝါ ဗဟိ ဝါတိ အာဟ ‘‘ဝိဟာရဿာ’’တိ. သေသံ သဗ္ဗံဝတ္တန္တိ ယောဇနာ. ဣမိနာတိ အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဥက္ခေပနီယကမ္မေန.

၆၅. တဿာတိ အာပတ္တိယာ. ဣဓာတိ ပါပိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေ ကတေ ဥက္ခေပနီယကမ္မေ. အာပတ္တိအဒဿနာဒီသု ဥဒ္ဓရိတွာ ခိပီယတိ အပနီယတိ အနေန ဝိနယကမ္မေနာတိ ဥက္ခေပနီယံ၊ တမေဝ ကမ္မံ ဥက္ခေပနီယကမ္မံ.

ဣတိ ကမ္မက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

၂. ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကံ

၁. ပါရိဝါသိကဝတ္တကထာ

၇၅. ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ ပါရိဝါသိကာတိ ပဒဿ ပရိဝါသံ ပရိဝသန္တီတိ ပါရိဝါသိကာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပရိဝါသံ ပရိဝသန္တာ’’တိ. တတ္ထာတိ ‘‘ပရိဝါသံ ပရိဝသန္တာ’’တိ တဒ္ဓိတဝါကျေ. တေသူတိ စတုဗ္ဗိဓေသု ပရိဝါသေသု. တိတ္ထိယပရိဝါသောတိ တိတ္ထိယာနံ ပရိဝါသော၊ တိတ္ထိယာနံ ဝါ ဒါတဗ္ဗော ပရိဝါသော၊ တိတ္ထိယေဟိ ဝါ ပရိဝသိတဗ္ဗော ပရိဝါသော တိတ္ထိယပရိဝါသော. အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသောတိ အပ္ပဋိစ္ဆန္နော ပရိဝါသော အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော. တတ္ထာတိ အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသေ. ယန္တိ ဝစနံ. အယံ ပနာတိ အယံ ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော ပန. ဣဓာတိ ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ. သေသာတိ အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသတော သေသာ. တယောတိ အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသာဒယော တယော၊ ဒါတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. ကဿ ဒါတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘ယေနာ’’တိအာဒိ. အာပန္နာ စေဝါတိ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ စေဝ. တေသူတိ တိဝိဓေသု ပရိဝါသေသု. ဧတေ ပနာတိ တယော ပန. ဣဓာတိ ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဣဓ အဓိပ္ပေတာ၊ တသ္မာ. ဧတေသူတိ တိဝိဓေသု ပရိဝါသေသု.

ပကတတ္တာနံ ဘိက္ခူနန္တိ ဧတ္ထ အဓိပ္ပေတပကတတ္တေ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဌပေတွာ’’တိအာဒိ. မူလာယပဋိကဿနာရဟာဒီနမ္ပီတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန မာနတ္တာရဟမာနတ္တစာရိကအဗ္ဘာနာရဟာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. ပိသဒ္ဒေန ပကတိပကတတ္တံ အပေက္ခတိ. တေတိ ပကတတ္တာ. ယံ အဘိဝါဒနာဒိံ ကရောန္တီတိ ယောဇနာ. သာဒိယန္တီတိ ဧတ္ထ သာဒိယနံ နာမ သမ္ပဋိစ္ဆနန္တိ အာဟ ‘‘သမ္ပဋိစ္ဆန္တီ’’တိ. တတ္ထာတိ အဘိဝါဒနာဒီသု၊ နိဒ္ဓါရဏေ စေတံ ဘုမ္မဝစနံ. သာမီစိကမ္မန္တိ ဧတံ အာဘိသမာစာရိကဿ အဓိဝစနန္တိ ယောဇနာ. အဘိဝါဒနာဒီနီတိ အဘိဝါဒနပစ္စုဋ္ဌာနအဉ္ဇလိကမ္မာနိ. ဗီဇနဝါတဒါနာဒိနောတိ ဗီဇနိယာ ပဟရိတေန ပဝတ္တဿ ဝါတဿ ဒါနာဒိနော. အာသနာဘိဟာရန္တိ ဧတ္ထ အဘိဟရဏံ အဘိဟာရော၊ အာသနဿ အဘိဟာရော အာသနာဘိဟာရောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာသနဿ အဘိဟရဏ’’န္တိ. ပညာပနမ္ပိ အဘိဟရိတွာ ပညာပိတတ္တာ အဘိဟာရောယေဝ နာမာတိ အာဟ ‘‘ပညာပနမေဝ ဝါ’’တိ. ‘‘ပါဒဓောဝနဥဒက’’န္တိ ဣမိနာ ပါဒဿ ဓောဝနံ ဥဒကံ ပါဒေါဒကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘ပါဒဋ္ဌပနက’’န္တိ ဣမိနာ ပါဒဿ ဌပနကံ ပီဌံ ပါဒပီဌန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘ပါဒဃံသနံ ဝါ’’တိ ဣမိနာ ပါဒဿ ဃံသနံ ကထလိကံ ပါဒကထလိကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. သဒ္ဓိဝိဟာရိကာနမ္ပိ အဘိဝါဒနာဒိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပိသဒ္ဒေန အညေသံ သာဒိယန္တဿ ကာ နာမ ကထာတိ ဒဿေတိ. တေတိ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာ. သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတာတိ သဒ္ဓါယ ပဗ္ဗဇိတာ. ကုလပုတ္တာတိ ဇာတိကုလပုတ္တာ၊ အာစာရကုလပုတ္တာ စ. ကရောန္တိ၊ အာပုစ္ဆန္တိယေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝါရိတမ္ပိ အသာဒိယနံ နာမာတိ အာဟ ‘‘ဝါရိတကာလတော ပဋ္ဌာယ အနာပတ္တီ’’တိ. မိထု ယထာဝုဍ္ဎန္တိ ဧတ္ထ မိထုသဒ္ဒေါ အညမညပရိယာယော၊ ယထာသဒ္ဒေါ ယံသဒ္ဒပရိယာယော၊ ဝိစ္ဆတ္ထော စာတိ အာဟ ‘‘အညမညံ ယော ယော ဝုဍ္ဎော’’တိ. အညမညဉှိ မိထတိ သင်္ဂမံ ကရောတီတိ မိထူတိ ဝုစ္စတိ. တေန တေနာတိ ဘိက္ခုနာ၊ ‘‘သာဒိတု’’န္တိ ပဒေ ဘာဝကတ္တာ. သာဒိတုံ အနုဇာနာမီတိ သမ္ဗန္ဓော.

‘‘ဝုဍ္ဎပဋိပါဋိယာ’’တိ ဣမိနာ ဝုဍ္ဎာနံ ပဋိပါဋိ ယထာဝုဍ္ဎန္တိ စတုတ္ထီအဗျယီဘာဝံ ဒဿေတိ. ပုရိမပဒေ ပန ပဌမာအဗျယီဘာဝေါ. ပါဠိယာတိ ပန္တိယာ. တတ္ထေဝါတိ သံဃနဝကဋ္ဌာနေ ဧဝ. ပဝါရဏာယပီတိ ပိသဒ္ဒေန န ကေဝလံ ဥပေါသထေယေဝ၊ အထ ခေါ ပဝါရဏာယပီတိ ဒဿေတိ. သံဃေန ဘာဇိယမာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

ဩဏောဇနန္တိ အဝနုဒတေ ဩဏောဇနံ. အဝပုဗ္ဗော နုဒဓာတု နကာရဿ ဏကာရံ၊ ဒကာရဿ စ ဇကာရံ ကတွာ ဩဏောဇနန္တိ ဝုစ္စတိ. နုဒဓာတု အပနယနတ္ထော၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဝိဿဇ္ဇနံ ဝုစ္စတီ’’တိ. ဥဒ္ဒေသဘတ္တာဒီနီတိအာဒိသဒ္ဒေန သလာကဘတ္တာဒီနိ သင်္ဂဏှာတိ. အဿာတိ ပါရိဝါသိကဿ. တာနီတိ ဒွေ တီဏိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တာဒီနိ. ဟေဋ္ဌာတိ အတ္တနော ဟေဋ္ဌာ. ဂါဟေထာတိ နဝကတရေ ဘိက္ခူ ဂါဟာပေထ. ဘတ္တပစ္စာသာတိ ဘတ္တမေဝ ပစ္စာသာ ဘတ္တပစ္စာသာ၊ ပစ္စာသာဘတ္တန္တိ အတ္ထော. ‘‘ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗာနီ’’တိ ဣမိနာ အဝနုဒိတဗ္ဗန္တိ ဩဏောဇနန္တိ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ဧဝန္တိ ဂဟေတွာ ဝိဿဇ္ဇမာနေတိ ယောဇနာ. တာနီတိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တာဒီနိ. ယဒိ ပန န ဂဏှာတီတိ သစေ သင်္ဃတော ဝဿဂ္ဂေန န ဂဏှာတိ. န ဝိဿဇ္ဇေတီတိ သစေ အညဿ န ဝိဿဇ္ဇေတိ. ဩဒိဿာတိ ဥဒ္ဒိသိတွာ. တဿာတိ ပါရိဝါသိကဿ. ဟီတိ ယသ္မာ. သံဃနဝကဋ္ဌာနေ နိသိန္နဿ တဿာတိ ယောဇနာ. ဘတ္တဂ္ဂေတိ ဘတ္တဿ ဂဟဏဋ္ဌာနေ. သောတိ ပါရိဝါသိကော၊ မာ ကိလမိတ္ထာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဒန္တိ ဩဏောဇနံ. အဿာတိ ပါရိဝါသိကဿ၊ အနုညာတန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

အာဂတာဂတေဟိ ဘိက္ခူဟီတိ သမ္ဗန္ဓော. စတုဿာလဘတ္တန္တိ စတုမုခါ သာလာ စတုဿာလာ ဘောဇနသာလာ၊ တတ္ထ ပဋိပါဋိယာ ဒိန္နံ ဘတ္တံ စတုဿာလဘတ္တံ. ဧတန္တိ စတုဿာလဘတ္တံ. ပါဠိယာတိ ဘိက္ခူနံ ပါဠိယာ. ဩသက္ကိတွာတိ ဟေဋ္ဌာ သက္ကိတွာ. ဟတ္ထပါသေတိ ဘတ္တဒါယကဿ ဟတ္ထပါသေ. သေနောတိ ကုလလော. ‘‘အာရာမိကသမဏုဒ္ဒေသေဟီ’’တိ ပဒံ ‘‘အာဟရာပေတု’’န္တိ ပဒေ ကာရိတကမ္မံ. သယမေဝါတိ ပါရိဝါသိကေန အနာဏတ္တော ဟုတွာ သယမေဝ. မဟာပေဠဘတ္တေပီတိ မဟတိယံ ပေဠာယံ ပက္ခိပိတွာ ဒိန္နေ ဘတ္တေပိ. ယတ္ထ ပနာတိ ပရိဝိသဋ္ဌာနေ ပန.

၇၆. တတြာယံ သမ္မာဝတ္တနာတိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒဿ အနိယမနိဒ္ဒေသဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣဒါနိ ယာ အယံ သမ္မာဝတ္တနာ ဝုတ္တာ’’တိ. သမ္မာ ဝတ္တိတဗ္ဗံ ဧတာယာတိ သမ္မာဝတ္တနာ. တတ္ထာတိ သမ္မာဝတ္တနာယံ. န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ အာစရိယေန ဟုတွာ ကမ္မဝါစာသာဝနမ္ပိ ဥပသမ္ပာဒနမေဝါတိ အာဟ ‘‘အာစရိယေန ဟုတွာပိ ကမ္မဝါစာ န သာဝေတဗ္ဗာ’’တိ. အညသ္မိံ အသတီတိ အတ္တနာ အညသ္မိံ ကမ္မဝါစာဝါစကေ အသတိ. န နိဿယော ဒါတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ အာဂန္တုကာနမေဝ နိဿယော န ဒါတဗ္ဗော၊ န ဒိန္နနိဿယာနမ္ပီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာဂန္တုကာနံ နိဿယော န ဒါတဗ္ဗော’’တိအာဒိ၊ ယေဟိပိ ဘိက္ခူဟိ ဂဟိတောတိ သမ္ဗန္ဓော.

