൭. തതുത്തരിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൫൨൨-൪. പഗ്ഗാഹികസാലം വാതി ദുസ്സപസാരം വാ. ഹത്ഥേന പഗ്ഗഹേത്വാ ഠത്വാ സാലായം പസാരേതബ്ബദുസ്സം പസാരേന്തീതി ചോദനാ. തിചീവരികേനേവാതി വിനയതിചീവരികേന. സോ ഹി അധിട്ഠഹിത്വാ ഠപിതപരിക്ഖാരചോളാദീസു സന്തേസുപി തിചീവരേ അച്ഛിന്നേ സന്തരുത്തരപരമം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഗഹേതും ലഭതി. അഞ്ഞഥാപീതി ‘‘പമാണികം തിചീവരം പരിക്ഖാരചോളവസേന അധിട്ഠഹിത്വാ പരിഭുഞ്ജതോ തസ്മിം നട്ഠേ ബഹൂനിപി ഗഹേതും ലഭതി, ന സന്തരുത്തരപരമ’’ന്തി ച, തസ്മാ തം വിഭാഗന്തി ‘‘തിചീവരികസ്സ തം വിഭാഗന്തി അത്ഥോ, ന പരിക്ഖാരചോളികസ്സാ’’തി ച കേചി വദന്തി. ആചരിയോ പന ‘‘അഞ്ഞേനാതി അതിചീവരികേന, അഞ്ഞഥാതി ഇതോ വുത്തഗ്ഗഹണപരിച്ഛേദതോ അഞ്ഞേനാ’’തി ഏത്തകമേവ വദതി. അഞ്ഞഥാതി പന സചേ തീണിപി നട്ഠാനി, സന്തരുത്തരപരമം ഗണ്ഹിതബ്ബം, സചേ ദ്വേ വാ ഏകം വാ നട്ഠം, തേന ‘‘അഞ്ഞഥാപീ’’തി ദസ്സനത്ഥം വുത്തന്തി ഏകേ. ഗണ്ഠിപദേസു വിചാരണാ ഏവ നത്ഥി, തസ്മാ ഉപപരിക്ഖിത്വാ ഗഹേതബ്ബം. പകതിയാ സന്തരുത്തരേന ചരതി, സാസങ്കസിക്ഖാപദവസേന വാ തംസമ്മുതിവസേന വാ തതിയസ്സ അലാഭേന വാ.

൫൨൬. ‘‘പമാണമേവ വട്ടതീ’’തി സല്ലേഖദസ്സനത്ഥം വുത്തം. തം മിച്ഛാ ഗഹേത്വാ ഞാതകാദിട്ഠാനേ തദുത്തരി ഗണ്ഹന്തസ്സ ആപത്തീതി ചേ? തം പാളിയാ ന സമേതി, ‘‘അനാപത്തി ഞാതകാനം പവാരിതാന’’ന്തി ഹി പാളി. ഏത്ഥ ച പവാരിതാ നാമ അച്ഛിന്നകാലതോ പുബ്ബേ ഏവ പവാരിതാ, ന അച്ഛിന്നകാലേ. ‘‘അഭിഹട്ഠും പവാരേയ്യാ’’തി ഹി വുത്തം, തസ്മാ യോ അച്ഛിന്നകാലസ്സത്ഥായ പവാരേതി, ഉഭോപി അപ്പവാരിതാ ഏവാതി വേദിതബ്ബാ. തേ ഹി അച്ഛിന്നകാരണാ നട്ഠകാരണാവ ദേന്തി നാമ. അപിച യഥാ പിട്ഠിസമയേ സതുപ്പാദം കത്വാ ഞാതകപവാരിതട്ഠാനതോ വസ്സികസാടികം നിപ്ഫാദേന്തസ്സ തേന സിക്ഖാപദേന നിസ്സഗ്ഗിയം, തഥാ ഇധാപി ഞാതകപവാരിതട്ഠാനേപി അച്ഛിന്നനട്ഠകാരണാ ന വട്ടതി, തസ്മാ ‘‘അട്ഠകഥാസു പമാണമേവ വട്ടതീ’തി വുത്തവചനമേവ പമാണ’’ന്തി ധമ്മസിരിത്ഥേരോ ആഹ, തം അയുത്തം, കസ്മാ? യസ്മാ ഇദം സിക്ഖാപദം തദുത്തരി വിഞ്ഞാപേന്തസ്സ പഞ്ഞത്തം, തസ്മിഞ്ച ‘‘അഞ്ഞാതകോ ഗഹപതി വാ ഗഹപതാനീ വാ’’തി മാതികായ പാളി, വിഭങ്ഗേ ച ‘‘അഞ്ഞാതകോ നാമ മാതിതോ വാ…പേ… അസമ്ബദ്ധോ’’തി പാളി, അനാപത്തിവാരേ ച ‘‘ഞാതകാനം പവാരിതാന’’ന്തി പാളി, തസ്മാ തിവിധായപി പാളിയാ ന സമേതീതി അയുത്തമേവ, തസ്മാ കേവലം സല്ലേഖമേവ സന്ധായ വുത്തന്തി അപരേ. ഉപരി കാണമാതാസിക്ഖാപദേ അട്ഠകഥാസു പന ‘‘തേസമ്പി പാഥേയ്യപഹേണകത്ഥായ പടിയത്തതോ പമാണമേവ വട്ടതീ’’തി വുത്തം, ന പന ‘‘പാളിയാ ന സമേതീ’’തി വുത്തം, ന തത്ഥ ച ഇധ ച നാനാകരണം പഞ്ഞായതി, തസ്മാ ഥേരസ്സ ലദ്ധി സുന്ദരാ വിയ മമ ഖായതി, വീമംസിതബ്ബം. യസ്മാ പനിദം സിക്ഖാപദം അഞ്ഞസ്സത്ഥായ വിഞ്ഞാപനവത്ഥുസ്മിംയേവ പഞ്ഞത്തം, തസ്മാ ഇധ ‘‘അഞ്ഞസ്സത്ഥായാ’’തി ന വുത്തം. ‘‘സേസം ഉത്താനത്ഥമേവാ’’തി പാഠോ. ‘‘അഞ്ഞസ്സത്ഥായാ’’തി നിദാനവിരോധതോ ന വുത്തം. തഥാപി അനന്തരേ വുത്തനയേന ലബ്ഭതീതി ആചരിയോ. ഏവരൂപേസു ഗഹപതിപടിസംയുത്തസിക്ഖാപദേസു കിഞ്ചാപി ‘‘ഗഹപതി നാമ യോ കോചി അഗാരം അജ്ഝാവസതീ’’തി വുത്തം, തഥാപി പഞ്ച സഹധമ്മികേ ഠപേത്വാ അവസേസാ ച സിക്ഖാപച്ചക്ഖാതകോ ച തിത്ഥിയോ ച വേദിതബ്ബോ.

തതുത്തരിസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.