൩. തതിയകഥിനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൪൯൭. നപ്പഹോതീതി ലാമകപരിച്ഛേദം ന പാപുണാതി, തേനേവ തിചീവരസ്സ മുട്ഠിപഞ്ചകാദിലാമകപരിച്ഛേദോവ താവ വുത്തോ. ചീവരേ പച്ചാസാ ചീവരപച്ചാസാ. തേനേതം ദീപേതി – തം ചീവരം പച്ഛാ ലബ്ഭതു വാ മാ വാ, യാവ സാ പച്ചാസാ ഛിജ്ജതി, താവ ഇദം മൂലചീവരം ഠപേതും അനുജാനാമീതി. ‘‘ചീവരപച്ചാസാ’’തി മരിയാദത്ഥേ നിസ്സക്കവചനം, ഭുമ്മത്ഥേ വാ പച്ചത്തവചനം കതം.

൪൯൯-൫൦൦. നിട്ഠിതചീവരസ്മിം …പേ… ചീവരാസാ വാ ഉപച്ഛിന്നാതിആദിമ്ഹി തീസു ചീവരേസു അഞ്ഞതരം കതം ഹോതി, സേസാ അത്ഥി, രക്ഖതി. ചീവരപലിബോധസ്സ ഉപച്ഛേദേ, ഉബ്ഭതസ്മിഞ്ച കഥിനേ സമയേ വാ ഹേമന്തസ്സ സമയേ വാ അകാലചീവരം ഉപ്പജ്ജേയ്യ, ഖിപ്പമേവ കാരേതബ്ബം. സതി പാരിപൂരിയാ പച്ചാസാ ന രക്ഖതി, അസതി നത്ഥി ചേ പച്ചാസാ, ന രക്ഖതി. ‘‘അനത്ഥതേ കഥിനേ ഏകാദസമാസേ ഉപ്പന്ന’’ന്തി വചനതോ അപരകത്തികാ അത്ഥതേ വാ അനത്ഥതേ വാ സമയോവ. ഹേമന്തോ സിയാ സമയോ അത്ഥതേ, സിയാ അസമയോ അനത്ഥതേ. തതോ പരം ഏകംസതോ അസമയോ വാതി. ‘‘ആദിസ്സ ദിന്ന’’ന്തി ഇദം ഇധ അലബ്ഭമാനമ്പി അത്ഥുദ്ധാരവസേന വുത്തം ഭിക്ഖുനീനം ദുതിയനിസ്സഗ്ഗിയേ (പാചി. ൭൩൮ ആദയോ) സേസം അകാലചീവരം വിയ. തത്ഥ ഹി ഭിക്ഖുനിസങ്ഘസ്സ ‘‘സമ്പത്താ ഭാജേന്തൂ’’തി ഏവം ആദിസ്സ ദിന്നമേവ ‘‘അകാലചീവരം കാലചീവര’’ന്തി അധിട്ഠഹിത്വാ ഭാജേന്തിയാ നിസ്സഗ്ഗിയം. തഥാ ഹി തത്ഥ യഥാ ‘‘അകാലചീവരം നാമ അനത്ഥതേ കഥിനേ ഏകാദസമാസേ ഉപ്പന്നം, അത്ഥതേ കഥിനേ സത്തമാസേ ഉപ്പന്ന’’ന്തി ഇദം അത്ഥുദ്ധാരവസേന വുത്തം, ഏവംസമ്പദമിദം. യദി ഏവം ‘‘ഏകപുഗ്ഗലസ്സ ഇദം തുയ്ഹം ദമ്ഹീതി ദിന്ന’’ന്തി ഇദം കിമത്ഥം വുത്തം, ന ഹി തം ഭാജനീയന്തി ചേ? അഭാജനീയസാമഞ്ഞതോ വുത്തം ഹോതി. യഥാ സങ്ഘസ്സ ആദിസ്സ ദിന്നം അത്ഥതകഥിനേഹി ഏവ ഭിക്ഖൂഹി അഭാജനീയത്താ അകാലചീവരം നാമ ജാതം, ഏവം പുഗ്ഗലികമ്പി ഇതരേഹീതി അത്ഥോ. ഏവം സന്തേപി കസ്സചി സിയാ ‘‘ആദിസ്സ ദിന്നമ്പി ദസാഹമേവ പരിഹാരം ലഭതീ’’തി. തസ്സേതം പാടികങ്ഖം. പഠമകഥിനേ ‘‘നിട്ഠിതചീവരസ്മിം ഭിക്ഖുനാ ഉബ്ഭതസ്മിം കഥിനേ’’തി ഇദഞ്ഹി നിരത്ഥകന്തി. അനുബ്ഭതസ്മിമ്പി ഹി കഥിനേ ദസാഹപരമമേവ ധാരേതബ്ബന്തി വിഞ്ഞാതത്താ അനാദിസ്സ ദിന്നമേവ സന്ധായേതം വുത്തം സിയാതി ചേ? ഏവം സന്തേപി അനാദിസ്സ ദിന്നമ്പി അനത്ഥതകഥിനാനം അപരകത്തികായ ദസാഹമേവ പരിഹാരം ലഭതി ‘‘നിട്ഠിതചീവരസ്മിം ഭിക്ഖുനാ ഉബ്ഭതസ്മിം കഥിനേ’’തി വുത്തത്താ. ആമന്താതി ചേ? ‘‘അനത്ഥതേ കഥിനേ ഏകാദസമാസേ ഉപ്പന്ന’’ന്തി വചനേന വിരുജ്ഝതി, തസ്മാ യഥാവുത്തനയേനേവേത്ഥ സന്നിട്ഠാനം ഗന്തബ്ബം.