အညော သာမဏေရောတိ ပကတတ္တကာလေ ဥပဇ္ဈံ ဒတွာ ဂဟိတသာမဏေရေဟိ အညော သာမဏေရော. အာဓိပစ္စဋ္ဌာနဘူတာတိ သဗ္ဗသမ္မုတီနံ အဓိပတိဘာဝဿ ဌာနဘူတာ. ပဋိဗလဿာတိ ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒိတုံ ပဋိဗလဿ. ဣမိနာ လဒ္ဓသမ္မုတိကေန အာဏတ္တော အလဒ္ဓသမ္မုတိကောပိ ဂရုဓမ္မေဟိ ဝါ အညေဟိ ဝါ ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒိတုံ လဘတီတိ ဒဿေတိ. အာဂတာ ဘိက္ခုနိယော ဝတ္တဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝေါတိ တုမှာကံ. သောတိ ဘိက္ခု. ဝေါတိ တုမှာကံ၊ ဒဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

သုက္ကဝိဿဋ္ဌိယာတိ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိအာပတ္တိကာရဏာ. ကာယသံသဂ္ဂါဒိဂရုကာပတ္တိ နာပဇ္ဇိတဗ္ဗာတိ ယောဇနာ. အာပတ္တိက္ခန္ဓဝသေန အာပတ္တိဝတ္ထူနံ ပါပိဋ္ဌဘာဝဉ္စ ပါပိဋ္ဌတရဘာဝဉ္စ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘သတ္တသု ဟီ’’တိအာဒိ. ပါပိဋ္ဌတရာတိ ဒုဗ္ဘာသိတာပတ္တိတော ဒုက္ကဋာပတ္တိ ပါပိဋ္ဌတရာ. တာသန္တိ သတ္တန္နံ အာပတ္တီနံ. ပုရိမနယေနေဝါတိ ပုရိမာနံ အာပတ္တီနံ နယေနေဝ. ဘေဒေါတိ ဝတ္ထူနံ ဝိသေသော. ဧဝံ အာပတ္တိက္ခန္ဓဝသေန အာပတ္တိဝတ္ထူနံ ပါပိဋ္ဌပါပိဋ္ဌတရဘာဝံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ သိက္ခာပဒဝသေန တေသံ တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇသိက္ခာပဒေ ပနာ’’တိအာဒိ. ဥဘယမ္ပီတိ ဝတ္ထုအာပတ္တိသင်္ခါတံ ဥဘယမ္ပိ.

ကမ္မန္တိ ဧတ္ထ ကာရဏဘူတဿ ကမ္မဿ နာမံ ကာရိယဘူတာယံ ကမ္မဝါစာယံ ဥပစာရဝသေန ကာရိယဘူတာ ကမ္မဝါစာ ကမ္မန္တိ ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘ပရိဝါသကမ္မဝါစာ ဝုစ္စတီ’’တိ. ကမ္မသ္မိံ သတိ၊ ကမ္မေန ဝါ ဝစိတဗ္ဗာတိ ကမ္မဝါစာတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော. ကသိကမ္မန္တိ ကသိသင်္ခါတံ ကမ္မံ. ဂေါရက္ခကမ္မန္တိ ဂေါရက္ခသင်္ခါတံ ကမ္မံ. ‘‘ကမ္မံ ကတ’’န္တိ ဣမိနာ ကမ္မံ ကရောန္တီတိ ကမ္မိကာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. တေတိ ကမ္မိကာ ဘိက္ခူ၊ န ဂရဟိတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဝစိတဗ္ဗံ အနေန ဒေါသေနာတိ ဝစနီယံ၊ သံဝိဇ္ဇတိ ဝစနီယံ အဿာတိ သဝစနီယံ၊ တံ န ကာတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. တမေဝတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ပလိဗောဓတ္ထာယ ဟီ’’တိအာဒိ. ယာဝ န တံ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ ဟောတိ၊ တာဝ ဣမမှာ အာဝါသာ ဧကပဒမ္ပိ မာ ပက္ကာမီတိ ယောဇနာ. တေတိ တုယှံ.

အနုဝါဒေါတိ ဧတ္ထ အနုသာသနဝသေန အညေ ဝဒတီတိ အနုဝါဒေါတိ ဝုတ္တေ ဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနန္တိ အာဟ ‘‘ဝိဟာရေ ဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနံ န ကာတဗ္ဗ’’န္တိ. ဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနံ သရူပေန ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကေန ဝါ’’တိအာဒိ. မေတိ မယှံ. တန္တိ တဝံ. န စောဒေတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ ကေန န စောဒေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ဝတ္ထုနာ ဝါ အာပတ္တိယာ ဝါ’’တိ. န သာရေတဗ္ဗောတိ န သရာပေတဗ္ဗော. န ဘိက္ခူဟိ သမ္ပယောဇေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဘိက္ခူဟိ အတ္တနာ ကလဟဝသေန န သမ္ပယောဇေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အညမညံ ယောဇေတွာ ကလဟော န ကာရေတဗ္ဗော’’တိ.

သင်္ဃတ္ထေရေန ဟုတွာတိ သင်္ဃတ္ထေရေန ဟောန္တေနပီတိ အတ္ထော. ပုရတော အဂန္တဗ္ဗေ သမာနေ ကိံ ပစ္ဆတော ဂန္တဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ဒွါဒသဟတ္ထ’’န္တိအာဒိ. အာသနပရိယန္တောတိ အာသနမေဝ ပရိယန္တော လာမကောတိ အာသနပရိယန္တော၊ တဒတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သံဃနဝကာသနံ ဝုစ္စတီ’’တိ. သွာဿာတိ သော အဿ. သောတိ အာသနပရိယန္တော. အဿာတိ ပါရိဝါသိကဿ. တတ္ထာတိ အာသနပရိယန္တေ. အယန္တိ ပါရိဝါသိကော၊ န လဘတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဂဟိတာဝသေသာတိ ဂဟိတာဟိ သေယျာဟိ အဝသေသာ. မင်္ဂုလဂူထဘရိတာတိ မင်္ဂုလာနံ ဂူထေဟိ ပူရိတာ. အဿာတိ ပါရိဝါသိကဿ. ရဇေဟိ ဟတာ နာသိတာ ဘူမိ ဧတ္ထာတိ ရဇောဟတဘူမိ. ဇတုကမူသိကဘရိတာတိ ဇတူဟိ စ မူသိကာဟိ စ ပူရိတာ. ပဏ္ဏသာလာတိ ပဏ္ဏေဟိ ဆာဒိတာ သာလာ. အဿာတိ ပါရိဝါသိကဿ. သဗ္ဗေပိ အာဝါသာတိ ယောဇနာ. ဧတေဟီတိ ပကတတ္တေဟိ. တေသူတိ အာဝါသေသု. ယန္တိ အာဝါသံ. ပစ္စယန္တိ ဝဿာဝါသိကလာဘံ. ဧကပဿေတိ ဘိက္ခူနံ ပါဠိယံ အဋ္ဌတွာ ဧကသ္မိံ ပဿေ.

အဿာတိ ပါရိဝါသိကဿ၊ ဒေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. သော ဧဝါတိ အာသနာဒိပရိယန္တော ဧဝ. ဉာတိပဝါရိတဋ္ဌာနေ နိမန္တိတေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ တံ ကုလံ. သံဝိဓာယာတိ သံဝိဒဟိတွာ. အဿာတိ ကုလဿ၊ ဘဝေယျ ဝါ.

ဟရာယမာနေနာတိ လဇ္ဇမာနေန. ယေနာပီတိ ပါရိဝါသိကေနပိ. သမာဒိန္နန္တိ အာရညိကဓုတင်္ဂသမာဒိန္နံ. တထာတိ ယထာ အာရညိကင်္ဂံ န သမာဒါတဗ္ဗံ၊ တထာ. ပိဏ္ဍပါတိကဓုတင်္ဂမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေါ အာရညိကင်္ဂံ အပေက္ခတိ. ယော ပနာတိ ပါရိဝါသိကော ပန.

အနာရောစေန္တဿ မေတိ ယောဇနာ. အနာရောစေန္တေ သတီတိ ဝါ ယောဇနာ. ‘‘ဣမိနာ ကာရဏေနာ’’တိ ဣမိနာ တပ္ပစ္စယာတိ ဧတ္ထ ပစ္စယသဒ္ဒေါ ကာရဏတ္ထော၊ နိဿက္ကဝစနဉ္စ ကာရဏတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. သော ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ဧဝ ပစ္စယော တပ္ပစ္စယောတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော. ‘‘သာမဏေရေဟီ’’တိ ပဒံ ‘‘ပစာပေတွာ’’တိ ပဒေ ကာရိတကမ္မံ. ဧတ္ထာပိ ပကတိယာ နီဟရာပေတွာပိ ဝိဟာရေ ပစာပေတွာပိ ဘုဉ္ဇန္တဿ ပဋိသေဓော နတ္ထိ. ကသ္မာ? ‘‘တပ္ပစ္စယာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. ဂါမေတိ မဟာဂါမေ၊ သဗ္ဗကာလံ အနေကသတေဟိ ဘိက္ခူဟိ အဝိဝိတ္တေ ဂါမေတိ အတ္ထော. ဂါမကာဝါသန္တိ ဂါမောယေဝ ခုဒ္ဒကဋ္ဌေန ဂါမကော၊ တသ္မိံ ကာရိတော အာဝါသော ဂါမကာဝါသော၊ တံ.

ဂတေန အာဂန္တုကပါရိဝါသိကေနာတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ ကိသ္မိဉ္စိ ဝိဟာရေ၊ သဗ္ဗေ ဘိက္ခူတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌိတဋ္ဌာနေ. န ဧကစ္စေ ပဿတိ၊ အပဿိတတ္တာ နာရောစေတိ၊ ရတ္တိစ္ဆေဒေါဝ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော.

ဧကဿ ဝါ ဗဟူနံ ဝါ အာဂန္တုကာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထာတိ ‘‘အာဂန္တုကဿ အာရောစေတဗ္ဗ’’န္တိ ပဒေ. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ‘‘အာဂန္တုကေန အာရောစေတဗ္ဗ’’န္တိ ပဒေ ဝုတ္တနယေနေဝ. တံ ဝုတ္တနယမာဝိကရောန္တော အာဟ ‘‘သစေ’’တိအာဒိ. တေသမ္ပီတိ အာဂန္တုကာနမ္ပိ. တဿာတိ ပါရိဝါသိကဿ. အဇာနန္တဿေဝါတိ အနာဒရေ စေတံ သာမိဝစနံ. အယဉ္စ ပနာတိ ပါရိဝါသိကော စ. ဂတကာလေတိ အာဂန္တုကာနံ ဂတကာလေ. ယေပီတိ အာဂန္တုကာပိ. ဩက္ကမိတွာတိ ဩသရိတွာ၊ ပဝိသိတွာတိ အတ္ထော. အယဉ္စာတိ ပါရိဝါသိကော စ၊ ဇာနာတီတိ သမ္ဗန္ဓော. နေသန္တိ အာဂန္တုကာနံ. ယောပီတိ အာဂန္တုကောပိ. အဿာတိ ပါရိဝါသိကဿ. အညာတတ္တာတိ အာဂတဘာဝဿ အဇာနိတတ္တာ. ‘‘အဗ္ဘာန’’န္တိ ပဒံ ‘‘ကရောတီ’’တိ ပဒေ ကမ္မံ၊ ‘‘ဟောတီ’’တိ ပဒေ ကတ္တာ. အဓိကာ ရတ္တိယောတိ အာပတ္တိပဋိစ္ဆန္နရတ္တိတော အဓိကာ ရတ္တိယော. အယန္တိ ပါရိဝါသိကဝတ္တပဋိပဒါ. အပဏ္ဏကပဋိပဒါတိ အဝိရဒ္ဓပဋိပဒါ၊ ဧကံသပဋိပဒါတိ အတ္ထော.

ဂစ္ဆန္တမ္ပိ ဘိက္ခုန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သာဝေတုန္တိ သုဏာပေတုံ. ဝိသယာဝိသယေနာတိ အာရောစေတုံ ဒေသာဒေသေန. ကရဝီကတိဿတ္ထေရော အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော.

