൫. പഠമപവാരണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൨൩൬. യാവദത്ഥപവാരണായ പവാരിതാ കിഞ്ചാപി ‘‘പവാരിതാ’’ഇച്ചേവ അധിപ്പേതാ അട്ഠുപ്പത്തിയാവ, അഥ ഖോ പച്ഛിമാവ ഇധാധിപ്പേതാ.

൨൩൭. ‘‘അലമേതം സബ്ബ’’ന്തി വുത്തത്താ അതിരിത്തം നാമ ഹോതി. ഭിക്ഖുസ്സ ഇദമ്പി തേ അധികം, ഇതോ അഞ്ഞം ന ലച്ഛതീതി കിര അത്ഥോ.

൨൩൮-൯. ‘‘അസനം പഞ്ഞായതീ’’തി ഏതേനേവ ‘‘ഭുത്താവീ’’തി ഏതസ്സ സിദ്ധത്താ വിസും അത്ഥസിദ്ധി നത്ഥി. യദി അത്ഥി, അങ്ഗാനം ഛക്കത്തദസ്സനന്തി. വുത്തമ്പി ചേതന്തിആദി പവാരണങ്ഗാനം പഞ്ചകത്തദസ്സനം. വരകോതി യോ കോചി വരകോ. ‘‘പവാരണം പന ജനേതിയേവാതി വിസും സിത്ഥം വോദകം കരോന്തി, പവാരണം ന ജനേതി. യാഗും വാ പിവന്തോ പഠമം ഉദകം പിവതി, വട്ടതി. അവസിട്ഠം ഹേട്ഠാസിത്ഥം പവാരണം ന ജനേതീ’’തി ലിഖിതം. ഉപതിസ്സത്ഥേരോ ‘‘ജനേതിയേവാ’’തി വദതി, തം ന ഇച്ഛന്തി ആചരിയാ. ഭജ്ജിതപിട്ഠന്തി തണ്ഡുലചുണ്ണമേവ. ഭജ്ജിതസത്തുയോ പിണ്ഡേത്വാ കതമോദകോ സത്തുമോദകോ.

‘‘യാഗുസിത്ഥമത്താനേവ ദ്വേ…പേ… പടിക്ഖിപതി, ന പവാരേതീ’’തി വുത്തത്താ പരചങ്കമച്ഛാദയോ പക്ഖിപിത്വാ പക്കയാഗും പിവന്തോ സചേ അഞ്ഞം താദിസംയേവ പടിക്ഖിപതി, പവാരണാ ന ഹോതീതി കിര ധമ്മസിരിത്ഥേരോ. സചേ അഞ്ഞം പടിക്ഖിപതി, ന പവാരേതി. കസ്മാ? അസനസങ്ഖാതസ്സ വിപ്പകതഭോജനസ്സാഭാവതോ. ഭോജനസാലായം ഭുഞ്ജന്തോ ചേ, അത്തനോ അപാപുണനകോട്ഠാസം അഭിഹടം പടിക്ഖിപതി, ന പവാരേതി. കാമം പടിക്ഖിപതി, പത്തേ പന ആരാമികോ ആകിരതി, തതോ ഭുഞ്ജിതും ന വട്ടതി. ഇദഞ്ഹി ബുദ്ധപ്പടികുട്ഠഅനേസനായ ഉപ്പന്നേയേവ സങ്ഗഹം ഗച്ഛതി. യഥാ ഹി സങ്ഘതോ ഉദ്ധടപിണ്ഡം ദുസ്സീലോ ദേതി, തം പടിക്ഖിപതി, ന പവാരേതി, ഏവംസമ്പദമിദം. ‘‘വിസഭാഗോ ലജ്ജീ ചേ ദേതി, തം തേന സമ്ഭോഗം അകത്തുകാമതായ പടിക്ഖിപതി, പവാരേതീതി അപരേ’’തി വുത്തം. പരിവേസനായാതി ഭത്തഗ്ഗേ. ‘‘മംസേന രസം, മംസഞ്ച രസഞ്ച മംസരസന്തി ആപജ്ജനതോ ‘മംസരസ’ന്തി വുത്തേ പടിക്ഖേപതോ ഹോതി, മംസസ്സ രസം മംസരസന്തി വിഗ്ഗഹോ നാധിപ്പേതോ’’തി വുത്തം. മംസകരമ്ബകോ നാമ…പേ… വട്ടതീതി സുദ്ധയാഗു ഏവ ഹോതി. അപ്പവാരണമിസ്സകകരമ്ബകോയേവ ഹോതി, തസ്മാ ന പവാരേതി, തേന വുത്തം പരതോ ‘‘ഇദഞ്ച കരമ്ബകേന ന സമാനേതബ്ബ’’ന്തിആദി, തസ്മാ ‘‘തം അഭിഹരിത്വാ കഞ്ജിയം ഗണ്ഹഥാ’തി വദന്തം പടിക്ഖിപതി, പവാരണാ ന ഹോതീ’’തി ച ‘‘മിസ്സകയാഗും ഗണ്ഹഥാ’തി അവുത്തത്താ ‘സമ്മിസ്സിതം വിസും കത്വാ ദേതീ’തി വുത്തത്താ’’തി ച വുത്തം, യസ്മാ യാഗുമിസ്സകന്തി ഏത്ഥ പദദ്വയേ പവാരണാരഹസ്സ നാമഗ്ഗഹണം നത്ഥി, തസ്മാ തത്ര ചേ യാഗു ബഹുതരാ വാ ഹോതി സമസമാ വാ, ന പവാരേതി. കസ്മാ? തത്ഥ അഭിഹാരകപടിക്ഖേപകാനം യാഗുസഞ്ഞത്താ. യാഗു ചേ മന്ദാ, ഭത്തം ബഹുതരം, പവാരേതി. കസ്മാ? തേസം ഉഭിന്നമ്പി തത്ഥ ഭിന്നസഞ്ഞത്താതി തക്കോ ആചരിയസ്സ. ഭത്തമിസ്സകേ പവാരണാരഹസ്സ നാമസ്സ സബ്ഭാവതോ സബ്ബദാ പവാരേതി ഏവ. മിസ്സകേ പന വുത്തനയേന കാരണം വത്തബ്ബം. വിസും കത്വാ ദേതീതി യഥാ ഭത്തസിട്ഠം ന പതതി, തഥാ ഗാള്ഹം ഹത്ഥേന പീളേത്വാ പരിസ്സാവേത്വാ ദേതി.

