൬. അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൫൧൫. പരിക്ഖാരാനന്തി ഉപയോഗത്ഥേ സാമിവചനം. ഏകസാടകന്തി ഭാവനപുംസകം, ‘‘അഞ്ഞാതകോ മോഘപുരിസാ’’തി വചനേന പവാരിതോപി അദാതുകാമോ അഞ്ഞാതകോ അപ്പവാരിതട്ഠാനേ തിട്ഠതീതി ദീപിതം ഹോതി. അഞ്ഞഥാ ‘‘അനാപത്തി പവാരിതാന’’ന്തി ഇമിനാ വിരുജ്ഝതി.

൫൧൭. നേവ താവ വിഞ്ഞാപേതബ്ബം, ന ഭഞ്ജിതബ്ബന്തി അനച്ഛിന്നാനം ചീവരാനം അത്തനോ സന്തകാനം അത്ഥിതായ, തത്ഥ പച്ചാസാസബ്ഭാവതോ ച. പച്ചാസാ കിത്തകം കാലം രക്ഖതീതി? യാവ ഗാമന്തരാ, യാവ അദ്ധയോജനാതി ഏകേ. യാവ ദസ്സനസവനൂപചാരാതി ഏകേ. യാവ അഞ്ഞേ ന പസ്സന്തീതി ഏകേ. യാവ പച്ചാസാ ഛിജ്ജതീതി ഏകേ. യാവ സാഖാപലാസപരിയേസനഭഞ്ജനസജ്ജനകാലപരിച്ഛേദാതി ഏകേ. ഇദം സബ്ബം യഥാസമ്ഭവം യുജ്ജതി. കഥം പഞ്ഞായതീതി ചേ? ‘‘സചേ പന ഏതേസം വുത്തപ്പകാരാനം ഗിഹിവത്ഥാദീനം ഭിസിഛവിപരിയന്താനം കിഞ്ചി ന ലബ്ഭതി, തേന തിണേന വാ പണ്ണേന വാ പടിച്ഛാദേത്വാ ആഗന്തബ്ബ’’ന്തി അട്ഠകഥാവചനതോ.

ന താവ ഥേരാനം ദാതബ്ബാനീതി ന താവ അത്തനോ രുചിയാ ദാതബ്ബാനി, യദാ ഥേരാ ‘‘ദേഥാവുസോ’’തി വദന്തി, തദാ ദാതബ്ബാനി. ‘‘ഏവം സതി ദഹരാപി അച്ഛിന്നചീവരട്ഠാനേ തിട്ഠന്തി, സാഖാപലാസം ഭഞ്ജിതും വട്ടതി, ന അഞ്ഞഥാ. ‘യേഹി കേഹിചി വാ അച്ഛിന്നം ഹോതീ’തി ഹി വുത്ത’’ന്തി വുത്തം. ആചരിയോ പന ഏവം വദതി ‘‘അത്തനോ രുചിയാപി ദാതും ലഭന്തീ’’തി. തഥാ ഹി അട്ഠകഥായം ‘‘പരിഭോഗജിണ്ണം വാ’തി ഏത്ഥ ച ‘അച്ഛിന്നചീവരാനം ആചരിയുപജ്ഝായാദീനം അത്തനാ തിണപണ്ണേഹി പടിച്ഛാദേത്വാ ദിന്നചീവരമ്പി സങ്ഗഹം ഗച്ഛതീ’തി വത്തും യുജ്ജതീ’’തി വുത്തം. അഥാപി സിയാ ആചരിയാദീഹി ‘‘ആഹരാവുസോ’’തി വുത്തേയേവ, നാവുത്തേതി, ന, ‘‘കേഹിചി വാ അച്ഛിന്ന’’ന്തി ഏത്ഥ വുത്തലേസതോ ദുതിയലേസസ്സ അവിസേസഭാവപ്പസങ്ഗതോതി. അഥ കിമത്ഥം ‘‘ന താവ ഥേരാനം ദാതബ്ബാനീ’’തി വുത്തന്തി ചേ? യാവ ഥേരാനം അത്ഥായ സാഖാപലാസാനി ഭഞ്ജതി, താവ ന ദാതബ്ബാനി, തതോ താനി ഥേരുദ്ദിസ്സകാനി സാഖാപലാസാനി സയം പരിദഹിത്വാ വിനാപി ഥേരാണത്തിയാ അത്തനോ രുചിയാ ദാതബ്ബാനി, ഭൂതഗാമപാതബ്യതായ പാചിത്തിയം ന ഹോതി സത്ഥുനാപി അനുഞ്ഞാതത്താ. ‘‘തിണേന വാ പണ്ണേന വാ’’തി ഹി വുത്തം, തം കപ്പിയമേവ സന്ധായ വുത്തന്തി ചേ? ന, ‘‘തദലാഭേ ന ത്വേവ…പേ… ദുക്കടസ്സാ’’തി വചനവിരോധതോ. ഏത്ഥാഹ – ദുക്കടഭയാ പാചിത്തിയവത്ഥു ചേ അതിക്കമിതബ്ബം, തദലാഭേ ഥുല്ലച്ചയവത്ഥു സങ്ഘികം, തദലാഭേ പാരാജികവത്ഥുപി അതിക്കമിതബ്ബം സിയാതി? ന, പാരാജികസ്സ ലോകവജ്ജത്താ. അപിച ന സബ്ബം ഭൂതഗാമം പാചിത്തിയവത്ഥുമേവ, തതോ ദുക്കടാദിവത്ഥുപി അത്ഥി, അനാപത്തിവത്ഥുപി കാലോദിസകം, തസ്മാ ഇദം തദാ അനാപത്തിവത്ഥുകന്തി വേദിതബ്ബം. കിത്താവതാ ഭിക്ഖു അച്ഛിന്നചീവരോ നട്ഠചീവരോ ഹോതീതി? ഏത്താവതാ നഗ്ഗോ ഹോതീതി ഏകേ. വികപ്പനുപഗപച്ഛിമഭാവേന, വികപ്പനുപഗപച്ഛിമമാദിം കത്വാ വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ ആപത്തീതി ഏകേ. നിവാസനപാരുപനുപഗാഭാവേനാതി ഏകേ. തിചീവരാഭാവേനാതി ഏകേ. സന്തരുത്തരപരമാഭാവേനാതി ഏകേ. അയം ഏകേവാദോ യുത്തോ ‘‘സന്തരുത്തരപരമം തതോ ചീവരം സാദിതബ്ബ’’ന്തി ഹി വചനതോ, തസ്മാ സന്തരുത്തരേ സതി വികപ്പനുപഗപച്ഛിമം വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ പടിലാഭേന നിസ്സഗ്ഗിയം. യദി ഏവം ‘‘വിഞ്ഞാപേത്വാ പടിലഭേയ്യ നിസ്സഗ്ഗിയ’’ന്തി സിക്ഖാപദേന ഭവിതബ്ബന്തി ചേ? തന്ന, തദത്ഥസിദ്ധിതോ നാനത്ഥത്താ ധാതൂനം. കിം വുത്തം ഹോതി? യഥാ ഹി ‘‘തിക്ഖത്തും മേഥുനം ധമ്മം അഭിവിഞ്ഞാപേസീ’’തി (പാരാ. ൩൬) വുത്തേ പവത്തേസീതി അത്ഥോ, തഥാ ഇധാപി ‘‘ചീവരം വിഞ്ഞാപേയ്യാ’’തി വിഞ്ഞത്തിയാ പവത്തേയ്യ ഉപ്പാദേയ്യാതി അത്ഥോ.