അനുഗണ്ഠിപദേ വുത്തം ‘‘പഠമസിക്ഖാപദേ സബ്ബചീവരാനം യാവദത്ഥചീവരവസേന കഥിനമാസബ്ഭന്തരേ ദസാഹാതിക്കമേപി അനാപത്തി പരിഹാരസ്സ ദിന്നത്താ. യഥാ കഥിനമാസബ്ഭന്തരേ ആദിസ്സ ദിന്നമകാലചീവരം കാലചീവരപരിഹാരമേവ ലഭതി, തഥാ ഇതരമാസേപി ലഭതീതി വേദിതബ്ബം. തസ്മാ ഏവം ‘നിട്ഠിതചീവരസ്മിം ഭിക്ഖുനാ ഉബ്ഭതസ്മിം കഥിനേ ഭിക്ഖുനോ പനേവ ചീവരം ഉപ്പജ്ജേയ്യാ’തിആദിനാ സിക്ഖാപദേ സിദ്ധേപി അനത്ഥതകഥിനാനം പച്ഛിമകത്തികമാസം അനുജാനന്തേന ‘അകാലചീവരം ഉപ്പജ്ജേയ്യാ’തി വുത്തം. ഏവഞ്ഹി അവുത്തേ അകാലചീവരം നാമ ‘അനത്ഥതേ കഥിനേ ഏകാദസമാസേ ഉപ്പന്ന’ന്തി ന സക്കാ വത്തും. ഏവഞ്ഹി വചനതോ അനത്ഥതകഥിനാനം അത്ഥതകഥിനാനം വിയ സബ്ബചീവരാനം പച്ഛിമകത്തികമാസേ ദസാഹാതിക്കമേ നിസ്സഗ്ഗിയം ന ഹോതീ’’തിആദി.

ഭിയ്യോപി ഏവം വുത്തം – യം പന മയാ ‘‘പഠമകഥിനേ ദസാഹപരമം അതിരേകചീവരം ധാരേതബ്ബ’’ന്തി അനുഞ്ഞാതം, തമ്പി കഥിനമാസതോ ബഹി ഉപ്പന്നമേവ, ന അന്തോതി അയമത്ഥോ ദീപിതോ ഹോതി. കഥം? അതിരേകചീവരസ്സ ദസാഹപരിഹാരതോ ഉദ്ധം ആപജ്ജിതബ്ബാപത്തിം ‘‘നിട്ഠിതചീവരസ്മിം ഭിക്ഖുനാ ഉബ്ഭതസ്മിം കഥിനേ’’തി അനുപഞ്ഞത്തിയാ കഥിനബ്ഭന്തരേ വാരേത്വാ തതോ ഉദ്ധം ഉപ്പന്നേസു ദസാഹാതിക്കമേ ആപജ്ജിതബ്ബാപത്തിം ഇമിനാ സിക്ഖാപദേന വാരേതും ‘‘അകാലചീവരം ഉപ്പജ്ജേയ്യാ’’തിആദി വുത്തം. തേന ‘‘കാലേപി ആദിസ്സ ദിന്നം, ഏതം അകാലചീവരം നാമാ’’തി വചനതോ കഥിനുബ്ഭാരതോ ഉദ്ധം ദസാഹപരിഹാരം ന ലഭതീതി ദീപിതം ഹോതി, തേഹി സദ്ധിം പുന കഥിനുബ്ഭാരതോ ഉദ്ധം പഞ്ച ദിവസാനി ലഭതീതി പസങ്ഗോപി ‘‘നിട്ഠിതചീവരസ്മിം ഭിക്ഖുനാ ഉബ്ഭതസ്മിം കഥിനേ ഭിക്ഖുനോ പനേവ അകാലചീവരം ഉപ്പജ്ജേയ്യ…പേ… ഖിപ്പമേവ കാരേതബ്ബ’’ന്തി അകാലചീവരസ്സ ഉപ്പത്തികാലം നിയമേത്വാ വുത്തത്താ നിവാരിതോ ഹോതി, തദുഭയേന കഥിനബ്ഭന്തരേ ഉപ്പന്നചീവരം കഥിനുബ്ഭാരതോ ഉദ്ധം ഏകദിവസമ്പി പരിഹാരം ന ലഭതീതി സിദ്ധം ഹോതി. ഏവം അപരേ വദന്തീതി.

