൧൦. കോസമ്ബകക്ഖന്ധകവണ്ണനാ

കോസമ്ബകവിവാദകഥാവണ്ണനാ

൪൫൧. സുത്തന്തികോതി ഏത്ഥ കിഞ്ചാപി ‘‘വിനയധരോ മാതികാധരോ’’തി വുത്തം, ഉഭതോവിഭങ്ഗം പന സന്ധായ വുത്തം, ന ഖന്ധകഭാണകോ ഹോതി. ആവുസോ ഏത്ഥ ആപത്തീതി വചനം ഉപാദായ ‘‘സോ തസ്സാ ആപത്തിയാ ആപത്തിദിട്ഠി ഹോതീ’’തി വുച്ചതി. പച്ഛാ വിനയധരോ ‘‘വത്ഥുമ്ഹി സതി പമാണം, ന പഞ്ഞത്തിയ’’ന്തി സതിം പടിലഭിത്വാ തസ്സാ ആപത്തിയാ ആപത്തിദിട്ഠി അഹോസി, തേന വുത്തം അന്തേ ‘‘അഞ്ഞേ ഭിക്ഖൂ തസ്സാ ആപത്തിയാ ആപത്തിദിട്ഠിനോ ഹോന്തീ’’തി.

൪൫൫. ‘‘യഥാ മയാ ഞത്തീ’’തി ലിഖന്തി ‘‘പഞ്ഞത്താ’’തി ഏകവചനത്താ.

ദീഘാവുവത്ഥുകഥാവണ്ണനാ

൪൫൮. ‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, ബാരാണസിയം ബ്രഹ്മദത്തോ’’തി ലിഖന്തി. പുരാണപോത്ഥകേസു ‘‘ബാരാണസിയ’’ന്തി നത്ഥി, ‘‘നത്ഥിഭാവോവ സുന്ദരോ’’തി വദന്തി.

പാലിലേയ്യകഗമനകഥാവണ്ണനാ

൪൬൭. രക്ഖിതവനസണ്ഡേതി സങ്ഗീതിത്ഥേരേഹി സുവിഞ്ഞേയ്യം കത്വാ വുത്തം. ‘‘പാലിലേയ്യോതി ഗാമോ, തസ്സ വസേനാ’’തിപി വദന്തി, തം ധമ്മപദട്ഠകഥായ ന വിരുജ്ഝതി.

അട്ഠാരസവത്ഥുകഥാവണ്ണനാ

൪൭൩. ന ത്വേവ…പേ… പടിബാഹിതബ്ബന്തി വദാമീതി ഏത്ഥ സേനാസനാരഹസ്സ യോ സേനാസനം പടിബാഹതി, തസ്സേവ ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ‘‘കലഹകാരകാദീനമേത്ഥ ഓകാസോ നത്ഥീതിആദികം സങ്ഘസ്സ കതികം വത്വാ തം ന പഞ്ഞാപേന്തസ്സ വാ ‘അഹം ബുദ്ധോ’തി പസയ്ഹ അത്തനാ അത്തനോ പഞ്ഞാപേത്വാ ഗണ്ഹന്തം ‘യുത്തിയാ ഗണ്ഹഥാ’തി വത്വാ വാരേന്തസ്സ വാ ദോസോ നത്ഥി. ഇധ കലഹവൂപസമനത്ഥം ആഗതാനം കോസമ്ബികാനമ്പി ‘യഥാവുഡ്ഢ’ന്തി അവത്വാ ‘വിവിത്തേ അസതി വിവിത്തം കത്വാപി ദാതബ്ബ’ന്തി വുത്തത്താ വിവിത്തം കത്വാ ദേന്തം പടിബാഹേന്തസ്സേവ ആപത്തീതി കിര അയമത്ഥോ പാരിവാസികാദീനം വിഹാരപരിയന്തദാപനേന സാധിതബ്ബോ’’തി ലിഖിതം.

സങ്ഘസാമഗ്ഗീകഥാവണ്ണനാ

൪൭൫. ‘‘അഥ ഖോ തേ ഉക്ഖിത്താനുവത്തകാ ഭിക്ഖൂ തം ഉക്ഖിത്തകം ഭിക്ഖും ഓസാരേത്വാ യേന ഉക്ഖേപകാ ഭിക്ഖൂ…പേ… തസ്സ വത്ഥുസ്സ വൂപസമായ സങ്ഘസാമഗ്ഗിം കരോമാ’’തി വചനം ദുവിഞ്ഞേയ്യവിനിച്ഛയം വിനയലക്ഖണകുസലസ്സ. വിജ്ജമാനേ ഹി കാരകസങ്ഘേ ഇതരോ സങ്ഘോ ഓസാരിതും ന ലഭതി. ഓസാരേന്തോ ചേ, തേ ഭിക്ഖൂ കാരകസങ്ഘേന സമാനലദ്ധികഭാവം പത്തത്താ തേന സമാനസംവാസകാ ഹോന്തി, തതോ ഉക്ഖേപകാനം ഛന്ദം അഗ്ഗഹേത്വാ ഓസാരേന്താനം കമ്മം കുപ്പതി, തസ്മാ ‘‘തേന ഹി, ഭിക്ഖവേ, തം ഭിക്ഖും ഓസാരേഥാ’’തി (മഹാവ. ൪൭൪) ഭഗവതോ വചനേന ഉക്ഖിത്താനുവത്തകാ ഓസാരേസും, ഉദാഹു നിസ്സീമം ഗന്ത്വാ, ഉദാഹു ഇതരേസം ഛന്ദം ഗഹേത്വാ ഓസാരേസും, നനു ഏതേസമഞ്ഞതരേനേത്ഥ ഭവിതബ്ബം, ന ച പനേതം സബ്ബഗണ്ഠിപദേസു വിചാരിതം. അയം പനേത്ഥ തക്കോ –

‘‘യസ്മിം വത്ഥുസ്മിം സങ്ഘേന, കതകമ്മസ്സ ഭിക്ഖുനോ;

സതി തസ്മിം ന അഞ്ഞസ്സ, പടിപ്പസ്സമ്ഭനം ഖമം.

‘‘വിരമന്തേ തതോ ദോസോ, അപി സങ്ഘോ അകാരകോ;

ഓസാരേതും അലം യസ്മാ, കാരകോ അനുലോമികോ’’തി.

൪൭൭. ‘‘അട്ഠ ദൂതങ്ഗാനി നാമ സോതാ ച ഹോതി, സാവേതാ ച ഉഗ്ഗഹേതാ ച ധാരേതാ ച വിഞ്ഞാതാ ച വിഞ്ഞാപേതാ ച കുസലോ ച സഹിതാസഹിതദസ്സനോ ച അകലഹകാരകോ ചാതി ഏതാനീ’’തി വുത്തം.

കോസമ്ബകക്ഖന്ധകവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

മഹാവഗ്ഗസ്സ ലീനത്ഥപകാസനാ നിട്ഠിതാ.

നമോ തസ്സ ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