൨൩൨. അട്ഠചീവരമാതികാകഥാ

൩൭൯. ഇദാനി ആഹാതി സമ്ബന്ധോ. പുഗ്ഗലാധിട്ഠാനനയേനാതി ‘‘സീമായ ദേതീ’’തി കത്തുവാചകേന കിരിയാപദേന ദായകപുഗ്ഗലസങ്ഖാതകത്തുനോ അധിട്ഠാനവസേന വുത്തത്താ പുഗ്ഗലാധിട്ഠാനേന നയേന. ഏത്ഥാതി ഏതാസു അട്ഠസു മാതികാസു. അട്ഠമാ മാതികാതി യോജനാ. തത്ഥാതി അട്ഠസു മാതികാസു. സബ്ബത്ഥാതി സബ്ബേസു ‘‘കതികായ ദേതീ’’തിആദീസു.

സീമായ…പേ… ഭാജേതബ്ബന്തിആദിമ്ഹി മാതികാനിദ്ദേസേ പന ഏവം വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോതി യോജനാ. സീമായ ദേതീതി ഏത്ഥ പന്നരസ സീമാ വേദിതബ്ബാതി സമ്ബന്ധോ.

തത്ഥാതി പന്നരസസു സീമാസു. ഉപചാരസീമാ പരിച്ഛിന്നാ ഹോതീതി സമ്ബന്ധോ. ഏത്തകം ഠാനന്തി പരിക്ഖേപാരഹട്ഠാനസ്സ ഏകന്തേന അവുത്തത്താ ഏകന്തേന പരിക്ഖേപാരഹട്ഠാനം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘അപിചാ’’തിആദി. ധുവസന്നിപാതതോ വാ ഖിപിതാനന്തി സമ്ബന്ധോ. ‘‘പരിയന്തേ’’തി പദം പുബ്ബാപരാപേക്ഖം. തസ്മാ തീസു നിസ്സക്കപദേസു യോജേതബ്ബം. സാ പനാതി ഉപചാരസീമാ പന. ഭിക്ഖൂസു വഡ്ഢന്തേസു ആവാസോപി വഡ്ഢതീതി മനസികത്വാ വുത്തം ‘‘ഭിക്ഖൂസു വഡ്ഢന്തേസൂ’’തി. സബ്ബേസം ഭിക്ഖൂനന്തി സമ്ബന്ധോ. വുത്തമേവാതി സീമകഥായം (മഹാവ. അട്ഠ. ൧൩൮, ൧൪൪) വുത്തമേവ.

അപിച ഖോതി ഏത്ഥ അപിസദ്ദോ പുച്ഛത്ഥവാചകോ. കേഹി ഠപിതാതി ഹി അത്ഥോ. രാജരാജമഹാമത്താ ഠപേന്തീതി സമ്ബന്ധോ. ലാഭസീമാതി ലാഭസ്സ മരിയാദോ. യന്തി യോ ലാഭോ. ഏത്ഥന്തരേതി ഏതസ്മിം ഗാവുതാദിഅന്തരേ. ലാഭസീമാ നാമാതി ലാഭേന പരിച്ഛിന്നാ സീമാ നാമ. തത്ഥാതി ബഹൂസു ജനപദേസു. അന്തരദീപാ ചാതി മഹാദീപതോ അഞ്ഞദീപാ ച, ഖുദ്ദകദീപാതി അധിപ്പായോ.

ഏത്ഥേവ സീമായാതി ഖണ്ഡസീമായ ഏവ. തേസംയേവാതി ഖണ്ഡസീമഗതാനംയേവ. ഏവത്ഥഫലം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘അഞ്ഞേസ’’ന്തിആദി. രുക്ഖേ വാ പബ്ബതേ വാ ഠിതസ്സ വാ ഹേട്ഠാ പഥവീമജ്ഝഗതസ്സ വാ ഭിക്ഖുസ്സാതി യോജനാ. ഇമിസ്സാ ഉപചാരസീമായ ഠിതസ്സാതി സമ്ബന്ധോ. സമാനസംവാസസീമായാതി മഹാസീമായ. ഖണ്ഡസീമസീമന്തരികാസൂതി ഖണ്ഡസീമായഞ്ച ദ്വിന്നം സീമാനം സീമന്തരികായഞ്ച. തത്ഥ ദ്വിന്നം ഗാമട്ഠാനമ്പി പാപുണാതി. അവിപ്പവാസസീമായ ദിന്നം ഗാമട്ഠാനം ന പാപുണാതി ‘‘ഠപേത്വാ ഗാമഞ്ച ഗാമൂപചാരഞ്ചാ’’തി വുത്തത്താ.