അകപ്പിയകതന്തി ഏത്ഥ ‘‘കപ്പിയം അകാരാപിതേഹി കദലിപ്ഫലാദീഹി സദ്ധിം അതിരിത്തം കപ്പിയം കാരാപേത്വാപി തം കദലിപ്ഫലാദിം ഠപേത്വാ അവസേസം ഭുഞ്ജിതും വട്ടതി. അമിസ്സകരസത്താ പുന താനി കപ്പിയം കാരാപേത്വാ അഞ്ഞസ്മിം ഭാജനേ ഠപേത്വാ അതിരിത്തം കാരേത്വാ ഭുഞ്ജിതും വട്ടതി. കസ്മാ? പുബ്ബേ തേസു വിനയകമ്മസ്സ അനാരുള്ഹത്താ’’തി വദന്തി. ‘‘ഭുത്താവിനാ ച പവാരിതേന ആസനാ വുട്ഠിതേന കത’’ന്തി വചനതോ ഭുത്താവിനാ അപ്പവാരിതേന ആസനാ വുട്ഠിതേന കത്തബ്ബന്തി സിദ്ധം, തസ്മാ ‘‘പാതോവ അദ്ധാനം ഗച്ഛന്തേസു ദ്വീസു ഏകോ പവാരിതോ അവുട്ഠിതോ തത്ഥ നിസീദതി, സോ ഇതരേന പിണ്ഡായ ചരിത്വാ ലദ്ധം ഭിക്ഖം അത്തനാ അഭുത്വാപി ‘അലമേതം സബ്ബ’ന്തി കാതും ലഭതി ഏവാ’’തി വുത്തം, തം സുക്കപക്ഖേ ‘‘ഭുത്താവിനാ കതം ഹോതീ’’തി ഇമിനാവ സിദ്ധം, തസ്മിം പക്ഖേ അത്തനോ സത്തങ്ഗാനി ന പൂരേന്തി, കണ്ഹപക്ഖേ പടിഭാഗേന സത്ത വുത്താനീതി വേദിതബ്ബം. ഭുത്താവിനാ അപ്പവാരിതേന ആസനാ വുട്ഠിതേന, അവുട്ഠിതേന വാ കതം ഹോതി, വട്ടതി. ‘‘പവാരിതേന ആസനാ അവുട്ഠിതേനേവാ’’തി ഇമം പന അത്ഥവികപ്പം ദീപേതും ‘‘സത്തങ്ഗാനി വുത്താനീ’’തിപി വത്തും വട്ടതി. സോ പുന കാതും ന ലഭതി പഠമം കതസ്സ പുന തേനേവ കത്തബ്ബപ്പസങ്ഗതോ. യഞ്ച അകതം, തം കത്തബ്ബന്തി ഹി വുത്തം. അഥ സോവ പഠമോ പുന കത്തുകാമോ ഹോതി, അഞ്ഞസ്മിം ഭാജനേ പുബ്ബേ അകതം കാതും ലഭതി. ദുതിയോ പഠമഭാജനേപി കാതും ലഭതി. ‘‘യേന അകതം, തേന കാതബ്ബ’’ന്തി ഹി വുത്തം. ഇമമേവത്ഥം സന്ധായ ‘‘യേന യം പഠമം കപ്പിയം കതം, തമേവ സോ പുന കാതും ന ലഭതി, അഞ്ഞേന കാതബ്ബ’’ന്തി ലിഖിതം. തത്ഥ തന്തി തം പഠമം കതന്തി അത്ഥോ. പേസേത്വാ കാരേതബ്ബന്തി ഏത്ഥ അനുപസമ്പന്നോ ചേ ഗതോ, തത്രട്ഠേന ഏകേന ഭിക്ഖുനാ പടിഗ്ഗാഹേത്വാ അപരേന കാരേതബ്ബന്തി തത്ഥ ഏകോവ ഏവമേവ കാതും ന ലഭതീതി. ‘‘യം കിഞ്ചി ഗിലാനം ഉദ്ദിസ്സാ’തിആദിവചനതോ വിഹാരാദീസു ഗിലാനസ്സ പാപുണനകോട്ഠാസമ്പി ഗിലാനാതിരിത്തം നാമ, തസ്മാ വട്ടതീ’’തി വദന്തി. ആഹാരത്ഥായാതി വികാലേ ഏവാതി ഏകേ.

൨൪൧. കായകമ്മം അജ്ഝോഹരണതോ. വചീകമ്മം വാചായ ‘‘അതിരിത്തം കരോഥ ഭന്തേ’’തി അകാരാപനേനാതി വേദിതബ്ബം.

പഠമപവാരണസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.