൪. വസ്സികസാടികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

പച്ഛിമമാസസ്സ പഠമദിവസതോ പട്ഠായാതി ജേട്ഠമൂലപുണ്ണമാസിയാ പച്ഛിമപാടിപദദിവസതോ പട്ഠായ. താവാതി താവ പരിമാണേ കാലേ. ജേട്ഠമൂലപുണ്ണമാസിയാ പച്ഛിമപാടിപദദിവസതോ പട്ഠായ യാവ കത്തികപുണ്ണമാ, ഇമസ്മിം പഞ്ചമാസേതി അത്ഥോ. കാലോ വസ്സികസാടികായാതിആദിനാതി ഏത്ഥ ആദിസദ്ദേന ‘‘സമയോ വസ്സികസാടികായ, അഞ്ഞേപി മനുസ്സാ വസ്സികസാടികചീവരം ദേന്തീ’’തി (പാരാ. ൬൨൮) ഇമേസം ഗഹണം. ദേഥ മേ വസ്സികസാടികചീവരന്തിആദികായാതി ഏത്ഥ ആദിസദ്ദേന പന ‘‘ആഹരഥ മേ വസ്സികസാടികചീവരം, പരിവത്തേഥ മേ വസ്സികസാടികചീവരം, ചേതാപേഥ മേ വസ്സികസാടികചീവര’’ന്തി ഇമേസം ഗഹണം. അത്തനോ അഞ്ഞാതകഅപ്പവാരിതേസു തദുഭയം കരോന്തസ്സ കിം ഹോതീതി ആഹ ‘‘അഞ്ഞാതകഅപ്പവാരിതട്ഠാനേ’’തിആദി. ‘‘വത്തഭേദേ ദുക്കട’’ന്തി ഇദം വസ്സികസാടികം പുബ്ബേ അദേന്തേ സന്ധായ വുത്തം. യേ പന പുബ്ബേപി ദേന്തി, തേസു വത്തഭേദോ നത്ഥി. വുത്തഞ്ഹി സമന്തപാസാദികായം ‘‘യേ മനുസ്സാ പുബ്ബേപി വസ്സികസാടികചീവരം ദേന്തി, ഇമേ പന സചേപി അത്തനോ അഞ്ഞാതകഅപ്പവാരിതാ ഹോന്തി, വത്തഭേദോ നത്ഥി തേസു സതുപ്പാദകരണസ്സ അനുഞ്ഞാതത്താ’’തി (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൬൨൮). അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദേന നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയന്തി ‘‘യോ പന ഭിക്ഖു അഞ്ഞാതകം ഗഹപതിം വാ ഗഹപതാനിം വാ ചീവരം വിഞ്ഞാപേയ്യ അഞ്ഞത്ര സമയാ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി (പാരാ. ൫൧൮) ഇമിനാ സിക്ഖാപദേന നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം. ഇദം പന പകതിയാ വസ്സികസാടികദായകേസുപി ഹോതിയേവ.