‘‘ဥပေါသထဒိဝသေ’’တိ ဣမိနာ ဥပေါသထေတိ ဧတ္ထ ဥပေါသထသဒ္ဒဿ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာဒယော အတ္ထေ နိဝတ္တေတိ. ပဝါရဏာယပီတိ ပဝါရဏဒိဝသေပိ. ဂန္တုန္တိ ဘိက္ခုဿ ဌိတဋ္ဌာနံ ဂန္တုံ. ဒူတေနာပီတိ ဧတ္ထ အနဓိပ္ပေတဒူတံ ပဋိက္ခိပိတွာ အဓိပ္ပေတဒူတံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘အနုပသမ္ပန္နံ။ပေ။ အာရောစာပေတဗ္ဗ’’န္တိ.

သုညဝိဟာရောတိ ဘိက္ခူဟိ ဝိဝိတ္တဝိဟာရော. ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ အာဝါသေ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. တတ္ထာတိ သုညဝိဟာရေ. ဒသဝိဓန္တရာယေ သတိ ပန ဂန္တဗ္ဗမေဝါတိ ယောဇနာ. နာနာသံဝါသကေဟီတိ ကမ္မနာနာသံဝါသကလဒ္ဓိနာနာသံဝါသကေဟိ.

၈၁. အာဝါသာဒီနံ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာဝါသော နာမာ’’တိအာဒိ. တတိယပဒေနာတိ ‘‘အာဝါသေ ဝါ အနာဝါသေ ဝါ’’တိ တတိယပဒေန. ဧတေသူတိ အာဝါသာဒီသု. ဆဒနတောတိ ဆဒနကောဋိတော. အန္တောအာဝါသေတိ ဘိတ္တိပရိစ္ဆိန္နေ အန္တောအာဝါသေ. အဝိသေသေနာတိ ‘‘ဥက္ခိတ္တကော’’တိ ဝါ ‘‘ပါရိဝါသိကော’’တိ ဝါ ဝိသေသံ အကတွာ သာမညေန. ဥဒကပါတေနာတိ ဆဒနတော ဥဒကံ ပတတိ ဧတ္ထာတိ ဥဒကပါတော၊ တေန. ပဉ္စဝဏ္ဏစ္ဆဒနဗဒ္ဓဋ္ဌာနေသူတိ ပဉ္စပမာဏေန ဆဒနေန ဗဒ္ဓဋ္ဌာနေသု ဧတေသု အာဝါသေသူတိ သမ္ဗန္ဓော. ပါရိဝါသိကဿ စ ဥက္ခိတ္တကဿ စ ပကတတ္တေန သဒ္ဓိံ ဝါရိတန္တိ ယောဇနာ. နာနူပစာရေပီတိ ပိသဒ္ဒေန ဧကူပစာရေ ပန ကာ နာမ ကထာတိ ဒဿေတိ. ဧတ္ထာတိ ဧကစ္ဆန္နေ အာဝါသာဒိကေ၊ သစေ နိပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. တသ္မိန္တိ သဋ္ဌိဝဿေပိ ပါရိဝါသိကေ.

ဝုဋ္ဌာတဗ္ဗံ၊ နိမန္တေတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ ကိံ အတ္တနော ဝုဍ္ဎတရံ ပကတတ္တံ ဒိသွာ ဝုဋ္ဌာတဗ္ဗံ၊ နိမန္တေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘တဒဟုပသမ္ပန္နမ္ပီ’’တိအာဒိ. ဩဗုဒ္ဓန္တိ ပလိဗုဒ္ဓံ. ဧကာသနေတိ ဧတ္ထ ဧကသဒ္ဒေါ သမာနပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘သမာနဝဿိကာသနေ’’တိ၊ သမာနဝဿိကာနံ အာသနေတိ အတ္ထော. ဆမာယံ နိသိန္နေတိ ဧတ္ထ ဆမာသဒ္ဒေါ ဘူမိပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဘူမိယံ နိသိန္နေ’’တိ. ဣတရေနာတိ ပါရိဝါသိကေန. သဟာယေန သဒ္ဓိံ စင်္ကမတိ ဝိယာတိ ယောဇနာ. ‘‘ဧကသ္မိံ စင်္ကမေ’’တိ ဣမိနာ ဧကစင်္ကမသဒ္ဒဿ တုလျာဓိကရဏသမာသဝါကျံ ဒဿေတိ.

ဆမာယံ စင်္ကမန္တန္တိ ဧတ္ထ ဘုမ္မတ္ထေ ဥပယောဂဝစနန္တိ အာဟ ‘‘ဆမာယံ စင်္ကမန္တေ’’တိ. အယံ ပနာတိ ဝက္ခမာနော ပန. ဧတ္ထာတိ ‘‘ဆမာယံ စင်္ကမန္တေ’’တိ ပါဌေ. စင်္ကမန္တေတိ ပကတတ္တေ စင်္ကမန္တေ. န စင်္ကမိတဗ္ဗန္တိ ပါရိဝါသိကေန န စင်္ကမိတဗ္ဗံ. ကော ပန ဝါဒေါ ဣဋ္ဌကာစယသမ္ပန္နေ ဝေဒိကာပရိက္ခိတ္တေ ဣတိ အတ္ထောတိ ယောဇနာ. ပဗ္ဗတန္တရဝနန္တရဂုမ္ဗန္တရေသူတိ ပဗ္ဗတမဇ္ဈဝနမဇ္ဈဂုမ္ဗမဇ္ဈေသု၊ ပဗ္ဗတဝိဝရဝနဝိဝရဂုမ္ဗဝိဝရေသု ဝါ. ဥပစာရန္တိ ဒွါဒသဟတ္ထံ ဥပစာရံ.

၈၂. ဣတရောတိ နဝကော. အဿာတိ နဝကဿ. န ဝတ္တဘေဒေ ဒုက္ကဋန္တိ အညာတတ္တာ န ဝတ္တဘေဒေ ဒုက္ကဋံ. ဧသေဝ နယော သဗ္ဗတ္ထ. အပစ္ဆာပုရိမန္တိ အပစ္ဆာ အပုရိမံ၊ ဧကပဟာရေနာတိ အတ္ထော. သမဝဿာ ဒွေ ပါရိဝါသိကာတိ ယောဇနာ. ဒွိန္နံ ပါရိဝါသိကာနံ ဧကတော ဝသနဒေါသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သစေ ဟိ ဒွေ’’တိအာဒိ. နေသန္တိ ဒွိန္နံ ပါရိဝါသိကာနံ. ဧတ္ထာတိ ပါရိဝါသိကာဒီသု ပဉ္စသု ဘိက္ခူသု. မူလာယပဋိကဿနာရဟာဒယော စတ္တာရောတိ ယောဇနာ.

ပရိဝါသဒါနာဒီနီတိ အာဒိသဒ္ဒေန မူလာယပဋိကဿနမာနတ္တဒါနအဗ္ဘာနာနိ သင်္ဂဏှာတိ. ဧတေသွေဝါတိ ပရိဝါသဒါနာဒီသု ဧဝ. အယန္တိ ပါရိဝါသိကော.

၈၃. ‘‘အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥပါလီ’’တိအာဒိဝစနဿ အနုသန္ဓိံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣမံ ပနာ’’တိအာဒိ. ရဟောဂတဿ ဥပါလိတ္ထေရဿာတိ ယောဇနာ. အထ ဝါ အနာဒရေ သာမိဝစနံ ကတွာ ဥပါလိတ္ထေရဿ ရဟောဂတဿာတိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. ဧတ္ထာတိ ပါရိဝါသိကဝတ္တေ. သောတိ ဥပါလိတ္ထေရော. အဿာတိ ဥပါလိတ္ထေရဿ. တတ္ထာတိ တီသု ရတ္တိစ္ဆေဒေသု. ယွာယန္တိ ယော အယံ၊ ဧကတော ဝါသောတိ သမ္ဗန္ဓော. သော ဝါသော သဟဝါသော နာမာတိ ယောဇနာ. ဝိပ္ပဝါသောတိ ဧတ္ထ ပကတတ္တေန ဝိပ္ပယုတ္တော ဟုတွာ ဝါသောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧကကဿေဝ ဝါသော’’တိ. အာဂန္တုကာဒီနန္တိ အာဒိသဒ္ဒေန အာဝါသိကာ ဂဟေတဗ္ဗာ.

၈၄. တတ္ထ တတ္ထာတိ တံ တံ ဌာနံ. ဒွီသု ပဒေသူတိ ဒွီသု ဝါကျသင်္ခါတေသု ပဒေသု. ဧကေနေကေနပီတိ ဧကေန ဧကေန ဝါကျပဒေနပိ. ပရိဝသိယိတ္ထာတိ ပရိဝုတ္ထော၊ ပရိဝုတ္ထော ပရိဝါသော ဧတဿာတိ ပရိဝုတ္ထပရိဝါသော၊ တဿ. ဟီတိ သစ္စံ. ဧသာတိ ဧသော ဘိက္ခူတိ သမ္ဗန္ဓော. သုဒ္ဓန္တေတိ သုဒ္ဓကောဋ္ဌာသေ. ဒုက္ခဿာတိ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ. အန္တန္တိ အဝသာနံ၊ ဝိနာသံ ဝါ.

၂. မူလာယပဋိကဿနာရဟဝတ္တကထာ

၈၆. နဝကတရံ မူလာယပဋိကဿနာရဟံ ဌပေတွာတိ ယောဇနာ. ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ပကတတ္တာ ဧဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. နေသန္တိ မူလာယပဋိကဿနာရဟမာနတ္တာရဟမာနတ္တစာရိကအဗ္ဘာနာရဟာနံ စတုန္နံ၊ မူလာယပဋိကဿနာရဟာဒိလက္ခဏန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထာတိ မူလာယပဋိကဿနာရဟဿ ဝတ္တေ. ဣတောတိ မူလာယပဋိကဿနာရဟဿ ဝတ္တတော.

၈၇. ယထေဝ ပါရိဝါသိကော ဂဏပူရကော န ဟောတိ၊ ဧဝံ ဧတေပိ န ဟောန္တီတိ ယောဇနာ.

၄. မာနတ္တာစာရိကဝတ္တကထာ

၉၂. ဦနေ ဂဏေတိ ဧတ္ထ ဂဏော နာမ ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒေ (ပါစိ. ၂၁၇ အာဒယော) ဝိယ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘စတ္တာရော ဝါ အတိရေကာ ဝါ’’တိ. သဗ္ဗတ္ထာတိ ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ.

ဣတိ ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

၃. သမုစ္စယက္ခန္ဓကံ

၁. သုက္ကဝိဿဋ္ဌိကထာ

သမုစ္စယက္ခန္ဓကေ တတ္ထာတိ စတုဗ္ဗိဓေသု မာနတ္တေသု. ယံ မာနတ္တံ ဒိယျတိ၊ ဣဒံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ နာမာတိ ယောဇနာ. ဧသေဝ နယော အနန္တရဝါကျေသုပိ. ပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာတိ ဟေတွတ္ထေ ကရဏဝစနံ၊ ကာရဏတ္ထေ နိဿက္ကဝစနံ ဝါ. အဒ္ဓမာသန္တိ ပန္နရသဒိဝသကာလံ. ဩဓာယာတိ သမူဟံ ကတွာ. ‘‘ဧကတော ကတွာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဩဓာယာ’’တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. တေသူတိ စတုဗ္ဗိဓေသု မာနတ္တေသု. ဣဒန္တိ မာနတ္တံ. အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ။ပေ။ ဝစနတောတိ ဉာပကဟေတု. ဧတေန အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ ဒါတဗ္ဗံ မာနတ္တံ အပ္ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. တန္တိ အပ္ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ. ဣဓာတိ ဣမိဿံ ပါဠိယံ. တတုတ္တရီတိ တတော တီဟိပိ ဥတ္တရိ. နာနာဝတ္ထူနိ ဧတာသန္တိ နာနာဝတ္ထုကာယော. တာသန္တိ နာနာဝတ္ထုကာနံ.

မာဠကသီမာယမေဝါတိ သီမမာဠကေ ဧဝ၊ သီမင်္ဂဏေ ဧဝါတိ အတ္ထော. တတ္ထေဝါတိ မာဠကသီမာယမေဝ.

