൯. അധികരണവൂപസമനസമഥകഥാ

൨൨൮. ചതുവഗ്ഗകരണേ കമ്മേതി സീമസമ്മുതിആദികമ്മേ. പഞ്ചവഗ്ഗകരണേതി പച്ചന്തിമേസു ജനപദേസു ഉപസമ്പദാദികമ്മേ. ദസവഗ്ഗകരണേതി മജ്ഝിമേസു ജനപദേസു ഉപസമ്പദകമ്മേ. വീസതിവഗ്ഗകരണേതി അബ്ഭാനകമ്മേ. കമ്മപ്പത്താതി കമ്മസ്സ പത്താ യുത്താ അനുരൂപാ.

൨൩൦. സമ്പടിച്ഛിതബ്ബന്തി പടിഗ്ഗണ്ഹിതബ്ബം. സമ്പടിച്ഛിത്വാ ച പന അതിക്കാമേതബ്ബന്തി സമ്ബന്ധോ. ഭണ്ഡകന്തി ചീവരാദിഭണ്ഡകം. മാനനിഗ്ഗഹത്ഥായാതി ഭണ്ഡനജാതാനം മാനസ്സ നിഗ്ഗഹത്ഥായ. കതിപാഹന്തി കതിപയാഹം, ദ്വീഹതീഹന്തി അത്ഥോ.

൨൩൧. അനന്താനി ചേവ ഭസ്സാനീതി ഏത്ഥ അനന്തസദ്ദോ അപരിമാണസദ്ദേന അത്ഥതോ ഏകോതി ആഹ ‘‘അപരിമാണാനീ’’തി. ‘‘വചനാനീ’’തി ഇമിനാ ഭസ്സസദ്ദോ വചനപരിയായോതി ദസ്സേതി. ഉബ്ബാഹികായ സമ്മനിതബ്ബോതി കേന സമ്മനിതബ്ബോതി ആഹ ‘‘അപലോകേത്വാ വാ’’തിആദി. ഇമിനാ അപലോകനകമ്മേന വാ ഞത്തിദുതിയകമ്മേന വാ സമ്മനിതബ്ബോതി ദസ്സേതി. അനന്താനി ഭസ്സാനി ധമ്മകഥികം ഉദ്ധരിത്വാ ബാഹതി പടിസേധേതി ഇമായ സമ്മുതിയാതി ഉബ്ബാഹികാ, തായ. ഏവം സമ്മതേഹി പന ഭിക്ഖൂഹി വിനിച്ഛിതബ്ബന്തി സമ്ബന്ധോ. വിസും നിസീദിത്വാ തസ്സായേവ പരിസായ നിസീദിത്വാ വാതി യോജനാ. അഞ്ഞേഹീതി സമ്മതഭിക്ഖൂഹി അഞ്ഞേഹി.

൨൩൩. തത്രസ്സാതി ഏത്ഥ തത്ര അസ്സാതി പദവിഭാഗം കത്വാ തസദ്ദോ പരിസവിസയോ പസിദ്ധവിസയോ, അസ്സസദ്ദോ ആഖ്യാതികോതി ആഹ ‘‘തസ്സം പരിസതി ഭവേയ്യാ’’തി. ‘‘നേവ സുത്തം ആഗത’’ന്തി സാമഞ്ഞതോ വുത്തേപി ‘‘നോ സുത്തവിഭങ്ഗോ’’തി വക്ഖമാനത്താ മാതികം സന്ധായ വുത്തന്തി ആഹ ‘‘ന മാതികാ ആഗതാ’’തി. വിനയോപീതി ഖന്ധകവിനയോപി. പിസദ്ദേന സുത്തവിഭങ്ഗം അപേക്ഖതി. ബ്യഞ്ജനച്ഛായായാതി ഏത്ഥ ഛായാസദ്ദോ പടിബിമ്ബേ ച പഭായ ച ഹോതീതി ആഹ ‘‘ബ്യഞ്ജനമത്തമേവാ’’തി, ബ്യഞ്ജനപടിബിമ്ബികബ്യഞ്ജനപഭാവന്തഭൂതം അത്ഥം അഗ്ഗഹേത്വാ ബ്യഞ്ജനപടിബിമ്ബബ്യഞ്ജനപഭാമത്തമേവ ഗഹേത്വാതി അധിപ്പായോ. ‘‘പടിസേധേതീ’’തി ഇമിനാ പടിബാഹസദ്ദോ പടിസേധത്ഥോയേവ, ന മദ്ദനത്ഥോതി ദസ്സേതി. പടിബാഹനാകാരം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ജാതരൂപരജതഖേത്തവത്ഥുപടിഗ്ഗഹണാദീസൂ’’തിആദി. കിന്തി കേന കാരണേന, കസ്മാ കാരണാ വാ. ഇമേതി ജാതരൂപാദിപടിഗ്ഗാഹകേ ഭിക്ഖൂ. കാരേഥാതി തുമ്ഹേ കാരേയ്യാഥ. ഏയ്യാഥസ്സ ഹി ഏഥാദേസോ. പുച്ഛായം സത്തമീവിഭത്തി ഹോതി. സുത്തേതി സുത്തന്തപിടകേ. അപരോ ധമ്മകഥികോ വദതീതി സമ്ബന്ധോ. ഇമേസന്തി ഓലമ്ബേത്വാ നിവാസേന്താനം. ഏത്ഥാതി ഓലമ്ബേത്വാ നിവാസനേ.