ഗിമ്ഹാനം പച്ഛിമദ്ധമാസസ്സ പഠമദിവസതോ പട്ഠായാതി ഏത്ഥ ജേട്ഠമൂലകാളപക്ഖൂപോസഥസ്സ പച്ഛിമപാടിപദദിവസതോ പട്ഠായ യാവ ആസാള്ഹിപുണ്ണമാ, അയമദ്ധമാസോ ഗിമ്ഹാനം പച്ഛിമദ്ധമാസോ നാമ, തസ്സ പഠമദിവസതോ പട്ഠായാതി അത്ഥോ, അദ്ധമാസസ്സ പഠമപാടിപദദിവസതോ പട്ഠായാതി വുത്തം ഹോതി. കത്തികമാസസ്സ പച്ഛിമദിവസോ നാമ പച്ഛിമകത്തികമാസസ്സ പുണ്ണമാ. ഏത്താവതാതി ‘‘മാസോ സേസോ ഗിമ്ഹാനന്തി ഭിക്ഖുനാ വസ്സികസാടികചീവരം പരിയേസിതബ്ബം, അദ്ധമാസോ സേസോ ഗിമ്ഹാനന്തി കത്വാ നിവാസേതബ്ബ’’ന്തി ഏത്തകേന ഗണനേന. പരിയേസനക്ഖേത്തന്തി പരിയേസനസ്സ ഖേത്തം. ഏതസ്മിഞ്ഹി മാസേ വസ്സികസാടികം അലദ്ധം പരിയേസിതും വട്ടതി. കരണനിവാസനക്ഖേത്തമ്പീതി കരണക്ഖേത്തഞ്ചേവ നിവാസനക്ഖേത്തഞ്ച. പി-സദ്ദേന പരിയേസനക്ഖേത്തം സമ്പിണ്ഡേതി. ഏതസ്മിഞ്ഹി അദ്ധമാസേ പരിയേസിതും, കാതും, നിവാസേതുഞ്ച വട്ടതി, അധിട്ഠാതുംയേവ ന വട്ടതി. യം പന സമന്തപാസാദികായം കത്ഥചി പോത്ഥകേ ‘‘ജേട്ഠമൂലപുണ്ണമാസിയാ പച്ഛിമപാടിപദദിവസതോ പട്ഠായ യാവ കാലപക്ഖുപോസഥോ, അയമേകോ അദ്ധമാസോ പരിയേസനക്ഖേത്തഞ്ചേവ കരണക്ഖേത്തഞ്ച. ഏതസ്മിഞ്ഹി അന്തരേ വസ്സികസാടികം അലദ്ധം പരിയേസിതും, ലദ്ധം കാതുഞ്ച വട്ടതി, നിവാസേതും, അധിട്ഠാതുഞ്ച ന വട്ടതീ’’തി (പാരാ. അട്ഠ. ൨.൬൨൮) വചനം ദിസ്സതി, തം പമാദലിഖിതം മാതികായ വിരോധതോതി ദട്ഠബ്ബം. ‘‘അദ്ധമാസോ സേസോ ഗിമ്ഹാനന്തി കത്വാ നിവാസേതബ്ബ’’ന്തി (പാരാ. ൬൨൭) ഹി പാളി. സബ്ബമ്പീതി പരിയേസനം, കരണം, നിവാസനം, അധിട്ഠാനഞ്ചാതി സബ്ബമ്പി. ഇമിനാ ഇമേ ചത്താരോ മാസാ പരിയേസനകരണനിവാസനാധിട്ഠാനാനം ചതുന്നമ്പി ഖേത്തന്തി ദസ്സേതി. ഏതേസു ഹി ചതൂസു മാസേസു അലദ്ധം പരിയേസിതും, ലദ്ധം കാതും, നിവാസേതും, അധിട്ഠാതുഞ്ച വട്ടതി.

വസ്സം ഉക്കഡ്ഢീയതീതി സംവച്ഛരം ഉദ്ധം കഡ്ഢീയതി വഡ്ഢീയതി, ആരുയ്ഹതീതി അത്ഥോ, വസ്സാനസ്സ പഠമമാസം ഉക്കഡ്ഢിത്വാ ഗിമ്ഹാനം പച്ഛിമമാസമേവ കരോന്തീതി വുത്തം ഹോതി. വസ്സൂപനായികദിവസേ അധിട്ഠാതബ്ബാതി വസ്സാനതോ പുബ്ബേയേവ ദസാഹസ്സ അതിക്കന്തത്താ വസ്സൂപനായികദിവസേയേവ അധിട്ഠാതബ്ബാ. തഞ്ഹി ദിവസം അതിക്കാമേതും ന വട്ടതി. അന്തോവസ്സേ പന ലദ്ധാ ചേവ നിട്ഠിതാ ച തസ്മിംയേവ അന്തോവസ്സേ ലദ്ധദിവസതോ പട്ഠായ ദസാഹം നാതിക്കാമേതബ്ബാ, ദസാഹാതിക്കമേ നിട്ഠിതാ പന തദഹേവ അധിട്ഠാതബ്ബാ. ദസാഹേ അപ്പഹോന്തേ ചീവരകാലം നാതിക്കാമേതബ്ബാ. അയം താവ കതായ പരിഹാരോ. അകതായ പന കോ പരിഹാരോതി ആഹ ‘‘സചേ’’തിആദി. ഏകാഹമ്പി ന ലഭതി ഇതോ അഞ്ഞസ്സ പരിഹാരസ്സാഭാവതോതി അധിപ്പായോ.

