ပရိဝါရဝဂ္ဂယောဇနာ

စူဠဝဂ္ဂခန္ဓကဿေဝံ၊ ကတွာန ယောဇနာနယံ၊

အဓုနာ ပရိဝါရဿ၊ ကရိဿံ ယောဇနာနယံ.

သောဠသမဟာဝါရော

ပညတ္တိဝါရယောဇနာ

ဧဝံ ဒွါဝီသတိခန္ဓကာနံ သံဝဏ္ဏနံ ကတွာ ဣဒါနိ ‘‘ပရိဝါရော’’တိ သင်္ဂဟမာရူဠှဿ ဝိနယဿ သံဝဏ္ဏနံ ကရောန္တော အယမာစရိယော ပဌမံ တာဝ အနုသန္ဓိဒဿနမုခေန ပဋိညံ ကာတုကာမော အာဟ ‘‘ဝိသုဒ္ဓပရိဝါရဿာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဝိသုဒ္ဓပရိဝါရဿာတိ ဝိသုဒ္ဓါယ စတုပရိသာယ ပရိဝါရိတဿ၊ အထဝါ ဝိသုဒ္ဓေန စတုပရိသသင်္ခါတေန ပရိဝါရေန သမန္နာဂတဿ ဘဂဝတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ပရိဝါရေ ဟိ ဝိသုဒ္ဓေ တေန ပရိဝါရိတော၊ တံပရိဝါရိတော ဝါ ဘဂဝါပိ ဝိသုဒ္ဓေါယေဝ နာမ ဟောတိ. ဣမိနာ သံဝဏ္ဏိယမာနဿ ‘‘ပရိဝါရော’’တိ သင်္ဂဟမာရူဠှဿ ဒေသေတဗ္ဗဓမ္မဿ အနုရူပေန ဒေသကဘူတဿ ဘဂဝတော ထောမနံ ကတံ ဟောတိ. ဓမ္မက္ခန္ဓသရီရဿာတိ သီလာဒိဓမ္မက္ခန္ဓသင်္ခါတေန သရီရေန သမန္နာဂတဿ၊ ဣမိနာ သံဝဏ္ဏိတာနံ ခန္ဓကာနမနုရူပေန ဘဂဝတော ထောမနံ ကတံ ဟောတိ. ပကတိ ဟေသာစရိယာနံ ယဒိဒံ ဒေသေတဗ္ဗဓမ္မာနုရူပေန ဒေသကဿ ထောမနာ (သာရတ္ထ. ဋီ. ၁.ဂန္ထာရမ္ဘကထာ၊ ဝိသုဒ္ဓိ. မဟာဋီ. ၁.၁). အနန္တရာတိ အနန္တရေ ကာလေ.

ယောတိ ဝိနယော. ပုဗ္ဗာဂတန္တိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တေသု ဝိဘင်္ဂခန္ဓကေသု အာဂတံ. နယန္တိ သဒ္ဒအတ္ထဝိနိစ္ဆယနယသင်္ခါတံ သဗ္ဗံ နယံ. ဟိတွာတိ စဇိတွာ. အနုတ္တာနတ္ထဝဏ္ဏနန္တိ အနုတ္တာနာနံ ပဒါနမတ္ထဝဏ္ဏနံ. အယံ ပနေတ္ထ ယောဇနာ – ဝိသုဒ္ဓပရိဝါရဿ ဓမ္မက္ခန္ဓသရီရဿ ဘဂဝတော သာသနေ ခန္ဓကာနမနန္တရာ ‘‘ပရိဝါရော’’တိ ယော ဝိနယော သင်္ဂဟံ သမာရူဠှော၊ တဿ ဝိနယဿ ပုဗ္ဗာဂတံ နယံ ဟိတွာ ဣဒါနိ အနုတ္တာနတ္ထဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမီတိ.

၁. တတ္ထ တတ္ထာတိ ‘‘တဿ အနုတ္တာနတ္ထဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမီ’’တိ ယော ပရိဝါရသင်္ခါတော ဝိနယော သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗဘာဝေန ဝုတ္တော၊ တတ္ထ. သင်္ခေပတ္ထောတိ သမာသတ္ထော. ယံ တေနာတိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒဿ အနိယမနိဒ္ဒေသဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယော သော’’တိ. တတ္ထ ယောတိ အနိယမ နိဒ္ဒေသော၊ တဿ ‘‘တေနာ’’တိ နိယမနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သောတိ ပဒါလင်္ကာရော. ဒွီသု ဟိ သဗ္ဗနာမေသု ယေဘုယျေန ပုဗ္ဗမေဝ ပဓာနံ၊ ပစ္ဆိမံ ပန ဝစနာလင်္ကာရံ. ယော သော ဘဂဝါ ပညပေသီတိ သမ္ဗန္ဓော. စိရဋ္ဌိတိကတ္ထန္တိ စိရံ ပဉ္စဝဿသဟဿကာလံ ဌိတိကတ္ထာယ၊ ‘‘ယာစိတော’’တိ စ ‘‘ပညပေသီ’’တိ စ သမ္ဗန္ဓော. ဓမ္မသေနာပတိနာ ယာစိတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ယာစိတော ဟုတွာ ပညပေသီတိ ယောဇနာ. တေန ဘဂဝတာ ပညတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဇာနတာ ပဿတာ’’တိ ဒွိန္နံ ပဒါနံ ကမ္မမေဝ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တဿ တဿာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘ပညတ္တိကာလ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘ဇာနတာ’’တိ ပဒဿ ကမ္မံ ဒဿေတိ၊ ‘‘ဒသ အတ္ထဝသေ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ပဿတာ’’တိ ပဒဿ ကမ္မံ.

ဧဝံ ကမ္မဒဿနေန ယောဇနာနယံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ကရဏဒဿနေန အပရမ္ပိ ယောဇနာနယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ. ‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသာဒီဟီ’’တိအာဒိသဒ္ဒေန ဒိဗ္ဗစက္ခုဿ ဝိသုံ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ ဣဒ္ဓိဝိဓဒိဗ္ဗသောတပရစိတ္တဝိဇာနနာနိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ. ဣမေဟိ ပဒေဟိ ‘‘ဇာနတာ၊ ပဿတာ’’တိ ဒွိန္နံ ပဒါနံ ပဉ္စန္နံ လောကိယအဘိညာနမေဝ ကရဏဘာဝံ ဒဿေတိ. တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟီတိ ပုဗ္ဗေနိဝါသဒိဗ္ဗစက္ခုအာသဝက္ခယဉာဏသင်္ခါတာဟိ တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ. ဆဟိ ဝါ ပန အဘိညာဟီတိ သဟ အာသဝက္ခယဉာဏေန ပဉ္စလောကိယာဘိညာသင်္ခါတာဟိ ဆဟိ အဘိညာဟိ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု တီသု ကာလေသု၊ ပဉ္စသုပိ ဉေယျဓမ္မေသု. သမန္တစက္ခုနာတိ အနာဝရဏသဗ္ဗညုတညာဏသင်္ခါတေန သမန္တစက္ခုနာ. ပညာယာတိ သဗ္ဗညုတပညာယ. တိရောကုဋ္ဋာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန တိရောပဗ္ဗတာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. မံသစက္ခုနာတိ ပသာဒစက္ခုနာ. ပဋိဝေဓပညာယာတိ မဂ္ဂပညာယ. ဒေသနာပညာယာတိ သဗ္ဗညုတပညာယ. သဗ္ဗညုတပညာယေဝ ဟိ အတ္ထတော ဒေသနာပညာ နာမ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တဿာ ပညာယ တေဇသာ. အဘိဓမ္မကထာမဂ္ဂံ၊ ဒေဝါနံ သမ္ပဝတ္တယီတိ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ဂန္ထာရမ္ဘကထာ ၅). ဣမေဟိ ပဒေဟိ အဝတ္ထာဝသေန ဝိသုံ ဝိသုံ ဒွိန္နံ ပဒါနံ ကရဏသမ္ဘဝံ ဒဿေတိ. အရဟတာတိ အရီနံ အရာနဉ္စ ဟတတ္တာ၊ ပစ္စယာဒီနဉ္စ အရဟတ္တာ အရဟတာ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေနာတိ သမ္မာ သာမဉ္စ သဗ္ဗဓမ္မာနံ ဗုဒ္ဓတ္တာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန၊ တေန ဘဂဝတာတိ သမ္ဗန္ဓော. ကေနာဘတန္တိ တံ ပဌမံ ပါရာဇိကံ ကေန အာဘတံ၊ ဣတိ သင်္ခေပတ္ထောတိ ယောဇနာ.

၂. ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနေ ပန ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ယံ တေန။ပေ။ ပါရာဇိကန္တိ ဣဒံ ပဒံ ပစ္စုဒ္ဓရဏမတ္တမေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော. ပတိဥဒ္ဓရဏမတ္တမေဝ၊ န အတ္ထဒဿနန္တိ အတ္ထော. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု ပဒေသု. ဧကာ ပညတ္တီတိ ဧကာ ပဌမပညတ္တိ. အနုပညတ္တိယောတိ ပစ္ဆာ ဌပိတာ ပညတ္တိယော.

ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန ‘‘ဧကာ ပညတ္တိ၊ ဒွေ အနုပညတ္တိယော’’တိ ဝစနမတ္တေန ဝိဿဇ္ဇိတာ ဟောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. တတိယံ ပုစ္ဆန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ကသ္မာ အနုပ္ပန္နပညတ္တိ တသ္မိံ နတ္ထီတိ အာဟ ‘‘အယံ ဟီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဟိ ယသ္မာ အညတြ နတ္ထိ၊ တသ္မာ နတ္ထီတိ ယောဇနာ. ‘‘အနုပ္ပန္နေ ဒေါသေ ပညတ္တာ’’တိ ဣမိနာ အနုပ္ပန္နေ ဒေါသေ ပညပေတဗ္ဗာတိ အနုပ္ပန္နပညတ္တီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. သာတိ အနုပ္ပန္နပညတ္တိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ အညတြ နတ္ထိ၊ တသ္မာ. သဗ္ဗတ္ထပညတ္တီတိ ဧတ္ထ သဗ္ဗသ္မိံ ပဒေသေ ပညတ္တိ သဗ္ဗတ္ထပညတ္တီတိ အလုတ္တသမာသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မဇ္ဈိမဒေသေ စေဝါ’’တိအာဒိ. ‘‘မဇ္ဈိမဒေသေ စေဝ ပစ္စန္တိမဇနပဒေသု စာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘သဗ္ဗတ္ထာ’’တိ ပဒဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ပဒေသပညတ္တိံ အပနေတွာ သဗ္ဗတ္ထပညတ္တိံ ပါရိသေသနယေန ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိနယဓရပဉ္စမေနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဝိနယဓရပဉ္စမေနာတိ အနုဿာဝနာစရိယပဉ္စမေန. ဧတ္ထေဝါတိ မဇ္ဈိမဒေသေယေဝ. ဧတေဟီတိ စတူဟိ သိက္ခာပဒေဟိ. သေသာနီတိ စတူဟိ သိက္ခာပဒေဟိ သေသာနိ.

သာဓာရဏပညတ္တီတိ ဧတ္ထ သာဓာရဏာ နာမ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနမေဝါတိ အာဟ ‘‘ဘိက္ခူနဉ္စေဝ ဘိက္ခုနီနဉ္စာ’’တိ. ဣဒံ ပနာတိ ပဌမပါရာဇိကံ ပန၊ ပညတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိနီတကထာမတ္တမေဝါတိ ဝိနီတဝတ္ထုပကာသကံ ကထာမတ္တမေဝ. တာသန္တိ ဘိက္ခုနီနံ. ဗျဉ္ဇနမတ္တမေဝါတိ ‘‘သာဓာရဏာ’’တိ စ ‘‘ဥဘတော’’တိ စ ဗျဉ္ဇနမတ္တမေဝ. ဧတ္ထာတိ သာဓာရဏပညတ္တိဥဘတောပညတ္တိပဒေ.

‘‘နိဒါနေ အနုပဝိဋ္ဌ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘နိဒါနောဂဓ’’န္တိ ပဒဿ သတ္တမီသမာသဉ္စ ဩဂဓသဒ္ဒဿ အနုပဝိဋ္ဌတ္ထဉ္စ ဒဿေတိ. ဩဂါဠှော ဟုတွာ ဓရတိ တိဋ္ဌတီတိ ဩဂဓံ. နနု နိဒါနောဂဓေ သတိ ‘‘ပဌမေန ဥဒ္ဒေသေနာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ကသ္မာ ‘‘ဒုတိယေန ဥဒ္ဒေသေနာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘နိဒါနောဂဓ’’န္တိ. နိဒါနပရိယာပန္နမ္ပိ သမာနန္တိ နိဒါနပရိယာပန္နံ သမာနမ္ပီတိ ယောဇနာ. ပိသဒ္ဒေါ ဂရဟတ္ထော၊ ပဂေဝ ဒုတိယေ ဥဒ္ဒေသေ ပရိယာပန္နေတိ ဒဿေတိ. ‘‘သီလဝိပတ္တိအာဒီန’’န္တိ ဝစနံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ပဌမာ ဟီ’’တိအာဒိ.

ဒွင်္ဂိကေနာတိ ကာယစိတ္တသင်္ခါတေန ဒွင်္ဂိကေန. နနု ‘‘ဧကေန သမုဋ္ဌာနေနာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ကာယတောယေဝါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ အထ ကသ္မာ ‘‘ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတီ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဧတ္ထ ဟီ’’တိအာဒိ. ဧတ္ထာတိ ‘‘ဧကေန သမုဋ္ဌာနေနာ’’တိ ဝစနေ. စိတ္တန္တိ သေဝနစိတ္တံ. အာပန္နောသီတိ တွံ အာပန္နော အသီတိ ယောဇနာ. အာမ အာပန္နောမှီတိ အာမ အဟံ အာပန္နော အမှီတိ ယောဇနာ. တာဝဒေဝါတိ တသ္မိံ ပဋိဇာနက္ခဏေယေဝ. တံ ပုဂ္ဂလန္တိ ပါရာဇိကမာပန္နံ တံ ပုဂ္ဂလံ. တပ္ပစ္စယာတိ တဿ ပါရာဇိကမာပန္နဿ ကာရဏာ. ‘‘န ကတမေန သမထေန သမ္မတီ’’တိ ယံ ပန ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. တန္တိ ဝစနံ၊ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

ဝုတ္တမာတိကာ ပညတ္တီတိ ဝုတ္တမာတိကာသင်္ခါတာ ပညတ္တိ ဝိနယော နာမာတိ ယောဇနာ. မာတိကာ ဟိ ယသ္မာ ပညပီယတိ သင်္ခေပေန ဌပီယတိ၊ ပကာရံ ဇာနာပေတိ ဝါ၊ တသ္မာ ပညတ္တီတိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ပဒဘာဇနံ ဝုစ္စတီ’’တိ ဣမိနာ ဝိတ္ထာရေန ဘာဇိယတိ ဧတာယာတိ ဝိဘတ္တီတိ ဒဿေတိ. ဝီတိက္ကမောတိ ကာယဝါစာဝီတိက္ကမော. သော ဟိ န သံဝရတိ ကာယဝါစံ န ပိဒဟတီတိ အသံဝရောတိ ဝုစ္စတိ. ယေသံ ဝတ္တတီတိ ဧတ္ထ ဝတ္တတိကိရိယာယ ကတ္တာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိနယပိဋကဉ္စ အဋ္ဌကထာ စာ’’တိ. ပဂုဏာတိ ဝါစုဂ္ဂတာ. တေတိ တေ ပုဂ္ဂလာ၊ ဓာရေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ဧတဿာတိ ပဌမပါရာဇိကဿ. ကေနာဘတန္တိ ဧတ္ထ ဘရဓာတုယာ ဓာရဏပေါသနတ္ထေသု (ပါဏိနီ ၁၀၈ ဓာတုပါဌေ) ဓာရဏတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကေန အာနီတ’’န္တိ. ‘‘ပရမ္ပရာယ အာနီတ’’န္တိ ဣမိနာ ပရမ္ပရာဘတန္တိ ပဒဿ တတိယာသမာသံ ဒဿေတိ. အထဝါ ‘‘ကေနာဘတ’’န္တိ ပုစ္ဆာယ အနုရူပံ ယကာရလောပဝသေန ဝါကျန္တိ ဒဿေတိ.

