൫. ചമ്മക്ഖന്ധകവണ്ണനാ

സോണകോളിവിസവത്ഥുകഥാവണ്ണനാ

൨൪൨. അസീതിയാ …പേ… കാരേതീതി ‘‘അസീതി ഗാമികസഹസ്സാനി സന്നിപാതാപേത്വാ’’തി ഇമസ്സ കാരണവചനം. തത്ഥ ‘‘ഗാമാനം അസീതിയാ സഹസ്സേസൂ’’തി വത്തബ്ബേ ‘‘അസീതിയാ ഗാമസഹസ്സേസൂ’’തി വുത്തം. ഗാമപ്പമുഖാ ഗാമികാ, തേസം സഹസ്സാനി. ‘‘കമ്മചിത്തീകതാനീ’’തി ഉപചാരേന വുത്തം. കമ്മപച്ചയഉതുസമുട്ഠാനേ ഹി തേസം അഞ്ജനവണ്ണഭാവോ. ‘‘കേനചിദേവ കരണീയേനാ’’തി വത്തബ്ബേ ‘‘കേനചിദേവാ’’തി വുത്തം. ഏത്ഥ ഏവം-സദ്ദോ ഓപമ്മേ പവത്തതി. ഏവമുപമാനോപദേസപുച്ഛാവധാരണപടിഞ്ഞാതഓപമ്മേ. പുരതോ പേക്ഖമാനാനന്തി അനാദരത്ഥേ സാമിവചനം. തതോ പന ഭഗവതോ ഗന്ധകുടിയാ കവാടം സുബദ്ധം പസ്സിത്വാ ഇച്ഛിതാകാരകുസലതായ ഇദ്ധിയാ ഗന്ത്വാ കുടിം പവിസിത്വാ ആരോചേസി. വിഹാരപച്ഛായായന്തി വിഹാരസ്സ വഡ്ഢമാനച്ഛായായം. ‘‘അഹോ നൂനാതി അഹോ മഹന്തോ’’തി ലിഖിതം. ഭഗവതോ സമ്ബഹുലേഹി സദ്ധിം ആഹിണ്ഡനം ആയസ്മതോ സോണസ്സ വീരിയാരമ്ഭനിദസ്സനേന അനാരദ്ധവീരിയാനം ഉത്തേജനത്ഥം, ഏവം സുഖുമാലാനം പാദരക്ഖണത്ഥം ഉപാഹനാ അനുഞ്ഞാതാതി ദസ്സനത്ഥഞ്ച.

സോണസ്സപബ്ബജ്ജാകഥാവണ്ണനാ

൨൪൩. തത്ഥ ച നിമിത്തം ഗണ്ഹാഹീതി തേസം ഇന്ദ്രിയാനം ആകാരം ഉപലക്ഖേഹി.

൨൪൪. അധിമുത്തോ ഹോതീതി പടിവിജ്ഝിത്വാ പച്ചക്ഖം കത്വാ ഠിതോ ഹോതി. നേക്ഖമ്മാധിമുത്തോതിആദീഹി നിബ്ബാനം, അരഹത്തഞ്ച വുത്തം. ‘‘തഞ്ഹി സബ്ബകിലേസേഹി നിക്ഖന്തത്താ ‘നേക്ഖമ്മ’ന്തി ച ഗേഹതോ പവിവിത്തത്താ ‘പവിവേകോ’തി ച ബ്യാപജ്ജാഭാവതോ ‘അബ്യാപജ്ജ’ന്തി ച അരഹത്തം ഉപാദാനസ്സ ഖയന്തേ ഉപ്പന്നത്താ ‘ഉപാദാനക്ഖയോ’തി ച തണ്ഹായ ഖയന്തേ ഉപ്പന്നത്താ ‘തണ്ഹക്ഖയോ’തി ച സമ്മോഹാഭാവതോ ‘അസമ്മോഹോ’തി ച വുച്ചതീ’’തി വുത്തം. സബ്ബേഹി അരഹത്തം വുത്തന്തി കേചി. സിയാ ഖോ ഏവമസ്സാതി കദാചി ഏവമസ്സ, അസ്സ വാ ആയസ്മതോ ഏവം സിയാ. പച്ചാഗച്ഛന്തോ ജാനന്തോ. കരണീയമത്താനന്തി അത്തനോ. സോ ഏവ വാ പാഠോ. നേക്ഖമ്മാധിമുത്തോതി ഇമസ്മിംയേവ അരഹത്തം കഥിതം. സേസേസു നിബ്ബാനന്തി കേചി. അസമ്മോഹാധിമുത്തോതി ഏത്ഥേവ നിബ്ബാനം. സേസേസു അരഹത്തന്തി കേചി. ‘‘സബ്ബേസ്വേവേതേസു ഉഭയമ്പീ’’തി വദന്തി. പവിവേകഞ്ച ചേതസോ, അധിമുത്തസ്സ, ഉപാദാനക്ഖയസ്സ ചാതി ഉപയോഗത്ഥേ സാമിവചനം. ആയതനാനം ഉപ്പാദഞ്ച വയഞ്ച ദിസ്വാ.