ജമ്ബുയാ ലക്ഖിതോ ദീപോ ജമ്ബുദീപോ. തമ്ബോ ലോഹിതോ പാണി ഹത്ഥോ ഏതേസന്തി തമ്ബപാണിനോ. വിജയകുമാരാദയോ സത്തസതാ ജനാ. തേസം നിവാസോ തമ്ബപണ്ണി, സോയേവ ദീപോതി തമ്ബപണ്ണിദീപോ, തസ്മിം. സബ്ബേസം ഭാഗന്തി സമ്ബന്ധോ. തത്രേവാതി ജമ്ബുദീപേയേവ. ഏവന്തിആദി നിഗമനം.

യോ പന ഭണതീതി സമ്ബന്ധോ. തതോതി കഥനതോ, പരന്തി സമ്ബന്ധോ. നന്തി മഹാസിവത്ഥേരം. തിയോജനാപീതി പിസദ്ദോ തതോ ഊനാപി ഹോതീതി ദസ്സേതി. സബ്ബംപേതന്തി സബ്ബംപി ഏതം ലാഭഗണ്ഹനാദിം. ഇതി ആഹംസൂതി യോജനാ.

കതികാനം യഥിച്ഛിതകതേന പവത്തത്താ ബഹു ഹോതി, തസ്മാ ഇധ ഇച്ഛിതകതികം ദസ്സേതും വുത്തം ‘‘സമാനലാഭകതികായാ’’തി. തത്രാതി ‘‘കതികായ ദേതീ’’തി പാഠേ. സന്നിപതിതേഹി ഭിക്ഖൂഹി ഭാജേതബ്ബന്തി സമ്ബന്ധോ. തസ്സാതി വിഹാരസ്സ. ബുദ്ധാധിവുത്ഥോതി ബുദ്ധേന അധി ഇസ്സരവസേന വസിയിത്ഥാതി ബുദ്ധാധിവുത്ഥോ. ഏത്താവതാതി ഏത്തകേന സാവനമത്തേന. നിസിന്നോവാതി നിസിന്നോ ഏവ ഹോതി, നിസിന്നോ ഇവ വാ. തസ്മിം വിഹാരേപീതി തസ്മിം പോരാണകാദിവിഹാരേപി. ഏവമേവാതി ‘‘അയം പോരാണകോ വിഹാരോ തേന നവവിഹാരേന സദ്ധിം സമാനലാഭം കാതും സങ്ഘസ്സ രുച്ചതീ’’തിആദിനാ ഏവമേവ. ഇധാതി പോരാണകവിഹാരേ. തസ്മിന്തി നവവിഹാരേ. ഏവന്തി യഥാ ഏകേന വിഹാരേന സദ്ധിം ഏകോ വിഹാരോ കാതബ്ബോ, ഏവം തഥാതി അത്ഥോ.

ഭിക്ഖാപഞ്ഞത്തിയാതി ഏത്ഥ ഭിക്ഖാ പഞ്ഞപിയതി നിച്ചവസേന ഠപിയതി ഏത്ഥാതി ഭിക്ഖാപഞ്ഞത്തീതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘അത്തനോ പരിച്ചാഗപഞ്ഞാപനട്ഠാനേ’’തി. തസ്സാതി ‘‘യത്ഥ സങ്ഘസ്സ ധുവകാരാ കരിയന്തീ’’തിപാഠസ്സ. അത്ഥോ ഏവം വേദിതബ്ബോതി യോജനാ. യത്ഥ വാതി യസ്മിം വാ ഠാനേ. അനേനാതി ചീവരദായകേന. സലാകഭത്താദീനി വാ നിബദ്ധാനി കാരിതാനീതി സമ്ബന്ധോ. യേന പനാതി ചീവരദായകേന പന. സകലോപി വിഹാരോതി സകലോപി സആരാമോ വിഹാരോ. തത്ഥാതി ചീവരദായകേ. ഇമേതി പാകവത്തസ്സ വത്തനട്ഠാനാദയോ വിഹാരാ. ധുവേന കരിയന്തീതി ധുവകാരാ വിഹാരാ. സോതി ചീവരദായകോ. യത്ഥാതി യസ്മിം ഠാനേ. സബ്ബത്ഥാതി സബ്ബേസു ബഹൂസു വിഹാരേസു.