പുനപി വുത്തം – ആചരിയാ പന ഏവം വദേയ്യും ‘‘നിട്ഠിതചീവരസ്മിം ഭിക്ഖുനാ ഉബ്ഭതസ്മിം കഥിനേ ഭിക്ഖുനോ പനേവ അകാലചീവരം ഉപ്പജ്ജേയ്യാ’’തി ഏത്ഥ ‘‘നിട്ഠിതചീവരസ്മിം ഭിക്ഖുനാ ഉബ്ഭതസ്മിം കഥിനേ’’തി വദന്തോ ഏവം വിഞ്ഞാപേതി ‘‘ഏത്ഥന്തരേ തിണ്ണന്നമ്പി അകാലചീവരാനം ഉപ്പത്തി അഭാവ’’ന്തി. കസ്മാ പന പദഭാജനേ വിത്ഥാരിതാനീതി? വുച്ചതേ – ഇദം സിക്ഖാപദം അധിട്ഠാനം സന്ധായ വുത്തം, കിന്തു പഠമേ ദസാഹം അനുജാനിത്വാ തസ്മിം അപ്പഹോന്തേ സചേ പച്ചാസാ അത്ഥി, തമേവ വഡ്ഢേത്വാ മാസം അനുജാനന്തോ ഇമമ്പി അത്ഥവിസേസം ദീപേതി അകാലചീവരം നാമ സമ്മുഖീഭൂതേന ഭാജേതബ്ബന്തിപി ദീപേതി. തം പന ‘‘ആകങ്ഖമാനേന ഭിക്ഖുനാ പടിഗ്ഗഹേതബ്ബ’’ന്തി ഇമിനാ സിക്ഖാപദേന വഡ്ഢേത്വാ വുത്തന്തി, തസ്മാ തീണിപി പദഭാജനേ വിത്ഥാരിതാനീതി.

‘‘ഖിപ്പമേവ കാരേതബ്ബന്തി ദസാഹാ കാരേതബ്ബ’’ന്തി ഇദം പന പഹോനകഭാവേ പുരിമസിക്ഖാപദലക്ഖണേനാതി ദീപേതും വുത്തം, തസ്മാ ‘‘ഏവം സീഘന്തി വാ ലഹുന്തി വാ’’തിആദിനാ അവത്വാ ‘‘ദസാഹാ’’തി വുത്തം. അത്ഥതകഥിനസ്സ ഏവം ഹോതു, അനത്ഥതേ പന കഥിനേ കഥന്തി വുത്തേ അനത്ഥതസ്സ പടിക്ഖേപതം ദസ്സേതീതി വുത്തോ അപസ്സന്തോ വിഘാതം ആപജ്ജതീതി. ഏകതിംസേ അരുണുഗ്ഗമനേ നിസ്സഗ്ഗിയന്തി മഹന്തേനപി പച്ചാസാചീവരേന സഹ ഘടിതമ്പി തബ്ഭാവം അനുപതിത്വാ നിസ്സഗ്ഗിയം ഹോതി സതി പച്ഛിമപ്പമാണസമ്ഭവേ, അസതി ന ഹോതി, പുന ഘടിതേ ഹോതി, അഞ്ഞേന ഘടിതേ ന ഹോതി. ഛിന്നം അഞ്ഞവത്ഥു ഹോതി. പുബ്ബപരിച്ഛേദം അതിക്കന്തം ഘടിതം പുന അഞ്ഞപരിച്ഛേദം ലഭതീതി ഏകേ, ഉപപരിക്ഖിത്വാ ഗഹേതബ്ബം. അഞ്ഞതരസ്മിം ഗണ്ഠിപദേ പന ‘‘സങ്ഘസ്സ വാ ഇദം അകാലചീവരന്തി ഉദ്ദിസ്സ ദിന്ന’ന്തി ഏത്ഥ സങ്ഘസ്സ ദിന്നേ ആപത്തി നാമ നത്ഥി, ‘സോതസ്സ രഹോ’തിആദീസു വിയ പദുദ്ധാരേന വുത്തം, തസ്സ ലാഭം സന്ധായാതി ചേ? സങ്ഘതോ വാ ഉപ്പജ്ജേയ്യാതി അനേന സിദ്ധത്താ അധികമേവാ’’തി ച ‘‘സങ്ഘോ ചീവരാനി ലഭിസ്സതി ഗണോ വാ’തിആദിനാപി പാഠോ അത്ഥീ’’തി ച വുത്തം. ഗണ്ഠിപദേ കോസല്ലത്ഥം പന മയാ സബ്ബം ലിഖിതം, സുട്ഠു വിചാരേത്വാ കഥേതബ്ബം.

തതിയകഥിനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.