൬. ഏളകലോമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൫൭൨-൩. അദ്ധാനമഗ്ഗപ്പടിപന്നസ്സാതി ഇമിനാ പകതിയാ ദീഘമഗ്ഗപ്പടിപന്നസ്സ ഉപ്പന്നാനിപി തിയോജനപരമമേവ ഹരിതബ്ബാനി, പഗേവ അപ്പടിപന്നസ്സാതി ദസ്സേതി. അദ്ധാനമഗ്ഗപ്പടിപന്നസ്സ നിസ്സഗ്ഗിയന്തി വാ സമ്ബന്ധോ. തേനേവ വാസാധിപ്പായസ്സ പടിപ്പസ്സദ്ധഗമനുസ്സാഹത്താ ‘‘അപ്പടിപന്നോ’’തി സങ്ഖ്യം ഗതസ്സ അനാപത്തീതി സിദ്ധാ. ഇമസ്മിം അത്ഥവികപ്പേ ഹി ഭിക്ഖുനോ പനേവ ഏളകലോമാനി ഉപ്പജ്ജേയ്യും…പേ… അസന്തേപി ഹാരകേ അദ്ധാനം മഗ്ഗപ്പടിപന്നസ്സ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയന്തി യോജനാ വേദിതബ്ബാ. ആകങ്ഖമാനേന ഭിക്ഖുനാ പടിഗ്ഗഹേതബ്ബാനീതി അത്തനോ സന്തകാനംയേവ തിയോജനാതിക്കമേ ആപത്തിം ദസ്സേതി. തേന അനാകങ്ഖമാനേന പരസന്തകാനി പടിഗ്ഗഹിതാനി അതിരേകതിയോജനം ഹരന്തസ്സ അനാപത്തി സിദ്ധാ. അയമത്ഥോ ‘‘ഭിക്ഖുനോ ഉപ്പജ്ജേയ്യു’’ന്തി ഇമിനാ, ‘‘അച്ഛിന്നം പടിലഭിത്വാ’’തി ഇമിനാ ച ദീപിതോവ ഹോതീതി. പോരാണഗണ്ഠിപദേ ച ‘‘അഞ്ഞം ഭിക്ഖും ഹരാപേന്തോ ഗച്ഛതി ചേ, ദ്വിന്നം അനാപത്തീതി വുത്തം, തസ്മാ ദ്വേ ഭിക്ഖൂ തിയോജനപരമം പത്വാ അഞ്ഞമഞ്ഞസ്സ ഭണ്ഡം പരിവത്തേത്വാ ചേ ഹരന്തി, അനാപത്തീതി സിദ്ധം, തേനേവ അനാപത്തിവാരേ ‘‘അഞ്ഞം ഹരാപേതീ’’തി വുത്തം. കിം ഹരാപേതി? ജാനന്തം അജാനന്തം. കിഞ്ചേത്ഥ യദി ജാനന്തം, ‘‘അഞ്ഞോ ഹരിസ്സതീതി ഠപേതി, തേന ഹരിതേപി ആപത്തിയേവാ’’തി ഏകംസതോ ന വത്തബ്ബം. ജാനന്തോപി ഹി ഏകച്ചോ ഹരതീതി. തതോ അട്ഠകഥായ വിരുജ്ഝതി. അഥ അജാനന്തം, ‘‘അഞ്ഞസ്സ യാനേ വാ ഭണ്ഡേ വാ അജാനന്തസ്സ പക്ഖിപിത്വാ തിയോജനം അതിക്കാമേതി, നിസ്സഗ്ഗിയാനീ’’തി പാളിയാ വിരുജ്ഝതി, അഥ ഉഭോപി ഏകതോ ഏകം ഭണ്ഡം ഹരാപേന്തി, തമ്പി നിസ്സഗ്ഗിയം സിയാ. അനിസ്സഗ്ഗിയന്തി