ဝေဒယာမဟန္တိ ဝေဒယာမိ အဟံ. မမ မာနတ္တစရဘာဝံ သံဃံ ဇာနာပေမီတိ အတ္ထော. ဝေဒယတီတိ မန္တိ ဇာနာပေတိ၊ ဣတိ မံ သံဃော ဓာရေတူတိ အဓိပ္ပါယော. ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တနယေနေဝ. နိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ ‘‘မာနတ္တံ နိက္ခိပါမိ၊ ဝတ္တံ နိက္ခိပါမီ’’တိ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. မာဠကတောတိ သီမင်္ဂဏတော. သောပီတိ သဟ ဂစ္ဆန္တောပိ. ‘‘မာဠကေ နာရောစိတ’’န္တိ ဣမိနာ ယဿ မာဠကေ အာရောစိတံ၊ တဿ အနာရောစေတွာပိ နိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ. အာရောစေန္တေန ဝတ္တဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

ဝိသဘာဂေဟိ သဟ ဝသန္တဿ ဝတ္တဿ ဒုပ္ပူရိတတ္တာ ဝုတ္တံ’’သဘာဂါ ဘိက္ခူ ဝသန္တီ’’တိ. စတူဟိ၊ ပဉ္စဟိ ဝါတိ ဝါသဒ္ဒေန တတော အတိရေကမ္ပိ သင်္ဂဏှာတိ. ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနတောတိ စီဝရက္ခန္ဓကေ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၇၉) ဝုတ္တပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနတော. ‘‘ဒွေ လေဍ္ဍုပါတေ အတိက္ကမိတွာ’’တိ ဣဒံ ဝိဟာရေ ဘိက္ခူနံ သဇ္ဈာယာဒိသဒ္ဒသဝနူပစာရပဟာနတ္ထံ ဝုတ္တံ. သစေ သဝနူပစာရတော န မုစ္စတိ၊ တတော အတိရေကမ္ပိ အတိက္ကမိတဗ္ဗံ. ဩက္ကမ္မာတိ မဂ္ဂပဋိပန္နာနံ ဘိက္ခူနံ ဝစနသဒ္ဒသဝနူပစာရပဟာနတ္ထံ ဩက္ကမိတွာ. ‘‘ဂုမ္ဗေန ဝါ ဝတိယာ ဝါ’’တိ ဒဿနူပစာရပဟာနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဣဓ ဥပစာရော နာမ ယတ္ထ ဌတွာ ပဿတိ သုဏာတိ၊ သောယေဝ ဒေသော. အညောတိ စတူဟိ ပဉ္စဟိ ဝါ ဘိက္ခူဟိ အညော. ဧသာတိ ဧသော မာနတ္တစာရိကော.

‘‘ဒွါဒသဟတ္ထံ ဥပစာရံ ဩက္ကမိတွာ’’တိ ဣမိနာ အနောက္ကမိတွာ အဇာနန္တဿေဝ ဂစ္ဆတိ၊ နတ္ထိ ရတ္တိစ္ဆေဒေါပီတိ ဒဿေတိ. ဧတ္ထ ဒိဋ္ဌရူပါနံ သုတသဒ္ဒါနံ ဒွါဒသဟတ္ထူပစာရတော ဗဟိ ဌိတာနမ္ပိ အာရောစေတဗ္ဗံ. အဒိဋ္ဌာသုတာနမ္ပိ အန္တော ဒွါဒသဟတ္ထူပစာရဂတာနံ အာရောစေတဗ္ဗန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သတိ ကရဏီယေတိ ဣဒံ ဂန္တုဿ ကာရဏဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. အသတိ ကရဏီယေပိ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ. သောပီတိ ဧကော ဘိက္ခုပိ. ‘‘တဿ သန္တိကေ အာရောစေတွာ’’တိ ဣမိနာ အနာရောစနေ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋံ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ဧကဿ သန္တိကေ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိယမာနေ ကိံ ဦနေ ဂဏေ စရဏဒေါသော ဝါ ဝိပ္ပဝါသော ဝါ န ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အယဉ္စာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ အယဉ္စာတိ မာနတ္တစာရိကော ပန. ယသ္မာ ကာရဏာ ဝသိ၊ တေန ကာရဏေနာတိ ယောဇနာ. ဘိက္ခူနဉ္စ အတ္ထိဘာဝံ သလ္လက္ခေတွာတိ ပကတတ္တာဂတကာလေ တဿ အနာရောစေတွာဝ ဂစ္ဆန္တိ၊ တသ္မာ ဘိက္ခူနဉ္စ ဒွါဒသဟတ္ထူပစာရေ အတ္ထိဘာဝံ သလ္လက္ခေတွာတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ စ ‘‘ဂဏဿ အာရောစေတွာ’’တိ ဣမိနာ ဦနေ ဂဏေ စရဏဒေါသာဘာဝံ ဒဿေတိ. ‘‘ဘိက္ခူနဉ္စ အတ္ထိဘာဝံ သလ္လက္ခေတွာ’’တိ ဣမိနာ ဝိပ္ပဝါသဒေါသာဘာဝံ ဒဿေတိ. ယန္တိ ပုဗ္ဗေ အနာရောစိတံ ယံ ဘိက္ခုံ. အယန္တိ ပဌမံ ပဿိတဗ္ဗဿ အာရောစေတွာ နိက္ခိပနံ. ‘‘နိက္ခိတ္တဝတ္တဿ ပရိဟာရော’’တိ ဣမိနာ အနိက္ခိတ္တဝတ္တေ အန္တောဥပစာရဂတာနံ သဗ္ဗေသံ အာရောစေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ.

အယန္တိ မာနတ္တစာရိကော၊ ဌိတောတိ သမ္ဗန္ဓော. တေနာပီတိ မာနတ္တစာရိကေနပိ၊ ယာစိတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. သောတိ အနိက္ခိတ္တဝတ္တော ဘိက္ခု. တတြာတိ ‘‘သော အဗ္ဘေတဗ္ဗော’’တိ ဝစနေ. အယံ အဗ္ဘာနဝိဓိ ဝုတ္တောတိ ယောဇနာ. အယဉ္စာတိ အဗ္ဘာနဝိဓိ စ. တာသန္တိ အာပတ္တီနံ. ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ. ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ ပန ဒါတဗ္ဗံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ပဋိစ္ဆန္နာယာ’’တိအာဒိနာ ပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ ဒါတဗ္ဗံ မာနတ္တံ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. နန္တိ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ.

၂. ပရိဝါသကထာ

၁၀၂. တဿာတိ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တဿ. သမောဓာနေတွာတိ ဣဓေဝ ပရိဝါသကထာယံ သမောဓာနေတွာ. ဣဓေဝ ပရိဝါသကထာယံ ဒဿယိဿာမာတိ ယောဇနာ. ဣဓေဝသဒ္ဒေါ ဟိ ပုဗ္ဗာပရာပေက္ခော.

ဣဓ အဓိပ္ပေတံ ပရိဝါသံ ဝိတ္ထာရေတွာ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အယံ ဟီ’’တိအာဒိ. ဣဓ အဓိပ္ပေတော ပရိဝါသော နာမ တိဝိဓော ဟောတီတိ ယောဇနာ. တတ္ထာတိ တိဝိဓေသု ပရိဝါသေသု. ‘‘ယထာပဋိစ္ဆန္နာယ အာပတ္တိယာ’’တိ ဝစနံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ကဿစိ ဟီ’’တိအာဒိ. ယထာ ဥဒါယိတ္ထေရဿ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာ အယံ အာပတ္တိ ဟောတိ၊ တထာ ကဿစိ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာ အာပတ္တိ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ယထာ စ ပရတော အာဂတာ ဥဒါယိတ္ထေရဿေဝ အာပတ္တိ ဟောတိ၊ တထာ ကဿစိ ဒွိဟာဒိပဋိစ္ဆန္နာ အာပတ္တိ ဟောတီတိ ယောဇနာ. ဣမိနာ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ပရတောပိ နယော နေတဗ္ဗော. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဧကာဟာဒိပဋိစ္ဆန္နာ ဧကာဒိအာပတ္တိ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဇာနိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ.

ပဋိစ္ဆန္နဘာဝံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘အယံ ဟီ’’တိအာဒိ. တတ္ထာတိ ‘‘ဒသဟာကာရေဟီ’’တိ ပါဌေ. အာပတ္တိဣတိ သညာ ဧတဿာတိ အာပတ္တိသညီ . ပဟု စာတိ သမတ္ထော စ. ပပုဗ္ဗော ဟူဓာတု သမတ္ထတ္ထေ ဟောတိ.

တတ္ထာတိ တဿံ မာတိကာယံ. ယန္တိ အာပတ္တိံ. သောပိ စာတိ ဘိက္ခုပိ စ. တတ္ထာတိ တဿံ အာပတ္တိယံ. အယန္တိ ဘိက္ခု. တတ္ထာတိ အာပတ္တိယံ. အလဇ္ဇိပက္ခေ တိဋ္ဌတီတိ ‘‘သဉ္စိစ္စ အာပတ္တိံ ပရိဂူဟတီ’’တိ (ပရိ. ၃၅၉) ဝုတ္တပက္ခေ ဌိတတ္တာ အလဇ္ဇိပက္ခေ တိဋ္ဌတိ.

ပကတတ္တောတိ ဧတ္ထ ‘‘ပါရာဇိကံ အနဇ္ဈာပန္နော’’တိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘တိဝိဓံ ဥက္ခေပနီယကမ္မံ အကတော’’တိ. ဧတန္တိ အပ္ပဋိစ္ဆန္နဘာဝံ၊ ‘‘အာပဇ္ဇတိ။ပေ။ ကုသလေဟိ စိန္တိတာ’’တိ ဝစနံ ဝါ.

ဂါထာယ ‘‘သာဝသေသ’’န္တိ ဣမိနာ ပါရာဇိကံ နိဝတ္တေတိ. ဂရုကန္တိ ဧတ္ထ သံဃာဒိသေသမေဝ အဓိပ္ပေတန္တိ ဒဿေတိ. အနာဒရိယန္တိ သိက္ခာပဒေ အနာဒရိယံ. ဝဇ္ဇန္တိ ဒုက္ကဋံ. ဥက္ခိတ္တကေန ကရဏဘူတေန.

ယဿာတိ ဘိက္ခုဿ၊ နတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘီရုကဇာတိကတာယာတိ ဘီရုကသဘာဝတာယ. ပဗ္ဗတဝိဟာရေ ဝသန္တဿ ယဿ ဘိက္ခုနောတိ ယောဇနာ. ပဗ္ဗတဝိဟာရေတိ ပဗ္ဗတဿ တလေ၊ အန္တရေ ဝါ ကာရိတေ ဝိဟာရေ. ဧတသ္မိန္တိ ဧတာဒိသေ. အန္တရာယေ သတိယေဝါတိ ယောဇနာ. တဿ အစ္ဆန္နာဝ ဟောတီတိ ယောဇနာ. အနန္တရာယိကသညာယ ဆာဒယတော အစ္ဆန္နာဝါတိ အနန္တရာယိကသညာယ ဆာဒေန္တဿာပိ ဧကန္တေန အန္တရာယိကတ္တာ အစ္ဆန္နာဝါတိ အဓိပ္ပါယော.

အဿာတိ ဘိက္ခုဿ. ဟနုကဝါတောတိ ဟနုကဿ ဂေလညကရော ဝါတော. ဝိဇ္ဈတီတိ ဟနုကံ ဝိဇ္ဈတိ. ဣမိနာတိ ဘိက္ခုနာ. ပဟုသညိနော ဆာဒိတာပိ ဧကန္တေန အပဟုတ္တာ အစ္ဆာဒိတာဝ ဟောတိ.

ဆာဒေတုကာမော စာတိ ဧတ္ထ ဣဒံ စတုက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ ဆာဒေတုကာမော ဆာဒေတိ၊ ဆာဒေတုကာမော နစ္ဆာဒေတိ၊ အစ္ဆာဒေတုကာမော ဆာဒေတိ၊ နစ္ဆာဒေတုကာမော နစ္ဆာဒေတီတိ. တတ္ထ ပဌမပဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဣဒံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါ’’တိ. ဧဝံ သေသာသုပိ မာတိကာသု စတုက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. စတူသု စတုက္ကေသု ပဌမပဒေ ဧဝ ဆန္နာ ဟောတိ၊ န သေသပဒေသု. အနုတ္တာနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ. ပုရေဘတ္တေ ဝါတိ ပုရေဘတ္တံ ဝါ၊ ဘတ္တတော၊ ဘတ္တဿ ဝါ ပုရေတိ ပုရေဘတ္တံ. အဗျယီဘာဝသမာသေ သတ္တမီဝိဘတ္တိယာ အမိတိကာရိယဿ အနိစ္စဘာဝတော ဝုတ္တံ ‘‘ပုရေဘတ္တေ’’တိ. ဧသေဝ နယော ‘‘ပစ္ဆာဘတ္တေ’’တိ ဧတ္ထာပိ. ဒုတိယပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတွာ တတိယပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယဿ ပနာ’’တိအာဒိ. အဘိက္ခုကေ ဌာနေ ဝသန္တဿ ယဿ ဘိက္ခုဿာတိ ယောဇနာ. အာဂမေန္တဿ ဂစ္ဆန္တဿာတိ အနာဒရေ စေတာနိ သာမိဝစနာနိ.