၃. ဥပါလိ ဒါသကော စေဝါတိအာဒိကာ ဂါထာယော ကိမတ္ထံ ကေဟိ ဌပိတာတိ အာဟ ‘‘ဣဒါနီ’’တိအာဒိ. တန္တိ ပရံ ပရံ. တတ္ထာတိ တာသု ဂါထာသု. ယန္တိ ဝစနံ. ဣမိနာ နယေနာတိ ပဌမပါရာဇိကဿ ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနေ ဝုတ္တေန ဣမိနာ နယေန.

ဣတိ မဟာဝိဘင်္ဂေ ပညတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ကတာပတ္တိဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၅၇. ဣတောတိ ပညတ္တိဝါရတော၊ ပရံ ဝုတ္တာ သတ္တ ဝါရာ ဥတ္တာနတ္ထာ ဧဝါတိ ယောဇနာ. ကတာပတ္တိဝါရောတိ ‘‘ကတာပတ္တီ’’တိ ပဒေန လက္ခိတော ဝါရော. ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ. တဒနန္တရောတိ တေသံ သတ္တန္နံ ဝါရာနံ အနန္တရေ ဝုတ္တော. သမုစ္စယဝါရောတိ သံ ဧကတော အာပတ္တိဝိပတ္တိအာဒယော ဥစိယန္တိ သမ္ပိဏ္ဍိယန္တိ ဧတ္ထာတိ သမုစ္စယော၊ သောယေဝ ဝါရော သမုစ္စယဝါရော.

၁၈၈. တတောတိ တေဟိ အဋ္ဌဟိ ဝါရေဟိ၊ ပရံ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော. ပစ္စယဝသေန ဝုတ္တော ဧကော ပညတ္တိဝါရောတိ ယောဇနာ. ပစ္စယဝသေနာတိ ပစ္စယသဒ္ဒဿ ဝသေန. တဿာတိ ပစ္စယဿ. တေပီတိ အဋ္ဌ ဝါရာပိ. ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ. တတောတိ မဟာဝိဘင်္ဂတော၊ ပရံ အာဂတာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ ဣမေ ဒွတ္တိံသ ဝါရာတိ ယောဇနာ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ဧတ္ထာတိ ဒွတ္တိံသဝါရေသု.

သမုဋ္ဌာနသီသဝဏ္ဏနာ

၂၅၇. တဒနန္တရာယာတိ တေသံ ဒွတ္တိံသဝါရာနံ အနန္တရံ ဝုတ္တာယ သမုဋ္ဌာနကထာယ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. အနတ္တာ ဣတိ နိစ္ဆိတာတိ အနတ္တာတွေဝ ဝိနိစ္ဆိတာ. ဣမိနာ အနတ္တာ ဣတိ နိစ္ဆယာတိ ဧတ္ထ စိဓာတုယာ ဝိနိစ္ဆယတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘အနိစ္စာကာရာဒီဟီ’’တိ ဣမိနာ သဘာဂဓမ္မာနန္တိ ဧတ္ထ အနိစ္စာကာရာဒီဟိ သမာနော ဘာဂေါ ဧတေသန္တိ သဘာဂါ၊ တေယေဝ ဓမ္မာ သဘာဂဓမ္မာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. နာမမတ္တမ္ပီတိ အနိစ္စာဒိနာမမတ္တမ္ပိ. ပိသဒ္ဒေန ပဂေဝ နာမိကော အနိစ္စာဒိသဘာဝေါတိ ဒဿေတိ. န ပညာယတီတိ န ခါယတိ. ဣမိနာ န နာယတီတိ ဧတ္ထ ဉာဓာတုယာ ခါယနတ္ထံ ဒဿေတိ. ဒုက္ခဟာနိန္တိ ဧတ္ထ ဒုက္ခံ ဇဟာတီတိ ဒုက္ခဟာနီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒုက္ခဃာတန’’န္တိ. ဒုက္ခံ ဟနတီတိ ဒုက္ခဃာတနော၊ သဒ္ဓမ္မော၊ တံ. ‘‘ခန္ဓကာ ယာ စ မာတိကာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ သုခုစ္စာရဏတ္ထာယ ရဿဝသေန ပါဌော အတ္ထီတိ အာဟ ‘‘ခန္ဓကာ ယ စ မာတိကာ’’တိ. သမုဋ္ဌာနံ နိယတောကတန္တိ (သံ. နိ. ၁.၂၁၆) ဧတ္ထ ‘‘သမုဋ္ဌာနံ နိယတကတ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ပရောသဟဿ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ ဩကာရာဂမဝသေန ‘‘သမုဋ္ဌာနနိယတောကတ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘သမုဋ္ဌာနံ နိယတကတ’’န္တိ. ဧတေနာတိ ‘‘သမုဋ္ဌာနံ နိယတောကတ’’န္တိ ပါဌေန. ပစ္စေတဗ္ဗောတိ ပတိ ဧတဗ္ဗော၊ ပဋိမုခံ ဉာတဗ္ဗောတိ အတ္ထော. အညေဟီတိ တီဟိ သိက္ခာပဒေဟိ အညေဟိ သိက္ခာပဒေဟိ.

တတ္ထာတိ သမ္ဘေဒနိဒါနဝစနေသု. သမ္ဘေဒဝစနေန ပစ္စေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဟီတိ သစ္စံ. တာနိ တီဏိ သိက္ခာပဒါနိ ဌပေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ပညတ္တိဒေသသင်္ခါတန္တိ ပညတ္တိဋ္ဌာနဘူတဒေသသင်္ခါတံ. ‘‘ဣမာနိ တီဏီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဒိဿန္တီ’’တိ ကိရိယာယ ကတ္တာရံ ဒဿေတိ. ‘‘ပညာယန္တီ’’တိ ဣမိနာ ဒိသဓာတုယာ ခါယနတ္ထံ ဒဿေတိ. တတ္ထာတိ သမုဋ္ဌာနနိယမသမ္ဘေဒနိဒါနသင်္ခါတေသု တီသု၊ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ. ဣတရံ ပနာတိ သမုဋ္ဌာနနိယမသမ္ဘေဒေဟိ အညံ ပန.

အာဠဝီတိ အာဠဝိယံ. သက္ကေသု ဘဂ္ဂေသု စာတိ ဧတ္ထ ဇနပဒနာမတ္တာ ဗဟုဝစနဝသေန ဝုတ္တံ.

ဒွီသု ဝိဘင်္ဂေသု ပညတ္တံ ယံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသန္တီတိ ယောဇနာ. ‘‘ဝိဘင်္ဂေသူ’’တိ ဣမိနာ ဝိဘင်္ဂေတိ ဧတ္ထ သုကာရလောပေါတိ ဒဿေတိ. တဿာတိ သိက္ခာပဒဿ. ယထာဉာယန္တိ ယုတ္တိယာ အနုရူပံ. တန္တိ သမုဋ္ဌာနံ. မေ သုဏာထာတိ မမ သန္တိကာ သုဏာထ. ဣတီတိ အယမတ္ထော.

ကထိနန္တိ ပဌမကထိနသမုဋ္ဌာနံ. အနနုညာတာယ သဒ္ဓိန္တိ အနနုညာတသမုဋ္ဌာနေန သဒ္ဓိံ. သဒိသာ ဣဓ ဒိဿရေတိ ဧတ္ထ ဣဓသဒ္ဒေါ အတ္ထပကရဏဝသေန ဥဘတောဝိဘင်္ဂဝိသယောတိ အာဟ ‘‘ဣဓ ဥဘတောဝိဘင်္ဂေ’’တိ. ‘‘သဒိသာနီ’’တိ ဣမိနာ သဒိသာတိ ဧတ္ထ နိကာရဿာကာရာဒေသော ဒဿိတော. ‘‘ဒိဿန္တီ’’တိ ဣမိနာ ဒိဿရေတိ ဧတ္ထ အန္တိသဒ္ဒဿ ရေကာရော (နိရုတ္တိဒီပနိယံ ၅၇၀ သုတေ) ဒဿိတော.

သမုဋ္ဌာနသီသော

ပဌမပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၅၈. ကိမတ္ထံ ‘‘မေထုနံ သုက္ကသံသဂ္ဂေါ’’တိအာဒိဝစနံ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဣဒါနီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တတ္ထာတိ ‘‘မေထုနံ သုက္ကသံသဂ္ဂေါ’’တိအာဒိဝစနေ. သမုဋ္ဌာနသီသန္တိ သမုဋ္ဌာနာနံ၊ သမုဋ္ဌာနေသု ဝါ သီသံ. သေသာနီတိ ပဌမပါရာဇိကတော သေသာနိ ပဉ္စသတ္တတိ သိက္ခာပဒါနိ. တေနာတိ ပဌမပါရာဇိကေန. ‘‘သုက္ကသံသဂ္ဂေါ’’တိအာဒိဝစနံ သံဝဏ္ဏေန္တော အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တတ္ထာတိ ‘‘သုက္ကသံသဂ္ဂေါ’’တိအာဒိဝစနေ.

ခုဒ္ဒကဝဏ္ဏနာဝသာနေတိ ခုဒ္ဒကဋ္ဌကထာယ အဝသာနေ.

လိင်္ဂဝိပရိယာယောတိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော. ကာယမာနသိကာ ကတာတိ ဧတ္ထ ကာယမာနသေသု ပဝတ္တာ ကာယမာနသိကာတိ ဝုတ္တေ သမုဋ္ဌာနာတိ အာဟ ‘‘ကာယစိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ကတာ’’တိ.

ဒုတိယပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၅၉. ဣဒံ သမုဋ္ဌာနံ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အဒိန္နာဒါန’’န္တိ ဣမိနာ အဒိန္နန္တိ ဧတ္ထ သမုဒါယနာမေ ဧကဒေသဝေါဟာရောတိ ဒဿေတိ. သေသာနီတိ ဒုတိယပါရာဇိကတော သေသာနိ ဧကူနသတ္တတိ သိက္ခာပဒါနိ. တေနာတိ ဒုတိယပါရာဇိကေန. တတ္ထာတိ ‘‘ဝိဂ္ဂဟုတ္တရီ’’တိအာဒိဝစနေ. ဝိဂ္ဂဟုတ္တရီတိအာဒိပဒါနံ ဗျဉ္ဇနေ အာဒရမကတွာ အတ္ထမေဝ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘မနုဿဝိဂ္ဂဟဥတ္တရိမနုဿဓမ္မသိက္ခာပဒါနီ’’တိ. အနိယတာ ဒုတိယိကာတိ အာပတ္တိံ အပေက္ခိတွာ ပါဠိယံ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တံ၊ အဋ္ဌကထာယံ ပန သိက္ခာပဒံ အပေက္ခိတွာ နပုံသကလိင်္ဂဝသေန ဒုတိယန္တိ ဝုတ္တံ.

သမုဋ္ဌာနာ တိကာ ကတာတိ ဧတ္ထ ‘‘တိကသမုဋ္ဌာနာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ပဒဝိပရိယာယဝသေန ကကာရဿ ဒီဃဝသေန သမုဋ္ဌာနာ တိကာတိ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တိကသမုဋ္ဌာနာ ကတာ’’တိ.

သဉ္စရိတ္တသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၀. ‘‘သဉ္စရီ’’တိ ဣဒံ တာဝ သဉ္စရိတ္တံ နာမ ဧကသမုဋ္ဌာနသီသံ၊ သေသာနိ တေန သဒိသာနိ.

ဝိဘင်္ဂေ အာဂတေန ‘‘ရိဉ္စန္တီ’’တိ (ပါရာ. ၅၇၆) ပဒေန ဧဠကလောမဓောဝါပနသိက္ခာပဒံ ဥပလက္ခိတွာ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဝိဘင်္ဂေ ရိဉ္စန္တိ ဥဒ္ဒေသန္တိ အာဂတ’’န္တိ.

‘‘ယာဝ ဒွါရကောသာ အဂ္ဂဠဋ္ဌပနာယ’’ ဣတိ (ပါစိ. ၁၃၅-၁၃၆) စ ‘‘အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ စီဝရံ ဒဒေယျ’’ဣတိ (ပါစိ. ၁၆၉) စ ‘‘စီဝရံ သိဗ္ဗေယျ’’ဣတိ (ပါစိ. ၁၇၆-၁၇၇) စ ဝုတ္တသိက္ခာပဒတ္တယန္တိ ယောဇနာ.

‘‘သမဏစီဝရေန စာ’’တိ ဧဝံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘သမဏစီဝရံ ဒဒေယျာ’’တိ ဣဒံ (ပါစိ. ၉၁၇) ဝစနံ သန္ဓာယာတိ သမ္ဗန္ဓော.

သမနုဘာသနာသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၁. ဘေဒန္တိ ဣဒံ သမနုဘာသနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ၊ သေသာနိ တေန သဒိသာနိ.

ကထိနသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၂. ဥဗ္ဘတန္တိ ဣဒံ ကထိနသမုဋ္ဌာနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ၊ သေသာနိ တေန သဒိသာနိ.

အာဝသထေန သဒ္ဓိန္တိ အာဝသထသဒ္ဒေန သဒ္ဓိံ.

ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၃. ‘‘ဧဠကလောမာ’’တိ ဣဒံ ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ. ဣတောတိ ယထာဝုတ္တတော. ပါဠိန္တိ မာတိကာပါဠိံ. ဝိရဇ္ဈိတွာတိ ပုဗ္ဗာပရတော ဝိရာဓေတွာ. ယထာတိ ယေနာကာရေန. ပနသဒ္ဒေါ အနုဂ္ဂဟတ္ထော. ကိဉ္စာပိ လိခန္တိ၊ ပန တထာပီတိ ယောဇနာ. ဧဝန္တိ တထာကာရေန. အတ္ထာနုက္ကမောတိ အတ္ထဿ အနုက္ကမော.

‘‘အဘိက္ခုကာဝါ သေန စာ’’တိ ဧတံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အဘိက္ခုကေ အာဝါသေ ဝဿံ ဝသေယျာ’’တိ (ပါစိ. ၁၀၄၇) ဣဒံ ဝစနံ သန္ဓာယာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဘိက္ခုနီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တာနီတိ သမ္ဗန္ဓော. အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘သိက္ခမာနာ စ သာမဏေရီ ဂိဟိနိယာ’’တိ ပါဌံ သင်္ဂဏှာတိ.

ပဒသောဓမ္မသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၄. ပဒန္တိ ဣဒံ ပဒသောဓမ္မသမုဋ္ဌာနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ၊ သေသာနိ တေန သဒိသာနိ. ‘‘တထာ အတ္ထင်္ဂတေန စာ’’တိ ဧတံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ ဩဝဒေယျာ’’တိ (ပါစိ. ၁၅၄-၁၅၅) ဣဒံ ဝစနံ သန္ဓာယာတိ သမ္ဗန္ဓော. အနောကာသော စ။ပေ။ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ (ပါစိ. ၁၂၁၉-၁၂၂၁) ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော.

အဒ္ဓါနသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၅. အဒ္ဓါနန္တိ ဣဒံ အဒ္ဓါနသမုဋ္ဌာနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ၊ သေသာနိ တေန သဒိသာနိ.

