(൧) അവിപ്പവാസപഞ്ഹാവണ്ണനാ

൪൭൯. സേദമോചികഗാഥാസൂതി അധിപ്പായത്ഥസ്സ ഗമ്ഭീരത്താ തം ചിന്തേന്താനം വിനയധരാനം കായേ സേദം മോചേതീതി സേദമോചികാ, സായേവ ഗാഥാ സേദമോചികഗാഥാ, താസു. ‘‘അകപ്പിയസമ്ഭോഗോ ന ലബ്ഭതീ’’തി ഇമിനാ കപ്പിയസമ്ഭോഗോ ലബ്ഭതീതി ദസ്സേതി. കപ്പിയസമ്ഭോഗം ദസ്സേതും ‘‘നഹാപനഭോജനാദീ’’തി വുത്തം. അനാപത്തീതി മാതുഭിക്ഖുനിയാ അനാപത്തി. ഏസാ പഞ്ഹാതി ഏത്ഥ പഞ്ഹസദ്ദോ സഭാവതിലിങ്ഗോതി സദ്ദസത്ഥേസു (സദ്ദനീതിധാതുമാലായം ൧൬ ഹകാരന്തധാതു; അഭിധാനപ്പദീപികായം ൧൧൫ ഗാഥായം) വുത്തോ, ഇധ ഇത്ഥിലിങ്ഗവസേന വുത്തോ. ‘‘പണ്ഡിതേഹീ’’തി ഇമിനാ കുസലസ്സ കാരണം ദസ്സേതി, പണ്ഡിതത്താ കുസലോതി അധിപ്പായോ. അസ്സാതി പഞ്ഹായ. ഏതന്തി വിസ്സജ്ജനം. അസ്സാതി ഗാഥായ.

ഏകാദസ വിവജ്ജിയാതി അവിഭത്തികനിദ്ദേസോ, ഏകാദസ വിവജ്ജിയേതി അത്ഥോ. തേന വുത്തം ‘‘യേ’’തിആദി. തേപീതി പിസദ്ദോ ഗാഥായം ലുത്തനിദ്ദിട്ഠഗമ്യമാനഭാവം ദസ്സേതി.

അയന്തി ന്ഹാപിതപുബ്ബകോ ഭിക്ഖു. നിമ്മിതബുദ്ധന്തി ബുദ്ധേന നിമ്മിതം ബുദ്ധരൂപം.

വിവജ്ജിയാതി ഏത്ഥ യകാരോ ത്വാപച്ചയസ്സ കാരിയോതി ആഹ ‘‘വിവജ്ജേത്വാ’’തി. അസീസകം യം തം കബന്ധം അത്ഥീതി യോജനാ. അസീസകത്താ കേന സരീരേന ജീവിതം ബന്ധതീതി കബന്ധോ. യസ്സാതി കബന്ധസ്സ.

ഹീതി സച്ചം. തേതി അഭബ്ബപുഗ്ഗലാ.

വാചാതി ഏത്ഥ യകാരലോപോതി ആഹ ‘‘വാചായാ’’തി. ഇതി മേതി ഏവം മമ. ഏവം വദമാനേ മമ വചനന്തി യോജനാ. അഥവാ ഇതിമേതി ഏവം ഇമേ, ഏവം വദമാനേ ഇമേ ജനാതി യോജനാ. സദ്ദമ്പീതി ഇമിനാ ഗിരസദ്ദോ സദ്ദപരിയായോതി ദസ്സേതി. ഹീതി സച്ചം. തുണ്ഹീഭൂതസ്സ നിസിന്നസ്സ തസ്സ ഭിക്ഖുനോതി യോജനാ. യദി മനോദ്വാരേ ആപത്തി നാമ നത്ഥി, ഏവം സതി കസ്മാ ആപജ്ജേയ്യ വാചസികന്തി വുത്തന്തി ആഹ ‘‘യസ്മാ പനാ’’തിആദി. തേനാതി തസ്മാ. അസ്സാതി ഭിക്ഖുസ്സ.

സാതി ഭിക്ഖുനീ, ആപജ്ജതീതി സമ്ബന്ധോ. വുത്തപ്പകാരന്തി ‘‘ഗാമന്തരപരിയാപന്ന’’ന്തി വുത്തപ്പകാരം.

താസൂതി ദ്വീസു ഭിക്ഖുനീസു.

ചതുരോ ജനാതി ഏത്ഥ ചതുന്നം ജനാനം സരൂപം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ആചരിയോ ച തയോ ച അന്തേവാസികാ’’തി. സാഹത്ഥികാതി സഹത്ഥാ അവഹരിതാ. ആണത്തിയാപീതി ആണത്തേന അവഹരിതാപി. ഇതരേസന്തി അന്തേവാസികാനം, ഏകേകോ മാസകോതി സമ്ബന്ധോ. ഏത്ഥാതി പരിവാരേ സേദമോചികഗാഥായം.