၁၀. အာပဏသုတ္တံ
၅၂၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အင်္ဂေသု ဝိဟရတိ အာပဏံ နာမ အင်္ဂါနံ နိဂမော. တတြ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ယော သော၊ သာရိပုတ္တ၊ အရိယသာဝကော တထာဂတေ ဧကန္တဂတော [ဧကန္တိဂတော (သီ.)] အဘိပ္ပသန္နော၊ န သော တထာဂတေ ဝါ တထာဂတသာသနေ ဝါ ကင်္ခေယျ ဝါ ဝိစိကိစ္ဆေယျ ဝါ’’တိ?
‘‘ယော သော၊ ဘန္တေ၊ အရိယသာဝကော တထာဂတေ ဧကန္တဂတော အဘိပ္ပသန္နော၊ န သော တထာဂတေ ဝါ တထာဂတသာသနေ ဝါ ကင်္ခေယျ ဝါ ဝိစိကိစ္ဆေယျ ဝါ. သဒ္ဓဿ ဟိ၊ ဘန္တေ၊ အရိယသာဝကဿ ဧဝံ ပါဋိကင်္ခံ ယံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရိဿတိ – အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ၊ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ၊ ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ယံ ဟိဿ၊ ဘန္တေ၊ ဝီရိယံ တဒဿ ဝီရိယိန္ဒြိယံ.
‘‘သဒ္ဓဿ ဟိ၊ ဘန္တေ၊ အရိယသာဝကဿ အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ဧတံ ပါဋိကင်္ခံ ယံ သတိမာ ဘဝိဿတိ၊ ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတော၊ စိရကတမ္ပိ စိရဘာသိတမ္ပိ သရိတာ အနုဿရိတာ. ယာ ဟိဿ၊ ဘန္တေ၊ သတိ တဒဿ သတိန္ဒြိယံ.
‘‘သဒ္ဓဿ ဟိ၊ ဘန္တေ၊ အရိယသာဝကဿ အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ဥပဋ္ဌိတဿတိနော ဧတံ ပါဋိကင်္ခံ ယံ ဝေါဿဂ္ဂါရမ္မဏံ ကရိတွာ လဘိဿတိ သမာဓိံ၊ လဘိဿတိ စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ. ယော ဟိဿ၊ ဘန္တေ၊ သမာဓိ တဒဿ သမာဓိန္ဒြိယံ.
‘‘သဒ္ဓဿ ဟိ၊ ဘန္တေ၊ အရိယသာဝကဿ အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ဥပဋ္ဌိတဿတိနော သမာဟိတစိတ္တဿ ဧတံ ပါဋိကင်္ခံ ယံ ဧဝံ ပဇာနိဿတိ – အနမတဂ္ဂေါ ခေါ သံသာရော. ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ တမောကာယဿ အသေသဝိရာဂနိရောဓော သန္တမေတံ ပဒံ ပဏီတမေတံ ပဒံ၊ ယဒိဒံ – သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ [နိဗ္ဗာနန္တိ (?)]. ယာ ဟိဿ၊ ဘန္တေ၊ ပညာ တဒဿ ပညိန္ဒြိယံ.
‘‘သဒ္ဓေါ သော [သ ခေါ သော (သီ. သျာ. ကံ.)]၊ ဘန္တေ၊ အရိယသာဝကော ဧဝံ ပဒဟိတွာ ပဒဟိတွာ ဧဝံ သရိတွာ သရိတွာ ဧဝံ သမာဒဟိတွာ သမာဒဟိတွာ ဧဝံ ပဇာနိတွာ ပဇာနိတွာ ဧဝံ အဘိသဒ္ဒဟတိ – ‘ဣမေ ခေါ တေ ဓမ္မာ ယေ မေ ပုဗ္ဗေ သုတဝါ အဟေသုံ. တေနာဟံ ဧတရဟိ ကာယေန စ ဖုသိတွာ ဝိဟရာမိ၊ ပညာယ စ အတိဝိဇ္ဈ [ပဋိဝိဇ္ဈ (သီ. က.) တဒဋ္ဌကထာသု ပန အတိဝိဇ္ဈိတွာတိ ဝဏ္ဏိတံ] ပဿာမီ’တိ. ယာ ဟိဿ၊ ဘန္တေ၊ သဒ္ဓါ တဒဿ သဒ္ဓိန္ဒြိယ’’န္တိ.