ထေယျသတ္ထသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၆. ထေယျသတ္ထန္တိ ဣဒံ ထေယျသတ္ထသမုဋ္ဌာနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ၊ သေသာနိ တေန သဒိသာနိ. ‘‘ဗျူဟေန သတ္တမာ’’တိ ဣဒံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. တဒနန္တရမေဝါတိ တဿ သိက္ခာပဒဿ အနန္တရမေဝ၊ ‘‘အာဂတ’’ဣတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဓမ္မဒေသနာသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၇. ဓမ္မဒေသနာသမုဋ္ဌာနေ သမုဋ္ဌာနသီသံ နတ္ထိ၊ သဗ္ဗာနိ ဧကဒသ သိက္ခာပဒါနိ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ဓမ္မဒေသနာသမုဋ္ဌာနာနီတိ ဝုတ္တာနိ. ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ. တေသန္တိ တေသံ သိက္ခာပဒါနံ. သမ္ဘိန္နသမုဋ္ဌာနန္တိ သံသဂ္ဂသမုဋ္ဌာနံ. တိဝိဓန္တိ ဘူတာရောစနစောရိဝုဋ္ဌာပနအနနုညာတသမုဋ္ဌာနဝသေန တိပ္ပကာရံ. တန္တိ နိယတသမုဋ္ဌာနံ၊ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပုန တန္တိ နိယတသမုဋ္ဌာနံ၊ ဒဿေတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပုန တန္တိ ဝစနံ. နေတ္တိဓမ္မာနုလောမိကန္တိ ဧတ္ထ ကာယဝါစံ နေတိ ဝိနေတီတိ နေတ္တိ၊ ကာယဝါစံ နေတိ ဝိနေတိ ဧတ္ထ၊ ဧတာယာတိ ဝါ နေတ္တိ. ဓမ္မောတိ ပါဠိ. သာ ဟိ ယသ္မာ အတ္ထံ ဓာရေတိ၊ တသ္မာ ဓမ္မောတိ ဝုစ္စတိ. နေတ္တိယေဝ ဓမ္မော နေတ္တိဓမ္မော၊ တဿ အနုလောမိကံ နေတ္တိဓမ္မာနုလောမိကံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဝိနယပါဠိဓမ္မဿ အနုလောမ’’န္တိ.

ဣတိ သမုဋ္ဌာနသီသဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

အန္တရပေယျာလ ကတိပုစ္ဆာဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၇၁. ဣဒါနိ ဝုတ္တောတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဣဒါနီ’’တိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓတ္တာ ဝုတ္တောတိ ဧတ္ထ တပစ္စယော ပစ္စုပ္ပန္နကာလိကောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

တတ္ထာတိ မာတိကာယံ၊ ပုစ္ဆာသု ဝါ. အာဂတာပတ္တိပုစ္ဆာတိ အာဂတာပတ္တိယာ ပုစ္ဆာ. ဟီတိ ဝိသေသဇောတကော၊ ဟိ ဝိသေသံ ဝက္ခာမီတိ အတ္ထော. ဧတ္ထာတိ ‘‘ကတိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ’’တိ ဒုတိယပဒေ. ‘‘ရာသိဝသေနာ’’တိ ဣမိနာ ခန္ဓသဒ္ဒဿ ရာသတ္ထံ ဒဿေတိ. ဝိနီတဝတ္ထူနီတိ ဧတ္ထ ဝိနီတသဒ္ဒေါ ဝိနယပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဝိနယပုစ္ဆာ’’တိ. နနု ဝိနီတဝိနယသဒ္ဒါနံ သဒ္ဒတော နာနတ္တာ အတ္ထတောပိ နာနံ၊ ကသ္မာ ပန ‘‘ဝိနယပုစ္ဆာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဝိနီတံ။ပေ။ ဧက’’န္တိ. ဣဒန္တိ ပဒတ္တယံ. အတ္ထတော ဧကန္တိ အတ္ထတောယေဝ ဧကံ၊ န သဒ္ဒတော. ဝိနီတဝတ္ထူနီတိ အာပတ္တိဝိနယကာရဏတ္တာ ဝိနီတဝတ္ထူနိ. ယေသူတိ အဂါရဝေသု. သတီတိ သန္တေသု. ဧတ္ထ စ ယေသု သတိ အာပတ္တိယော န ဟောန္တိ၊ အသတိ ဟောန္တီတိ ဝါကျမ္ပိ အဝုတ္တသိဒ္ဓိနယေန ဂဟေတဗ္ဗံ. ယေသူတိ ဂါရဝေသု. တေတိ အဂါရဝဂါရဝေ. ယသ္မာ ပန နတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိပတ္တိဘာဝပုစ္ဆာတိ ဝိပတ္တိဘာဝဿ ပုစ္ဆာ. ပုစ္ဆိယတိ ဣမာယာတိ ပုစ္ဆာ. ဝိဝါဒမူလာနိ အနုဝါဒမူလာနီတိ ဣမာ ပုစ္ဆာယော မူလပုစ္ဆာတိ သမ္ဗန္ဓော. ပေါတ္ထကေသု ‘‘ဣမာနီ’’တိ နိကာရေန သဟ ပါဌော အတ္ထိ၊ သော အပါဌောယေဝ. မူလပုစ္ဆာတိ ပုစ္ဆိယန္တိ ဣမာဟီတိ ပုစ္ဆာ၊ မူလာနံ ပုစ္ဆာ မူလပုစ္ဆာ. ‘‘အဓိကရဏ’’န္တိအာဒီသု ‘‘ဝုတ္တံ’’ ဣတိ သမ္ဗန္ဓော. တေသံယေဝါတိ အဓိကရဏာနံယေဝ. အယမေတ္ထ မာတိကာ.

နိဒ္ဒေသေ မာတိကာယာတိ ပါတိမောက္ခေ. ဝိဘင်္ဂေတိ ပဒဘာဇနိယံ၊ အာဂတဝသေန ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ. အယမေတ္ထ နိဒ္ဒေသော.

ပဋိနိဒ္ဒေသေ အာရတီတိအာဒိပဒါနံ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာရကာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ‘‘အာရကာ’’တိ ဣမိနာ အာရတီတိ ဧတ္ထ အာဥပသဂ္ဂဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ဧတေဟီတိ အာပတ္တိက္ခန္ဓေဟိ၊ အာရကာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ရမတီ’’တိ ဣမိနာ တိပစ္စယော ကတွတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ရတီတိ ရမနံ. ဣမိနာ တိပစ္စယော ဘာဝတ္ထေပိ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ဝိနာတိ ဧတေဟိ အာပတ္တိက္ခန္ဓေဟိ ဝိနာ. ဣမိနာ ဝိရတီတိ ဧတ္ထ ဝိတျူပသဂ္ဂဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ပစ္စေကန္တိ ပတိ ဧကံ၊ ပဋိသဒ္ဒေါ ဝိစ္ဆတ္ထဇောတကော၊ ဝိသုံ ဝိသုန္တိ အတ္ထော. ဣမိနာ ပဋိဝိရတီတိ ဧတ္ထ ပဋိတျူပသဂ္ဂဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ဝိရတိ ပဋိဝိရတီတိ ဧတ္ထာပိ တိပစ္စယော ဘာဝတ္ထေပိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝေရန္တိ အနတ္ထကရတ္တာ ဝိရမိတဗ္ဗန္တိ ဝိရံ၊ တဒေဝ ဝေရံ၊ ရာဂါဒိအကုသလဓမ္မာ. တေ ဟိ ဝေရဟေတုတ္တာ ဝေရန္တိ ဝုစ္စန္တိ. ဧတာယာတိ ဝိရတိယာ. ဣမိနာ အကိရိယာတိ ဧတ္ထ ရိရိယပစ္စယော ကရဏတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ယံ အာပတ္တိက္ခန္ဓကရဏန္တိ ယောဇနာ. တဿာတိ အာပတ္တိက္ခန္ဓကရဏဿ. ပဋိပက္ခတောတိ ဝိရုဒ္ဓဘာဝတော. ဣမိနာ အကရဏန္တိ ဧတ္ထ အကာရော ဝိရုဒ္ဓတ္ထောတိ ဒဿေတိ. အာပတ္တိက္ခန္ဓအဇ္ဈာပတ္တိယာတိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ အတိက္ကမိတွာ အာပဇ္ဇနဿ. ‘‘ဝေလနတော’’တိ ဣမိနာ ဝေလတီတိ ဝေလာ၊ ဝေလနံ ဝါ ဝေလာတိ ဝစနတ္ထေ ဒဿေတိ. နိယျာနန္တိ မဂ္ဂံ. မဂ္ဂေါ ဟိ နိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏကရဏဝသေန ယာတိ ဂစ္ဆတီတိ နိယျာနန္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဗန္ဓတီ’’တိ ဣမိနာ သိဓာတုယာ ဗန္ဓနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘နိဝါရေတီ’’တိ ဣမိနာ ဗန္ဓဓာတုယာ အဓိပ္ပါယတ္ထံ. ဧတန္တိ ‘‘သေတူ’’တိ နာမံ. တံ သေတုန္တိ အာပတ္တိက္ခန္ဓသင်္ခါတံ တံ သေတုံ. ဧတ္ထ ကေသုစိ ပေါတ္ထကေသု ‘‘သော သေတူ’’တိ စ ‘‘ဧတာယ ပညတ္တိယာ’’တိ စ ပါဌော အတ္ထိ၊ သော အပါဌောယေဝ.

ဗုဒ္ဓေ အဂါရဝါဒီသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ယောတိ ယော ကောစိ၊ န ဂစ္ဆတီတိအာဒီသု သမ္ဗန္ဓော. ဓရမာနေတိ တိဋ္ဌမာနေ၊ သံဝိဇ္ဇမာနေတိ အတ္ထော. ဥပဋ္ဌာနန္တိ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌာနံ၊ ဥပဋ္ဌာနတ္ထံ ဝါ. ဧတဿာတိ ယဿ ကဿစိ ဂဟဋ္ဌဿ ဝါ ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ. ဓမ္မဿဝနန္တိ ဓမ္မဿဝနဋ္ဌာနံ၊ ဓမ္မဿဝနတ္ထံ ဝါ. ဓမ္မဿဝနဂ္ဂန္တိ ဓမ္မဿဝနံ ဂဏှန္တိ ဧတ္ထာတိ ဓမ္မဿဝနဂ္ဂေါ၊ ဓမ္မသဝနမဏ္ဍပေါ. အထ ဝါ ဓမ္မဿဝနံ ဂဏှာတီတိ ဓမ္မဿဝနဂ္ဂေါ၊ ဓမ္မဿဝနဋ္ဌာနေ သမာဂမဇနော၊ တံ ဓမ္မဿဝနဂ္ဂံ. စိတ္တီကာရန္တိ အပစာယနာကာရံ. ဝိက္ခိတ္တော ဝါ အနာဒရော ဝါ ဟုတွာ နိသီဒတီတိ ယောဇနာ. ကာယပါဂဗ္ဗိယန္တိ ဘုသံ ဂရတိ အညေ ပီဠေတိ အနေနာတိ ပဂဗ္ဗော၊ အတိမာနော၊ ဩဋ္ဌဇော တတိယက္ခရော. ပဂဗ္ဗဿ ဘာဝေါ ပါဂဗ္ဗိယံ၊ ကာယေန ပါဂဗ္ဗိယံ ကာယပါဂဗ္ဗိယံ (ဝဇိရ. ဋီ. ပရိဝါရ ၂၇၁၊ သာရတ္ထ. ဋီ. ပရိဝါရ ၃.၂၇၁၊ ဝိ. ဝိ. ဋီ. ပရိဝါရ ၂.၂၇၁ သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၂.၁၄၆၊ အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၆.၈၂-၈၄၊ သု. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၄၄)၊ ကာယာနာစာရံ. တိဿော သိက္ခာတိ အဓိသီလသိက္ခာဒိကာ တိဿော သိက္ခာ. ပမဇ္ဇနံ ပမာဒေါ၊ သတိဝိပ္ပဝါသောတိ အာဟ ‘‘ပမာဒေ စ သတိဝိပ္ပဝါသေ’’တိ. အာမိသပဋိသန္ဓာရန္တိ အာမိသေန အတ္တနော၊ ပရေသဉ္စ အန္တရဿ ပဋိသန္ဒဟနံ အာမိသပဋိသန္ဓာရော၊ တထာ ဓမ္မပဋိသန္ဓာရော.

၂၇၂. သတ္ထရိပိ အဂါရဝေါတိအာဒီနံ အတ္ထောတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အနီစဝုတ္တီ’’တိအာဒိနာ အပ္ပတိဿောတိ ပဒဿ အဓိပ္ပါယတ္ထံ ဒဿေတိ၊ သဒ္ဒတ္ထော ပနေဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ပဋိမုခံ အာဒရေန သတ္ထုဝစနံ အသုဏန္တော အပ္ပတိဿော နာမာတိ. အဇ္ဈတ္တံ ဝါတိ ဧတ္ထ နိယကဇ္ဈတ္တာဒီသု စတူသု နိယကဇ္ဈတ္တဘာဝဉ္စ သတ္တမီဝိဘတ္တိယာ အမာဒေသဘာဝဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အတ္တနော သန္တာနေ ဝါ’’တိ. ‘‘အတ္တနော ပက္ခေ ဝါ’’တိ ဣမိနာ အတ္တနော စိတ္တသန္တာနေတိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပတိ. တတြ တုမှေတိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တသ္မိံ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါဘေဒေ’’တိ. သပရသန္တာနေတိ အတ္တပရသန္တာနေ. ပဟာနာယာတိ ဧတ္ထ ဟာဓာတုယာ ကရဏဉ္စ အာယသဒ္ဒဿ တဒတ္ထဘာဝဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မေတ္တာဘာဝနာဒီဟိ နယေဟိ ပဟာနတ္ထ’’န္တိ. မေတ္တာဘာဝနာဒီဟီတိအာဒိသဒ္ဒေန ကရုဏာဘာဝနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. တန္တိ ဝိဝါဒမူလံ. ‘‘အပ္ပဝတ္တိဘာဝါယာ’’တိ ဣမိနာ အနဝဿဝါယာတိ ဧတ္ထ အဝပုဗ္ဗ သုဓာတုယာ ပဝတ္တနတ္ထံ ဒဿေတိ.

သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီတိ ဧတ္ထ သဿ အတ္တနော ဣဒံ သံ၊ သံ ဒိဋ္ဌိံ ပရတော အာမသတီတိ သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သကမေဝ ဒိဋ္ဌိံ ပရာမသတီ’’တိ. ‘‘ယ’’န္တိအာဒိနာ ပရာမသနာကာရံ ဒဿေတိ. အာဓာနဂ္ဂါဟီတိ ဧတ္ထ အာဘုသော ဌိယတေ အာဓာနန္တိ ဝစနတ္ထေန အာဓာနသဒ္ဒေါ ဒဠှပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဒဠှဂ္ဂါဟီ’’တိ. ဒဠှံ ဂဏှာတီတိ ဒဠှဂ္ဂါဟီ.