စတုတ္ထပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယော ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယော ပနာတိ ဘိက္ခု ပန၊ အာဝိ ကရောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သဘာဂန္တိ အဝေရိံ. အယန္တိ ဘိက္ခု. ဥပဇ္ဈာယော ဣတိ ဝါ အာစရိယော ဣတိ ဝါတိ ယောဇနာ. လဇ္ဇာယာတိ လဇ္ဇနိမိတ္တံ၊ လဇ္ဇကာရဏာ၊ လဇ္ဇဟေတု ဝါ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ၊ ဣဓာတိ အာပတ္တိအာရောစနဋ္ဌာနေ. အဝေရိသဘာဂဿာတိ အဝေရီ ဟုတွာ သဘာဂဿ.

ပကာသေတုကာမောတိ အညေသံ ပကာသေတုကာမော. ဥပဇ္ဈာယဿာပီတိ ပိသဒ္ဒေန အညဿ သန္တိကေ ကာ နာမ ကထာတိ ဒဿေတိ. တတ္ထာတိ အာပတ္တိအာရောစနဋ္ဌာနေ. သဘာဂသံဃာဒိသေသန္တိ ဝတ္ထုသဘာဂသံဃာဒိသေသံ. သုဒ္ဓဿာတိ ဝတ္ထုသဘာဂသံဃာဒိသေသတော သုဒ္ဓဿ. အာဝိကရဏာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာဝိကရောန္တော စာ’’တိအာဒိ. ဣတိ ဣမာနီတိအာဒိ နိဂမနံ.

တတောတိ ဇာနိတဗ္ဗတော၊ ပရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာတိ ဧကာဟေန ပဋိစ္ဆန္နာ. ယာဝ စုဒ္ဒသ ဒိဝသာနိ၊ တာဝ ဒိဝသဝသေန ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာတိ ယောဇနာ. ပက္ခပဋိစ္ဆန္နန္တိ ပက္ခေန ပဋိစ္ဆန္နံ. အတိရေကပက္ခပဋိစ္ဆန္နန္တိ ပက္ခတော အတိရေကေန ပဋိစ္ဆန္နံ.

သံဝစ္ဆရပဋိစ္ဆန္နန္တိ သံဝစ္ဆရေန ပဋိစ္ဆန္နံ. တတော ဝါတိ အတိရေကသဋ္ဌိသံဝစ္ဆ ရတော ဝါ. ဘိယျောပီတိ အတိရေကမ္ပိ.

တတောတိ တီဟိ အာပတ္တီဟိ. ပရန္တိ အတိရေကံ. ဂဏနဝသေနာတိ အာပတ္တိဂဏနဝသေန. ဝတ္ထုကိတ္တနဝသေန ဝါတိ အာပတ္တီနံ ဝတ္ထုကိတ္တနဝသေန ဝါ. နာမမတ္တဝသေန ဝါတိ ‘‘သံဃာဒိသေသာပတ္တိယော’’တိ ဧဝံ နာမဿေဝ ဝသေန ဝါ. ဧတ္ထ ဟိ မတ္တသဒ္ဒေါ အဝဓာရဏတ္ထော၊ တေန ဝတ္ထုံ နိဝတ္တေတိ.

တတ္ထာတိ ‘‘နာမမတ္တဝသေနာ’’တိ ပဒေ. သဇာတိသာဓာရဏန္တိ သဿ အတ္တနော ဇာတိ သဇာတိ၊ တာယ သာဓာရဏံ သဇာတိသာဓာရဏံ. သဗ္ဗေသံ၊ သဗ္ဗေဟိ ဝါ အာပတ္တီဟိ သာဓာရဏံ သဗ္ဗသာဓာရဏံ. တတ္ထာတိ ဒုဝိဓေသု နာမေသု. သဗ္ဗသာဓာရဏနာမဝသေနာပီတိ ဧတ္ထ ပိသဒ္ဒေါ ‘‘အဟံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပဇ္ဇိံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယော’’တိ ဧဝံ သဇာတိသာဓာရဏနာမဝသေနပိ ‘‘အဟံ ဘန္တေ သမ္ဗဟုလာ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိံ ဧကာဟပဋိစ္ဆန္နာယော’’တိ ဧဝံ ဥဘယသာဓာရဏဝသေနပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ. ဟီတိ သစ္စံ. သဗ္ဗမ္ပိ ပရိဝါသာဒိကံ ဣဒံ ဝိနယကမ္မန္တိ ယောဇနာ. ဝသတိ အာပတ္တိ ဧတ္ထ တဒါယတ္တဝုတ္တိတာယာတိ ဝတ္ထု. ဂေါ ဝုစ္စတိ ဝစနံ ဝါ ဉာဏံ ဝါ၊ တံ တာယတီတိ ဂေါတ္တံ.

တတ္ထာတိ ဝတ္ထာဒီသု စတုဗ္ဗိဓေသု. တတ္ထာတိ တေသု ဝစနေသု. သုက္ကဝိဿဋ္ဌိံ ကာယသံသဂ္ဂန္တိအာဒိနာ ဝစနေနာပီတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ဒုဋ္ဌုလ္လာဒိဝစနာနိ သင်္ဂဏှာတိ. ဣဓ ပနာတိ ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ. ယော ယောတိ တိဿော ဝါ ဖုဿော ဝါ အာပန္နော ဟောတိ.

ဧဝံ အာရောစေတဗ္ဗန္တိ ဧဝံ ဝက္ခမာနနယေန အာရောစေတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ. ကိံ အာရောစေတဗ္ဗံ? ‘‘အဟံ ဘန္တေ။ပေ။ သံဃော ဓာရေတု’’ ဣတိ အာရောစေတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ.

ဝေဒယာမဟန္တိ ဝေဒယာမိ အဟံ. မမ ပါရိဝါသိကဘာဝံ သံဃံ၊ သံဃဿ ဝါ ဇာနာပေမီတိ အတ္ထော. ဝေဒယတီတိ မန္တိ ဝေဒယတိ ဣတိ မံ. ပါရိဝါသိကဘာဝံ သံဃံ၊ သံဃဿ ဝါ ဇာနာပေတီတိ မံ သံဃော ဓာရေတူတိ အတ္ထော. ဧတ္ထ ဗဟူသု အဋ္ဌကထာပေါတ္ထကေသု ‘‘တိဏ္ဏံ ဝါ အတိရေကာနံ ဝါ အာရောစေန္တေန အာယသ္မန္တော ဓာရေန္တူ’’တိ ပါဌော အတ္ထိ. ကေသုစိ အဋ္ဌကထာပေါတ္ထကေသု ‘‘တိဏ္ဏံ အာရောစေန္တေန အာယသ္မန္တော ဓာရေန္တူ’’တိ ဧတ္တကောယေဝ ပါဌော အတ္ထိ. ဟေဋ္ဌာ မာနတ္တကထာယမ္ပိ ဧဝမေဝ အတ္ထိ. တတ္ထ ‘‘အတိရေကာန’’န္တိ ဣမိနာ တီဟိ အတိရေကာနံ အာရောစေန္တေန သံဃံ အပေက္ခိတွာ သစေ ဧကဝစနဝသေန ဝတ္တုကာမော ဟောတိ၊ ‘‘မံ သံဃော ဓာရေတူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. အထ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အပေက္ခိတွာ သစေ ဗဟုဝစနဝသေန ဝတ္တုကာမော ဟောတိ၊ ယထာ တိဏ္ဏံ၊ ဧဝံ ‘‘မံ အာယသ္မန္တော ဓာရေန္တူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ. ဣဒဉ္စ သဒ္ဒသတ္ထဝသေနေဝ ဝုတ္တံ၊ န ဝိနယကမ္မဝိပတ္တိဝသေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

‘‘ဝိဟာရေယေဝ ရတ္တိပရိဂ္ဂဟော’’တိ ဣမိနာ အန္တောဥပစာရသီမာယမ္ပိ ပရိဝသိတဗ္ဗဘာဝံ ဒဿေတိ. ဥပစာရသီမန္တိ ပရိက္ခိတ္တဿ ဝိဟာရဿ ပရိက္ခေပံ၊ အပရိက္ခိတ္တဿ ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနံ. ဧသာတိ ပါရိဝါသိကော ဘိက္ခု. အဿာတိ အာဂတဿ ဘိက္ခုနော.

တတောတိ အာပတ္တိပဋိစ္ဆန္နဒိဝသတော. ကုက္ကုစ္စဝိနောဒနတ္ထာယာတိ အာပတ္တိပဋိစ္ဆန္နဒိဝသေန သမံ ပရိဝသိတဗ္ဗံ နုခေါ၊ န နုခေါတိ ကုက္ကုစ္စဿ ဝိနောဒနတ္ထာယ. ပရိဝုတ္ထတ္တာတိ ပရိဝသိတတ္တာ. သောတိ ပရိဝုတ္ထော ဘိက္ခု. ဣဒန္တိ ဒါတဗ္ဗမာနတ္တံ. တန္တိ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ. ဆာရတ္တန္တိ ဆရတ္တိယော သမာဟဋာတိ ဆာရတ္တံ၊ သမာဟာရေ ဒိဂု. ‘‘ဆရတ္တ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ သုခုစ္စာရဏတ္ထံ ဆကာရဿ ဒီဃံ ကတွာ ဧဝံ ဝုတ္တံ၊ အစ္စန္တသံယောဂေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ.

အပ္ပဋိစ္ဆန္နာပတ္တိံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣမိနာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တံ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တံ ဣမသ္မိံ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တေ သမောဓာနေတွာပိ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ. ဧဝံ သန္တေပိ မူလမာနတ္တံ ပဋိစ္စ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. ကထံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ.

အဿာတိ မာနတ္တံ ယာစန္တဿ. တဒနုရူပန္တိ တဿ ယာစနဿ အနုရူပံ. သစေ ပဋိစ္ဆန္နာ ဒွေတိ ဧတ္ထ ဒွေတိ နိဒဿနမတ္တံ တတော အတိရေကမ္ပိ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဧကဗဟူသု. တဒနုရူပမေ ဝါတိ တဿ မာနတ္တဒါနဿ အနုရူပမေဝ. ဣဓ ပနာတိ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တေ ပန. ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ. ယံ မာနတ္တံ ဒိယျတီတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထာတိ ပဋိစ္ဆန္နမာနတ္တေ.

အဝသေသာတိ အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသေဟိ အဝသေသာ. တတ္ထာတိ အဝသေသေသု ဒွီသု ပရိဝါသေသု. အဓမ္မိကမာနတ္တစာရာဝသာနေ အနုညာတပရိဝါသောတိ သမ္ဗန္ဓော. ကိသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ အနုညာတောတိ အာဟ ‘‘ဣမသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိ’’န္တိ. ဧသာတိ သုဒ္ဓန္တော၊ ဒါတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတန္တိ ဇာနနာဇာနနံ.

တတ္ထာတိ ဒွီသု သုဒ္ဓန္တေသု၊ စူဠသုဒ္ဓန္တောတိ ဝုစ္စတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယောတိ ဘိက္ခု၊ ဝဒတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အာရောစိတဒိဝသတောတိ အာပတ္တိအာရောစိတဒိဝသတော.