തേഹീതി ബഹുതരേഹി ഭിക്ഖൂഹി. ധുവകാരേസൂതി നിദ്ധാരണേ ഭുമ്മം. ഏകത്ഥാതി ഏകസ്മിം ധുവകാരേ. ‘‘സചേ ഭിക്ഖുഗണനായ ഗണ്ഹഥാതി വദതീ’’തി ഇമിനാ സചേ ന വദതി, ഭിക്ഖുഗണനായ ഭാജേത്വാ ഗണ്ഹിതും ന വട്ടതീതി ദസ്സേതി, വിഹാരഗണനായ ഗണ്ഹിതും വട്ടതീതി അധിപ്പായോ. തഥാതി യഥാ ‘‘ഭിക്ഖുഗണനായ ഗണ്ഹഥാ’’തി വദതി, തഥാതി അത്ഥോ. ഏത്ഥാതി ഭാജേതബ്ബവത്ഥൂസു. തന്തി മഞ്ചപീഠകം, പുച്ഛിത്വാ ദാതബ്ബന്തി സമ്ബന്ധോ. പുച്ഛിത്വാതി ദായകം പുച്ഛിത്വാ, വദതീതി ദായകോ വദതി. സങ്ഘസ്സാപീതി പിസദ്ദോ ന ദായകസ്സേവാതി ദസ്സേതി.

ഉപചാരസീമായം ഠിതേന സങ്ഘേന ഭാജേതബ്ബന്തി സമ്ബന്ധോ. സീമട്ഠസ്സാതി ഉപചാരസീമായം ഠിതസ്സ. അസമ്പത്തസ്സാപീതി ഭാജനട്ഠാനം അസമ്പത്തസ്സാപി. അലസജാതികാതി കോസജ്ജജാതികാ. ഠിതികാതി പബന്ധവസേന ഠിയതേ ഠിതി, സായേവ ഠിതികാ. അഥ വാ ‘‘ഠിതട്ഠാനതോ പട്ഠായ ദാതബ്ബ’’ന്തി അട്ഠകഥായം (മഹാവ. അട്ഠ. ൩൭൯) വുത്തത്താ തിട്ഠതി പബന്ധവസേന ഏത്ഥാതി ഠിതി, സായേവ ഠിതികാതി വചനത്ഥോ കാതബ്ബോ. ഠിതികം ഠപേത്വാതി വീസതിവസ്സസങ്ഖാതം ഠിതികം ഠപേത്വാ. തേസന്തി ഥേരാനം.

സമ്പത്തസമ്പത്താനന്തി ഭാജനട്ഠാനം സമ്പത്തസമ്പത്താനം. അത്തനോ വിഹാരദ്വാരേ വാ അത്തനോ അന്തോവിഹാരേയേവ വാതി യോജനാ. സീമാതി ഉപചാരസീമാ. ഥേരാസനം ആരൂള്ഹേ സതീതി യോജനാ. വസ്സഗ്ഗേനാതി വസ്സഗണനായ.

പാടേക്കന്തി പച്ചേകം. സബ്ബാനേവ ചീവരാനീതി സമ്ബന്ധോ. ദുബ്ഭാസിതദുഗ്ഗഹിതാനമത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ഗതഗതട്ഠാനേ സങ്ഘികാനേവ ഹോന്തീ’’തി. ഏകന്തി ദസസു വത്ഥേസു ഏകം.

വത്ഥസ്സേവ പുപ്ഫം വാ വലി വാ അത്ഥീതി യോജനാ. തേനാതി പുപ്ഫവലിനാ. ഏകം തന്തന്തി ഏകം സുത്തം. തത്ഥാതി തേസു ഠിതികായ ഠാനാട്ഠാനേസു. ദ്വീഹിപി ഗഹേതബ്ബം ഠിതികായ അഭാവതോ.

ഭിക്ഖു അത്തനോ സന്തകം യം ചീവരന്തി യോജനാ. പംസുകൂലികാനമ്പി വട്ടതീതി ‘‘സങ്ഘസ്സ ദേമാ’’തി വാ ‘‘തുയ്ഹം ദേമാ’’തി വാ അവത്വാ ‘‘ഭിക്ഖൂനം ദേമ, ഥേരാനം ദേമാ’’തി വുത്തത്താ പംസുകൂലികാനമ്പി വട്ടതി. ഭിക്ഖുഥേരാ നാമ ഹി ന അത്തനായേവ ഹോന്തി, അഞ്ഞേപി ബഹൂ, തസ്മാ വട്ടതി. ‘‘സങ്ഘസ്സാ’’തി വുത്തേ അത്തനാ ഏകന്തേന സങ്ഘോയേവ, തസ്മാ ‘‘സങ്ഘസ്സാ’’തി വുത്തേപി ന വട്ടതി, പഗേവ ‘‘തുയ്ഹ’’ന്തി വുത്തേ.

