൨. സഹജാതവാരവണ്ണനാ

൨൩൪-൨൪൨. സഹജാതപച്ചയകരണന്തി സഹജാതം പച്ചയധമ്മം പച്ചയം കത്വാ പവത്തി. സഹജാതായത്തഭാവഗമനന്തി സഹജാതേ പച്ചയധമ്മേ ആയത്തഭാവസ്സ ഗമനം പച്ചയുപ്പന്നസ്സ അത്തനാ സഹജാതപച്ചയായത്തവുത്തിതാ. ഏത്ഥ ച സഹജാതപച്ചയസങ്ഖാതം സഹജാതം കരോതീതി സഹജാതോ, തഥാപവത്തോ പച്ചയുപ്പന്നധമ്മോ. തത്ഥ പവത്തമാനോ സഹജാതസദ്ദോ യസ്മാ തസ്സ പച്ചയുപ്പന്നസ്സ അത്തനാ സഹജാതം പച്ചയധമ്മം പച്ചയം കത്വാ പവത്തിം തദായത്തഭാവൂപഗമനഞ്ച വദതീതി വുച്ചതി, തസ്മാ വുത്തം ‘‘സഹജാതസദ്ദേന…പേ… വുത്ത’’ന്തി. തസ്സ കരണസ്സ ഗമനസ്സ വാതി തസ്സ യഥാവുത്തസ്സ സഹജാതപച്ചയകരണസ്സ സഹജാതായത്തഭാവൂപഗമനസ്സ വാ. ‘‘കുസലം ധമ്മം സഹജാതോ’’തി ഇമസ്സ കുസലം ധമ്മം സഹജാതം തംസഹഭാവിതഞ്ച പച്ചയം കത്വാതി അയമത്ഥോതി ആഹ ‘‘കുസലാദീനം കമ്മഭാവതോ’’തി. സഹജാതപച്ചയസഹഭാവീനം പച്ചയാനം സങ്ഗണ്ഹത്ഥഞ്ഹേത്ഥ ‘‘സഹജാതായത്തഭാവഗമനം വാ’’തി വുത്തം.

തംകമ്മഭാവതോതി തേസം യഥാവുത്തപച്ചയകരണതദായത്തഭാവഗമനാനം കമ്മഭാവതോ. അട്ഠകഥായം പന ‘‘കുസലം ധമ്മം സഹജാതോതി കുസലം ധമ്മം പടിച്ച തേന സഹജാതോ ഹുത്വാ’’തി പടിച്ചസദ്ദം ആഹരിത്വാ അത്ഥോ വുത്തോ, തം ‘‘പടിച്ചത്ഥോ സഹജാതത്ഥോ’’തി കത്വാ വുത്തം. സഹജാതസദ്ദയോഗേ കുസലം ധമ്മന്തി ഉപയോഗവചനസ്സ യുത്തി ന വുത്താ, ‘‘തേന സഹജാതോ ഹുത്വാ’’തി പന വുത്തത്താ കരണത്ഥേ ഉപയോഗവചനന്തി ദസ്സിതന്തി കേചി. നിസ്സയവാരേ പന കുസലം ധമ്മം നിസ്സയത്ഥേന പച്ചയം കത്വാതി വദന്തേന ഇധാപി ‘‘കുസലം ധമ്മം സഹജാതത്ഥേന പച്ചയം കത്വാ’’തി അയമത്ഥോ വുത്തോയേവ ഹോതി, പടിച്ചസദ്ദാഹരണമ്പി ഇമമേവത്ഥം ഞാപേതീതി ദട്ഠബ്ബം. ഉപാദാരൂപം കിഞ്ചി ഭൂതരൂപസ്സ അനുപാലകം ഉപത്ഥമ്ഭകഞ്ച ഹോന്തമ്പി സഹജാതലക്ഖണേന ന ഹോതി, തസ്മാ പടിച്ചത്ഥം ന ഫരതീതി ആഹ ‘‘പടിച്ചാതി ഇമിനാ വചനേന ദീപിതോ പച്ചയോ ന ഹോതീ’’തി. നിദസ്സനവസേന വുത്തന്തി ഉദാഹരണവസേന വുത്തം, ന അനവസേസതോതി അത്ഥോ. യഥാവുത്തോതി പടിച്ചത്ഥഫരണവസേന വുത്തോ. യഥാ ച ഉപാദാരൂപം ഭൂതരൂപസ്സ ഉപാദാരൂപസ്സ ച പച്ചയോ ന ഹോതി, ഏവം ഠപേത്വാ ഛ വത്ഥൂനി സേസരൂപാനി അരൂപധമ്മാനം പച്ചയോ ന ഹോതീതി ദസ്സേന്തോ ‘‘വത്ഥുവജ്ജാനി രൂപാനി ച അരൂപാന’’ന്തി ആഹ.

സഹജാതവാരവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.