တန္တိ စူဠသုဒ္ဓန္တံ၊ ပရိဝသန္တေန ပရိဝသိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အဂ္ဂဟေသီတိ ပရိဝါသံ အဂ္ဂဟေသိ. အညန္တိ ဂဟိတမာသတော အညံ. ‘‘ပရိဝါသဒါနကိစ္စံ နတ္ထီ’’တိ ဣမိနာ ပရိဝါသဂဟဏကိစ္စမ္ပိ နတ္ထီတိ ဒဿေတိ ဂဏှန္တဿေဝ ဒါတဗ္ဗတ္တာ၊ ဒေန္တဿေဝ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ ဝါ. ဥဒ္ဓမ္ပိ အာရောဟတီတိ ပရိဝါသဂဟဏကာလတော အညမ္ပိ ကာလံ ပရိဝသိတဗ္ဗတ္တာ ဥဒ္ဓမ္ပိ အာရောဟတိ. ဟေဋ္ဌာပိ ဩရောဟတီတိ ပရိဝါသဂဟဏကာလတော ဦနမ္ပိ ကာလံ ပရိဝသိတဗ္ဗတ္တာ ဟေဋ္ဌာပိ ဩရောဟတိ. ဣဒန္တိ အာရောဟနောရောဟနံ. တဿာတိ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသဿ. ဧကမေဝ ပဋိစ္စ ဒွေ၊ တိဿော၊ သမ္ဗဟုလာ ဝါ ဘဝန္တီတိ အာဟ ‘‘ဧကံ ဝိနာ သမ္ဗဟုလာနံ အဘာဝတော’’တိ.

ဧဝံ စူဠသုဒ္ဓန္တံ ဒဿေတွာ မဟာသုဒ္ဓန္တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယော ပနာ’’တိအာဒိ. တန္တိ မဟာသုဒ္ဓန္တံ. ယာဝ ယတ္တကော ဥပသမ္ပဒဒိဝသော ဟောတိ၊ တာဝ တတ္တကံ ကာလန္တိ ယောဇနာ. ဥဒ္ဓံ နာရောဟတီတိ ဥဒ္ဓံ အာရောဟနကာလဿ အဘာဝတော ဥဒ္ဓံ န အာရောဟတိ. ဧတ္ထာတိ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသေ. အယံ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော နာမာတိ နိဂမနံ.

တတ္ထာတိ တိဝိဓေသု သမောဓာနပရိဝါသေသု. ‘‘ဩဓုနိတွာ သမောဒဟိတွာ ဒါတဗ္ဗပရိဝါသော’’တိ ဣမိနာ ဩဓုနိတွာ သမောဓာနေတွာ ဒါတဗ္ဗော ပရိဝါသော ဩဓာနသမောဓာနောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ၊ ‘‘ပရိဝါသော’’တိ ဣမိနာ တဒ္ဓိတဏပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ဧတ္ထ စ အဝဓုနိယတေ၊ အဝဓုနိတဗ္ဗန္တိ ဝါ ဩဓာနံ၊ သံ ဧကတော ဩဒဟီယတေ သမ္ပိဏ္ဍီယတေ၊ ဥဒဟိယတိ သမ္ပိဏ္ဍိယတီတိ ဝါ သမောဓာနန္တိ အဝယဝဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော. ‘‘မက္ခေတွာ’’တိ ဣမိနာ ဓုဓာတုယာ ပပ္ပေါဋနဓံသနဓောဝနာနိ ဒဿေတိ. သောတိ ဩဓာနသမောဓာနော၊ အာဂတောတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဧတ္ထာတိ ဩဓာနသမောဓာနေ. ယောတိ ဘိက္ခု၊ ပဋိစ္ဆာဒေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပရိဝသန္တော ဝါ မာနတ္တာရဟော ဝါ မာနတ္တံ စရန္တော ဝါ အဗ္ဘာနာရဟော ဝါ ယော ဘိက္ခူတိ ယောဇနာ. ‘‘ပုရိမာယ အာပတ္တိယာ’’တိ ပဒံ ‘‘သမာ ဝါ’’တိ ပဒေ သဟာဒိယောဂေါ. ‘‘ဦနတရာ’’တိပဒေ ဝိဘတ္တိအပါဒါနံ၊ အနုမေယျဝိသယအပါဒါနံ ဝါ. ‘‘အဒိဝသေ ကတွာ’’တိ ဣမိနာ ဩဓုနိတွာတိ ဧတ္ထ ဓုဓာတုယာ ယထာဝုတ္တတ္ထေယေဝ ဒဿေတိ. ဦနကပက္ခပဋိစ္ဆန္နာတိ ပက္ခတော ဦနကေန ပဋိစ္ဆန္နာ. ဧတေနုပါယေနာတိ ပက္ခေ ဝုတ္တေန ဧတေန ဥပါယေန.

တတ္ထာတိ မူလာပတ္တိတော အတိရေကပဋိစ္ဆန္နေ. အာဝိ ကာရာပေတွာတိ မူလာပတ္တိတော အန္တရာပတ္တိယာ ပဋိစ္ဆန္နဘာဝံ အာဝိ ကာရာပေတွာ. ဧတ္ထာတိ အာပတ္တိပဋိစ္ဆန္နေ. ပမာဏန္တိ ကာရဏံ. ယာတိ အာပတ္တိ. တတ္ထာတိ မူလဘာဝေန ကတ္တဗ္ဗာယံ မူလိအာပတ္တိယံ. ဣတရန္တိ မူလိဘာဝေန ကတ္တဗ္ဗံ မူလာပတ္တိံ. သမောဓာယာတိ သမောဒဟိတွာ. ပက္ခိပိတွာတိ အတ္ထော.

ဧကာ ဝါ ယာ အာပတ္တိ သဗ္ဗစိရပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတီတိ ယောဇနာ. သဗ္ဗစိရပဋိစ္ဆန္နာယောတိ သဗ္ဗာသံ အာပတ္တီနံ စိရေန ပဋိစ္ဆန္နာယော. တာသန္တိ အာပတ္တီနံ. အဂ္ဃေနာတိ ပရိစ္ဆေဒေန. အဂ္ဃသဒ္ဒေါ ဟေတ္ထ ပရိစ္ဆေဒတ္ထဝါစကော. အဘိဓာနေ (အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာယံ ၁၀၄၈ ဂါထာယံ) ဝုတ္တံ ‘‘အဂ္ဃေါ မုလျေ စ ပူဇနေ’’တိ. ဧတ္ထ ‘‘မုလျေ စာ’’တိ ပဒဿ မူလပရိစ္ဆေဒေတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တမေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တာသံ ရတ္တိပရိစ္ဆေဒဝသေနာ’’တိ. ဣမေဟိ ပဒေဟိ အဂ္ဃေန ရတ္တိပရိစ္ဆေဒေန သမောဓာနေတွာ ဒါတဗ္ဗော ပရိဝါသော အဂ္ဃသမောဓာနောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ဧတ္ထ စ ‘‘သဗ္ဗစိရပဋိစ္ဆန္နာယော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ကိဉ္စာပိ ကောဋိအတ္ထဝါစကော တတိယက္ခရေန ပါဌော ယုတ္တော ဝိယ ဒိဿတိ. တထာပိ သော ပါဌော န ဂဟေတဗ္ဗော. ကသ္မာ? ဗဟူသု ပါဠိပေါတ္ထကေသု၊ အဋ္ဌကထာပေါတ္ထကေသု စ အလိခိတတ္တာ. ဗဟူသု ဟိ ပေါရာဏပေါတ္ထကေသု စတုတ္ထက္ခရေန ပါဌောယေဝ လိခိတော၊ တသ္မာ သော ပါဌောယေဝ ဂဟေတဗ္ဗော၊ န အညောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သောတိ အဂ္ဃသမောဓာနော. အာဂတောယေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော.

ယဿ ပနာတိ ဘိက္ခုဿ၊ ပဋိစ္ဆန္နာတိ သမ္ဗန္ဓော. သဗ္ဗန္တိ သကလံ. အာပတ္တိသဟဿဂါထာယ –

ဒသသတံ အာပတ္တိယော ရတ္တိသတံ ဆာဒယိတွာနာတိ ယောဇနာ. ဣမိနာ နယေနပိ အဂ္ဃသမောဓာနောတိ ဧတ္ထ အဂ္ဃသဒ္ဒဿ စတုတ္ထက္ခရေန ပါဌဿ ယုတ္တဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. အဂ္ဃေန ဒသရတ္တိပရိစ္ဆေဒေန သမောဓာယ ဒါတဗ္ဗော အဂ္ဃသမောဓာနော.

ယော ပရိဝါသော နာနာဝတ္ထုကာယော အာပတ္တိယော ဧကတော ကတွာ ဒိယျတိ၊ အယံ ပရိဝါသော မိဿကသမောဓာနော နာမာတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထ ဝတ္ထုဝသေန မိဿကာ အာပတ္တိယော သမောဓာနေတွာ ဒါတဗ္ဗော ပရိဝါသော မိဿကသမောဓာနောတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော. တတြာတိ မိဿကသမောဓာနေ. တဒနုရူပါယာတိ တဿ ယာစနဿ အနုရူပါယ.

ဧတ္ထ စာတိ မိဿကသမောဓာနေ စ၊ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော.

‘‘ပက္ခမာနတ္တဉ္စ ။ပေ။ ကထယိဿာမာ’’တိ ယံ ဝစနံ ဝုတ္တံ၊ တဿ ဝစနဿ ဩကာသောတိ ယောဇနာ. တံ ပနာတိ ပက္ခမာနတ္တံ ပန. ‘‘အဍ္ဎမာသမေဝ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ ပက္ခမေဝ ဒါတဗ္ဗံ မာနတ္တံ ပက္ခမာနတ္တန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ဟီတိ သစ္စံ. တံ ပနာတိ ပက္ခမာနတ္တံ ပန၊ ဒါတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အတ္တနော သီမန္တိ အတ္တနော ဝိဟာရသီမံ၊ မဟာသီမန္တိ အတ္ထော. သောဓေတွာတိ သဗ္ဗာသံ ဟတ္ထပါသနယနဝသေန၊ ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒနယနဝသေန၊ သီမတော ဗဟိကရဏဝသေန စ သောဓေတွာ. စတုဝဂ္ဂဂဏန္တိ စတုဝဂ္ဂသံဃံ. ဂဏောတိ စေတ္ထ သံဃောယေဝါဓိပ္ပေတော.

တတြာတိ ‘‘ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ’’တိ ဝစနေ. မုခမတ္တဒဿနန္တိ ဥပါယမတ္တဒဿနံ၊ အာဒိမတ္တဒဿနံ ဝါ. ‘‘အာပန္နာယ ဘိက္ခုနိယာ’’တိ ပဒံ ‘‘ဧဝမဿ ဝစနီယော’’တိ ပဒေ ကတ္တာ၊ ‘‘ယာစာပေတွာ’’တိ ပဒေ ကာရိတကမ္မံ. ‘‘ဗျတ္တာယ ဘိက္ခုနိယာ’’တိ ပဒံ ‘‘ဉာပေတဗ္ဗော’’တိ ပဒေ ကာရိတကတ္တာ၊ ‘‘သံဃော’’တိ ပဒံ တတ္ထေဝ ကာရိတကမ္မံ. ‘‘ဧတံ ကာရဏ’’န္တိ ဓာတုကမ္မံ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗံ. တဗ္ဗပစ္စယေန ကာရိတကမ္မမေဝ ဝုတ္တံ. ဉာပေတဗ္ဗာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုဏာတု မေ’’တိအာဒိ.

နိက္ခိတ္တဝတ္တန္တိ ကရဏတ္ထေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ. နိက္ခိတ္တဝတ္တေနာတိ ဟိ အတ္ထော. တတ္ထေဝါတိ မာဠကသီမာယမေဝ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. အဿာတိ မာနတ္တစာရိကာယ ဘိက္ခုနိယာ. တတြာတိ တသ္မာ ကတ္တဗ္ဗဝိနယကမ္မဘာဝတောတိ အတ္ထော. နောတိ အမှာကံ၊ သန္တိကန္တိ သမ္ဗန္ဓော. စတူဟိ ပကတတ္တဘိက္ခုနီဟိ နိသီဒိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဂါမူပစာရတော ဒွေ လေဍ္ဍုပါတေ အတိက္ကမိတွာတိ ဣဒံ ဘိက္ခုနီဝိဟာရူပစာရာတိက္ကမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဝိဟာရူပစာရတောပီတိ ဘိက္ခုဝိဟာရူပစာရတောပိ. တတ္ထာတိ ဘိက္ခုနီနံ နိသိန္နဋ္ဌာနံ. ကုရုန္ဒိမဟာပစ္စရီသု ပန ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိဟာရဿ စာတိ ဘိက္ခုဝိဟာရဿ စ. ဂါမဿ ဥပစာရံ မုဉ္စိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ န ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. တသ္မာ ဂါမူပစာရေပိ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပါယော.