၂၇၃. အနုဝါဒမူလနိဒ္ဒေသော ကိဉ္စာပိ သမာနောတိ ယောဇနာ. အထ ခေါတိ တထာ သမာနောပိ၊ အယမေတ္ထ ဝိသေသောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိဝဒန္တာနံ ပုဂ္ဂလာနန္တိ ယောဇနာ. တထာ ဝိဝဒန္တာတိ တေနာကာရေန ဝိဝဒန္တာ၊ အနုဝဒန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘အသုကံ နာမ ဝိပတ္တိံ အာပန္နော’’တိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ အာပတ္တိယာ သလ္လက္ခေတွာ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပါရာဇိကံ အာပန္နောသီ’’တိအာဒိ. ဧတ္ထာတိ အနုဝါဒမူလေ. ဝိသေသောတိ ဝိဝါဒမူလတော ဝိသေသော. ဝိဝဒန္တာနံ ကောဓူပနာဟာဒီနိ ဝိဝါဒမူလာနိ၊ အနုဝဒန္တာနံ အနုဝါဒမူလာနီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

၂၇၄. မေတ္တံ ကာယကမ္မံ နာမာတိ ဧတ္ထ မေတ္တာ ဧတဿတ္ထီတိ မေတ္တံ၊ ကာယကမ္မံ၊ မေတ္တစိတ္တသဟဂတံ ကာယကမ္မန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘မေတ္တစိတ္တေန ကတံ ကာယကမ္မ’’န္တိ. သမ္မုခပရမ္မုခါနံ ဝိတ္ထာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု သမ္မုခပရမ္မုခေသု. ကာယကမ္မံ နာမာတိ မေတ္တံ ကာယကမ္မံ နာမ. ထေရာနံ ဒါနဣတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥဘယေဟိပီတိ နဝကတ္ထေရေဟိပိ. တေသူတိ နဝကတ္ထေရေသု. အဝမညန္တိ အဝမာနံ. အတ္တနော ဒုန္နိက္ခိတ္တာနံ ပဋိသာမနံ ဝိယ ပဋိသာမနန္တိ ယောဇနာ. ‘‘မေတ္တာကာယကမ္မသင်္ခါတော’’တိ ဣမိနာ အယမ္ပိ ဓမ္မောတိ ဧတ္ထ ဓမ္မသရူပံ ဒဿေတိ. ပိသဒ္ဒေါ ဥပရိ ဝက္ခမာနေ ဓမ္မေ အပေက္ခတိ. ‘‘သရိတဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ အနီယသဒ္ဒေါ ကမ္မဝါစကောတိ ဒဿေတိ. သတိဇနကောတိ သဗြဟ္မစာရီနံ သတိဇနကော. တဿ ပဒဿ အဓိပ္ပါယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယော န’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ ယောတိ ပုဂ္ဂလော. နန္တိ မေတ္တံ ကာယကမ္မံ. တံ ပုဂ္ဂလံ အနုဿရန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ယေသန္တိ သဗြဟ္မစာရီနံ. တေတိ သဗြဟ္မစာရိနော. ပသန္နစိတ္တာ ဟုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ပိယံ ကရောတီ’’တိ ဣမိနာ ပိယကရဏောတိ ပဒဿ ပိယံ ကရောတီတိ ပိယကရဏောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ဧသေဝ နယော ဂရုကရဏောတိ ဧတ္ထာပိ. ‘‘သင်္ဂဟေတဗ္ဗဘာဝါယာ’’တိ ဣမိနာ သင်္ဂဟာယာတိ ပဒဿ ဘာဝပ္ပဓာနကမ္မနိဒ္ဒေသဘာဝံ ဒဿေတိ. သင်္ဂဟေတဗ္ဗောတိ သင်္ဂဟော၊ တဒတ္ထာယ. တေဟီတိ သဗြဟ္မစာရီဟိ. ‘‘သမဂ္ဂဘာဝါယာ’’တိ ဣမိနာ သမဂ္ဂဿ ဘာဝေါ သာမဂ္ဂီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ.

ပဂ္ဂယှ ဝစနန္တိ ပဂ္ဂဟေတွာ ဝစနံ. ဝိဟာရေတိ အာဓာရေ ဘုမ္မံ၊ ထေရေ အသန္တေတိ ယောဇနာ. တန္တိ ထေရံ ကဒါ အာဂမိဿတိ နုခေါတိ ယောဇနာ. မမာယနဝစနန္တိ မမာယနာကာရေန ပဝတ္တံ ဝစနံ. မေတ္တာသိနေဟသိနိဒ္ဓါနီတိ မေတ္တာသင်္ခါတေန သိနေဟေန သိနေဟိတာနိ. နယနာနီတိ စက္ခူနိ. ‘‘အပ္ပါဗာဓော’’တိ ဣမိနာ အရောဂေါတိ ပဒဿေဝ အတ္ထံ ဒဿေတိ. နိစ္စာဗာဓေန ဝါ အရောဂေါ၊ အာဂန္တုကာဗာဓေန အပ္ပါဗာဓော၊ အဇ္ဈတ္တာဗာဓေန ဝါ အရောဂေါ၊ ဗဟိဒ္ဓါဗာဓေန အပ္ပါဗာဓော၊ ကာယာဗာဓေန ဝါ အရောဂေါ၊ စိတ္တာဗာဓေန အပ္ပါဗာဓော. သမန္နာဟရဏန္တိ ပုနပ္ပုနံ မနသိကရဏံ.

န ပုဂ္ဂလံ ပဋိဝိဘဇိတွာ ဘုဉ္ဇတီတိ ယောဇနာ. တဒတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ယော ဟီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယောတိ ပုဂ္ဂလော၊ ဘုဉ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဧတ္တကံ။ပေ။ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ ဣမိနာ အာမိသပဋိဝိဘတ္တဘောဂိဘာဝံ ဒဿေတိ. ‘‘ဧတ္တကံ ဝါ အသုကဿ စ။ပေ။ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ ဣမိနာ ပုဂ္ဂလပဋိဝိဘတ္တဘောဂိဘာဝံ ဒဿေတိ. အယန္တိ ပုဂ္ဂလော. အာဘတန္တိ ဂါမာဒိတော အာနီတံ. အဒါတုမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေန ဒါတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ. ဒါနဉှိ နာမ န ကဿစိ ဝါရိတံ. သဗ္ဗေသန္တိ ဒုဿီလသီလဝန္တာနံ. ဝုတ္တန္တိ အဋ္ဌကထာယံ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၁၄၁၊ မ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄၉၂၊ အ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၆.၁၁) ဝုတ္တံ. ဝိစေယျာတိ ဝိစိနိတွာ. ဒါတုမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေန အဝိစိနိတွာ သာမညတော ဒါတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. နနု ဧဝံ သတိ ပုဂ္ဂလဝိဘာဂေါ ကတော နာမ ဟောတိ၊ ကသ္မာ ဝိစေယျ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ. ဟီတိ ယသ္မာ. ဧတေတိ ဂိလာနာဒယော. ဣဒံ ပဒံ ဝိစိနိတွာတိ ပဒေ ကမ္မံ၊ ‘‘ဒေန္တေနာ’’တိ ပဒေ သမ္ပဒါနံ. ဟီတိ သစ္စံ. ဣတိ အယန္တိ ဣတိ မနသိကတွာ အယံ သာရဏီယဓမ္မပူရကော.

အခဏ္ဍာနီတိအာဒီသု ပဌမံ တာဝ ခဏ္ဍဆိဒ္ဒသဗလကမ္မာသာနိ ဒဿေတွာ တေသံ ပဋိပက္ခဝသေန အခဏ္ဍာဒီနိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယဿာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယဿာတိ ဘိက္ခုဿ၊ သိက္ခာပဒံ ဘိန္နန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သတ္တသု အာပတ္တိက္ခန္ဓေသူတိ အာဓာရေ ဘုမ္မံ၊ သိက္ခာပဒန္တိ သမ္ဗန္ဓော. အာပတ္တိဉှိ ပဋိစ္စ သိက္ခာပဒဿ ပညတ္တတ္တာ အာပတ္တိ တဿ ဝိသယော ဟောတိ. အာဒိမှိ ဝါ အန္တေ ဝါတိ သိက္ခာပဒါနံ အာဒိမှိ ဝါ အန္တေ ဝါ. ဝါသဒ္ဒေါ အနိယမဝိကပ္ပတ္ထော. သိက္ခာပဒေ ဘိန္နေ အာပတ္တိသမ္ဘဝတော ဝုတ္တံ ‘‘သိက္ခာပဒံ ဘိန္န’’န္တိ. ခဏ္ဍံ နာမာတိ ဆိန္နံ နာမ. ဝေမဇ္ဈေတိ သိက္ခာပဒါနံ ဝေမဇ္ဈေ. ဘိန္နန္တိ သိက္ခာပဒံ ဘိန္နံ. ဆိဒ္ဒံ နာမာတိ ဝိဝရံ နာမ. ဒွေ တီဏိ သိက္ခာပဒါနီတိ သမ္ဗန္ဓော. သဗလံ နာမာတိ စိတြံ နာမ. ဘိန္နာနီတိ သိက္ခာပဒါနိ ဘိန္နာနိ. ကမ္မာသံ နာမာတိ ဝိစိတြံ နာမ. ဧတ္ထ စ ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဧကေန ဝိသဘာဂဝဏ္ဏေန စိတြံ သဗလံ နာမ၊ နာနာဌာနေ နာနာဝဏ္ဏေန ဝိစိတြံ ကမ္မာသံ နာမာတိ အယမေတေသံ ဝိသေသော. ခဏ္ဍာဒီနံ ဝိပရိဝတ္တနဝသေန အခဏ္ဍာဒီနိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယဿ ပနာ’’တိအာဒိ. အဘိန္နာနိသီလာနီတိ အဘိန္နာနိ သိက္ခာပဒသီလာနိ. တာနိ ပနာတိ သီလာနိ ပန. ‘‘ဧတာနီ’’တိ ပဒံ ပဒါလင်္ကာရမတ္တံ. ဘုဇိဿဘာဝကရဏတောတိ တဏှာဒါသဗျတော မောစေတွာ ဘုဇိဿကရဏဘာဝတော. ဣမိနာ ‘‘ဘုဇိဿဘာဝကရဏာနီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဥတ္တရပဒလောပဝသေန ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေတိ. ဘုဇိဿာနီတိ ဝုစ္စန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝိညူဟီတိ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ သပ္ပုရိသေဟိ. ဥပစာရသမာဓိံ အပ္ပနာသမာဓိံ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါသဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော. ဥပစာရသမာဓိဉ္စ အပ္ပနာသမာဓိံ စာတိ ဟိ အတ္ထော. ‘‘သံဝတ္တယန္တီ’’တိ ဣမိနာ သမာဓိသံဝတ္တနိကာနီတိ ဧတ္ထ အနီယသဒ္ဒေါ ဗဟုလံ ကတ္တုဝါစကောတိ ဒဿေတိ. သီလသာမညဂတောတိ ဧတ္ထ သမာနဿ ဘာဝေါ သာမညံ၊ တံ ဂတောတိ သာမညဂတော၊ သီလေန သာမညဂတော သီလသာမညဂတော၊ ဟုတွာ ဝိဟရတီတိ ယောဇနာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သမာနဘာဝူပဂတသီလော ဝိဟရတီ’’တိ.

ယာယံ ဒိဋ္ဌီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဒိဋ္ဌီ’’တိ သာမညဂတဿာပိ သဒ္ဒဿ ‘‘အရိယာ’’တိ သဒ္ဒန္တရသန္နိဓာနေန ဝိသေသဝိသယတ္တာ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ အာဟ ‘‘မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ သမ္မာဒိဋ္ဌီ’’တိ. ‘‘မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ’’တိ ဣမိနာ လောကိယသမ္မာဒိဋ္ဌိံ ပဋိက္ခိပတိ. နိဒ္ဒေါသာတိ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ၊ ဥတ္တမတ္တာ ဝါ နိဒ္ဒေါသာ. ဣမိနာ အရိယသဒ္ဒေါ နိဒ္ဒေါသတ္ထဝါစကော အနိပ္ဖန္နပါဋိပဒိကောတိ ဒဿေတိ. နိယျာတီတိ နိဗ္ဗာနံ ယာတိ. ဣမိနာ အနီယသဒ္ဒေါ ဗဟုလံ ကတ္တုဝါစကောတိ ဒဿေတိ. ယော တထာကာရီ ဟောတိ၊ တက္ကရဿာတိ ယောဇနာ. တထာကာရီတိ တာယ မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ကာရီ ဟောတိ. ဣမိနာ တာယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ကရောတီတိ တက္ကရောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ဒုက္ခက္ခယာယာတိ ဧတ္ထ ခီယနံ ခယော၊ ဒုက္ခဿ ခယော ဒုက္ခက္ခယော၊ တဒတ္ထာယာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သဗ္ဗဒုက္ခဿ ခယတ္ထ’’န္တိ. သေသန္တိ ဝုတ္တဝစနတော သေသံ ဝစနံ.

ဣတိ ကတိပုစ္ဆာဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ခန္ဓကပုစ္ဆာဝါရော

ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာဝဏ္ဏနာ

၃၂၀. ဥပသမ္ပဒက္ခန္ဓကန္တိ မဟာခန္ဓကံ. ‘‘နိဒါနေန စ နိဒ္ဒေသေန စ သဒ္ဓိ’’န္တိ ဣမိနာ သဟ နိဒါနေနာတိ သနိဒါနံ၊ သဟ နိဒ္ဒေသေနာတိ သနိဒ္ဒေသန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ဧတ္ထ နိဒါနေနာတိ သိက္ခာပဒပညတ္တိဒေသသင်္ခါတေန နိဒါနေန. နိဒ္ဒေသေနာတိ ပုဂ္ဂလာဒိနိဒ္ဒေသေန. တတ္ထာတိ ဥပသမ္ပဒက္ခန္ဓကေ. သမုက္ကဋ္ဌပဒါနန္တိ ဧတ္ထ သမုက္ကဋ္ဌသဒ္ဒေါ ဥတ္တမပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဥတ္တမာနီ’’တိ. ပဒါနီတိ ‘‘န ဘိက္ခဝေ ဦနဝီသတိဝဿော ပုဂ္ဂလော ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော’’တိ (ပါစိ. ၄၀၂-၄၀၃၊ မဟာဝ. ၁၂၄) အာဒိနာ နယေန ဝုတ္တာနိ ပဒါနိ. ဣမေဟိ ပဒေဟိ ‘‘သမုက္ကဋ္ဌာနိ ပဒါနိ သမုက္ကဋ္ဌပဒါနီ’’တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ဣတီတိ အယမတ္ထော. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ‘‘သမုက္ကဋ္ဌပဒါနံ ကတိ အာပတ္တိယော’’တိ ပဒါနမေဝ သာမိဝသေန နိဒ္ဒေသော ကတော၊ နနု အာပတ္တိယော နာမ ပုဂ္ဂလာနညေဝ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘ယေန ယေန ဟီ’’တိအာဒိ. ဟီတိ ယသ္မာ. ယေန ယေန ပဒေန ပညတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော. သာ သာတိ အာပတ္တိ. ဒွေ အာပတ္တိယောတိ ဧတ္ထ ဒွိန္နံ အာပတ္တီနံ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပါစိတ္တိယံ၊ ဒုက္ကဋ’’န္တိ.

နဿန္တေတေတိ နဿန္တု ဧတေ. ဝိနဿန္တေတေတိ ဝိနဿန္တု ဧတေ ဘိက္ခူတိ အတ္ထော. တေဟီတိ ဘိက္ခူဟိ. ဝဒတောတိ ဝဒန္တာနံ. သေသေသု ဥပေါသထကရဏေသူတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဒုက္ကဋာပတ္တိယေဝါ’’တိ ဣမိနာ ဧကာ အာပတ္တီတိ ဧတ္ထ အတ္ထပကရဏာဒိဝသေန ဒုက္ကဋာပတ္တိယေဝါတိ ဒဿေတိ.

ပဝါရဏက္ခန္ဓကေပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဥပေါသထက္ခန္ဓကံ အပေက္ခတိ.

စမ္မသံယုတ္တေပီတိ စမ္မေန သံယုတ္တံ ကတွာ ဒေသိတေ ခန္ဓကေပိ၊ စမ္မက္ခန္ဓကေပီတိ အတ္ထော. ပိသဒ္ဒေါ ပဝါရဏက္ခန္ဓကံ အပေက္ခတိ. ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကေပီတိ ပိသဒ္ဒေါ စမ္မက္ခန္ဓကံ အပေက္ခတိ. သမန္တာတိ အင်္ဂဇာတဿ သမန္တတော.

