ധമ്മുദ്ദേസവാരോ

പഠമചിത്തവണ്ണനാ

൩൬൫. ഖണത്തയസ്സ അകുസലേസു അസമ്ഭവതോ സമവായകാലഹേതുസമൂഹത്ഥോ സമയ-സദ്ദോ. ലോഭാഭിഭൂതായ ഏവ ഇട്ഠാരമ്മണസ്മിം ഇതരത്ര ച ഇട്ഠാകാരഗ്ഗഹണവസേന സോമനസ്സസഹഗതഭാവോതി ഏവമാദിം സന്ധായ ‘‘യഥാനുരൂപ’’ന്തി വുത്തം. ‘‘കിലേസാതുരതായ അനാരോഗ്യട്ഠേന കിലേസവജ്ജസബ്ഭാവതോ സാവജ്ജട്ഠേന അവിജ്ജാസമ്ഭൂതതായ അകോസല്യസമ്ഭൂതട്ഠേന അകുസല’’ന്തി ച ‘‘സാവജ്ജദുക്ഖവിപാകലക്ഖണം, അനത്ഥജനനരസം, സംകിലേസപച്ചുപട്ഠാനം, അയോനിസോമനസികാരപദട്ഠാനം, ഗാരയ്ഹഭാവതോ വാ സാവജ്ജലക്ഖണം, സംകിലേസഭാവരസം, അനിട്ഠവിപാകപച്ചുപട്ഠാനം, യഥാവുത്തപദട്ഠാനമേവാ’’തി ച ഏവമാദിനാ വുത്തനയേന അനുഗന്തബ്ബതായ വുത്തം ‘‘വുത്തനയം അനുഗന്ത്വാ’’തി.

ഗതം ഗമനം പവത്തീതി കത്വാ വുത്തം ‘‘ഗതമത്തം ഗതിമത്തം ഗഹണമത്ത’’ന്തി. ദിട്ഠിയാ ഹി ഗതി പവത്തി ഏവാതി. ആസന്നകാരണത്താതി പദട്ഠാനതായ, യോനിസോമനസികാരോ വിയ ഹി കുസലസ്സ അയോനിസോമനസികാരോ അകുസലസ്സ അച്ചാസന്നഹേതു. തഥാ ഹി സതിപി അസദ്ധമ്മസവനാദികാരണേ അയോനിസോ അനാവജ്ജിതേ അവവത്ഥാപിതേ ച നത്ഥി അകുസലപ്പവത്തി. തഥാ ച വക്ഖതി അട്ഠകഥായം ‘‘അയോനിസോ അകുസല’’ന്തി. ഏതേന ഏകന്തകാരണതാ ച വുത്തത്ഥാ ഹോതി. പടിസങ്ഖാ സീതാദിഖമനം അപ്പമാദവിഹാരോതി വുത്തം ‘‘അപ്പമജ്ജനം ഖമന’’ന്തി. തേന സതിസംവരോതി ഇധ ഖന്തിസംവരോ വുത്തോതി അധിപ്പായോ ഇന്ദ്രിയസംവരസ്സ വുത്തത്താ. പഹാനസംവരോതി വീരിയസംവരോ. സോ ഹി ‘‘ഉപ്പന്നം കാമവിതക്കം നാധിവാസേതി പജഹതീ’’തിആദിനാ (മ. നി. ൧.൨൬; അ. നി. ൪.൧൪; ൬.൫൮) വുത്തോതി.

സമ്മാപടിപത്തിയാ പടിപക്ഖഭാവേന ഗഹേതബ്ബതാകാരോ മോഹോ സമ്മാപടിപത്തിപടിപക്ഖഭാവഗ്ഗഹണാകാരോ. തേന ഹി നിവുതാ ന സമ്മാ പടിപജ്ജന്തി. അഭിജ്ഝായ വിസേസയോഗോ കമ്മപഥപ്പത്തി.