൨൩൪. ബഹുതരാ ഭിക്ഖൂതി ഏത്ഥ ദ്വിഗുണതിഗുണാദിനാ അധികാ ഏവ ബഹുതരാ നാമാതി ആഹ ‘‘ഏകേനപി അധികാ ബഹുതരാവാ’’തി. ‘‘കോ പന വാദോ’’തിആദിനാ ‘‘ഏകേനപീ’’തി ഏത്ഥ പിസദ്ദസ്സ ഗരഹത്ഥം ദസ്സേതി.

തിവിധസലാകഗ്ഗാഹകഥാ

൨൩൫. സഞ്ഞത്തിയാതി ഏത്ഥ സഞ്ഞാപനം സഞ്ഞത്തി, തദത്ഥായാതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘സഞ്ഞാപനത്ഥായാ’’തി. ഗൂഹിതബ്ബോതി ഗൂള്ഹോ, സോയേവ ഗൂള്ഹകോ, സലാകഗ്ഗാഹോ കാതബ്ബോതി സമ്ബന്ധോ. വിവരിതബ്ബോതി വിവടോ, സോയേവ വിവടകോ. സസ്സ അത്തനോ കണ്ണസമീപേ ജപ്പീയതി കഥീയതീതി സകണ്ണജപ്പോ, സോയേവ സകണ്ണജപ്പകോ. ‘‘നിമിത്തസഞ്ഞം ആരോപേത്വാ’’തി ഇമിനാ വണ്ണാവണ്ണായോ കത്വാതി ഏത്ഥ വണ്ണസദ്ദോ സണ്ഠാനവാചകോതി ദസ്സേതി. സുസണ്ഠാനദുസണ്ഠാനാ സലാകായോ കത്വാതി അത്ഥോ. തതോതി വിസഭാഗകരണതോ പരം ഗഹേതബ്ബോതി സമ്ബന്ധോ. സബ്ബാപി താ സലാകായോതി യോജനാ. കത്വാതി പക്ഖിപനം കത്വാ. വുത്തനയേനാതി ‘‘അലജ്ജുസ്സന്നായാ’’തിആദിനാ വുത്തനയേന. ‘‘യാവതതിയ’’ന്തി ഇമിനാ പച്ചുക്കഡ്ഢിതബ്ബന്തി ഏത്ഥ പുനപ്പുനം ഉദ്ധം കഡ്ഢിതബ്ബന്തി അത്ഥം ദസ്സേതി. അതിരേകജാതേതി അധമ്മവാദീഹി അതിരേകതോ ജാതേ സതീതി സമ്ബന്ധോ. യാവതതിയമ്പീതി പിസദ്ദോ തതോ ഊനേ ഏകദ്വേവാരേ പന കാ നാമ കഥാതി ദസ്സേതി.

സകണ്ണജപ്പകേ പന ഏവം വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോതി യോജനാ. സചേ സങ്ഘത്ഥേരോ ഗണ്ഹാതീതി സമ്ബന്ധോ. സോതി സങ്ഘത്ഥേരോ. വയോഅനുപ്പത്താതി പച്ഛിമവയം അനുപ്പത്താ. ഏതന്തി അധമ്മവാദിസലാകം. അസ്സാതി സങ്ഘത്ഥേരസ്സ. ഇതരാ സലാകാതി അധമ്മവാദിസലാകാഹി അഞ്ഞാ ധമ്മവാദിസലാകാ. സോതി സങ്ഘത്ഥേരോ. തന്തി ധമ്മവാദിസലാകം. തതോതി നേവ അവബുജ്ഝനകാരണാ. വുത്തനയമേവാതി ഗൂള്ഹകേ വുത്തനയമേവ. വിവടോ അത്ഥോ ഇമസ്സാതി വിവടത്ഥോ.

തസ്സപാപിയസികാവിനയകഥാ

൨൩൮. പാരാജികസാമന്തം നാമാതി പാരാജികസ്സ ആസന്നം നാമ. അദിന്നാദാനാദീസൂതി ആദിസദ്ദേന മനുസ്സവിഗ്ഗഹ ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മപാരാജികേ സങ്ഗണ്ഹാതി. നിബ്ബേഠയമാനന്തി വേഠനരഹിതം, തമേനം ഭിക്ഖുന്തി സമ്ബന്ധോ. ഇമിനാ നിബ്ബേഠേന്തന്തി ഏത്ഥ അന്തസദ്ദോ മാനസദ്ദപരിയായോതി ദസ്സേതി. അതിവേഠേതീതി ഏത്ഥ കേഹി അതിവേഠേതീതി ആഹ ‘‘ഇങ്ഘായസ്മാതിആദിവചനേഹീ’’തി. തേനാതി ചോദകേന. മന്തി മമം. ആഹാതി ചുദിതകോ ആഹ. ഏതസ്സാതി അവജാനനപടിജാനനാദികാരകസ്സ പാപിയസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ. സീലവാ ഭവിസ്സതീതി പാപിയോ പുഗ്ഗലോ സചേ സീലവാ ഭവിസ്സതി. പടിപ്പസ്സദ്ധിന്തി പാപിയഭാവതോ പടിപ്പസ്സമ്ഭനം. നോ ചേതി സീലവാ നോ ഭവിസ്സതി ചേ. തഥാ നാസിതോതി തേന തസ്സ പാപിയസികകമ്മകരണേന നാസം ഗതോ ഭവിസ്സതി. സബ്ബത്ഥാതി സബ്ബസ്മിം സമഥക്ഖന്ധകേ.

ഇതി സമഥക്ഖന്ധകവണ്ണനായ യോജനാ സമത്താ.