തതോതി ബഹുവത്ഥതോ. ഗഹേതും ന വട്ടതീതി പംസുകൂലികാനം ഗഹേതും ന വട്ടതി.

യന്തി വത്ഥം. തത്ഥാതി പരിക്ഖാരേസു. സുത്തന്തി തന്തം.

ഏവം അന്തോസീമം പവിസിത്വാ ‘‘സങ്ഘസ്സ ദേമാ’’തി ദിന്നേ വിനിച്ഛയം ദസ്സേത്വാ ബഹിസീമായ ദിന്നേ തം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘സചേ പനാ’’തിആദി. ഏകബദ്ധാ ചാതി ദ്വാദസഹത്ഥമനതിക്കമിത്വാ ഏകതോബദ്ധാ ച. യേ പനാതി ഭിക്ഖൂ പന.

ഉഭതോസങ്ഘസ്സ ദേതീതി ഏത്ഥ ചതുന്നം വാക്യാനം വസേന വുത്തേപി ഉഭതോസങ്ഘസ്സ ദേതിയേവ നാമാതി ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ഉഭതോസങ്ഘസ്സ ദമ്മീതി വുത്തേപീ’’തിആദി. ഉഭതോസങ്ഘഗ്ഗഹണേന ഗഹിതത്താതി പുഗ്ഗലസ്സ ഉഭതോസങ്ഘഗ്ഗഹണേന ഗഹിതത്താ. ‘‘ഏസേവ നയോ’’തി ഇമിനാ ഏകവീസതിപടിവീസേ കത്വാ ഏകോ ചേതിയസ്സ ദാതബ്ബോതി നയം അതിദിസതി. പാപുണനകോട്ഠാസോ നാമ നത്ഥി ചേതിയസ്സ ഉഭതോസങ്ഘഗ്ഗഹണേന അഗഹിതത്താ.

തത്ഥാതി ഉഭതോസങ്ഘപുഗ്ഗലചേതിയേസു. സേസം സുവിഞ്ഞേയ്യമേവ.

പുബ്ബേതി ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ ധരമാനകാലേ. തദാതി യദാ ബുദ്ധോ ഭഗവാ ധരതി, തദാ. പടിമം വാതി പടിബിമ്ബം വാ. തഞ്ഹി ഭഗവതാ പടി സദിസം മാനീയതീതി പടിമാതി വുച്ചതി. ചേതിയം വാതി ഥൂപം വാ. സോ ഹി ദേവമനുസ്സേഹി ചിതിതബ്ബം, പൂജേതബ്ബം, ഇട്ഠകാദീഹി വാ ചിനിതബ്ബന്തി ചേതിയന്തി വുച്ചതി. തത്ഥാതി ദേയ്യധമ്മേസു. യന്തി കിരിയാപരാമസനം. യം ദേന്തീതി യോജനാ. തത്ഥാതി തസ്മിം ദാനേ. അനിയമവാചകസ്സ ‘‘യോ’’തി സബ്ബനാമസ്സ അത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘പബ്ബജിതോ വാ ഗഹട്ഠോ വാ’’തി. വത്തം കത്വാ പരിഭുഞ്ജിതുന്തി പുബ്ബകാലഅപരകാലകിരിയാനം വികാരവസേന അനിയതത്താ വുത്തം ‘‘ഭുഞ്ജിത്വാ പച്ഛാപി വത്തം കാതു’’ന്തി.

‘‘ദൂരമ്പി ഹരിത്വാ പൂജേതബ്ബ’’ന്തി ഇമിനാ ജങ്ഘപേസനികകമ്മം ന ഹോതീതി ദസ്സേതി. ഹരന്തസ്സ ഭിക്ഖുനോതി സമ്ബന്ധോ. ഗച്ഛതോതി അനാദരേ സാമിവചനം. തന്തി സങ്ഘസ്സ ആഹടഭത്തം.

വസ്സംവുത്ഥസങ്ഘസ്സാതി വസ്സം വസിത്ഥാതി വസ്സംവുത്ഥോ. അലുത്തകിതന്തസമാസോയം, സോയേവ സങ്ഘോ വസ്സംവുത്ഥസങ്ഘോ, തസ്സ. യാവതികസദ്ദോ യത്തകപരിയായോതി ആഹ ‘‘യത്തകാ’’തി. ദിസാപക്കന്തസ്സാപീതി അഞ്ഞം ദിസം പക്കന്തസ്സപി, ദാതബ്ബന്തി സമ്ബന്ധോ. വദന്തീതി അട്ഠകഥാചരിയേഹി അപരേ ആചരിയാ വദന്തി. ഏതന്തി വചനം.