അനുപപരിക്ഖാ മോഹോ. സോ ചേത്ഥ ദിട്ഠിരഹിതോ വേദിതബ്ബോ. ദിട്ഠിസഹിതസ്സ പന ദിട്ഠിയാ അനുവിധായകത്താ തഗ്ഗഹണേനേവ ഗഹണന്തി. അവത്ഥുസ്മിന്തി അസദ്ദഹനീയേ വത്ഥുസ്മിം. സാനുനയോ അധിമോക്ഖോതി മോഹദിട്ഠീനം സദ്ധാപതിരൂപതമാഹ. അഹിരികാനോത്തപ്പമോഹാദീഹി പമജ്ജനതോ അഹിരികാദീഹി കാരണേഹി. ആരക്ഖരഹിതചിത്തേതി ചിത്തസ്സ സതിവിരഹതംയേവ ദസ്സേതി. ആരക്ഖപച്ചുപട്ഠാനാ ഹി സതീതി. ഏതേന ‘‘അസ്സദ്ധിയചിത്തേ അന്ധബാലചിത്തേ’’തി പദദ്വയം വുത്തത്ഥം ഹോതി. ഉപനാഹാദീതി ആദി-സദ്ദേന രാഗാദയോ സങ്ഗയ്ഹന്തി. രാഗാദീനം പരിയുട്ഠാനാദിസഭാവതായ ‘‘അവിസേസേനാ’’തി വുത്തം വിസേസസ്സ ഏകച്ചസ്സ അസമ്ഭവതോ. ഇധാതി, ഇമസ്മിം ചിത്തേ. നിപ്ഫാദേതബ്ബേ പയോജനേ ഭുമ്മം ‘‘ചമ്മസ്മിം ദീപിനം ഹന്തീ’’തി (വജിര. ടീ. ൧൭-൧൮ വേരഞ്ജകണ്ഡവണ്ണനാ) വിയ ആരമ്മണം വാ അവൂപസമോ ഫലൂപചാരേന ‘‘സേമ്ഹോ ഗുളോ’’തി വിയ.

ധമ്മുദ്ദേസവാരകഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

നിദ്ദേസവാരകഥാവണ്ണനാ

൩൯൦. സഭാവപടിച്ഛാദവസേന പകതിഅത്താദിഅസന്തഗ്ഗഹണസ്സ നിസ്സയത്താ നിമിത്തത്താ അസന്തം ബുജ്ഝതി, നിച്ചാദിവിസമഗ്ഗഹണസ്സ സഞ്ഞാദിവിപരിയേസസ്സ നിസ്സയത്താ അസമം ബുജ്ഝതീതി മോഹോ വുത്തോ നിമിത്തസ്സ കത്തുഭാവേന ഉപചാരിതത്താ, അയഞ്ച അത്ഥോ ദിട്ഠിസഹിതമോഹവസേന ദട്ഠബ്ബോ. ഏത്ഥ ച പകതീതി കാപിലാനം പധാനം.

തതിയചിത്തവണ്ണനാ

൪൦൦. അപണ്ണകപദം വിയ അവിരജ്ഝനകപദമ്പി കദാചി നിയതഭാവം ദീപേയ്യാതി അനിയതതം ദീപേതും ‘‘ഉപ്പത്തിഅരഹങ്ഗാനീ’’തി വുത്തം മാനസ്സ അനിയതത്താ. യദി ഹി മാനോ നിയതോ സിയാ, കാമരാഗസ്സ മാനരഹിതാ പവത്തി ന സിയാ, തഥാ ഭവരാഗസ്സ. ഏവം സതി പട്ഠാനേ ചതുക്ഖത്തും കാമരാഗേന യോജനാ ന സിയാ, തിക്ഖത്തുംയേവ സിയാ, ഭവരാഗമൂലികാ ച ന സിയാ, ഏവഞ്ച സംയോജനാനം സംയോജനേഹി അട്ഠവിധേന യോജനാ സിയാ, ന ദസവിധാ ദസ്സിതാതി യഥാവുത്താഹി യോജനാഹി മാനസ്സ അനിയതഭാവോ പകാസിതോ. അഥ വാ മാനേന സദ്ധിം പഞ്ച ഹോന്തി യഥാവുത്താനി അപണ്ണകങ്ഗാനി, കിം പന ഹോന്തീതി അപേക്ഖായം യേവാപനകാതി വിദിതോവായമത്ഥോ. യേവാപനകാനഞ്ഹി പഞ്ചഭാവോ ഇധ വിധീയതി, ന അപണ്ണകങ്ഗാനന്തി സോ യഥാ ഹോതി, തഥാ യോജേതബ്ബം. കിലേസദുകേ പടിച്ചവാരാദീസു ‘‘കിലേസം ധമ്മം പടിച്ച കിലേസോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജതി ഹേതുപച്ചയാ’’തിആദീസു ‘‘ലോഭം പടിച്ച മോഹോ മാനോ ഥിനം ഉദ്ധച്ചം അഹിരികം അനോത്തപ്പം. ലോഭം പടിച്ച മോഹോ മാനോ ഉദ്ധച്ചം അഹിരികം അനോത്തപ്പം. ലോഭം പടിച്ച മോഹോ ഥിനം ഉദ്ധച്ചം അഹിരികം അനോത്തപ്പം. ലോഭം പടിച്ച മോഹോ ഉദ്ധച്ചം അഹിരികം അനോത്തപ്പ’’ന്തി വിഭത്തത്താ ‘‘തഥാ കിലേസദുകേപീ’’തി വുത്തം. ദിട്ഠിവിപ്പയുത്തസസങ്ഖാരികാസങ്ഖാരികചിത്തവസേന ഹി അയം പാഠഭേദോതി.