တတ္ထာတိ ကထိနက္ခန္ဓကေ. စီဝရသံယုတ္တေတိ စီဝရက္ခန္ဓကေ.

စမ္ပေယျကေတိ စမ္ပေယျက္ခန္ဓကေ. သမုစ္စယက္ခန္ဓကေသုပီတိ ပိသဒ္ဒေါ စမ္ပေယျက္ခန္ဓကံ အပေက္ခတိ.

သမထက္ခန္ဓကေ ဣမာ ဒွေ အာပတ္တိယော ဟောန္တီတိ ယောဇနာ. ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ. ခုဒ္ဒကဝတ္ထုကေတိ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကေ. ဂရုဘဏ္ဍဝိဿဇ္ဇနေတိ ဂရုဘဏ္ဍဿ ဝိဿဇ္ဇနေ.

သံဃဘေဒေတိ သံဃဘေဒက္ခန္ဓကေ. ‘‘သမာစာရံ ပုစ္ဆိဿန္တိ ဝုတ္တေ ဝတ္တက္ခန္ဓကေ’’တိ ဣမိနာ သမာစာရသဒ္ဒေန ဝတ္တက္ခန္ဓကံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ. သာတိ ဒုက္ကဋာပတ္တိ. ‘‘တထာ’’တိ ပဒေန ‘‘ဧကာ ဒုက္ကဋာပတ္တိယေဝါ’’တိ ပဒံ အတိဒိသတိ. ‘‘ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနေ’’တိ ဣမိနာ ပါဠိယံ ဌပနံ ပုစ္ဆိဿန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ပါတိမောက္ခ’’န္တိအာဒိပဒဿ လောပံ ဒဿေတိ. ပဉ္စသတိကသတ္တသတိကေသူတိ ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကသတ္တသတိကက္ခန္ဓကေသု. အာရောပိတောတိ ဧတ္ထ ရုပဓာတုယာ ဒွိကမ္မိကတ္တာ၊ နျာဒိဂဏတ္တာ စ ‘‘ဓမ္မော’’တိ ပဓာနကမ္မမေဝ ဝုတ္တံ၊ န ‘‘သင်္ဂဟ’’န္တိ အပဓာနကမ္မံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဓမ္မော သင်္ဂဟ’’န္တိ. တတ္ထာတိ ပဉ္စသတိကသတ္တသတိကေသု.

ဣတိ ခန္ဓကပုစ္ဆာဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ဧကုတ္တရိကနယော

ဧကုတ္တရိကနယော ဧကကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၁. ဧဝံ ခန္ဓကပုစ္ဆာယ ဝဏ္ဏနံ ကတွာ ဣဒါနိ ဧကုတ္တရိကနယဿ တံ ကရောန္တော အာဟ ‘‘အာပတ္တိ။ပေ။ နယေ’’တိ. တတ္ထ ဧကုတ္တရိကနယေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. ‘‘ဆ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနီ’’တိ ဣမိနာ သမုဋ္ဌာနာနိ အာပတ္တိံ ကရောန္တီတိ အတ္ထေန အာပတ္တိကရာ နာမာတိ ဒဿေတိ. ဧတေသန္တိ ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ. ဟီတိ ယသ္မာ၊ အာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. သိက္ခာပဒေ စာတိ မာတိကာသိက္ခာပဒေ စ. လဟုကာ အာပတ္တီတိ ဧတ္ထ အပ္ပသာဝဇ္ဇတ္တာ န လဟုကာ နာမ ဟောတိ၊ လဟုကေန ပန ဝိနယကမ္မေနာတိ အာဟ ‘‘လဟုကေန ဝိနယကမ္မေန ဝိသုဇ္ဈနတော’’တိ. ပဉ္စဝိဓာတိ ထုလ္လစ္စယာဒိဝသေန ပဉ္စပကာရာ. ကေနစီတိ လဟုကေန ဝါ ဂရုကေန ဝါ ကေနစိ အာကာရေန. သံဝိဇ္ဇတိ ဂိဟိဘာဝတော အဝသေသော သမဏဘာဝေါ ဧတိဿာတိ သာဝသေသာ၊ ပဋိပက္ခဝသေန အနဝသေသာ. ဒွေ အာပတ္တိက္ခန္ဓာတိ ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသဝသေန ဒွေ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ.

‘‘ကရောန္တီ’’တိ ဣမိနာ အန္တရာယိကာတိ ဧတ္ထ ဏိကပစ္စယဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. အန္တရာယိကာ အာပတ္တိယော သဗ္ဗထာ အန္တရာယိကာ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘အန္တရာယိကံ အာပန္နဿာပီ’’တိအာဒိ. ဒေသေတွာ သုဒ္ဓိပတ္တဿာတိ သမ္ဗန္ဓော. လောကဝဇ္ဇာတိ လောကေဟိ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗာ. ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇာတိ ဘဂဝတော ပဏ္ဏတ္တိယာ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗာ. ယန္တိ ယံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ကရောန္တောတိ ကိရိယမာနတော. ဧတ္ထ ဟိ မာနသဒ္ဒဿ အန္တာဒေသော. ဣမိနာ ကရဏံ ကိရိယန္တိ ဘာဝတ္ထံ ဒဿေတိ. အာပဇ္ဇတီတိ ပုဂ္ဂလော အာပဇ္ဇတိ. သာ အာပတ္တိ ကိရိယတော သမုဋ္ဌိတာ နာမာတိ ယောဇနာ. ကာ အာပတ္တိ ဝိယာတိ အာဟ ‘‘ပါရာဇိကာပတ္တိ ဝိယာ’’တိ. ဧသေဝ နယော အနန္တရဝါကျေသုပိ.

ပုဗ္ဗာပတ္တီတိ ဧတ္ထ ပုဗ္ဗသဒ္ဒေါ ပဌမတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပဌမံ အာပန္နာပတ္တီ’’တိ. ‘‘အာပန္နာ’’တိ ပဒေန မဇ္ဈေလောပံ ဒဿေတိ. ပစ္ဆာ အာပန္နာပတ္တီတိ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋာပတ္တိ. မူလဝိသုဒ္ဓိယာတိ မူလေ ကာယစိ အာပတ္တိယာ အမိဿတ္တာ ဝိသုဒ္ဓိယာ အာပတ္တိယာ. ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဒမ္ပီတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တဝစနမ္ပိ. ပိသဒ္ဒေန ပုရိမံ မဟာအဋ္ဌကထာဝစနံ အပေက္ခတိ. ဧကေန ပရိယာယေနာတိ ဧကေန ကာရဏေန.

ယာတိ အာပတ္တိ၊ ဒေသိတာ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အယံ ဒေသိတာ ဂဏနူပိကာ နာမာတိ ယောဇနာ. ယာ ဒေသိတာ ဟောတိ၊ အယံ အဂဏနူပိကာ နာမာတိ ယောဇနာ. သဥဿာဟေနေဝါတိ ပုနပိ အာပဇ္ဇိဿာမီတိ သဟ ဥဿာဟေနေဝ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ‘‘ဂဏနံ န ဥပေတီ’’တိ ဣမိနာ ဂဏနံ န ဥပဂစ္ဆတီတိ အဂဏနူပိကာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. အဋ္ဌမေ ဝတ္ထုသ္မိံ ပူရဏေတိ သမ္ဗန္ဓော. ဣဒံ ပါဠိယံ အဋ္ဌဝတ္ထုကပူရဏဝသေန ဘိက္ခုနီနံ အာဂတတ္တာ ဘိက္ခုနိယော သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဘိက္ခူနမ္ပိ ဒုတိယပါရာဇိကဋ္ဌာနေ လဗ္ဘတိယေဝ.

ထုလ္လဝဇ္ဇာတိ ဧတ္ထ ထုလ္လံ ဝဇ္ဇံ ဧတိဿာတိ ထုလ္လဝဇ္ဇာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ထုလ္လဒေါသေ ပညတ္တာ’’တိ. ယာ စ ဓမ္မိကဿ ပဋိဿဝဿ အသစ္စာပနေ အာပတ္တိ အတ္ထိ၊ သာ စ ဂိဟိပဋိသံယုတ္တာတိ ယောဇနာ. ပဉ္စာနန္တရိယကမ္မာပတ္တီတိ ပဉ္စဟိ အာနန္တရိယကမ္မေဟိ အာပန္နာ ပါရာဇိကာပတ္တိ. သုဒိန္နတ္ထေရာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဓနိယတ္ထေရာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. အာဒိကမ္မိကောတိ အာဒိကမ္မံ ကရောန္တော၊ တသ္မိံ နိယုတ္တော ဝါ. မက္ကဋိသမဏာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဝဇ္ဇိပုတ္တကာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. ယော ကဒါစိ ကရဟစိ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ သော အဓိစ္စာပတ္တိကော နာမာတိ ယောဇနာ. ပရတောပိ ဧသေဝ နယော.

‘‘စောဒေတီ’’တိ ဣမိနာ စောဒေတီတိ စောဒကောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘စောဒိတော’’တိ ဣမိနာ စောဒိတဗ္ဗောတိ စုဒိတော၊ သောယေဝ စုဒိတကောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ပဉ္စဒသသူတိ ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တေသု ပဉ္စဒသဓမ္မေသု. တေနာတိ အဓမ္မစောဒကေန၊ စောဒိတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ. ၄၀၁) ဝုတ္တေ သစ္စေ စ အကုပ္ပေ စ အတိဋ္ဌန္တောပိ အဓမ္မစုဒိတကောယေဝ နာမ၊ သော ပန ဓမ္မစောဒကေန စောဒိတေယေဝ ကုပ္ပန္တော အဓမ္မစုဒိတကော နာမ၊ အဓမ္မစောဒကေန စောဒိတေ ပန ကုပ္ပန္တောပိ အဓမ္မစုဒိတကော နာမ န ဟောတိ၊ တသ္မာ ဣဓ န ဝုတ္တော. ‘‘သမန္နာဂတော’’တိ ဣမိနာ နိယတာ ဧတဿ သန္တီတိ နိယတောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ.

အာပဇ္ဇိတုံ ဘဗ္ဗာတိ ဘဗ္ဗာပတ္တိကာ. ကေနစိ ကမ္မေန အကတောပိ အနုက္ခိတ္တကောယေဝ နာမ၊ သော ပန ဥက္ခိတ္တကောတိ သင်္ကာဘာဝတော ဣဓ န ဝုတ္တော. အယန္တိ တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မကတော ဘိက္ခု. ဟီတိ ယသ္မာ၊ န ကောပေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. လိင်္ဂဒဏ္ဍကမ္မသံဝါသနာသနာဟီတိ လိင်္ဂနာသနေန စ ဒဏ္ဍကမ္မနာသနေန စ သံဝါသနာသနေန စ. ယေနာတိ ဘိက္ခုနာ. သောတိ နာနာသံဝါသကော. ဒွိန္နံ နာနာသံဝါသကာနံ ဝိသေသော ဟေဋ္ဌာ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၄၂၈) ဝုတ္တောယေဝ. ဌပနံ ဇာနိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ကိံ ဌပနံ နာမာတိ အာဟ ‘‘ပါတိမောက္ခဋ္ဌပန’’န္တိ.

ဣတိ ဧကကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ဧကုတ္တရိကနယော ဒုကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၂. ဒုကေသု အစိတ္တကာ အာပတ္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘူတာရောစနာပတ္တီတိ ပါစိတ္တိယာပတ္တိ. အဘူတာရောစနာပတ္တီတိ ပါရာဇိကထုလ္လစ္စယာပတ္တိ. ပဒသောဓမ္မာဒိကာတိအာဒိသဒ္ဒေန ဥတ္တရိဆပဉ္စဝါစာ သင်္ဂဟိတာ. မဉ္စပီဌာဒီနန္တိအာဒိသဒ္ဒေန ဘိသိအာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. အနာပုစ္ဆာဂမနာဒီသူတိ အာဒိသဒ္ဒေန အနုဒ္ဓရိတွာ ဂမနံ သင်္ဂဏှာတိ. သပုဂ္ဂလောတိ သော အတ္တသင်္ခါတော ပုဂ္ဂလော သပုဂ္ဂလော. ပရပုဂ္ဂလောတိ ပရော ပုဂ္ဂလော ပရပုဂ္ဂလော. ဂရုကန္တိ သံဃာဒိသေသံ. လဟုကန္တိ ပါစိတ္တိယံ. ပုန ဂရုကန္တိ ပါရာဇိကံ. ပုန လဟုကန္တိ ပါစိတ္တိယမေဝ.

အင်္ဂုလိမတ္တမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေန ကေသဂ္ဂမတ္တမ္ပီတိ အတ္ထံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. တန္တိ မဉ္စပီဌံ. ဂမိယော အာပဇ္ဇတိ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော.

‘‘အာဒိယန္တော အာပဇ္ဇတိ နာမာ’’တိအာဒိနာ အတ္ထာပတ္တိ အာဒိယန္တော အာပဇ္ဇတီတိ ပါဠိယံ အာဒိယန္တော ဟုတွာ အာပဇ္ဇတိ အာပတ္တိ အတ္ထီတိ ယောဇနာနယံ ဒဿေတိ. ဧဝဉှိ သတိ ‘‘အာပဇ္ဇတီ’’တိ အာချာတပဒံ ‘‘အတ္ထီ’’တိ ကိရိယန္တရံ အပေက္ခိတွာ ကတ္တာ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အထ ဝါ အာဒိယန္တော ပုဂ္ဂလော ယံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ သာ အာပတ္တိ အတ္ထီတိ ယောဇနာ. ဧသေဝ နယော အညေသုပိ. မူဂဗ္ဗတာဒီနီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဂေါဝတကုက္ကုရဝတာဒီနိ သင်္ဂဏှာတိ. ပါရိဝါသိကာဒယော အာပဇ္ဇန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မကတာ ဝါ ပုဂ္ဂလာတိ ယောဇနာ. အသမာဒိယန္တာ အာပဇ္ဇန္တီတိ အသမာဒိယန္တာ ဟုတွာ အာပဇ္ဇန္တိ. တေတိ ပုဂ္ဂလေ. ကရောန္တော အာပဇ္ဇတိ နာမာတိ ကရောန္တော ဟုတွာ အာပဇ္ဇတိ နာမာတိ ယောဇနာ. ဧဝံ ဒေန္တော အာပဇ္ဇတိ နာမာတိအာဒီသုပိ.

ဧကရတ္တဆာရတ္တသတ္တာဟဒသာဟမာသာတိက္ကမေသူတိ ‘‘ဧကရတ္တမ္ပိ တိစီဝရေန ဝိပ္ပဝသေယျာ’’တိ (ပါရာ. ၄၇၅-၄၇၆) စ ‘‘ဆာရတ္တပရမံ တေန ဘိက္ခုနာ တေန စီဝရေန ဝိပ္ပဝသိတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါရာ. ၆၅၃) စ ‘‘သတ္တာဟပရမံ သန္နိဓိကာရကံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါရာ. ၆၂၂-၆၂၃) စ ‘‘ဒသာဟပရမံ အတိရေကစီဝရံ ဓာရေတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါရာ. ၄၆၂-၄၆၃) စ ‘‘မာသပရမံ နိက္ခိပိတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါရာ. ၄၉၉-၅၀၀) စ ဝုတ္တကာလာတိက္ကမေသု.

