൧൨൦. അഫാസുകവിഹാരകഥാ

൨൦൯. പവാരണാക്ഖന്ധകേ അല്ലാപോതി ഏത്ഥ ആത്യൂപസഗ്ഗസ്സ ആദികമ്മത്ഥം, ലപധാതുയാ ച കഥനത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘പഠമവചന’’ന്തി. ആദിതോ, ആദിമ്ഹി വാ ലപനം കഥനം, ലപതി അനേനാതി വാ അല്ലാപോ സംയോഗേ പരേ രസ്സോ. സം പുന ലപനം, ലപതി വാ അനേനാതി സല്ലാപോ. ഹത്ഥവിലങ്ഘകേനാതി ഏത്ഥ വിപുബ്ബോ ലഘിധാതു ഉക്ഖിപനത്ഥോതി ആഹ ‘‘ഹത്ഥുക്ഖേപകേനാ’’തി. പസുസംവാസന്തി ഏത്ഥ പസൂതി സബ്ബചതുപ്പദാ. തേ ഹി അഞ്ഞമഞ്ഞം പസന്തി ബാധന്തി, മനുസ്സാദീഹി വാ പസീയന്തി ബാധീയന്തീതി പസവോതി വുച്ചന്തി. പസൂനം വിയ സംവാസന്തി പസൂനം സംവാസോ വിയ സംവാസോതി പസുസംവാസോ, തം പസുസംവാസം. തമത്ഥം വിത്ഥാരേന്തോ ആഹ ‘‘പസവോപി ഹീ’’തിആദി. തഥാതി യഥാ ന കരോന്തി, തഥാതി അത്ഥോ. ഏതേപീതി ഭിക്ഖവോപി. തസ്മാതി യസ്മാ അകംസു, തസ്മാ. നേസന്തി ഭിക്ഖൂനം. സബ്ബത്ഥാതി സബ്ബേസു ഏളകസംവാസസപത്തസംവാസേസു. മൂഗബ്ബതന്തി മൂഗസ്സ വതം വിയ വതന്തി മൂഗബ്ബതം, സുഞ്ഞവചനവതന്തി അത്ഥോ. തിത്ഥിയസമാദാനന്തി തിത്ഥിയേഹി സമാദാതബ്ബം. വതസമാദാനന്തി സമാദാതബ്ബം വതം. അഞ്ഞമഞ്ഞാനുലോമതാതി ഏത്ഥ താസദ്ദസ്സ ഭാവത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘അനുലോമഭാവോ’’തി. ഇമിനാ ‘‘ദേവതാ’’തിആദീസു (സം. നി. അട്ഠ. ൧.൧.൧; ഖു. പാ. അട്ഠ. ൫.ഏവമിച്ചാദിപാഠവണ്ണനാ; സു. നി. അട്ഠ. ൨.അങ്ഗലസുത്തവണ്ണനാ) വിയ താപച്ചയസ്സ സ്വത്ഥം ‘‘ജനതാ’’തിആദീസു (പേ. വ. അട്ഠ. ൪൬൦) വിയ സമൂഹത്ഥഞ്ച നിവത്തേതി. ‘‘അഞ്ഞമഞ്ഞം വത്തു’’ന്തി വചനസ്സ യുത്തിം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘വദന്തു മ’’ന്തിആദി. വദന്തം ഭിക്ഖും വത്തുന്തി യോജനാ. ‘‘ആപത്തീഹി വുട്ഠാനഭാവോ’’തി ഇമിനാ ആപത്തിവുട്ഠാനതാതി പദസ്സ പഞ്ചമീസമാസഞ്ച താപച്ചയസ്സ ഭാവത്ഥഞ്ച ദസ്സേതി. ‘‘വിനയ’’ന്തിആദിനാ പുരതോ കത്വാ കരണം പുരേക്ഖാരോ, തസ്സ ഭാവോ പുരേക്ഖാരതാ, വിനയം പുരേക്ഖാരതാ വിനയപുരേക്ഖാരതാതി വചനത്ഥം ദസ്സേതി. ഏത്ഥ പുരസദ്ദസ്സ ഏകാരത്തം സദ്ദസത്ഥേസു (മോഗ്ഗല്ലാനബ്യാകരണേ ൫.൧൩൪ സുത്തേ) വദന്തി. തസ്സ യുത്തിം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘വദന്തുമ’’ന്തിആദി (മോഗ്ഗല്ലാനബ്യാകരണേ ൫.൧൩൪ സുത്തേ).

൨൧൦. സബ്ബസങ്ഗാഹികാതി ‘‘സങ്ഘോ പവാരേയ്യാ’’തി സാമഞ്ഞതോ വുത്തത്താ സബ്ബേസം തേവാചികാദീനം സങ്ഗാഹകാ. ഞത്തീതി ഞാപേതി സങ്ഘം ഏതായ വചനായാതി ഞത്തി. സബ്ബസങ്ഗാഹികഭാവം വിത്ഥാരേന്തോ ആഹ ‘‘ഏവഞ്ഹി വുത്തേ’’തിആദി. തേവാചികന്തി തിസ്സോ വാചാ ഏതസ്സാതി തേവാചികം, തീഹി വാചാഹി കത്തബ്ബന്തി വാ തേവാചികം. ഏസേവ നയോ സേസേസുപി. സമാനവസ്സികന്തി സമാനം വസ്സം ഏതേസന്തി സമാനവസ്സാ, തേഹി കത്തബ്ബന്തി സമാനവസ്സികം. അഞ്ഞന്തി ദ്വേവാചികഏകവാചികം.

൨൧൧. അച്ഛന്തീതി ഏത്ഥ ആസധാതുയാ ഉപവേസനത്ഥം ദസ്സേന്തോ ആഹ ‘‘നിസിന്നാവ ഹോന്തീ’’തി. ‘‘ന ഉട്ഠഹന്തീ’’തി ഇമിനാ ഏവഫലം ദസ്സേതി. തദമന്തരാതി ഏത്ഥ ‘‘തദന്തരാ’’തി വത്തബ്ബേ വാചാസിലിട്ഠവസേന മകാരാഗമം കത്വാ വുത്തന്തി ആഹ ‘‘തദന്തരാ’’തി. തസ്സ അത്തനോ പവാരിതകാലസ്സ അന്തരാ. ‘‘യാവ പവാരേന്തീ’’തി പദസ്സ നിയമത്ഥം ദസ്സേതും വുത്തം ‘‘താവതകം കാല’’ന്തി. യാവാതി നിപാതസ്സ പയോഗത്താ ‘‘തദമന്തരാ’’തി ഏത്ഥ അഭിവിധിഅവധ്യത്ഥേ പഞ്ചമീവിഭത്തി ഹോതീതി ദട്ഠബ്ബം.