‘‘കാമരാഗോ ചതുധാ ഏകതോ ഉപ്പജ്ജതി, പടിഘോ തിധാ, മാനോ ഏകധാ, തഥാ വിചികിച്ഛാ ഭവരാഗോതി ഉദ്ദിസിത്വാ കാമരാഗോ മാനസംയോജനഅവിജ്ജാസംയോജനേഹി ചേവ അവിജ്ജാസംയോജനമത്തേനേവ ച സദ്ധിം മാനോ ഭവരാഗാവിജ്ജാസംയോജനേഹി സദ്ധിം ഭവരാഗോ അവിജ്ജാസംയോജനേന സദ്ധി’’ന്തി അട്ഠകഥാകണ്ഡവണ്ണനായം (ധ. സ. അട്ഠ. ൧൪൮൫) വക്ഖമാനത്താ ‘‘ഇധ ച വക്ഖതീ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥേവ ‘‘ലോഭോ ഛധാ ഏകതോ ഉപ്പജ്ജതി, പടിഘോ ദ്വേധാ, തഥാ മോഹോ’’തി ഉദ്ദിസിത്വാ ‘‘ലോഭോ അസങ്ഖാരികോ ദിട്ഠിവിപ്പയുത്തോ മോഹഉദ്ധച്ചഅഹിരികാനോത്തപ്പേഹി, സസങ്ഖാരികോ മോഹഥിനഉദ്ധച്ചഅഹിരികാനോത്തപ്പേഹി, അസങ്ഖാരികോ ഏവ മോഹമാനഉദ്ധച്ചഅഹിരികഅനോത്തപ്പേഹി, സസങ്ഖാരികോ ഏവ ച മോഹമാനഥിനഉദ്ധച്ചഅഹിരികഅനോത്തപ്പേഹീ’’തി വക്ഖമാനത്താ ‘‘തഥാദസവിധാ കിലേസാന’’ന്തി വുത്തം. ‘‘അഹ’’ന്തി ഗഹണതായ അവംകത്വാ ഗഹണമ്പി ‘‘സമ്പഗ്ഗഹോ’’തി വുത്തം.

ചതുത്ഥചിത്തവണ്ണനാ

൪൦൨. ഉസ്സാഹം ജനേന്താതി ഏത്ഥ ചിത്തപയോഗസങ്ഖാതോ സങ്ഖാരോ ഏവ ഉസ്സാഹോ, ന വീരിയുസ്സാഹോതി.

നവമചിത്തവണ്ണനാ

൪൧൩. വിസപ്പനാനിട്ഠരൂപസമുട്ഠാനം യേന കുപിതസ്സ സകലസരീരം കമ്പതി, കുപിതാകാരോ പഞ്ഞായതി. ഏതേന സമ്പത്തിഅത്ഥോ രസോ ദസ്സിതോ ഹോതി, പവത്തിആകാരവസേന വാ വിസപ്പനരസോ. തഥാ ഹി യസ്സ കുപ്പതി, തസ്സ അമിത്തസ്സ സമ്പത്തി യേഭുയ്യേന പടിഘുപ്പത്തിഹേതു ഹോതീതി. ഏതേന കിച്ചത്ഥോ രസോ വുത്തോ ഹോതീതി.