തേന നിവത്ഥോതി തംനിവത്ഥോ. അഞ്ഞസ്സ അലാഭേന തമേവ പരിഭുഞ്ജതോ ജിരതി, ന ലേസേന. അത്തനാതി സയമേവ വത്തും യുജ്ജതി, തസ്മാ അയുത്തപരിഭോഗേന അപരിഭുഞ്ജിത്വാ യുത്തപരിഭോഗവസേന പരിഭുഞ്ജതോ ജിണ്ണം പരിഭോഗജിണ്ണം നാമ. തസ്സ സഭാഗാനം അച്ഛിന്നകാലേ ദാനമ്പി യുത്തപരിഭോഗേ ഏവ സങ്ഗഹം ഗച്ഛതീതി അധിപ്പായോ. ‘‘ഇമേ കിര ദ്വേ ലേസാ അട്ഠകഥായോ, വാചേന്താനം ആചരിയാനം മതന്തി ധമ്മസിരിത്ഥേരോ ആഹാ’’തി വുത്തം.

൫൨൧. നിസീദിതും വാ നിപജ്ജിതും വാ ന ലഭതീതി യഥാസുഖം ന ലഭതീതി അധിപ്പായോ. ‘‘അഞ്ഞസ്സത്ഥായാ’’തി ഏത്ഥാപി ‘‘ഞാതകാനം പവാരിതാന’’ന്തി അനുവത്തതി ഏവ. അത്ഥായ കസ്സ? തസ്സേവ അഞ്ഞസ്സ. യഥാ അഞ്ഞാതകേ തികപാചിത്തിയം, തഥാ അപ്പവാരിതേപീതി ദസ്സനത്ഥം ‘‘ഞാതകാനം പവാരിതാന’’ന്തി വുത്തം. അഞ്ഞഥാ ‘‘ഞാതകേ ഞാതകസഞ്ഞീ’’തി ഇമിനാ സിദ്ധത്താ ന നിച്ചം സേസം ആപജ്ജതി. അപിചേത്ഥ അഞ്ഞാതകഗ്ഗഹണേന അപ്പവാരിതഗ്ഗഹണം ഹോതി, അപ്പവാരിതഗ്ഗഹണേന അഞ്ഞാതകഗ്ഗഹണം, അഞ്ഞാതകാ ഹി അപ്പവാരിതാ ഹോന്തി. തഥാ ഞാതകഗ്ഗഹണേന പവാരിതഗ്ഗഹണം ഹോതി, കത്ഥചി ന ഹോതി. ന പവാരിതഗ്ഗഹണേന ഞാതകഗ്ഗഹണം ഹോതീതി ഇമസ്സ അത്ഥവിസേസസ്സ ദസ്സനത്ഥം ‘‘ഞാതകാനം പവാരിതാന’’ന്തി വുത്തം. തഥാ ഹി അഞ്ഞാതികായ ഭിക്ഖുനിയാ അപ്പവാരിതായ ച ചീവരം അഞ്ഞത്ര പാരിവത്തകാ പടിഗ്ഗണ്ഹന്തസ്സ ആപത്തി. ഞാതികായ പന പവാരിതായ ച വിസ്സാസം ഗണ്ഹാതി, അനാപത്തി. തഥാ പുരാണചീവരം ഞാതികായ അനാപത്തി, പവാരിതായ പന തികപാചിത്തിയമേവ. ഞാതകാനഞ്ച ഏകച്ചാനം പുരാണചീവരം നാമ ദാതും വട്ടതി, ന പവാരിതാനം. തികച്ഛേദോ ച മാതികാപദേനേവ ഹോതി, ന അഞ്ഞേന. തത്ഥാപി ഏകേനേവ, ന ദുതിയാദീഹീതി അയം വിനയേ ധമ്മതാ വേദിതബ്ബാ.

അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.