യുത്തിയാ വിരുജ്ഝതി ‘‘തിയോജനപരമം സഹത്ഥാ ഹരിതബ്ബാനി അസന്തേ ഹാരകേ’’തി അവിസേസേന ച പാളി വുത്താ. ഹാരകോപി സചേതനോ അചേതനോതി ദുവിധോ. സചേതനോപി ഏളകലോമഭാവം വാ ‘‘അഹമിദം ഹരാമീ’’തി വാ ‘‘മം ഏസ ഇദം ഹരാപേതീ’’തി വാ ജാനനാജാനനവസേന ദുവിധോ ഹോതി. തത്ഥ അചേതനോ നാമ ഹാരകോ നദീസോതോ വാ നാവാ വാ അസ്സാമികയാനം വാ ഹോതി. സചേതനോ പാകടോവ. തത്ഥ ‘‘മം ഏസ ഇദം ഹരാപേതീ’’തി ഏത്തകം ജാനന്തം മനുസ്സം വാ തിരച്ഛാനഗതം വാ അഞ്ഞം ഹരാപേതി, അനാപത്തീതി അനുഗണ്ഠിപദനയോ. അയം പാളിയാ, അട്ഠകഥായ ച ഏകരസോ വിനിച്ഛയോ, ‘‘അസന്തേ ഹാരകേ’’തി കിഞ്ചാപി ഇദം അവിസേസതോ വുത്തം, ‘‘അഞ്ഞസ്സ യാനേ വാ ഭണ്ഡേ വാ അജാനന്തസ്സാ’’തി വചനതോ പന സചേതനോവ ഹാരകോ തത്ഥ അധിപ്പേതോതി പഞ്ഞായതി, സോ ച ഏളകലോമഭാവഞ്ച ‘‘ഇദം ഹരാമീ’’തി ച ജാനന്തോ നാധിപ്പേതോ. തേന വുത്തം ‘‘അഞ്ഞോ ഹരിസ്സതീതി ഠപേതി, തേന ഹരിതേപി ആപത്തിയേവാ’’തിആദി. തത്ഥ ഹേതുകത്തുനോ അഭാവതോവ. പാളിയഞ്ഹി ‘‘അഞ്ഞം ഹരാപേതീ’’തി ഹേതുകത്തുവസേന വുത്താ. ഇതരേ ദ്വേ ജാനന്താ ഇധ സമ്ഭവന്തി. ‘‘അജാനന്തസ്സ പക്ഖിപിത്വാ’’തി പാളിയം ‘‘ഏസ ഹരാപേതീ’’തി വാ ‘‘ഇദം ഠാനം അതിക്കമാപേതീ’’തി വാ ജാനന്തസ്സ യാനേ വാ ഭണ്ഡേ വാ പക്ഖിപിത്വാ തിയോജനം അതിക്കമാപേതി, ന നിസ്സഗ്ഗിയാ ഹോന്തീതി ദീപേതി.

‘‘ഹരാപേതീ’’തി ഇദം ഹേതുകത്തുവചനതം സാധേതി, തസ്മാ അട്ഠകഥായം ‘‘സാമികസ്സ അജാനന്തസ്സേവാ’’തി ഇദം ‘‘മം ഏസ ഹരാപേതീ’’തി ഏവം അജാനന്തം സന്ധായ വുത്തം. ‘‘സാരേതി ചോദേതി അനുബന്ധാപേതീ’’തി ഇദം ‘‘മം ഏസ ഇദം ഠാനം അതിക്കമാപേതീ’’തി ഏവം ജാനന്തം സന്ധായ വുത്തം. അജാനന്തോപി സാരണാദീഹി ഠിതട്ഠാനം നാതിക്കമതി, ന വാ അനുബന്ധതി. അഥ സാരണാദീഹി അനതിക്കമിത്വാ അത്തനോ രുചിയാ അതിക്കമതി ആപത്തി ഏവ ഭിക്ഖുനോ ഹേതുകത്തുഭാവാസമ്ഭവതോ.