൪൧൮. വചനത്ഥമേവ വചനപരിയായമേവ.

ഏകാദസമചിത്തവണ്ണനാ

൪൨൪. നിച്ഛയാഭാവാതി അധിമോക്ഖാഭാവാ. അസണ്ഠഹനതോതി സന്താനവസേന ഏകസ്മിം ആരമ്മണേ അനവട്ഠാനതോ.

ദ്വാദസമചിത്തവണ്ണനാ

൪൨൯. സഹജാതാധിപതി നത്ഥി ‘‘ഛന്ദവതോ ചേ വിചികിച്ഛാ ഉപ്പജ്ജതി, സാ മയ്ഹം ഉപ്പജ്ജേയ്യാ’’തിആദിപ്പവത്തിയാ അഭാവാ. അനുദ്ധടത്താ പടിസിദ്ധതാ, യഥാധമ്മസാസനേ അവചനമ്പി അഭാവം ദീപേതി.

അവചനതോതി അ-കാരസ്സ തദഞ്ഞവചനതം ദസ്സേതി. ഏതേന ച ദസ്സനേന പഹാതബ്ബേസു അഭാവവചനേന കാരണസിദ്ധിയാ ഫലസിദ്ധീതി തത്ഥ അഭാവസ്സ കാരണമേവ താവ ദസ്സേതും ‘‘പടിസന്ധിഅനാകഡ്ഢനതോ’’തി വുത്തം. തേന തംസഭാവതാ തസ്സ ചിത്തുപ്പാദസ്സ വുത്താ ഹോതി. തതോ ച ‘‘ബലവം പടിസന്ധിം ആകഡ്ഢതി, ദുബ്ബലം നാകഡ്ഢതീ’’തി ഇദം പടിസന്ധിദാനസഭാവേസു. യസ്സ പന പടിസന്ധിദാനസഭാവോ ഏവ നത്ഥി, ന തസ്സ ബലവഭാവോ പടിസന്ധിആകഡ്ഢനേ കാരണന്തി അയമത്ഥോ ദസ്സിതോ ഹോതി. അനാകഡ്ഢനം സാധേതി ‘‘യദി ഹി ആകഡ്ഢേയ്യാ’’തിആദിനാ. യസ്മാ ച നാഗതം, തസ്മാ നാകഡ്ഢതീതി അധിപ്പായോ. ‘‘യസ്മാ പന തം പടിസന്ധിദാനം നത്ഥി, തസ്മാ നാഗത’’ന്തി വുത്തത്താ ‘‘അനാകഡ്ഢനതോ അനാഗമനം സാധേതു’’ന്തി വുത്തം.

അപായഗമനീയസ്സാതി അപായം ഗമേതീതി അപായഗമനീയം, തംസഭാവന്തി അത്ഥോ. പടിസന്ധിആകഡ്ഢനേ സതി ഉദ്ധച്ചസഹഗതം ഏകന്തേന അപായഗമനീയം സിയാ. തേന വുത്തം അട്ഠകഥായം (ധ. സ. അട്ഠ. ൪൨൯) ‘‘ഇതരസ്സാപി ഏത്ഥേവ പടിസന്ധിദാനം ഭവേയ്യാ’’തി. ന ഹി അകുസലപടിസന്ധി സുഗതിയം സമ്ഭവതീതി. ‘‘ചതൂഹി അപായേഹി ച വിപ്പമുത്തോ (ഖു. പാ. ൬.൧൧; സു. നി. ൨൩൪) അവിനിപാതധമ്മോ’’തി (സ. നി. ൨.൪൧; ൫.൯൯൮, ൧൦൦൪) വചനതോ അപായഗമനീയഞ്ച ദസ്സനേന പഹാതബ്ബം. തേനാഹ ‘‘അപായഗമനീയസ്സ ദസ്സനേന പഹാതബ്ബത്താ’’തി. ന ചേതം ദസ്സനേന പഹാതബ്ബം, ന സോ തസ്സ അപായഗമനീയോ രാഗോ ദോസോ മോഹോ തദേകട്ഠാ ച കിലേസാതി ഏതേന സങ്ഗഹോതി സക്കാ വത്തും നിയോഗതോ ഭാവനായ പഹാതബ്ബഭാവേന വുത്തത്താ. വുത്തഞ്ഹേതം ‘‘കതമേ ധമ്മാ ഭാവനായ പഹാതബ്ബാ, ഉദ്ധച്ചസഹഗതോ ചിത്തുപ്പാദോ’’തി (ധ. സ. ൧൪൦൬).