ဣမံ ပန အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ယသ္မိံ ပက္ခေ နိသိန္နောတိ ယသ္မိံ ပက္ခေ သယံ နိသိန္နော. တေသန္တိ အတ္တနော ပက္ခေ နိသိန္နာနံ၊ နာနာသံဝါသကန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ယေသန္တိ သကပက္ခေ နိသိန္နာနံ. ကမ္မံ ကောပေတီတိ နာနာသံဝါသကတ္တာ ကမ္မံ ကောပေတိ. ဣတရေသန္တိ ပရပက္ခေ နိသိန္နာနံ. ဟတ္ထပါသံ အနာဂတတ္တာ ကမ္မံ ကောပေတီတိ ယောဇနာ. ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဝုတ္တဝစနံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ယေသံ ဟီ’’တိအာဒိ. ယေသန္တိ သကပက္ခေ ဝါ ပရပက္ခေ ဝါ နိသိန္နာနံ ယေသံ ဘိက္ခူနံ. သောတိ ဘိက္ခု. အာပဇ္ဇိတဗ္ဗတောတိ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗဘာဝတော. ဣမိနာ ပုဂ္ဂလေန ဆဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာတိ အာပတ္တိယောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ကမ္မေန ဝါ သလာကဂ္ဂါဟေန ဝါတိ ဧတ္ထ ဥဒ္ဒေသော ကမ္မေ လက္ခဏဟာရနယေန သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ၊ ဝေါဟာရာနုဿာဝနာ သလာကဂ္ဂါဟေတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥဒ္ဒေသော စေဝ။ပေ။ ဧက’’န္တိ. ပုဗ္ဗဘာဂါတိ သံဃဘေဒဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဝတ္တာ. ပမာဏန္တိ သံဃဘေဒဿ ကာရဏံ.

အဒ္ဓါနဟီနော နာမာတိ ဧတ္ထ အဒ္ဓါနသဒ္ဒေါ ကာလပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဦနဝီသတိဝဿော’’တိ. ထေယျသံဝါသကာဒယောတိအာဒိသဒ္ဒေန တိတ္ထိယပက္ကန္တကဘိက္ခုနီဒူသကပဉ္စာနန္တရိယာ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာ. အဋ္ဌ အဘဗ္ဗပုဂ္ဂလာ ကရဏဒုက္ကဋကာ နာမ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထ ကတ္တဗ္ဗန္တိ ကရဏံ၊ ကမ္မံ၊ ဒုဋ္ဌု ကတ္တဗ္ဗန္တိ ဒုက္ကဋံ၊ ကမ္မမေဝ. ကရဏံ ဒုက္ကဋမေတဿာတိ ကရဏဒုက္ကဋကော. ဝိသေသနပရနိပါတော ‘‘အဂျာဟိတော’’တိအာဒီသု ဝိယ. တဒေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒုက္ကဋကိရိယာ’’တိအာဒိ. နော စ ယာစတီတိ ဧတ္ထ ယာစဓာတုယာ ပဓာနကမ္မံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ၊ ‘‘သံဃ’’န္တိ အပဓာနကမ္မမာနေတဗ္ဗံ. တေပိဋကောတိ တိပိဋကံ ဝါစုဂ္ဂတဝသေန ဓာရကော. အာဏာယပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ‘‘မတေနပီ’’တိ အတ္ထံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. ယာစန္တဿေဝါတိ နိဿယံ အာစရိယံ ယာစန္တဿေဝ. ယံ ဝတ္ထုံ အဇ္ဈာစရန္တော အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ တံ ဝတ္ထု သာတိသာရံ နာမာတိ ယောဇနာ.

ဥပဃာတိကာတိ ဧတ္ထ ဥပဟနန္တီတိ ဥပဃာတာ၊ တေယေဝ ဥပဃာတိကာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပဃာတာ’’တိ. တတ္ထာတိ ဒွီသု ဥပဃာတိကေသု. ဒွေ ဝေနယိကာတိ ဧတ္ထ ဝိနယေန သိဒ္ဓါ ဝေနယိကာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိနယသိဒ္ဓါ’’တိ. ‘‘ဒွေ အတ္ထာ’’တိ ဣမိနာ ဏိကသဒ္ဒဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ပညတ္တာနုလောမံ နာမ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ပစ္စယဃာတောတိ ပစ္စယဿ ဃာတော. ဣမိနာ သေတုဃာတောတိ ဧတ္ထ သေတုသဒ္ဒေါ ပစ္စယဝါစကောတိ ဒဿေတိ. စိတ္တဿာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဂေဝ ကာယဝါစာနန္တိ ဒဿေတိ. ဣတိပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဒုတိယတ္ထသမ္ပိဏ္ဍနော. ‘‘ပမာဏေနာ’’တိ ဣမိနာ မတ္တကာရိတာတိ ဧတ္ထ မတ္တသဒ္ဒေါ ပမာဏတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ‘‘ကရဏ’’န္တိ ဣမိနာ ကာရိတာတိ တဒ္ဓိတဘာဝံ ကိတဘာဝေန ဒဿေတိ သဘာဂတ္တာ. ကာယဒွါရိကန္တိ ကာယဒွါရေ ပဝတ္တံ အာပတ္တိံ. ဣမိနာ အာပဇ္ဇတီတိ ပဒဿ ကမ္မံ ဒဿေတိ. ကာယေနေဝ ဝုဋ္ဌာတီတိ ကာယသာမဂ္ဂိယာ ဒါနတ္တာ ကာယေနေဝ ဝုဋ္ဌာတိ. သီသမက္ခနာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ပါဒမက္ခနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ.

တန္တိ ဘာရံ. ‘‘နိတ္ထရိတုံ ဝီရိယံ အာရဘတီ’’တိ ဣမိနာ ဝဟနာကာရံ ဒဿေတိ. ထေရော သမာနောတိ ယောဇနာ. နဝဟနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အနုဇာနာမီ’’တိအာဒိ. ‘‘ကုက္ကုစ္စာယိတွာ ကရောတီ’’တိ ဣမိနာ ကုက္ကုစ္စသဒ္ဒဿ နာမဓာတုံ ဒဿေတိ. ‘‘ဒိဝါ စ ရတ္တော စာ’’တိ ဣမိနာ အဘိဏှံ အာသဝဝဍ္ဎနံ ဒဿေတိ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု တေသု ဝိဘင်္ဂက္ခန္ဓကေသု.

ဣတိ ဒုကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ဧကုတ္တရိကနယော တိကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၃. တိကေသု ဘဂဝတိ တိဋ္ဌန္တေ ယံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ သာ အာပတ္တိ အတ္ထီတိ ယောဇနာ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ပဒေသု. ဝိတ္ထာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တိကေသု၊ ဝိတ္ထာရော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. လောဟိတုပ္ပါဒါပတ္တီတိ အနုလောမပါရာဇိကာပတ္တိ. ‘‘အာဝုသောဝါဒေနာ’’တိ ‘‘အာဝုသော’’တိ ဝေါဟာရေန. ဝေါတိ တုမှေဟိ.

ကာလေတိ ပုရေဘတ္တကာလေ. ဝိကာလေတိ ပစ္ဆာဘတ္တကာလေ. အဝသေသံ အာပတ္တိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဒသဝဿောမှီတိ အဟံ ဒသဝဿော အမှိ. နဝေါတိ ပဉ္စဝဿအပရိပုဏ္ဏော. မဇ္ဈိမောတိ ပဉ္စဝဿတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဒသဝဿအပရိပုဏ္ဏော. ကုသလစိတ္တော အာပဇ္ဇတီတိ ကုသလစိတ္တော ဟုတွာ အာပဇ္ဇတိ. အဗျာကတစိတ္တောတိ သုပန္တဿ ဘဝင်္ဂစိတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ယန္တိ အာပတ္တိံ. သဗ္ဗန္တိ အာပတ္တိံ၊ အာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဒုက္ခဝေဒနာသမင်္ဂီ ဟုတွာ အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ. ယန္တိ အာပတ္တိံ.

တယော ပဋိက္ခေပါတိ ဧတ္ထ ပဋိက္ခေပဿ သာမိကံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော’’တိ. ကိလေသသလ္လေခနကပဋိပတ္တိယာတိ ကိလေသံ သလ္လိခတိ တနုံ ကရောတီတိ ကိလေသသလ္လေခနကာ၊ သာယေဝ ပဋိပတ္တိ ကိလေသသလ္လေခနကပဋိပတ္တိ၊ တာယ.

ပရိသံ ဥပဋ္ဌာပေန္တော ဗာလောတိ သမ္ဗန္ဓော. ပရိသံ ဥပဋ္ဌာပေန္တော ပဏ္ဍိတော စာတိ သမ္ဗန္ဓော. အဝသေသံ အာပတ္တိန္တိ ယောဇနာ. ကာဠေတိ ကာဠပက္ခေ. ဇုဏှေတိ ဇုဏှပက္ခေ.

ကတ္တိကပုဏ္ဏမာသိယာတိ ပစ္ဆိမကတ္တိကပုဏ္ဏမာသိယာ. ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သုဝုတ္တကာရဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စာတုမာသ’’န္တိအာဒိ. ဟီတိ ယသ္မာ၊ ပရိယေသန္တော စ နိဝါသေန္တော စ ဘိက္ခူတိ ယောဇနာ.

ဝတ္ထုန္တိ မေထုနဓမ္မာဒိဝတ္ထုံ.

ပဋိစ္ဆာဒေတိ ဧတာယာတိ ပဋိစ္ဆာဒီတိ ကရဏတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတိ. ဝိတ္ထာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒွါရံ ပိဒဟိတွာ’’တိအာဒိ. ဧတဒေဝါတိ ပရိကမ္မမေဝ. ဥဘယတ္ထာတိ ဥဘယေသု ဇန္တာဃရပဋိစ္ဆာဒိဥဒကပဋိစ္ဆာဒီသု. သဗ္ဗန္တိ အခိလံ ပရိကမ္မာဒိံ. နိယျန္တီတိ နိလီယိတွာ ယန္တိ. ဣမိနာ ဝဟန္တီတိ ဧတ္ထ ဝဟဓာတု ဂတျတ္ထောတိ ဒဿေတိ. အဗ္ဘမဟိကာဓူမရဇရာဟုဝိမုတ္တန္တိ အဗ္ဘေန စ မဟိကာယ စ ဓူမေန စ ရဇေန စ ရာဟုနာ စ ဝိမုတ္တံ. တေသူတိ အဗ္ဘာဒီသု. တထာတိ ယထာ စန္ဒမဏ္ဍလံ ဝိရောစတိ၊ တထာ သူရိယမဏ္ဍလံ.

ကရဏီယေန ဟုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ကပ္ပေန္တောတိ ကရောန္တော. အာဂန္တုကော အာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အနဇ္ဈိဋ္ဌောတိ အနဇ္ဈေသိတော ဟုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော. တိဏဝတ္ထာရကသမထေ ကာယေန ဝုဋ္ဌာတိ ကာယသာမဂ္ဂိယာ ဒါနတ္တာ.

အာဂါဠှာယ စေတေယျာတိ အာဂါဠှသဒ္ဒေါ ဒဠှပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဒဠှဘာဝါယာ’’တိ. အာ ဘုသော ဂါဟိယတေ အာဂါဠှော၊ ဂါဠှော ဗာဠှော ဒဠှောတိ အတ္ထတော ဧကံ. စေတေယျာတိ ပကပ္ပေယျ. န ပူရယတောတိ န ပူရယန္တဿ. အလဇ္ဇီ စ ဟောတိ ဗာလော စ အပကတတ္တော စာတိ ဧတ္ထ ဗာလမတ္တအပကတတ္တမတ္တေန ကမ္မံ န ကာတဗ္ဗံ၊ အာပတ္တိဝသေနေဝ ပန ကာတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဗာလော’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဗာလော န ဇာနာတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အယန္တိ ဗာလော. ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန အဇာနနမတ္တေန. ဗာလဘာဝမူလကံ အာပတ္တိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဒွေ အာပတ္တိက္ခန္ဓေတိ ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသဝသေန ဒွေ အာပတ္တိရာသယော. တေသန္တိ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ၊ ကာတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော.

ကာယိကော ဒဝေါ နာမာတိ ကာယိကော ပရိဟာသော နာမ. မုခါလမ္ဗရကရဏာဒိဘေဒေါတိ မုခေန အာလမ္ဗရနာမကတူရိယကိစ္စဿ ကရဏာဒိဘေဒေါ. ဒွီဟိပိ ဒွါရေဟီတိ ကာယဝစီဝသေန ဒွီဟိပိ ဒွါရေဟိ. ကာယဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒဝီတိက္ကမောတိ ကာယဒွါရေ ပညတ္တဿ ကာယသံသဂ္ဂါဒိသိက္ခာပဒဿ ဝီတိက္ကမော. ဝစီဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒဝီတိက္ကမောတိ ဝစီဒွါရေ ပညတ္တဿ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာဒိသိက္ခာပဒဿ ဝီတိက္ကမော. ကာယိကေန ဥပဃာတိကေနာတိ ဧတ္ထ ဥပဃာတိကံ နာမ အသိက္ခနန္တိ အာဟ ‘‘အသိက္ခနေနာ’’တိ. ကသ္မာ အသိက္ခနံ ဥပဃာတံ နာမာတိ အာဟ ‘‘ယော ဟီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယောတိ ပုဂ္ဂလော. တန္တိ ကာယဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒံ. နန္တိ ဧဝမေဝ. ဟိ ယသ္မာ ဥပဃာတေတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝေဇ္ဇကမ္မေန သမန္နာဂတောတိ သမ္ဗန္ဓော. သာသနဥဂ္ဂဟဏအာရောစနာဒိနာ ဝါစသိကေန မိစ္ဆာဇီဝေနာတိ ယောဇနာ.

‘‘မာ ဘဏ္ဍနံ ကရီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘မာ’’တိ ပဋိသေဓဿ ‘‘ကရီ’’တိ ပါဌသေသေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗဘာဝံ ဒဿေတိ. န ဝေါဟရိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဝိပုဗ္ဗအဝပုဗ္ဗ-ဟရဓာတု ကထနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘န ကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ. ဟီတိ သစ္စံ. ဗီဇနဂ္ဂါဟာဒိကေတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဓမ္မဇ္ဈေသနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. ဩကာသကမ္မံ ကာရေန္တဿာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဩကာသ’’န္တိ စ ‘‘ဩကာသကမ္မ’’န္တိ စ သဒိသန္တိ အာဟ ‘‘ဩကာသံ ကာရေန္တဿာ’’တိ. န အာဒါတဗ္ဗန္တိ န ဂဏှိတဗ္ဗံ. တမေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယတ္ထ ဂဟေတွာ’’တိအာဒိ.

ယန္တိ ဝိနယံ. သောတိ ဘိက္ခု. သောတိ ဝိနယော. တဿာတိ ဘိက္ခုဿ. ဣဒန္တိ ကမ္မံ. အညံ ပုစ္ဆာတိ မယာ အညံ ဘိက္ခုံ ပုစ္ဆာဟီတိ ယောဇနာ. ဣတီတိ ဧဝံ. သောတိ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု. အဿာတိ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ. န သာကစ္ဆိတဗ္ဗောတိ န သဟ ကထေတဗ္ဗော.

