൪. കാണമാതാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ
൩൧-൩. പടിയാലോകന്തി പച്ഛിമം ദേസം. പൂവഗണനായാതി അതിരിത്തപൂവഗണനായാതി അത്ഥോ. സചേ ‘‘അപാഥേയ്യാദിഅത്ഥായ സജ്ജിത’’ന്തി സഞ്ഞായ ഗണ്ഹാതി, അചിത്തകത്താ സിക്ഖാപദസ്സ ആപത്തി ഏവ. അഥ ഉഗ്ഗഹിതം ഗണ്ഹാതി, ന മുച്ചതിയേവ. അസംവിഭാഗേ പന അനാപത്തി അകപ്പിയത്താ. അചിത്തകതാ പഞ്ഞത്തിജാനനാഭാവേനേവ, ന വത്ഥുജാനനാഭാവേനാതി ഏകേ. ന, മാതികാട്ഠകഥായം ‘‘പാഥേയ്യാദിഅത്ഥായ സജ്ജിതഭാവജാനന’’ന്തി അങ്ഗേസു അവുത്തത്താ. പോരാണഗണ്ഠിപദേ പനേവം വുത്തം ‘‘ഏകേന വാ അനേകേഹി വാ ദ്വത്തിപത്തപൂരേസു ഗഹിതേസു തേസം അനാരോചനേന വാ സയം വാ ജാനിത്വാ യോ അഞ്ഞം ഗണ്ഹാതി, തസ്സ ദുക്കടം. ഏകതോ തീസു, ചതൂസു വാ പവിട്ഠേസു ഏകേന ചേ ദ്വേപത്തപൂരാ ഗഹിതാ, ദുതിയേ ദ്വേ ഗണ്ഹന്തേ പഠമോ ചേ ന നിവാരേതി, പഠമസ്സ പാചിത്തിയം. നിവാരേതി ചേ, അനാപത്തി, ദുതിയസ്സേവ ദുക്കട’’ന്തി. സചേ സഞ്ചിച്ച ന വദതി, പോരാണഗണ്ഠിപദേ വുത്തനയേന പാചിത്തിയം, മാതികാട്ഠകഥാവസേന (കങ്ഖാ. അട്ഠ. കാണമാതാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ) ദുക്കടം. ‘‘അതിരേകപടിഗ്ഗഹണ’’ന്തി തത്ഥ പഞ്ചമം അങ്ഗം വുത്തം, തസ്മാ അപ്പടിഗ്ഗഹിതത്താ ന പാചിത്തിയം, കത്തബ്ബാകരണതോ പന ദുക്കടം. അഞ്ഞഥാ കിരിയാകിരിയം ഇദം ആപജ്ജതി, അനിവാരണം, അനാരോചനം വാ ഛട്ഠങ്ഗം വത്തബ്ബം സിയാ. ഏകനികായികാനം വാതി ഏത്ഥ ‘‘ആസന്നവിഹാരഭിക്ഖൂ, ആസന്നആസനസാലാഗതാ വാ സചേ വിസഭാഗേഹി ആനീതം ന പടിഗ്ഗണ്ഹന്തി, ‘ആരാമികാദീനംയേവ വാ ദാപേന്തീ’തി ജാനാതി, യത്ഥ പരിഭോഗം ഗച്ഛതി, തത്ഥ ദാതും വട്ടതീ’’തി വുത്തം. ‘‘ദ്വത്തിപത്തപൂരാ’തി വചനതോ പച്ഛിആദീസു അധികമ്പി ഗണ്ഹതോ അനാപത്തീ’’തി കേചി വിനയധരമാനിനോ വദന്തി, തം തേസംയേവ നിസീദതു, ആചരിയാ പന ‘‘പച്ഛിആദീസുപി ഉക്കട്ഠപത്തസ്സ പമാണവസേന ദ്വത്തിപത്തപൂരാ ഗഹേതബ്ബാ. ഉക്കട്ഠപരിച്ഛേദകഥാ ഹേസാ’’തി വദന്തി.
കാണമാതാസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.