(൩) പാചിത്തിയവണ്ണനാ

൪൭൬. പഞ്ച ഭേസജ്ജാനീതി സബ്ബിആദീനി പഞ്ച ഭേസജ്ജാനി. ഇമം ആപത്തിന്തി സമ്ബന്ധോ. പച്ഛാ ആപന്നോതി യോജനാ.

ഏകം കബളന്തി ഏകം ആലോപം, തുമ്ഹമൂലേതി തുമ്ഹം സന്തികേ.

യഥാവത്ഥുകന്തി വത്ഥുഅനുലോമം, ആപത്തിയോ ദേസിതാവ ഹോന്തീതി യോജനാ.

കോകാലികാദീനന്തിആദിസദ്ദേന കടമോദകതിസ്സകാദയോ (പാരാ. ൪൧൭) സങ്ഗണ്ഹാതി. പാപികായ ദിട്ഠിയാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേ പാചിത്തിയഞ്ച ചണ്ഡകാളികായ ഭിക്ഖുനിയാ പാചിത്തിയഞ്ചാതി യോജനാ. പയുത്തവാചാപച്ചയാതി വിഞ്ഞത്തിനിമിത്താദീഹി പകാരേന യുത്തായ വാചായ പച്ചയാ. ആപത്തി പാരാജികസ്സാതി പാരാജികസ്സ ആപജ്ജനം. അഥവാ പാരാജികസ്സാതി അസ്സ ഭിക്ഖുസ്സ പാരാജികാ ആപത്തി ഹോതീതി വാ പാരാജികാ ആപത്തി അസ്സ ഭവതീതി വാ യോജനാ കാതബ്ബാ. ഇതീതി ഇമാ ഛ ആപത്തിയോ ആപജ്ജതീതി യോജനാ.

ഭോജനം ഗഹേത്വാ അജ്ഝോഹരമാനാതി സമ്ബന്ധോ. തഥേവാതി യഥാ ഖാദനേ, തഥേവ മംസം ലസുണം അജ്ഝോഹരമാനാതി യോജനാ. ‘‘പണീതഭോജനാനീ’’തി ച ‘‘അകപ്പിയമംസ’’ന്തി ച പദാനി ‘‘അജ്ഝോഹരമാനാ’’തി പദേന സമ്ബന്ധിതബ്ബാനി.

പഞ്ച ഠാനാനീതി പഞ്ച ആപത്തിസങ്ഖാതാനി ഠാനാനി. തത്ഥാതി പഞ്ചസു സഹധമ്മികേസു. ദ്വിന്നന്തി ഭിക്ഖുഭിക്ഖുനീനം. തേസന്തി സിക്ഖമാനാദീനം. പഞ്ചന്നമേവാതി സഹധമ്മികാനംയേവ. വിനിച്ഛയവോഹാരോതി വിനിച്ഛയവചനം. ഇമിനാ ചത്താരി അധികരണാനി പടിക്ഖിപതി. അഡ്ഡകമ്മം നാമാതി അഭിയുഞ്ജന്താനം കമ്മം നാമ.

‘‘സഹധമ്മികാന’’ന്തി ഇമിനാ പഞ്ജന്നം വിനിച്ഛയോതി ഏത്ഥ പഞ്ചസരൂപം ദസ്സേതി. സോഭണഭാവം വിത്ഥാരേന്തോ ആഹ ‘‘കതവീതിക്കമോ ഹീ’’തിആദി. അബ്ഭുണ്ഹസീലോതി അഭിനവുപ്പന്നസീലോ. അബ്ഭുണ്ഹസീലോ നാമ അത്ഥതോ പാകതികസീലോതി ആഹ ‘‘പാകതികോ’’തി, പകതിസീലേന നിയുത്തോതി അത്ഥോ.

‘‘കായദ്വാരസമ്ഭവാ’’തി ഇമിനാ കായികാതി പദസ്സ തദ്ധിതഭാവം ദസ്സേതി. മുഖം ഓലോകേതബ്ബന്തി ഏത്ഥ വുത്താതി സമ്ബന്ധോ.

ചതുന്നം ദേസനായ ചാതി ഏത്ഥ ‘‘ദേസനായാ’’തി പദം ആദിപദലോപന്തി ആഹ ‘‘അച്ചയദേസനായാ’’തി. സാതി അച്ചയദേസനാ. അഭിനിലീയിത്വാ ധനുനാ മാരേന്തീതി അഭിമാരാ.

ഛേജ്ജം ഹോതീതി ഏത്ഥ ഛേജ്ജം നാമ പാരാജികാപജ്ജനമേവാതി ആഹ ‘‘ദേവദത്തോ വിയ പാരാജികം ആപജ്ജതീ’’തി. ഇമാ പന ആപത്തിയോതി പാരാജികഥുല്ലച്ചയാപത്തിയോ.