‘‘လဒ္ဓိ’’န္တိ ဣမိနာ ဣဒမပ္ပဟာယာတိ ဧတ္ထ ဣဒံသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတိ. ‘‘အဝိဇဟိတွာ’’တိ ဣမိနာ ဟာဓာတု တွာပစ္စယောတိ ဒဿေတိ. သုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစာရိန္တိ ဧတ္ထ သဗ္ဗထာ ကိလေသသုဒ္ဓေါ ခီဏာသဝေါဝ ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ခီဏာသဝံ ဘိက္ခု’’န္တိ. ‘‘ပါတဗျဘာဝ’’န္တိ ဣမိနာ ပါတဗျတန္တိ ဧတ္ထ တာပစ္စယော ဘာဝတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ‘‘ပဋိသေဝန’’န္တိ ဣမိနာ ပါတဗျသဒ္ဒေါ ယထာကာမပရိဘုဉ္ဇနတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ဂတိဝိသောဓနန္တိ ဒုဂ္ဂတိတော သုဂတိယာ ဝိသုဇ္ဈနံ. ‘‘အကုသလာနိ စေဝ မူလာနိ စာ’’တိ ဣမိနာ အကုသလသဒ္ဒဿ စ မူလသဒ္ဒဿ စ တုလျာဓိကရဏဘာဝံ ဒဿေတိ. တသ္မာ အကုသလသင်္ခါတာနိ မူလာနိ အကုသလမူလာနီတိ တုလျာဓိကရဏသမာသော ကာတဗ္ဗော. ဒုစ္စရိတာနီတိ ဧတ္ထ ဒုသဒ္ဒဿ ဒုဋ္ဌုဝိရူပတ္ထဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒုဋ္ဌု စရိတာနိ၊ ဝိရူပါနိ ဝါ စရိတာနီ’’တိ. ဝိရူပါနီတိ ဝိကာရသဘာဝါနိ. ‘‘ကရဏဘူတေနာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ကတ္တုဘူတေနာ’’တိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပတိ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ခန္ဓကေ.

ဣတိ တိကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ဧကုတ္တရိကနယော စတုက္ကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၄. စတုက္ကေသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. တိဏဝတ္ထာရကသမထဋ္ဌာနန္တိ တိဏဝတ္ထာရကသမထေန အဓိကရဏဝူပသမိတဋ္ဌာနံ. ပရဿ ကမ္မဝါစာယာတိ ပရဿ ကရဏဘူတာယ ကမ္မဝါစာယ. တတောတိ စတုက္ကတော. ပရေသူတိ အညေသု စတုက္ကေသု ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. တမေဝါတိ ကာယဒွါရိကမေဝ. ပုန တမေဝါတိ ဝစီဒွါရိကမေဝ. အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာပတ္တိဉ္စ သဟာဂါရသေယျာပတ္တိဉ္စာတိ ယောဇနာ. ဇဂ္ဂန္တောတိ ဇာဂရန္တော.

အစိတ္တကော အာပဇ္ဇတိ နာမာတိ ‘‘အစိတ္တကော ဘိက္ခု အာပဇ္ဇတိ နာမာ’’တိ ဝါ ‘‘အစိတ္တကော ဟုတွာ အာပဇ္ဇတိ နာမာ’’တိ ဝါ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ. သဘာဂန္တိ ဝတ္ထုသဘာဂံ. တဉ္စာတိ အညတရံ တဉ္စ အာပတ္တိံ. ဣတီတိ ဧဝံ.

ကမ္မေနာတိ သမနုဘာသနကမ္မေန. ကမ္မေန ဝုဋ္ဌာတီတိ ကမ္မေန ဧဝ ဝုဋ္ဌာတိ.

သောတိ ဂိဟိပရိက္ခာရော၊ အာဟဋော ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. အဝါပုရဏန္တိ ကုဉ္စိကံ. အန္တောတိ ဘဏ္ဍာဂါရဿ အန္တော.

သမ္မုခါ ဝုဋ္ဌာတီတိ သမ္မုခါ ဧဝ ဝုဋ္ဌာတိ.

သယိတာယ ဧဝ ဘိက္ခုနိယာတိ ယောဇနာ. ဣဒန္တိ သဟာဂါရသေယျာပတ္တိံ၊ ပဋိစ္စာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတန္တိ ‘‘လိင်္ဂပါတုဘာဝေနာ’’တိ ဝစနံ၊ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဥဘိန္နမ္ပီတိ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနမ္ပိ. လိင်္ဂပဋိလာဘေနာတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂပဋိလာဘေန. ပဌမန္တိ အာဒိကပ္ပကာလေ. ‘‘ပဌမံ ဥပ္ပန္နဝသေနာ’’တိ ဣမိနာ ပုရေ ဥပ္ပန္နံ ပုရိမန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘သေဋ္ဌဘာဝေနာ’’တိ ဣမိနာ ပုရဘာဝေန သေဋ္ဌဘာဝေန ဥပ္ပန္နံ ပုရိမန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘ပုရိသလိင်္ဂ’’န္တိ ဣမိနာ ဣမပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတိ. ပုရိသကုတ္တပုရိသာကာရာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ပုရိသနိမိတ္တာဒယော သင်္ဂဏှာတိ. ယာနိ ဆစတ္တာလီသ သိက္ခာပဒါနီတိ ယောဇနာ. ဣမိနာ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဒုတိယစတုက္ကေပိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. တေဟီတိ တိံသာဓိကေဟိ သတသိက္ခာပဒေဟိ.

မဟာပဒေသာတိ ဝိနယေ (မဟာဝ. ၃၀၅) အာဂတာ မဟာပဒေသာ. ကသ္မာ မဟာပဒေသာ ‘‘သာမုက္ကံသာ’’တိ ဝုစ္စန္တီတိ အာဟ ‘‘တေ ဟီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တေတိ စတ္တာရော မဟာပဒေသာ၊ ဝုစ္စန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘သယ’’န္တိ ဣမိနာ သာမုက္ကံသာတိ ဧတ္ထ သံသဒ္ဒဿ သယမတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘ဥက္ခိပိတွာ’’တိ ဣမိနာ ဥက္ကံသသဒ္ဒေါ ဥက္ခိပနတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ‘‘ဌပိတတ္တာ’’တိ ဣမိနာ သယံ ဥက္ကံသိတွာ ဌပိတာ သာမုက္ကံသာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. ‘‘အဇ္ဈောဟရဏီယပရိဘောဂါ’’တိ ဣမိနာ ဗာဟိရပရိဘောဂံ နိဝတ္တေတိ. ဥဒကံ ပနာတိ ကေနစိ အသံသဂ္ဂံ ပသန္နောဒကံ ပန. ကာလေတိ သပ္ပဒဋ္ဌကာလေ. ‘‘ပဉ္စ ဝါ ဒသ ဝါ သီလာနီ’’တိ ဣမိနာ ပဉ္စ ဝါ ဒသ ဝါ သီလာနိ ဥပါသကသီလန္တိ ဒဿေတိ.

တတ္ထ စာတိ ဝိဟာရေ စ. ဥဘောပီတိ အာဂန္တုကာဝါသိကဝသေန ဥဘောပိ. အသာဓာရဏန္တိ ဒွီဟိ အသာဓာရဏံ. အာပတ္တိန္တိ ဘိက္ခုနီဟိယေဝ သာဓာရဏံ အာပတ္တိံ. ဂမိယစတုက္ကေပီတိ ပိသဒ္ဒေါ အာဂန္တုကစတုက္ကံ အပေက္ခတိ. ဝတ္ထုနာနတ္တတာဝါတိ မေထုနာဒိဝတ္ထုနာနတ္တတာ ဧဝ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. သာတိ အာပတ္တိ. တထာတိ ယထာ ကာယသံသဂ္ဂေ၊ တထာ လသုဏခါဒနေတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထာတိ ဝတ္ထုနာနတ္တတာဒိစတုက္ကေ. စတ္တာရိ ပါရာဇိကာနီတိ ဘိက္ခုပါတိမောက္ခေ အာဂတာနိ. ဝိသုံ အာပဇ္ဇန္တေသုပိ ဧသေဝ နယောတိ သမ္ဗန္ဓော.

ပုရိမစတုက္ကေတိ ဝတ္ထုနာနတ္တတာဒိစတုက္ကေ. ယော ပဌမော ပဉှောတိ ယောဇနာ. ဣဓာတိ ဝတ္ထုသဘာဂတာဒိစတုက္ကေ. ယော စာတိ ယော စ ပဉှော. တတ္ထာတိ ဝတ္ထုနာနတ္တတာဒိစတုက္ကေ. တတိယစတုတ္ထေသု ပဉှေသူတိ သမ္ဗန္ဓော.

‘‘သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿာ’’တိ ပဒံ ‘‘ကတ္တဗ္ဗ’’ဣတိ ပဒေ သမ္ပဒါနံ.

ဂရုကန္တိ ပါရာဇိကံ. လဟုကန္တိ ထုလ္လစ္စယံ ဝါ ဒုက္ကဋံ ဝါ.

အဋ္ဌန္နံ ဘိက္ခုနီနံ ပဋိပါဋိယာ နိသီဒိတဗ္ဗတော ဝုတ္တံ ‘‘နဝမဘိက္ခုနိတော’’တိ. ပစ္စုဋ္ဌာနာရဟာတိ ပဋိမုခံ ဥပဋ္ဌာတုံ အရဟာ. အဝိသေသေန စာတိ ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ ဝါ ‘‘ဘိက္ခုနီ’’တိ ဝါ ဝိသေသ၊ မကတွာ သာမညေန စ. ‘‘အာသနာရဟစတုက္ကဿာ’’တိ ပဒံ ‘‘ပဌမပဒ’’န္တိ ပဒေ အဝယဝိသမ္ဗန္ဓော.

အသာဓာရဏန္တိ ဘိက္ခူဟိ အသာဓာရဏံ. ဝိကာလေ ကပ္ပတီတိ တဒဟုဝိကာလေ ကပ္ပတိ. ကာလာတီတန္တိ ကာလယာမသတ္တဟာတီတံ. ယာဝကာလိကာဒိတ္တယဉ္စ အကပ္ပိယမံသဉ္စ ဥဂ္ဂဟိတကဉ္စ အပဋိဂ္ဂဟိတကဉ္စာတိ ယောဇနာ.

ဂုဏင်္ဂုဏူပါဟနဉ္စ ဓုဝနှာနဉ္စ စမ္မတ္ထရဏဉ္စ ဂုဏင်္ဂုဏူပါဟနဓုဝနှာနစမ္မတ္ထရဏာနိ. ဣမာနိ စတ္တာရီတိ ပဉ္စဝဂ္ဂေန ဂဏေန ဥပသမ္ပဒဒါနာဒီနိ. ဣဓာတိ ပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု. ဣဓာတိ မဇ္ဈိမေသု. ဣဒန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ ဝတ္ထု. ဒီပေတုမ္ပီတိ ဒီပနမ္ပိ. တုံပစ္စယော ဟိ ကတွတ္ထဇောတကော. ဧသေဝ နယော ဒီပေတုံ ပနာတိ ဧတ္ထာပိ. သေသံ အနုညာတကန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဥဘယတ္ထပီတိ ပစ္စန္တိမမဇ္ဈိမဝသေန ဥဘယတ္ထာပိ.

ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိအက္ခာနံ ဧကံ ကတွာ ‘‘စတ္တာရော’’တိ ဝုတ္တံ. စတ္တာရော ပုဗ္ဗကိစ္စာတိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော၊ ‘‘စတ္တာရိ ပုဗ္ဗကိစ္စာနီ’’တိ ဟိ အတ္ထော. ဧဝံ ဝုတ္တာနိ ဣမာနိ စတ္တာရီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ အာဂတာ သမ္မုတိယောတိ သမ္ဗန္ဓော. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု စတုက္ကေသု.

ဣတိ စတုက္ကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ.

ဧကုတ္တရိကနယော ပဉ္စကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၅. ပဉ္စကေသု ‘‘ပဉ္စ ပုဂ္ဂလာ နိယတာ’’တိ ဧတံ အာနန္တရိယာနမေဝ ဂဟဏန္တိ ယောဇနာ. ပဉ္စ ဆေဒန ကာ အာပတ္တိယော နာမ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. ယာ ဝိကပ္ပနာ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ. ဥဿင်္ကိတောတိ ဥဋ္ဌဟိတွာ သင်္ကိတော. ပရိသင်္ကိတောတိ ပုနပ္ပုနံ သင်္ကိတော. အကုပ္ပေါ အရဟတ္တဖလသင်္ခါတော ဓမ္မော ဣမဿာတိ အကုပ္ပဓမ္မော၊ ခီဏာသဝေါ. ခီဏာသဝေါ သမာနောပိ ဥဿင်္ကိတော စေဝ ပရိသင်္ကိတော စာတိ ယောဇနာ. ပရိဟရိတဗ္ဗာတိ အပနေတဗ္ဗာ. ဟီတိ သစ္စံ၊ ယသ္မာ ဝါ. ဧတေသူတိ အဂေါစရေသု. ထူပစီဝရန္တိ ဧတ္ထ ထူပံ ပရိက္ခိပိတွာ ကတံ စီဝရံ ထူပစီဝရန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝမ္မိက’’န္တိအာဒိ. ဝမ္မိကော ဟိ ထူပယတိ ဥဒ္ဓံ အာရောဟတီတိ ထူပေါတိ ဝုစ္စတိ. နှာနဋ္ဌာနေတိ သဗ္ဗေသံ နှာနဋ္ဌာနေ. တဉှိ ဥဒကေန ကာယံ အဘိသိဉ္စတိ ဧတ္ထာတိ အဘိသေကန္တိ ဝုစ္စတိ. အဘိသေကေ ဆဍ္ဍိတံ အာဘိသေကိကံ၊ စီဝရံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဆဍ္ဍိတစီဝရ’’န္တိ. ဘတပဋိယာဘတန္တိ ဧတ္ထ ဘရဓာတုယာ ပေါသနတ္ထံ ပဋိက္ခိပိတွာ ဓာရဏတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုသာနံ နေတွာ ပုန အာနီတက’’န္တိ. တတ္ထ ‘‘သုသာန’’န္တိ ဣမိနာ ကမ္မံ ဒဿေတိ၊ ‘‘ပုနာ’’တိ ဣမိနာ ပဋိသဒ္ဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ဣမေဟိ ပဒေဟိ သုသာနံ ဘတံ ဟုတွာ ဂေဟံ ပဋိအာဘရိတဗ္ဗန္တိ ဘတပဋိယာဘတန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ၊ ယကာရော ပဒသန္ဓိကရော. ပါဠိယံ၊ အဋ္ဌကထာယဉ္စ ပေါတ္ထကေသု ‘‘ဂတပဋိယာဂတ’’န္တိ ကဏ္ဌဇတတိယက္ခရေန ပါဌော အတ္ထိ၊ သော အသုန္ဒရော.

ကာယော ပဌမံ၊ ဝါစာ ဒုတိယံ၊ ကာယဝါစာ တတိယံ၊ ဣဒံ သန္ဓာယ ‘‘တတိယေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထေဝါတိ အန္တရပေယျာလေ ဧဝ.

အဒိန္နန္တိ ဧတ္ထ အကာရဿ နကာရိယဘာဝဉ္စ တပစ္စယဿ ကမ္မဝါစကဘာဝဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အညေန န ဒိန္န’’န္တိ. တတ္ထ ‘‘အညေနာ’’တိ ဣမိနာ တပစ္စယဿ ကမ္မဝါစကဘာဝံ ဒဿေတိ၊ နကာရေန အကာရဿ ကာရိယံ ဒဿေတိ. ကေန ကာရဏေန အဝိဒိတန္တိ အာဟ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာမီတိ စေတနာယ အဘာဝေနာ’’တိ. အဝိဒိတန္တိ အပါကဋံ. နဋသမဇ္ဇာဒိဒါနန္တိ နဋသမဇ္ဇာဒီနံ သဗ္ဗေသံ ဒါနံ. ဥသဘဝိဿဇ္ဇနန္တိ ဥသဘဿ ဝိဿဇ္ဇနံ. ဣဒံ ဥပလက္ခဏဝသေန ဝုတ္တံ. သဗ္ဗာသမ္ပိ ပန မနုဿာမနုဿာနံ ဣတ္ထီနံ မေထုနရတိဝသေန ပုရိသာနံ ဒါနမ္ပိ ဂဟေတဗ္ဗံ. ဣတ္ထိဒါနန္တိ ဧတ္ထာပိ ယာသံ ကာသဉ္စိ ဣတ္ထီနံ ယေသံ ကေသဉ္စိ ပုရိသာနံ ဒါနံ ဂဟေတဗ္ဗံ. ပဋိဘာနစိတ္တကမ္မဒါနန္တိ မေထုနသေဝနပဋိဘာနစိတ္တကမ္မဒါနံ. လောကဿာတိ လောကေန. ကထေတုကမျတာတိ ကထေတုကာမတာ. ‘‘န သုပ္ပဋိဝိနောဒယာ’’တိ ဣမိနာ ဒုက္ခေန ပဋိဝိနောဒေတဗ္ဗာတိ ဒုပ္ပဋိဝိနောဒယာ၊ ပဋိဝိနောဒေတုံ န သုကရာတိ ဒဿေတိ. ဥပါယေနာတိ ယုတ္တိယာ.