‘‘သာဓု သာဓု၊ သာရိပုတ္တ! ယော သော၊ သာရိပုတ္တ၊ အရိယသာဝကော တထာဂတေ ဧကန္တဂတော အဘိပ္ပသန္နော၊ န သော တထာဂတေ ဝါ တထာဂတသာသနေ ဝါ ကင်္ခေယျ ဝါ ဝိစိကိစ္ဆေယျ ဝါ. သဒ္ဓဿ ဟိ၊ သာရိပုတ္တ၊ အရိယသာဝကဿ ဧတံ ပါဋိကင်္ခံ ယံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရိဿတိ – အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ၊ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ၊ ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. ယံ ဟိဿ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဝီရိယံ တဒဿ ဝီရိယိန္ဒြိယံ.
‘‘သဒ္ဓဿ ဟိ၊ သာရိပုတ္တ၊ အရိယသာဝကဿ အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ဧတံ ပါဋိကင်္ခံ ယံ သတိမာ ဘဝိဿတိ၊ ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတော၊ စိရကတမ္ပိ စိရဘာသိတမ္ပိ သရိတာ အနုဿရိတာ. ယာ ဟိဿ၊ သာရိပုတ္တ၊ သတိ တဒဿ သတိန္ဒြိယံ.
‘‘သဒ္ဓဿ ဟိ၊ သာရိပုတ္တ၊ အရိယသာဝကဿ အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ဥပဋ္ဌိတဿတိနော ဧတံ ပါဋိကင်္ခံ ယံ ဝေါဿဂ္ဂါရမ္မဏံ ကရိတွာ လဘိဿတိ သမာဓိံ၊ လဘိဿတိ စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတံ. ယော ဟိဿ၊ သာရိပုတ္တ၊ သမာဓိ တဒဿ သမာဓိန္ဒြိယံ.
‘‘သဒ္ဓဿ ဟိ၊ သာရိပုတ္တ၊ အရိယသာဝကဿ အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ဥပဋ္ဌိတဿတိနော သမာဟိတစိတ္တဿ ဧတံ ပါဋိကင်္ခံ ယံ ဧဝံ ပဇာနိဿတိ – အနမတဂ္ဂေါ ခေါ သံသာရော. ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ တမောကာယဿ အသေသဝိရာဂနိရောဓော သန္တမေတံ ပဒံ ပဏီတမေတံ ပဒံ၊ ယဒိဒံ – သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ. ယာ ဟိဿ၊ သာရိပုတ္တ၊ ပညာ တဒဿ ပညိန္ဒြိယံ.
‘‘သဒ္ဓေါ သော [သ ခေါ သော (သီ. သျာ. ကံ. ပီ.)]၊ သာရိပုတ္တ၊ အရိယသာဝကော ဧဝံ ပဒဟိတွာ ပဒဟိတွာ ဧဝံ သရိတွာ သရိတွာ ဧဝံ သမာဒဟိတွာ သမာဒဟိတွာ ဧဝံ ပဇာနိတွာ ပဇာနိတွာ ဧဝံ အဘိသဒ္ဒဟတိ – ‘ဣမေ ခေါ တေ ဓမ္မာ ယေ မေ ပုဗ္ဗေ သုတဝါ အဟေသုံ. တေနာဟံ ဧတရဟိ ကာယေန စ ဖုသိတွာ ဝိဟရာမိ၊ ပညာယ စ အတိဝိဇ္ဈ [ပဋိဝိဇ္ဈ (က. သီ. က.)] ပဿာမီ’တိ. ယာ ဟိဿ၊ သာရိပုတ္တ၊ သဒ္ဓါ တဒဿ သဒ္ဓိန္ဒြိယ’’န္တိ. ဒသမံ.
ဇရာဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ဇရာ ဥဏ္ဏာဘော ဗြာဟ္မဏော၊ သာကေတော ပုဗ္ဗကောဋ္ဌကော၊
ပုဗ္ဗာရာမေ စ စတ္တာရိ၊ ပိဏ္ဍောလော အာပဏေန စာတိ [သဒ္ဓေန တေ ဒသာတိ (သျာ. ကံ. က.)].