‘‘കുസലാകുസലം കമ്മം വിപാകാനം ഖന്ധാനം കടത്താ ച രൂപാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ’’തി (പട്ഠാ. ൧.൧.൪൨൭) വുത്തകമ്മപച്ചയഭാവോ നാനാക്ഖണികകമ്മപച്ചയഭാവോ. സോ ച യദി ഉദ്ധച്ചസഹഗതം പടിസന്ധിം ആകഡ്ഢേയ്യ, തസ്സാപി സിയാ. തഥാ ച സതി ഉദ്ധച്ചസഹഗതം ദസ്സനേന പഹാതബ്ബം സിയാ ദസ്സനേന പഹാതബ്ബാനംയേവ നാനാക്ഖണികകമ്മപച്ചയഭാവസ്സ വുത്തത്താ. ന ചേതം ദസ്സേനേന പഹാതബ്ബന്തി സബ്ബം പുബ്ബേ വിയ ആവത്തതി.

സഹജാതമേവ വിഭത്തന്തി യഥാ ദസ്സനേന പഹാതബ്ബവിഭങ്ഗേ ‘‘ദസ്സനേന പഹാതബ്ബോ ധമ്മോ നേവ ദസ്സനേന ന ഭാവനായ പഹാതബ്ബസ്സ ധമ്മസ്സ കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ’’തി (പട്ഠാ. ൨.൮.൮൬) സഹജാതം നാനാക്ഖണികന്തി ഉദ്ദിസിത്വാ ‘‘സഹജാതാ ദസ്സനേന പഹാതബ്ബാ ചേതനാ ചിത്തസമുട്ഠാനാനം രൂപാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ, നാനാക്ഖണികാ ദസ്സനേന പഹാതബ്ബാ ചേതനാ വിപാകാനം ഖന്ധാനം കടത്താ ച രൂപാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ’’തി വിഭത്തം, ഏവം അവിഭജിത്വാ ‘‘ഭാവനായ പഹാതബ്ബാ ചേതനാ ചിത്തസമുട്ഠാനാനം രൂപാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ’’തി (പട്ഠാ. ൨.൮.൮൯) ഏത്തകമേവ വുത്തം, ന വുത്തം ‘‘നാനാക്ഖണികാ ചേതനാ വിപാകാനം ഖന്ധാനം കടത്താ ച രൂപാനം കമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ’’തി. തേന ന ഭാവനായ പഹാതബ്ബസ്സ നാനാക്ഖണികകമ്മപച്ചയഭാവോതി വിഞ്ഞായതി. പച്ചനീയേപി യഥാസമ്ഭവം സങ്ഗാഹകപച്ചയാനം വസേന പച്ചയുദ്ധാരേ കരിയമാനേ. ഇതരത്ഥ ചാതി ദസ്സനേനപഹാതബ്ബപദേ. തത്ഥ ഹി ‘‘ദസ്സനേന പഹാതബ്ബോ ധമ്മോ നേവ ദസ്സനേന ന ഭാവനായ പഹാതബ്ബസ്സ ധമ്മസ്സ ആരമ്മണപച്ചയേന പച്ചയോ, സഹജാതഉപനിസ്സയപച്ഛാജാതകമ്മപച്ചയേന പച്ചയോ’’തി (പട്ഠാ. ൨.൮.൭൧) കമ്മപച്ചയോപി വുത്തോതി.