സമ്പത്താനന്തി ദിന്നട്ഠാനം സമ്പത്താനം. സബ്ബേസന്തി യത്ഥ കത്ഥചി വുത്ഥവസ്സാനം സബ്ബേസം. തത്രാതി വിഹാരേ. തത്രാതി തസ്മിം വദനേ സതി, തേസു ഭിക്ഖൂസു വാ. വസ്സം വസന്തീതി വസ്സംവസന്താ, തേസം. ചീവരമാസേതി ചീവരേന ലക്ഖിതേ പച്ഛിമകത്തികമാസേ.

ഹേമന്തസ്സ പച്ഛിമോ ദിവസോതി ഫഗ്ഗുണപുണ്ണമീസങ്ഖാതോ ഹേമന്തസ്സ പച്ഛിമോ ദിവസോ. വസ്സാവാസികന്തി വസ്സം ആവസന്താനം ദാതബ്ബം ചീവരം. ആരോപേതബ്ബാകാരം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘അതീതവസ്സാവാസസ്സാ’’തിആദി. തത്ഥ അതീതവസ്സാവാസസ്സാതി അതീതവസ്സം, അതീതവസ്സേ വാ ആവാസസ്സ സങ്ഘസ്സ. തന്തി ചീവരം.

ഠപേത്വാതി വിഹാരേ ഠപേത്വാ. സമ്പത്താനന്തി ഇമം ഠാനം സമ്പത്താനം. ഇതോതി ചീവരദാനകാലതോ. തേതി അന്തോവസ്സേ വുത്ഥഭിക്ഖൂ.

ആദിസ്സാതി പദസ്സ ത്വാപച്ചയന്തഭാവം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘ആദിസിത്വാ’’തി. അയമത്ഥോ വേദിതബ്ബോതി യോജനാ. തത്രാതി ‘‘യാഗുയാ വാ’’തിആദിപാഠേ. അജ്ജതനായ വാതി അജ്ജ ഭവാനം പുഞ്ഞാനം അത്ഥായ വാ. തേസന്തി നിമന്തകാനം, പവിട്ഠാനം ഭിക്ഖൂനന്തി സമ്ബന്ധോ. യേഹി നിമന്തിതേഹീതി നിമന്തിതേഹി യേഹി ഭിക്ഖൂഹി. യേസം വാ പത്തന്തി സമ്ബന്ധോ. തേസം ന പാപുണാതീതി സബ്ബേസം തേസം ന പാപുണാതി, കസ്മാ? അനിമന്തിതത്താ. തേസം ന പാപുണന്തി, കസ്മാ? നിമന്തിതഗേഹം അപവിട്ഠത്താ. സോതി ദായകോ.

പുബ്ബേപീതി ഇതോ പുബ്ബേപി. അസ്സാതി ദായകസ്സ. വാസേത്വാതി വാസാപേത്വാ. സോതി ദായകോ. യോതി ഭിക്ഖു, വസതീതി സമ്ബന്ധോ. താനീതി ഭേസജ്ജാനി. ഇദന്തി ചീവരം.

‘‘അന്തേവാസികാനഞ്ചാ’’തി പദേന സദ്ധിവിഹാരികാപി ഗഹേതബ്ബാ ഉദ്ദേസാദിവസേന അന്തേ വസനസീലത്താ. ഉദ്ദേസം ഗഹേതും ആഗതോ ച ഗഹേത്വാ ഗച്ഛന്തോ ചാതി ഇമേ അന്തേ അവസനസീലാപി രൂള്ഹീവസേന അന്തേവാസികാ നാമ. ഇമിനാ നിസ്സയം ഗഹേതും ആഗതോ ച ഥേരസ്സ സന്തികേ നിസ്സയം ഗഹിതപുബ്ബോ ച അന്തേവാസികോ നാമാതി ദസ്സേതി. വത്തം കത്വാ ഉദ്ദേസപരിപുച്ഛാദീനി ഗഹേത്വാ വിചരന്താനം സബ്ബേസം ഉദ്ദേസന്തേവാസികാനം പാപുണാതീതി യോജനാ. ഇമിനാ സദ്ധിവിഹാരികനിസ്സയന്തേവാസികഉപസമ്പദന്തേവാസികപബ്ബജ്ജന്തേവാസികാപി ഗഹേതബ്ബാ തേസമ്പി നിബദ്ധചാരികഭിക്ഖുഭാവതോ. സബ്ബത്ഥാതി സബ്ബസ്മിം ചീവരക്ഖന്ധകേ.

ഇതി ചീവരക്ഖന്ധകവണ്ണനായ യോജനാ സമത്താ.