တာယ ဘိက္ခုနိယာ အာရောစေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

တတ္ထေဝါတိ ဘိက္ခုနီနံ နိသီဒနဋ္ဌာနေယေဝ. ဌာနန္တိ ဘိက္ခူနံ ဌာနံ. ဧတီတိ အာဂစ္ဆတိ. ပဂေဝါတိ ပါတောယေဝ. တာယာတိ မာနတ္တစာရိနိယာ.

အနိက္ခိတ္တဝတ္တာယ ပန ဘိက္ခုနိယာတိ သမ္ဗန္ဓော. အဇာနနပစ္စယာတိ အဇာနနကာရဏာ. တန္တိ ဝစနံ. ပါရိဝါသိကဝတ္တာဒီနန္တိ အာဒိသဒ္ဒေန အာဂန္တုကဝတ္တပူရဏနိဿယပဋိပ္ပဿဒ္ဓါဒယော သင်္ဂဏှာတိ. ယုတ္တတရံ ဒိဿတီတိ ယုတ္တတရံ ဟုတွာ ဒိဿတိ. ဣမိနာ အနိက္ခိတ္တဝတ္တဘိက္ခုနာ ဝိယ ဘိက္ခုနိယာပိ အန္တောဥပစာရသီမဂတာနံယေဝ အာရောစေတဗ္ဗံ၊ န ဂါမေ ဌိတာနမ္ပိ ဂန္တွာ အာရောစေတဗ္ဗန္တိ ဒီပေတိ. ဥပေါသထေတိ ဥပေါသထဒိဝသေ. ဧသေဝ နယော ပဝါရဏာယပိ. ဒေဝသိကန္တိ ဒိဝသေ ဒိဝသေ. တသ္မိံ ဂါမေတိ ဘိက္ခုနီနံ ဝသနဂါမေ. အညတြာတိ ဘိက္ခုနီနံ ဝသနဂါမတော အညသ္မိံ ဂါမေ. တတြာတိ ဘိက္ခုနီနံ ဝသနဂါမံ. ဒဿေတွာတိ ဘိက္ခုနီနံ ဒဿေတွာ. တာယာတိ မာနတ္တစာရိနိယာ. ဝိဟာရန္တိ ဘိက္ခူနံ ဝိဟာရံ. ဥပစာရသီမာယာတိ ဥပစာရသီမတော ဗဟီတိ သမ္ဗန္ဓော. အယန္တိ မာနတ္တစာရိနီ.

ဝီသတိ ဂဏော ဣမဿာတိ ဝီသတိဂဏော၊ သံဃော၊ တသ္မိံ. မာနတ္တံ စရမာနာ ဘိက္ခုနီတိ ယောဇနာ. ဣဒံ ပက္ခမာနတ္တံ နာမာတိ ဣဒံ ပုဗ္ဗဝစနဿ နိဂမဝသေန ပရဝစနဿ ကထနတ္ထာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

တတ္ထာတိ တိဝိဓေသု မာနတ္တေသု. ယဒေတံ မာနတ္တံ အနုညာတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပရတောတိ ပရသ္မိံ. ပရိဝါသံ ပရိဝသန္တဿ မူလာယပဋိကဿိတဿ ဥဒါယိတ္ထေရဿ အနုညာတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အာပဇ္ဇိတွာတိ အာပဇ္ဇနတော. ဣဒန္တိ မာနတ္တံ ဝုစ္စတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ဩဓာနသမောဓာနန္တိ ဧတ္ထ ဝစနတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောယေဝ. တမ္ပီတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တဝစနမ္ပိ.

တန္တိ အဂ္ဃသမောဓာနမိဿကသမောဓာနံ၊ ဒါတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္တာဝတာတိ ဧတပရိမာဏေန ဝစနက္ကမေန၊ ‘‘အယဉှိ ဣဓ အဓိပ္ပေတော ပရိဝါသော နာမာ’’တိ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၁၀၂) ဝစနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ‘‘ယောဇေတွာ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဝစနံ၊ တာဝ ဝစနက္ကမေနာတိ အတ္ထော. ‘‘တေန ဟိ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ ဒဿေဿာမာ’’တိ ယံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. ‘‘အတ္ထတော’’တိ ဣမိနာ သဒ္ဒေါပိ ဂဟေတဗ္ဗော အဝိနာဘာဝတော.

ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသကထာ

၁၀၂. ယာ ပါဠိ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၀၈. တတောတိ ပါဠိတော. တံ အာပတ္တိန္တိ တံ အန္တရာပတ္တိံ. အဿာတိ ဘိက္ခုဿ. နိက္ခိတ္တဝတ္တော ဘိက္ခူတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဟုတွာတိ ဝါ. သောတိ ဘိက္ခု၊ ဌိတော ဟုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. တဿာ အာပတ္တိယာတိ တဿာ အန္တရာပတ္တိယာ. ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတီတိ အန္တရာပတ္တိပိ ပဋိစ္ဆန္နာ ဟောတိ. တသ္မိမ္ပီတိ မူလာယ ပဋိကဿနေပိ. မက္ခိတာတိ ပိသိတာ၊ ဓံသိတာ ဝါ. မက္ခိယန္တိ ပိသိယန္တိ၊ ဓံသိယန္တီတိ ဝါ မက္ခိတာ၊ ပရိဝုတ္ထဒိဝသာ. တတောတိ ပါဠိတော ပရန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပရတောပိ ဧသေဝ နယော. ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ. ပဋိစ္ဆန္နဝါရေ ဒဿိတာ ဟောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော.

သမောဓာနပရိဝါသကထာ

၁၂၅. တတောတိ ပဋိစ္ဆန္နဝါရတော၊ ပရံ ဒဿိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္ထ စာတိ ဧတသ္မိံ ဝါရေ စ. ယသ္မာတိ ယသ္မာ ကာရဏာ၊ ယေန ကာရဏေန ဝါ. တေနေဝါတိ တေနေဝ ကာရဏေန၊ တသ္မာ ကာရဏာ ဝါ၊ ‘‘မူလာယ။ပေ။ ဒေတူ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. တသ္မာ သဗ္ဗေ မက္ခိတာဝ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ. တတောတိ ဝါရတော ပရံ နိဋ္ဌာပိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

အဂ္ဃသမောဓာနပရိဝါသကထာ

၁၃၄. တတောတိ ဝါရတော ပရံ ဒဿိတောတိ သမ္ဗန္ဓော. တတောတိ ဝါရတော ပရံ ပါဠိ ဌပိတာတိ သမ္ဗန္ဓော. လဇ္ဇိဓမ္မေ ဝါ ဥပ္ပန္နေတိ သမ္ဗန္ဓော. ယန္တိ ကမ္မံ. တတောတိ ဝါရတော ပရံ တထေဝ ပါဠိ ဌပိတာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၃၈. တတောတိ ဝါရတော ပရံ ပုရိမနယေနေဝ ပါဠိ ဌပိတာတိ သမ္ဗန္ဓော.

သုဒ္ဓန္တပရိဝါသာဒိကထာ

၁၅၆. တတောတိ ဝါရတော ပရံ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော ဒဿိတောတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၆၀. တတောတိ ပါဠိတော ပရံ ပါဠိ ဌပိတာတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၆၅. တတ္ထာတိ ပါဠိယံ. အန္တရာ။ပေ။ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယောတိအာဒီသု အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော.

၁၆၆. ပစ္ဆိမသ္မိံ အာပတ္တိက္ခန္ဓေတိ ဧတ္ထ အာပတ္တိက္ခန္ဓဿ ဘေဒဘာဝတော ကိံ ‘‘ပစ္ဆိမသ္မိံ အာပတ္တိက္ခန္ဓေ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဧကောဝ သော အာပတ္တိက္ခန္ဓော’’တိ. အထ ကသ္မာ ‘‘ပစ္ဆိမသ္မိံ အာပတ္တိက္ခန္ဓေ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ပစ္ဆာ ဆာဒိတတ္တာ ပနာ’’တိအာဒိ. ဧတ္ထ ပနသဒ္ဒေါ ဂရဟတ္ထဝါစကော၊ တထာပီတိ ဟိ အတ္ထော. ဧကောပိ အာပတ္တိက္ခန္ဓော ပစ္ဆာ ဆာဒိတတ္တာ ပစ္ဆိမသ္မိံ အာပတ္တိက္ခန္ဓေတိ ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယော.

၁၈၀. ‘‘ဝဝတ္ထိတာ သမ္ဘိန္နာ’’တိ ဧတံ ဝစနန္တိ ယောဇနာ.

၈. ဒွေဘိက္ခုဝါရဧကာဒသကာဒိကထာ

၁၈၁. တတောတိ ပါဠိတော ပရံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ ပါဠိယံ. မိဿကန္တိ ဧတ္ထ ကေဟိ မိဿကန္တိ အာဟ ‘‘ထုလ္လစ္စယာဒီဟိ မိဿက’’န္တိ.

၁၈၄. တတောတိ ပါဠိတော ပရံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထာတိ ‘‘ဣဓ ပန ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိပါဌေ. တဉ္စာတိ ‘‘ဣဓ ပန ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိဝစနဉ္စ ဣတော ပုဗ္ဗေ အဝုတ္တံ သဗ္ဗံ ဝစနဉ္စာတိ ယောဇနာ.

ဣတိ သမုစ္စယက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

၄. သမထက္ခန္ဓကံ

၁. သမ္မုခါဝိနယကထာ

၁၈၆-၇. သမထက္ခန္ဓကေ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ဆ မာတိကာပဒါနီတိ ဝါကျမ္ပိ သမာသောပိ ယုတ္တောယေဝ. တတ္ထ သမာသော ပန အသမာဟာရဒိဂုယေဝ. ‘‘နိက္ခိပိတွာ’’တိ ပဒံ ‘‘ဝုတ္တော’’တိ ပဒေ ပုဗ္ဗကာလကိရိယာဝိသေသနံ၊ တုလျတ္ထော ဝါ. ဝိတ္ထာရောတိ ဝိဘင်္ဂေါ. တတ္ထာတိ ဝိဘင်္ဂေ. သညာပေတီတိ ဧတ္ထ သညံ ကတွာ ဇာနာပေတီတိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ပရိတောသေတွာ ဇာနာပေတီ’’တိ. ဣမိနာ သံပုဗ္ဗော ဉာဓာတု ပရိတောသနတ္ထံ အန္တောကတွာ အဝဗောဓနတ္ထော ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ကာရဏပတိရူပကာနီတိ ကာရဏဿ ပဋိဘာဂါနိ. နိဇ္ဈာပေတီတိ ဧတ္ထ ဈေဓာတု ဩလောကနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဩလောကေတီ’’တိ. ယထာတိ ယေနာကာရေန၊ ကရိယမာနေတိ သမ္ဗန္ဓော. သောတိ ဓမ္မဝါဒီ. ပရတောပိ ဧသေဝ နယော. ‘‘ပုနပ္ပုန’’န္တိ ဣမိနာ အနုပေက္ခတီတိ ဧတ္ထ အနုသဒ္ဒေါ န ဥပစ္ဆိန္နတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ပေက္ခတိ အနုပေက္ခတီတိ ဧတ္ထ ဣက္ခဓာတု ‘‘ဒဿေတိ အနုဒဿေတီ’’တိ ဧတ္ထ ဒိသဓာတုယာ သဒိသတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဒဿေတိ။ပေ။ ပရိယာယဝစနာနီ’’တိ. တေသညေဝါတိ ‘‘ပေက္ခတိ အနုပေက္ခတီ’’တိ ပဒါနညေဝ. ပရိယာယဝစနာနီတိ ဝေဝစနသဒ္ဒါ အတ္ထေ ပရိဗျတ္တိံ အယန္တိ ဂစ္ဆန္တိ ဣမေဟီတိ ပရိယာယာနိ၊ တာနိယေဝ ဝစနာနိ ပရိယာယဝစနာနိ. သောတိ အဓမ္မဝါဒီ. မောဟေတွာတိ ဓမ္မဝါဒီပုဂ္ဂလာဒိံ မောဟာပေတွာ.