ဖုဿဒေဝတ္ထေရော အဋ္ဌာသိ ကိရာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧကံသန္တိ ဘုမ္မတ္ထေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ. ဧကသ္မိံ အံသေတိ ဟိ အတ္ထော. ဗုဒ္ဓါရမ္မဏန္တိ ဗုဒ္ဓဂုဏာရမ္မဏံ. မာရောတိ ဒေဝပုတ္တမာရော၊ ဂတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဂေါမယန္တိ ဂေါမီဠှံ. ဇရဂ္ဂဝေါတိ ဇရဂေါဏော. တာဒိသမေဝါတိ ဂေါမယဝိပ္ပကိရဏသဘာဝမေဝ. ဝိပ္ပကာရန္တိ ဝိသေသပကာရေန ကရဏံ. ဝင်္ကပါဒန္တိ ကုဋိလပါဒံ. ပရိကသန္တောတိ ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ ဝိလေခန္တော. ဝိဂစ္ဆပုရိသောတိ ဝိကာရံ၊ ဝိရူပံ ဝါ ဂတပုရိသော. ‘‘ဝိဘစ္ဆပုရိသော’’တိပိ ပါဌော၊ ဝိသေသေန သောဘဏံ ဘက္ခပုရိသောတိ အတ္ထော. အယမေဝ ပါဌော အဘိဓာနာဒီသု (အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာယံ ၁၀၂ ဂါထာယံ) ဒိဿတိ. သမန္တာတိ ကဋအန္ဓကာရဝိဟာရဿ သမန္တတော. မာရော သိယာ နု ခေါတိ ယောဇနာ. န အသက္ခိံ ဣတိ အာဟာတိ ယောဇနာ. ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗောတိ ပုဗ္ဗေ ဒိဋ္ဌော. မဟာနုဘာဝေါတိ ဒေဝိဒ္ဓိယာ မဟာနုဘာဝေါ. ဣင်္ဃာတိ ဥယျောဇနတ္ထေ နိပါတော၊ ဥယျောဇေမီတိ အတ္ထော. အတ္တဘာဝန္တိ တဝ အတ္တဘာဝံ. တာဒိသံ ရူပန္တိ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အတ္တဘာဝသဒိသံ ရူပံ. တံသရိက္ခကန္တိ တေန ရူပေန သဒိသံ. ပတိရူပမေဝ သဒိသဋ္ဌေန ပတိရူပကံ၊ န ဧကံသသဒိသံ ရူပံ ကိဉ္စိ သဒိသရူပန္တိ အတ္ထော. သကတ္တဘာဝန္တိ သဿ ဧသော သကော၊ သောယေဝ အတ္တဘာဝေါ သကတ္တဘာဝေါ၊ တံ. အယန္တိ မာရော. ကထန္တိ ကေန ကာရဏေန ဘဂဝါ န သောဘတိ နု ခေါ၊ သောဘတိယေဝါတိ အတ္ထော. တဒေဝ သမတ္ထေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗသော ဝီတရာဂဒေါသမောဟော’’တိ. ဝဉ္စိတောမှီတိ အဟံ ဝဉ္စိတော အမှိ. ကိံ အတ္ထီတိ ကိံ နာမ အတ္ထိ၊ မမ ဝဉ္စနစိတ္တံ နတ္ထီတိ အဓိပ္ပါယော. ဒဟရဘိက္ခု ပဋိလဘတီတိအာဒိနာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ.

ဒဟရဘိက္ခု အဋ္ဌာသီတိ သမ္ဗန္ဓော. သင်္ကာရဆဍ္ဍနိံ ပစ္ဆိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. သင်္ကာရံ ဆဍ္ဍေတိ ဣမာယာတိ သင်္ကာရဆဍ္ဍနီ. တိဿဒတ္တတ္ထေရော နာမ ပုစ္ဆီတိ သမ္ဗန္ဓော. နာဝါတောတိ ပေါတတော. ပဉှာသဟဿန္တိ သမထဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနေသု ပုစ္ဆာသဟဿံ. ပုစ္ဆီတိ ဒဟရံ ပုစ္ဆိ. ပရိစ္ဆိန္ဒီတိ တသ္မိံ ဒိဝသေ ကာတဗ္ဗဝတ္တံ နိဋ္ဌပေသီတိ အတ္ထော. ယောနကဝိသယတောတိ ယောနကလောကတော. အဋ္ဌ ကပ္ပေ အနုဿရီတိ စေတိယင်္ဂဏံ ဒိသွာ စိတ္တဿ ပသီဒနတော ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏေန အဋ္ဌ ကပ္ပေ အနုဿရိ.

ဧကော ဘိက္ခု ဂတောတိ သမ္ဗန္ဓော. ဒေဝတာ ပုပ္ဖဟတ္ထာ အဋ္ဌံသူတိ မနုဿဝေသံ ဂဟေတွာ အဋ္ဌံသု. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ကတရဂါမဝါသိကာတ္ထာ’’တိ. တုမှေ ကတရသ္မိံ ဂါမေ ဝသနသီလာ အတ္ထ ဘဝထာတိ ယောဇနာ. ဣဓေဝါတိ ဣမသ္မိံယေဝ ဌာနေ. ဌိတာမှာတိ မယံ ဌိတာ အမှာတိ ယောဇနာ.

အယံ ကထာတိ အယံ ဝက္ခမာနကထာ. ကိံ အမစ္စပုတ္တော ပါသာဒိကော နု ခေါတိ ယောဇနာ. နေတိ အမစ္စပုတ္တအဘယတ္ထေရေ. ဉာတကာ အဂမံသူတိ သမ္ဗန္ဓော. ထေရမာတာပိ ပဟိဏီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပိသဒ္ဒေန ဉာတကေ အပေက္ခတိ. ပဟိဏာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပုတ္တော မေ’’တိအာဒိ. အမစ္စပုတ္တော အာရူဠှောတိ သမ္ဗန္ဓော. အဘယတ္ထေရော အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော. တေနာတိ အမစ္စပုတ္တေန. ယုဂဂ္ဂါဟန္တိ ယုဂဿ ဂါဟံ. ‘‘မဟလ္လကတ္ထေရဿ သမ္မဋ္ဌဋ္ဌာနေ ကစဝရံ ဆဍ္ဍေတွာ’’တိ ဝစနံ အာဝိ ကရောန္တော အာဟ ‘‘အတီတတ္တဘာဝေ ကိရာ’’တိအာဒိ. အမစ္စပုတ္တော ဆဍ္ဍေသီတိ သမ္ဗန္ဓော.

တန္တိ သမ္မဇ္ဇနဝတ္တံ. တတြာတိ ‘‘သတ္ထုသာသနံ ကတံ ဟောတီ’’တိဝစနေ. အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော နိသီဒိ ကိရာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘဂဝါ ပစ္စာဂဉ္ဆီတိ သမ္ဗန္ဓော. ပါဒါနီတိ ပါဒဿ အက္ကမနဋ္ဌာနာနိ၊ ပါဒစေတိယာနီတိ အတ္ထော. ထေရော နိသီဒီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဇဏ္ဏုကေဟိ ပတိဋ္ဌာယ ‘‘ပါဒစေတိယံ ဝန္ဒိတွာ’’တိ ပါဌသေသော အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗော. မေ နိသိန္နဘာဝံ မေ သတ္ထာ အညာသိ ဝတာတိ ယောဇနာ. မေသဒ္ဒေါ ဟိ ပုဗ္ဗပရာပေက္ခော. စောဒနန္တိ ဒေါသာရောပနံ. ကာရေဿာမီတိ ဒသဗလံ ကာရေဿာမိ. ဘဂဝါ အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဂတောသီတိ တွံ ဂတော အသိ၊ ဝိစရန္တဿ တုယှံ န ပတိရူပန္တိ ယောဇနာ. တတောတိ စောဒနကာလတော.

ဧတ္တကော ဝိနိစ္ဆယော ဥပလဗ္ဘတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဘာသပရိယန္တန္တိ ဝစနပရိစ္ဆေဒံ. အယန္တိ ကထာ. ဧတ္တကံ ဝစနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဂယှူပဂန္တိ ဂဟေတဗ္ဗဘာဝံ ဥပဂမနံ၊ ဂဏှိတုံ ခမနီယန္တိ အတ္ထော. တာနီတိ ဒွေ မူလာနိ. ပုန တာနီတိ သမုဒယဘူတာနိ ဆ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနိ. ဝတ္ထုန္တိ မေထုနာဒိဝတ္ထုံ. ဣတိပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဌမနယံ အပေက္ခတိ. ဧတ္ထ ပဌမနယေ မူလေန သမုဒယဿ ပါယတော အဘေဒေါ ဟောတိ၊ ပစ္ဆိမနယေ ပန သဗ္ဗထာ ဘေဒေါ ဟောတိ. တသ္မာ ပစ္ဆိမနယောယေဝ ယုတ္တတရောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘ဝူပသမ္မတီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘နိရုဇ္ဈတီ’’တိ ပဒဿ သမုစ္ဆေဒနိရောဓံ ဒဿေတိ. ဝုဋ္ဌာနေနာတိ ပရိဝါသာဒိဝိနယကမ္မေန.

တေတ္တိံသမူလာနံ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ ဒွါဒသ မူလာနီ’’တိအာဒိ. ဧကံ မူလန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တာနီတိ တေတ္တိံသ မူလာနိ. ပရတောတိ ပရသ္မိံ. ‘‘အဋ္ဌာရသ ဘေဒကရဝတ္ထူနီ’’တိအာဒိနာ အဓိကရဏာနံ သမုဋ္ဌာနံ ဒဿေတိ. စတ္တာရိ သံဃကိစ္စာနိ နိဿာယ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ. ဣဒန္တိ ဝတ္ထု. သတ္တန္နံ နိဒါနန္တိ သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ ပညတ္တိဋ္ဌာနသင်္ခါတံ နိဒါနံ. ဧတ္ထာတိ ဌာနေ. ပညတ္တိံ န ဇာနာတီတိ ဧတ္ထ ‘‘အနုပညတ္တိံ န ဇာနာတီ’’တိ ဝက္ခမာနတ္တာ ပဌမပညတ္တိ ဂဟေတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘ပဌမပညတ္တိံ န ဇာနာတီ’’တိ. အနုပညတ္တီတိ ဧတ္ထ အနုသဒ္ဒေါ နဥပစ္ဆိန္နတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ပညတ္တိံ န ဇာနာတီ’’တိ. ပစ္ဆာတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတေဝ ပဌမပညတ္တိတော ပစ္ဆာ ပညတ္တတ္တာ. အနုသန္ဓိဝစနပထန္တိ ဧတ္ထ အနုသန္ဓီနံ ဝသေန ဝစနပထန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကထာနုသန္ဓိဝိနိစ္ဆယာနုသန္ဓိဝသေန ဝတ္ထု’’န္တိ. ဉတ္တိကိစ္စန္တိ ဉတ္တိယာ ကိစ္စံ. ဣမိနာ ဉတ္တိယာတိ ဧတ္ထ သာမျတ္ထေ သာမိဝစနံ. ကရဓာတုသမ္ဗန္ဓေ ကရဏဝစနမ္ပိ ယုဇ္ဇတေဝ. ကရဏန္တိ ဧတ္ထ စ ယုပစ္စယဿ ကမ္မတ္ထဘာဝဉ္စ ဒဿေတိ. န ကေဝလံ ဉတ္တိကမ္မေ ဧဝ ဉတ္တိကိစ္စံ န ဇာနာတိ၊ အထ ခေါ ဉတ္တိဒုတိယဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မေသုပိ န ဇာနာတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဉတ္တိဒုတိယဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မေသူ’’တိအာဒိ. ပုဗ္ဗေ ဌပေတဗ္ဗာတိ ဉတ္တိ နာမ ကမ္မဝါစာယ ပုဗ္ဗေ ဌပေတဗ္ဗာတိ န ဇာနာတိ. ဣမိနာ နပုဗ္ဗကုသလဘာဝံ ဒဿေတိ. ‘‘ပစ္ဆာ’’တိ ဣမိနာ နအပရကုသလဘာဝံ ဒဿေတိ. ပိသဒ္ဒေန ပဌမနယံ အပေက္ခတိ. ‘‘ကာလံ န ဇာနာတီ’’တိ ဣမိနာ အကာလညူတိ ပဒဿ ဝိဂ္ဂဟဝါကျံ ဒဿေတိ. ကာလံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အနဇ္ဈိဋ္ဌော’’တိအာဒိ.

‘‘ဓုတင်္ဂေ အာနိသံသံ အဇာနိတွာ’’တိ ဣမိနာ မန္ဒမောမူဟာနံ ဖလံ ဒဿေတိ. ပါပိစ္ဆောတိ ဧတ္ထ ပါပိစ္ဆော နာမ ပစ္စယလာဘဿ ပတ္ထနာတိ အာဟ ‘‘ပစ္စယလာဘံ ပတ္ထယမာနော’’တိ. ကာယဝိဝေကော စ စိတ္တဝိဝေကော စ ဥပဓိဝိဝေကော စ ကာယစိတ္တဥပဓိဝိဝေကံ၊ သမာဟာရဒွန္ဒော၊ ပုဗ္ဗပဒေသု ဥတ္တရပဒလောပေါ. ဧတဿာတိ အာရညိကဿ. ဣမိနာ ဣမာယ အတ္ထော ဣဒမတ္ထော၊ သော ဧတဿတ္ထီတိ ဣဒမတ္ထီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ. အပ္ပိစ္ဆညေဝါတိအာဒီသု ဧဝသဒ္ဒါနံ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န အညံ ကိဉ္စိ လောကာမိသ’’န္တိ.

နဝဝိဓန္တိ ဒိဝသဝသေန တိဝိဓံ၊ တထာ ကတ္တဗ္ဗာကာရဝသေန၊ တထာ ကာရကဝသေနာတိ နဝဝိဓံ ဥပေါသထံ.

ကာယဒုစ္စရိတာဒိ ယသ္မာ န ပသာဒံ သံဝတ္တေတိ၊ န ပသာဒါယ ဝါ သံဝတ္တတိ၊ တသ္မာ အပါသာဒိကန္တိ ဝုစ္စတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အပါသာဒိကန္တိ ကာယဒုစ္စရိတာဒိ အကုသလ’’န္တိ. ဝေလံ အတိက္ကမ္မာတိ ဘောဇနာဒိကာလံ အတိက္ကမိတွာ. ဣမိနာ အတိဝေလန္တိ ဧတ္ထ အတိသဒ္ဒဿ အတိက္ကမနတ္ထဉ္စ ‘‘အတိဝေလ’’န္တိ ပဒဿ ‘‘ဝိဟရတော’’တိ ပဒေ ကိရိယဝိသေသနဘာဝဉ္စ ဒဿေတိ. အပ္ပံ ကာလန္တိ ယောဇနာ. အဝတရဏံ ဩတာရောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဩတရဏ’’န္တိ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ပဉ္စကေသု.