തദഭാവാതി നാനാക്ഖണികകമ്മപച്ചയത്താഭാവാ. ന ച നാനാക്ഖണികകമ്മപച്ചയം വിനാ പടിസന്ധിആകഡ്ഢനം അത്ഥീതി ‘‘പടിസന്ധിഅനാകഡ്ഢനതോ തത്ഥ അനാഗതാ’’തി വുത്തം. ഏത്ഥാതി ‘‘ഠപേത്വാ ഉദ്ധച്ചസഹഗതം സേസാനി ഏകാദസേവ പടിസന്ധിം ആകഡ്ഢന്തീ’’തി ഏത്ഥ. പവത്തിവിപാകസ്സാതി പവത്തിയം വിപാകോ പവത്തിഏകദേസതായ പവത്തിഭൂതോ വാ വിപാകോ ഏതസ്സാതി പവത്തിവിപാകം, കമ്മം, തസ്സ. അഥ വാ പവത്തിയം വിപാകോ പവത്തിവിപാകോ. ഇമസ്മിം പന അത്ഥേ നാനാക്ഖണികകമ്മപച്ചയോ ഏതസ്സാതി നാനാ…പേ… യോ, തബ്ഭാവോ…പേ… താതി ഏവം പദച്ഛേദോ ദട്ഠബ്ബോ. ന സക്കാ നിവാരേതും നാനാക്ഖണികകമ്മപച്ചയം വിനാ വിപാകസ്സ അനുപ്പജ്ജനതോ.

ഇദാനി പവത്തിവിപാകാനം നാനാക്ഖണികകമ്മപച്ചയലാഭിതായ ആഹച്ചഭാസിതതം ദസ്സേതും ‘‘വുത്തഞ്ചാ’’തിആദിമാഹ. വിപാകദാനം പടിസന്ധിവിപാകധമ്മതാതി മഞ്ഞമാനോ ‘‘യദി ഭാവനാ’’തിആദിമാഹ. ഇതരോ വിപാകദാനാഭാവേപി സിദ്ധോ വിപാകധമ്മഭാവോ താദിസാനം അഞ്ഞേസമ്പി ലബ്ഭമാനത്താതി ആഹ ‘‘അഭിഞ്ഞാചിത്താദീന’’ന്തി. ആദി-സദ്ദേന അത്തനോ കാലമതിക്കന്തം ദിട്ഠധമ്മവേദനീയം ഉപപജ്ജവേദനീയഞ്ച സങ്ഗണ്ഹാതി. വുത്തം സിയാതി ഇദം സഹായപച്ചയലാഭതോ പുഥുജ്ജനസന്താനവുത്തിനോ ഉദ്ധച്ചസഹഗതസ്സ വിപാകുപ്പാദനം, തദഭാവാ സേക്ഖസന്തതിയം തസ്സ വിപാകാനുപ്പാദനഞ്ച യുത്തം സിയാതി വുത്തം. തേനേവാഹ ‘‘ഇദം പന ഠാനം സുട്ഠു വിചാരേതബ്ബ’’ന്തിആദി. തഥാ ച വക്ഖതി ‘‘പുഥുജ്ജനേസു ഉപ്പജ്ജമാനാനം സകഭണ്ഡേ ഛന്ദരാഗാദീനം ഉദ്ധച്ചസഹഗതചിത്തുപ്പാദസ്സ ച സംയോജനത്തയതദേകട്ഠകിലേസാനം അനുപച്ഛിന്നതായ അപരിക്ഖീണസഹായാനം വിപാകുപ്പാദനം ന സക്കാ പടിക്ഖിപിതുന്തി ഉദ്ധച്ചസഹഗതധമ്മാനം വിപാകോ വിഭങ്ഗേ വുത്തോ’’തി. തസ്സ താദിസസ്സേവ സതി സഹായേ വിപാകുപ്പാദനവചനം, അസതി വിപാകാനുപ്പാദനവചനം വിരുജ്ഝതീതി ച പവത്തിവിപാകദായികം വാ ഉദ്ധച്ചസഹഗതസ്സ മനസി കത്വാ ‘‘വുത്തം സിയാ’’തി വുത്തം. ‘‘പവത്തിവിപാകഞ്ഹി സന്ധായ ‘തേസം വിപാകേ ഞാണ’ന്തി പടിസമ്ഭിദാവിഭങ്ഗേ (വിഭ. ൭൨൫-൭൨൬) വുത്ത’’ന്തി ഏകേ വണ്ണയന്തി. ഏവം ഉദ്ധച്ചചേതനാപി ന ഹോതി, സാപി വിഞ്ഞാണപച്ചയഭാവേ അപനേതബ്ബാതി ഇദമ്പി പടിസന്ധിവിഞ്ഞാണമേവ സന്ധായ വുത്തന്തി.

അകുസലപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.