ഇദാനി യഥാഠിതട്ഠാനതോ പട്ഠായ വക്ഖാമ, ‘‘അസന്തേപി ഹാരകേ’’തി ഹാരകാലാഭപച്ചയാപി സയം ഹരണതോ നിസ്സഗ്ഗിയമേവ, പഗേവ സതി ഹാരകേതി അയമേകോ അത്ഥോ. അവധാരണത്ഥം അപി-സദ്ദം ഗഹേത്വാ അസന്തേ ഏവ ഹാരകേ നിസ്സഗ്ഗിയം, സതി പന ഹാരകേ ന തേന ഹരാപേന്തസ്സ നിസ്സഗ്ഗിയന്തി അയം ദുതിയോ അത്ഥോ. ‘‘സങ്ഘതോ വാ…പേ… അത്തനോ വാ ധനേനാ’’തി ഇമിനാ കിഞ്ചാപി അചിത്തകമിദം സിക്ഖാപദം, സങ്ഘാദിതോ പന അത്തനാ ആകങ്ഖമാനേന പടിഗ്ഗഹിതസ്സേവ ഏളകലോമസ്സ തിയോജനാതിക്കമേ ആപത്തി, ന അജാനതോ അപ്പടിഗ്ഗഹിതസ്സ ചീവരാദീസു കുതോചി ലഗ്ഗസ്സ അതിക്കമനേതി ദീപേതി. അനുഗണ്ഠിപദേ പന ‘‘കമ്ബലസ്സ ഉപരി നിപജ്ജിത്വാ ഗച്ഛന്തസ്സ സചേ ഏകമ്പി ലോമം ചീവരേ ലഗ്ഗം ഹോതി, ആപത്തി ഏവ കമ്ബലതോ വിജടിതത്താ’’തി വുത്തം, തം കമ്ബലസ്സ പടിഗ്ഗഹിതത്താ അത്തനോ ഇച്ഛായ പടിഗ്ഗഹിതമേവ ഹോതീതി യുത്തം. യസ്മാ ‘‘അനാപത്തി കതഭണ്ഡേ’’തി വുത്തം, തസ്മാ തം അനേകമ്പി കതഭണ്ഡട്ഠാനിയമേവ ഹോതി. തഞ്ഹി അനേന പടിഗ്ഗഹിതം, ന ലോമം. അഥ ലോമമ്പി അഗ്ഗഹിതമേവ ഹോതി, കതഭണ്ഡം ദുപ്പരിഹാരിയലോമവിനിബ്ഭോഗകതഭണ്ഡോ നിയമോ. ഏവം സന്തേ അകതഭണ്ഡേ തികപാചിത്തിയം, കതഭണ്ഡേ തികദുക്കടഞ്ച നയതോ ദസ്സേതബ്ബം ഭവേയ്യ, അഞ്ഞഥാ തികസ്സ ദസ്സിതത്താ. സഉസ്സാഹത്താതി അപ്പടിപ്പസ്സദ്ധഗമനത്താ. അചിത്തകത്താ ചാതി ഭിക്ഖുനോ ഉസ്സാഹാനുരൂപം ലോമാനം തിയോജനാതിക്കമനതോ വിനാപി പയോഗചിത്തേന ഹരണചിത്തേന ആപജ്ജതി ഏവാതി അധിപ്പായോ. സാ അനാപത്തി പാളിയാ ന സമേതീതി അന്തോ പന പയോഗേന തിയോജനപരമം അതിക്കമിതത്താ അനാപത്തി. ‘‘തിയോജനം ഹരതീ’’തി ഇമിനാ തിയോജനം പദസാ നേതുകാമോപി അന്തോതിയോജനേ പദേ പദേ ദുക്കടം നാപജ്ജതീതി ദസ്സേതി, തം യുത്തം ‘‘തിയോജനം വാസാധിപ്പായോ ഗന്ത്വാ തതോ പരം ഹരതീ’തി വചനസ്സത്ഥിതായാ’’തി വുത്തം. പുനപി വുത്തം ‘‘അഞ്ഞം ഹരാപേതീതി ‘ഇദം ഹരിസ്സാമീ’തി സഉസ്സാഹമേവ അഞ്ഞം ഹരാപേതീതി അത്ഥോ. ഇതരഥാ ഗച്ഛന്തസ്സ സീസേ ഠപേസി, തസ്മിം അജാനന്തേപി അനാപത്തി സിയാ’’തി. സചേ പന ‘‘അഗച്ഛന്തേ യാനേ വാ’’തിആദിനാ നയേന വുത്തത്താ ഹരണാദീഹി ജനിതഉസ്സാഹാനം ഹത്ഥിആദീനം ‘ഇദം കരിസ്സാമാ’തി വാ ‘ഹരിസ്സാമാ’തി വാ ആഭോഗേ ജനിതേ ഏവ അനാപത്തി, ന അജനിതേതി ഉപതിസ്സത്ഥേരോ ആഹാ’’തി ച വുത്തം. പരിവത്തേത്വാ ഠപിതേതി ദ്വിന്നമ്പി ബഹി നിക്ഖിപിതത്താതി ഉപതിസ്സത്ഥേരോ. ബഹിസീമായ ഠപിതം ഭണ്ഡികം അന്തോ അന്തോസീമായം ഠപിതം ബഹി കരോതോ അനാപത്തീതി കേചി, ന സുന്ദരം വിയ.

൫൭൫. പടിലഭിത്വാ ഹരതീതി പഠമതിയോജനതോ പരം ഹരതി, ന ദുതിയാദിതോതി അത്ഥോ. കതഭണ്ഡേ ഉപ്പന്നോകാസാഭാവാ അനാപത്തി.

ഏളകലോമസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.