၁၈၈. ဓမ္မဝါဒီ ပုဂ္ဂလော ဒဿေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အမောဟေတွာတိ အဓမ္မဝါဒီပုဂ္ဂလာဒိံ အမောဟာပေတွာ၊ အဝိပရီတံ ဇာနာပေတွာတိ အတ္ထော.

၂. သတိဝိနယကထာ

၁၉၅. ပရမ္မုခံ ဝိနေတိ ဝိနာသေတီတိ ဝိနယော၊ ပရမ္မုခံ ဝိနေတိ ဝိနာသေတိ အနေနာတိ ဝါ ဝိနယော၊ ဝိနယကမ္မံ. သံဃဓမ္မဝိနယပုဂ္ဂလသမ္မုခါနံ ဒါတဗ္ဗော ဝိနယော သမ္မုခါဝိနယော. ပဉ္စိမာနီတိ ဧတ္ထ ပဉ္စန္နံ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုဒ္ဓဿာ’’တိအာဒိ. အနုဝဒိတဿ ဒါနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတာနီတိ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ. ‘‘ဧကေကအင်္ဂဝသေန န လဗ္ဘန္တီ’’တိ ဣမိနာ သမုဒါယဝါကျနိဗ္ဗတ္တိဘာဝတော ပဉ္စင်္ဂဝသေနေဝ လဗ္ဘန္တီတိ ဒဿေတိ. ဒေသနာမတ္တမေဝေတန္တိ ‘‘ပဉ္စိမာနီ’’တိ ဧတံ ဝစနံ ဒေသနာမတ္တမေဝ၊ န အဝယဝဝါကျနိဗ္ဗတ္တိဝစနန္တိ အဓိပ္ပါယော. ဓမ္မန္တိ ဘူတံ. ဧတ္ထာတိ ‘‘ပဉ္စိမာနိ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိဝစနေ. တတ္ထ စာတိ ‘‘ပဉ္စိမာနိ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိဝစနေ စ. အနုဝဒန္တီတိ ဧတ္ထ အနုဒ္ဓံသနေန ဝဒန္တီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စောဒေန္တီ’’တိ. အယံ ပန သတိဝိနယော ဒါတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. အနာဂါမိနောပီတိ ပိသဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနေ၊ သကဒါဂါမိအာဒိကေ ပန ကာ နာမ ကထာတိ ဒဿေတိ. သော စ ခေါတိ သတိဝိနယော စ. စောဒိယမာနေယေဝါတိ စောဒိယမာနဿေဝ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. တသ္မိန္တိ သတိဝိနယသ္မိံ ဒိန္နေတိ သမ္ဗန္ဓော. အစောဒိတတ္တာ ကထာ န ရူဟတီတိ အာဟ ‘‘စောဒေန္တောပီ’’တိအာဒိ. အာပဇ္ဇတီတိ စောဒကော အာပဇ္ဇတိ. စောဒနာဒိအသာရုပ္ပေ ဝိနေတိ ဝိနာသေတီတိ ဝိနယော၊ ဝိနေတိ ဝိနာသေတိ အနေနာတိ ဝါ ဝိနယော၊ ဝိနယကမ္မံ. သတိဝေပုလ္လပတ္တဿ ဒါတဗ္ဗော ဝိနယော သတိဝိနယော.

၃. အမူဠှဝိနယကထာ

၁၉၆. ဘာသိတပရိကန္တန္တိ ဧတ္ထ ဘာသိတပရိကန္တသဒ္ဒါနံ ကရဏာပေက္ခတ္တာ ဝိသုံ ကရဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝါစာယ ဘာသိတံ၊ ကာယေန ပရိကန္တ’’န္တိ. ‘‘ပရိက္ကမေတွာ ကတ’’န္တိ ဣမိနာ ပရိကမတီတိ ပရိကန္တံ၊ ပရိကန္တံ ဟုတွာ ကတံ ပရိကန္တန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ပရိက္ကမေတွာတိ အတိက္ကမိတွာ. သရတာယသ္မာတိ ဧတ္ထ ဥကာရလောပသန္ဓိံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သရတု အာယသ္မာ’’တိ. ‘‘ဧဝရူပိယာ အာပတ္တိယာ’’တိ ဣမိနာ အာပဇ္ဇိတာတိ ဧတ္ထ တုပစ္စယယောဂဘာဝတော ကမ္မတ္ထဆဋ္ဌိယာပိ သမ္ဘဝဘာဝံ ဒဿေတိ. တုပစ္စယယောဂေ ကမ္မတ္ထဆဋ္ဌီ အနိစ္စံ ဟောတိ၊ တသ္မာ ပါဠိယံ ‘‘ဧဝရူပိယာ အာပတ္တိယာ’’တိ ကမ္မတ္ထဆဋ္ဌီဘာဝေန အဝတွာ ‘‘ဧဝရူပိံ အာပတ္တိ’’န္တိ ကမ္မတ္ထဒုတိယာဘာဝေန ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တဿာတိ ‘‘အာပဇ္ဇိတွာ’’တိ ပါဌဿ. ‘‘ပဌမံ ပစ္ဆာ’’တိ ပဒေဟိ အဓိပ္ပါယတ္ထံ ဒဿေတိ. စောဒကဿ ကထံ ဝိနေတိ ဝိနာသေတီတိ ဝိနယော၊ စောဒကဿ ကထံ ဝိနေတိ ဝိနာသေတိ အနေနာတိ ဝါ ဝိနယော. ပဌမံ မူဠှဘာဝံ ဥပဂန္တွာ ပစ္ဆာ အမူဠှဿ ဒါတဗ္ဗော ဝိနယော အမူဠှဝိနယော.

၄. ပဋိညာတကရဏကထာ

၂၀၀. ပဋိဇာနိယတေ၊ ပဋိဇာနနံ ဝါ ပဋိညာ၊ တာယ ကာရေတဗ္ဗံ.

၅. ယေဘုယျသိကာကထာ

၂၀၂. ယေဘုယျသိကာတိ ဧတ္ထ ယေဘုယျေန ပဝတ္တာ ယေဘုယျသိကာ၊ ဓမ္မဝါဒီနံ ယေဘုယျတာသမ္ပာဒိကာ ကိရိယာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယဿာ ကိရိယာယာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယဿာ ကိရိယာယာတိ ယဿာ ယေဘုယျတာသမ္ပာဒိကာယ ကိရိယာယ. ဧသာတိ ယေဘုယျတာသမ္ပာဒိကာ ကိရိယာ.

၂၀၄. ဩရမတ္တကန္တိ ဧတ္ထ ဩရသဒ္ဒေါ စ မတ္တသဒ္ဒေါ စ သမူဟံ ကတွာ ပရိတ္တဝါစကော အပ္ပမတ္တဝါစကောတိ အာဟ ‘‘ပရိတ္တံ အပ္ပမတ္တက’’န္တိ. ‘‘ဘဏ္ဍနမတ္တမေဝါ’’တိ ဣမိနာ န မဟန္တံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. န စ ဂတိဂတန္တိ ဧတ္ထ စိရကာလဘာဝံ န စ ဂတန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒွေ တယော။ပေ။ အဝိနိစ္ဆိတ’’န္တိ. တတ္ထ တတ္ထေဝါတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဝိဝါဒါဓိကရဏဇာတအာဝါသေ ဧဝ၊ န စ သရိတသာရိတပဒါနံ သုဒ္ဓကာရိတကိရိယဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သယံ သရိတံ ဝါ အညေဟိ သာရိတံ ဝါ န ဟောတီ’’တိ. တေဟိ ဘိက္ခူဟီတိ ဝိဝါဒကာရကေဟိ ဘိက္ခူဟိ. ‘‘သလာကံ ဂါဟေန္တော’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဇာနာတီ’’တိ ပဒဿ ကတ္တာရံ ဒဿေတိ. ဣမိနာ နီဟာရေနာတိ ဣမိနာ ကာရဏေန. အပိ နာမာတိ ဣမိနာ အပ္ပေဝနာမသဒ္ဒေါ အပိနာမပရိယာယောတိ ဒဿေတိ. အဿူတိ ဘဝေယျုံ. ဣမိနာ ‘‘ပါဠိယံ အဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာ ဘဝေယျုံ၊ အပ္ပေဝ နာမ သာဓူ’’တိ ယောဇနာနယံ ဒဿေတိ. ‘‘အယမဿ အဇ္ဈာသယော ဟောတီ’’တိ ဣမိနာ ပါဌသေသံ ဒဿေတိ. အဿာတိ သလာကဂါဟဿ. ဒွီသုပီတိ ‘‘ဇာနာတိ သံဃော ဘိဇ္ဇိဿတီ’’တိ စ ‘‘အပ္ပေဝ နာမ သံဃော ဘိဇ္ဇေယျာ’’တိ စ ဒွီသုပိ ပဒေသု.

‘‘အဓမ္မေန ဂဏှန္တီ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဂဏှန္တီ’’တိ ကိရိယာပဒဿ အဓမ္မဝါဒိနော ဧဝ ကတ္တာ နာမာတိ အာဟ ‘‘အဓမ္မဝါဒိနော’’တိ. ‘‘ဒွေ ဓမ္မဝါဒိနော’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဝဂ္ဂါ ဂဏှန္တီ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဂဏှန္တီ’’တိ ကိရိယာပဒဿ ဓမ္မဝါဒိနော ဧဝ ကတ္တာ နာမာတိ ဒဿေတိ. န စ ယထာဒိဋ္ဌိယာ ဂဏှန္တီတိ ဧတ္ထ ဓမ္မဝါဒိနော ဟုတွာ ဓမ္မဝါဒိသလာကံ အဂ္ဂဟေတွာ အဓမ္မဝါဒိသလာကဿ ဂဟဏံ န စ ယထာဒိဋ္ဌိယာ ဂဏှန္တိ နာမာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဓမ္မဝါဒိနော ဟုတွာ’’တိအာဒိ. ပဋိဝတ္တေတွာတိ ဣမမေဝတ္ထံ ပဋိသေဓေတွာ. ‘‘ပရိဝတ္တေတွာ’’တိပိ ပါဌော၊ ဟေဋ္ဌုပရိယာယံ ကတွာတိ အတ္ထော. တေတိ ဓမ္မဝါဒိနော. ဧတ္ထာတိ သမထက္ခန္ဓကေ.

၆. တဿပါပိယသိကာကထာ

၂၀၇. အသုစီတိ ဧတ္ထ နတ္ထိ သုစီနိ ကာယဝစီကမ္မာနိ ဧတဿာတိ အသုစီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အသုစီဟိ ကာယဝစီကမ္မေဟိ သမန္နာဂတော’’တိ. ဧသေဝ နယော အလဇ္ဇီတိ ဧတ္ထာပိ. သာနုဝါဒေါတိ ဧတ္ထ အနုဝါဒဥပဝါဒသဒ္ဒါနံ ပရိယာယတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘သဥပဝါဒေါ’’တိ. ဣတိ ပဉ္စာတိ ဣမာနိ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ. ဧတ္ထာတိ တဿပါပိယသိကကမ္မေ. ဣဒန္တိ ကမ္မံ ဝုစ္စတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ ဝိတ္ထာရော. ယော ပုဂ္ဂလော ပါပိယောတိ ယောဇနာ. ပါပုဿန္နတာယာတိ လာမကုဿန္နတာယ. ဣမိနာ အယဉ္စ ပါပေါ အယဉ္စ ပါပေါ၊ အယမိမေသံ ဝိသေသေန ပါပေါတိ ပါပိယောတိ စ ပါပါနံ အတိသယေန ပါပေါတိ ပါပိယောတိ စ ဝစနတ္ထော ဒဿိတော. တဿာတိ ပုဂ္ဂလဿ. ဣမိနာ တဿ ပါပိယဿ ကတ္တဗ္ဗံ တဿပါပိယသိကံ၊ တမေဝ ကမ္မံ တဿပါပိယသိကကမ္မန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ကေသုစိ ပေါတ္ထကေသု ယကာရေ ဒွေဘာဝေါ အတ္ထိ၊ သော အယုတ္တောယေဝ. ‘‘ယေဘုယျသိကာ’’တိ ဧတ္ထ ယကာရေ ဒွေဘာဝဿ ဒဿနတော ဧတ္ထာပိ ဒွေဘာဝေါ ယုတ္တော ဘဝေယျာတိ လိခန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

၇. တိဏဝတ္ထာရကာဒိကထာ