സബ്ബനീലികാദിപടിക്ഖേപകഥാവണ്ണനാ

൨൪൬. ‘‘രഞ്ജനചോളകേന പുഞ്ഛിത്വാ’’തി പാഠോ. ‘‘ഖല്ലകാദീനി അപനേത്വാ’തി വുത്തത്താ ദ്വേ തീണി ഛിദ്ദാനി കത്വാ വളഞ്ജേതും വട്ടതീ’’തി വദന്താനം വാദോ ന ഗഹേതബ്ബോ.

യാനാദിപടിക്ഖേപകഥാവണ്ണനാ

൨൫൪. ‘‘ചതുരങ്ഗുലാധികാനീ’’തി വുത്തത്താ ചതുരങ്ഗുലതോ ഹേട്ഠാ വട്ടതീതി ഏകേ. ഉഭതോലോഹിതകൂപധാനന്തി ഏത്ഥ ‘‘കാസാവം പന വട്ടതി, കുസുമ്ഭാദിരത്തമേവ ന വട്ടതീ’’തി ലിഖിതം.

സബ്ബചമ്മപടിക്ഖേപാദികഥാവണ്ണനാ

൨൫൫. കിസ്സ ത്യായന്തി കിസ്സ തേ അയം.

൨൫൬. ഗിഹിവികതന്തി ഗിഹീനം അത്ഥായ കതം. ‘‘യത്ഥ കത്ഥചി നിസീദിതും അനുജാനാമീതി അത്ഥോ’’തി ലിഖിതം. കിഞ്ചാപി ദീഘനികായട്ഠകഥായം ‘‘ഠപേത്വാ തൂലികം സബ്ബാനേവ ഗോനകാദീനി രതനപരിസിബ്ബിതാനി വട്ടന്തീ’’തി വുത്തം, അഥ ഖോ വിനയപരിയായം പത്വാ ഗരുകേ ഠാതബ്ബതോ ഇധ വുത്തനയേനേവേത്ഥ അത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോ. ‘‘തത്ഥ പന സുത്തന്തികദേസനായ ഗഹട്ഠാദീനമ്പി വസേന വുത്തത്താ തേസം സങ്ഗണ്ഹനത്ഥം ഠപേത്വാ ‘തൂലികം…പേ… വട്ടന്തീ’തി വുത്തം വിയ ഖായതീതി അപരേ’’തി വുത്തം.

൨൫൯. മിഗമാതുകോതി തസ്സ നാമം. വാതമിഗോതി ച തസ്സ നാമം. ‘‘കാളസീഹോ കാളമുഖോ കപീ’’തി ലിഖിതം. ചമ്മം ന വട്ടതീതി യേന പരിയായേന ചമ്മം വട്ടിസ്സതി, സോ പരതോ ആവി ഭവിസ്സതി. ‘‘അത്തനോ പുഗ്ഗലികവസേന പരിഹാരോ പടിക്ഖിത്തോ’’തി വുത്തം. ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, കിഞ്ചി ചമ്മം ധാരേതബ്ബ’’ന്തി ഏത്താവതാ സിദ്ധേ ‘‘ന, ഭിക്ഖവേ, ഗോചമ്മ’’ന്തി ഇദം പരതോ ‘‘അനുജാനാമി, ഭിക്ഖവേ, സബ്ബപച്ചന്തിമേസു ജനപദേസു ചമ്മാനി അത്ഥരണാനീ’’തി ഏത്ഥ അനുമതിപ്പസങ്ഗഭയാ വുത്തന്തി വേദിതബ്ബം.

ചമ്മക്ഖന്ധകവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.