(൩) പാചിത്തിയാദിപഞ്ഹാവണ്ണനാ

൪൮൧. സലാകം ദേന്തസ്സ അസ്സ ഭിക്ഖുസ്സ ഛേജ്ജം ഹോതീതി യോജനാ. ‘‘പാരാജികം ഹോതീ’’തി ഇമിനാ ഹോതിഛേജ്ജന്തി പദസ്സ അത്ഥം ദസ്സേതി.

സുപ്പതിട്ഠിതനിഗ്രോധസദിസം രുക്ഖമൂലം, തമേവ വാ ഗഹേതബ്ബം.

തിസ്സിത്ഥിയോതി ഏത്ഥ ഭുമ്മത്ഥേ ഉപയോഗവചനം, പച്ചത്തവചനം വാതി ആഹ ‘‘താസുപീ’’തി. ‘‘യം തം മേഥുനം നാമ ത’’ന്തി ഇമിനാ ‘‘മേഥുനം യം ത’’ന്തി പദാനം സമാനാധികരണഭാവം ദസ്സേതി. ‘‘ന സേവതീ’’തി ഇമിനാ ന സേവേതി ഏത്ഥ തികാരസ്സ ഏകാരാദേസഭാവം (ജാ. അട്ഠ. ൪.൧൧.൭൬ പുത്തോ വാ പിതരം യാചേ വിയ) ദസ്സേതി. തയോ പുരിസേതി ഏത്ഥ ‘‘ഉപഗന്ത്വാ’’തി പദം അജ്ഝാഹരിത്വാ സമ്ബന്ധിതബ്ബന്തി ദസ്സേന്തോ ആഹ‘‘തയോ പുരിസേപി ഉപഗന്ത്വാ’’തി. ഇമിനാ തയോ പുരിസേതി ഏത്ഥ ഉപയോഗത്ഥേ ഉപയോഗവചനന്തി ദസ്സേതി. പുരിമനയം ഗഹേത്വാ ഏത്ഥാപി ‘‘തീസു പുരിസേസൂ’’തി ഭുമ്മത്ഥേ ഉപയോഗവചനന്തി അത്ഥോപി യുജ്ജതേവ. ഇമം നയം ഗഹേത്വാ പുരിമപദേപി തിസ്സിത്ഥിയോ ഉപഗന്ത്വാതി ഉപയോഗത്ഥേ ഉപയോഗവചനന്തി അത്ഥോപി യുജ്ജതേവ. തസ്മാ തേ ദ്വേ നയാ അഞ്ഞമഞ്ഞോപദേസദായകനയാ നാമാതി ദട്ഠബ്ബം. ‘‘ഉഭതോബ്യഞ്ജനസങ്ഖാതേ’’തി ഇമിനാ അനരിയസദ്ദേന ഉഭതോബ്യഞ്ജനോവ ഇധ ഗഹേതബ്ബോതി ദസ്സേതി. ‘‘നാചരതീ’’തി ഇമിനാ ന ചാചരേതി ഏത്ഥാപി തിസദ്ദസ്സ ഏകാരാദേസഭാവമേവ ദസ്സേതി. മേഥുനധമ്മസ്സ പുബ്ബഭാഗം കായസംസഗ്ഗം ആപജ്ജിതും വായമന്തിയാ തസ്സാ ഭിക്ഖുനിയാതി യോജനാ.

അസ്സാതി ഗാഥായ, തിത്ഥിയോ ആരാധകോ ഹോതീതി യോജനാ. തത്ഥേവാതി തിത്ഥിയവത്തേ ഏവ. അസ്സാതി തിത്ഥിയസ്സ. തമേവാതി തിത്ഥിയവത്തമേവ.

സങ്ഘാദിസേസന്തിആദിഗാഥാ വുത്താതി സമ്ബന്ധോ. തന്തി അജ്ഝോഹരണം.

ആകാസഗതം സാമണേരന്തി സമ്ബന്ധോ. സങ്ഘേനപീതി പിസദ്ദോ ന കമ്മാരഹേനേവാതി ദസ്സേതി. ‘‘ന കാതബ്ബ’’ന്തി ഇമിനാ സങ്ഘോപി കമ്മാരഹോപി ഭൂമിഗതോവ വട്ടതീതി ദസ്സേതി.

അസ്സാതി ഗാഥായ വിനിച്ഛയോതി സമ്ബന്ധോ.

‘‘ന ദേതി, ന പടിഗ്ഗണ്ഹാതീ’’തി കിരിയാപദാനം കത്താരം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘നാപി ഉയ്യോജികാ’’തിആദി. തസ്സാതി അവസ്സുതപുരിസസ്സ. ‘‘കാരണേനാ’’തി ഇമിനാ തേനാതി പദസ്സ കാരണത്ഥം ദസ്സേതി. ഏവസദ്ദോ പന സമ്ഭവവസേന യോജിതോ, ന അഞ്ഞേന കാരണേനാതി അത്ഥോ, അവസ്സുതസ്സ പുരിസസ്സാതി സമ്ബന്ധോ. ഗഹണേതി ഉയ്യോജിതായ ഗഹണേ. തഞ്ച പരിഭോഗപച്ചയാതി ഏത്ഥ തസദ്ദസ്സ വിസയം, പരിഭോഗസ്സ ച സമ്ബന്ധം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘തഞ്ച പനാ’’തിആദി. തത്ഥ ‘‘ആപത്തി’’ന്തി ഇമിനാ തസദ്ദസ്സ വിസയം ദസ്സേതി. ‘‘തസ്സാ ഉയ്യോജിതായാ’’തി ഇമിനാ പരിഭോഗസ്സ സമ്ബന്ധം ദസ്സേതി. തസ്സാതി ഉയ്യോജിതായ.

സത്തരസകേസു സങ്ഘാദിസേസേസൂതി സമ്ബന്ധോ. വജ്ജം ന ഫുസതീതി പദസ്സ അത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘അഞ്ഞം നവം ആപത്തി’’ന്തി.

ഇതി സേദമോചികഗാഥാവണ്ണനായ യോജനാ സമത്താ.