സോ കുതോ ഹോതീതി ആഹ ‘‘യാവ ഹേമന്തസ്സ പഠമദിവസോ’’തി, ജേട്ഠമൂലപുണ്ണമാസിതോ പട്ഠായ യാവ കത്തികപുണ്ണമാസിയാ പച്ഛിമപാടിപദദിവസോ, താവാതി അത്ഥോ. ഏതേസു സത്തസു പിട്ഠിസമയമാസേസൂതി പടിലോമക്കമേന വുത്തേസു കത്തികപുണ്ണമാസിയാ പച്ഛിമപാടിപദാദീസു ജേട്ഠമൂലപുണ്ണമാസാവസാനേസു ഏതേസു സത്തസു പിട്ഠിസമയനാമകേസു മാസേസു. സതുപ്പാദകരണേനാതി ‘‘കാലോ വസ്സികസാടികായാ’’തിആദിനാ നയേന സതുപ്പാദകരണേന. വിഞ്ഞാപേന്തസ്സാതി ‘‘ദേഥ മേ വസ്സികസാടികചീവര’’ന്തിആദിനാ (പാരാ. ൬൨൮) നയേന വിഞ്ഞത്തിം കരോന്തസ്സ. തേന സിക്ഖാപദേന അനാപത്തീതി അഞ്ഞാതകവിഞ്ഞത്തിസിക്ഖാപദേന അനാപത്തി, ഇമിനാ പന സിക്ഖാപദേന ആപത്തിയേവ അസമയത്താ. വുത്തഞ്ഹേതം ഭദന്തബുദ്ധദത്താചരിയേന –

‘‘കത്വാ പന സതുപ്പാദം, വസ്സസാടികചീവരം;

നിപ്ഫാദേന്തസ്സ ഭിക്ഖുസ്സ, സമയേ പിട്ഠിസമ്മതേ.

‘‘ഹോതി നിസ്സഗ്ഗിയാപത്തി, ഞാതകാഞ്ഞാതകാദിനോ;

തേസുയേവ ച വിഞ്ഞത്തിം, കത്വാ നിപ്ഫാദനേ തഥാ’’തി.

ഏത്ഥ ച ‘‘ഇദം മേ, ഭന്തേ, വസ്സികസാടികചീവരം അതിരേകമാസേ സേസേ ഗിമ്ഹാനേ പരിയിട്ഠം അതിരേകദ്ധമാസേ സേസേ ഗിമ്ഹാനേ കത്വാ പരിദഹിതം നിസ്സഗ്ഗിയ’’ന്തി ഇമിനാ (പാരാ. ൬൨൮) നയേന നിസ്സജ്ജനവിധാനം വേദിതബ്ബം.

വസ്സികസാടികപരിയേസനവത്ഥുസ്മിന്തി പടികച്ചേവ വസ്സികസാടികപരിയേസനവത്ഥുസ്മിം. തികപാചിത്തിയന്തി അതിരേകമാസദ്ധമാസേസു അതിരേകസഞ്ഞിവേമതികഊനകസഞ്ഞീനം പരിയേസനനിവാസനവസേന തീണി പാചിത്തിയാനി, ഏകസേസനിദ്ദേസോ ചായം, സാമഞ്ഞനിദ്ദേസോ വാ. ഊനകമാസദ്ധമാസേസൂതി ഊനകമാസേ ചേവ ഊനകദ്ധമാസേ ച. അതിരേകസഞ്ഞിനോ, വേമതികസ്സ വാ ദുക്കടന്തി ഏത്ഥ ‘‘പരിയേസനനിവാസനം കരോന്തസ്സാ’’തി പാഠസേസോ. ഇദം വുത്തം ഹോതി – ‘‘ഊനകമാസേ സേസേ ഗിമ്ഹാനേ അതിരേകസഞ്ഞിനോ, വേമതികസ്സ വാ പരിയേസന്തസ്സ ദുക്കടം, ഊനകദ്ധമാസേ സേസേ ഗിമ്ഹാനേ ച അതിരേകസഞ്ഞിനോ, വേമതികസ്സ വാ നിവാസേന്തസ്സ ദുക്കട’’ന്തി. ‘‘തഥാ’’തി ഇമിനാ ദുക്കടം അതിദിസതി, തഞ്ച ദുക്കടം ഉദകഫുസിതഗണനായ അകത്വാ ന്ഹാനപരിയോസാനവസേന പയോഗേ പയോഗേ കാരേതബ്ബം, തഞ്ച ഖോ വിവടങ്ഗണേ ആകാസതോ പതിതഉദകേനേവ ന്ഹായന്തസ്സ, ന ന്ഹാനകോട്ഠകവാപിആദീസു ഘടേഹി ആസിത്തൂദകേന ന്ഹായന്തസ്സ. തേനേവാഹ ‘‘സതിയാ വസ്സികസാടികായാ’’തിആദി. പോക്ഖരണിയാദീസു പന നഗ്ഗസ്സ ന്ഹായന്തസ്സ അനാപത്തീതി സമ്ബന്ധോ, പോക്ഖരണിയാദീസു പന സതിയാപി വസ്സികസാടികായ നഗ്ഗസ്സ ന്ഹായന്തസ്സ നത്ഥി ദുക്കടാപത്തീതി അത്ഥോ.

ഏവം അന്തരാപത്തിയാ അനാപത്തിം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി നിസ്സഗ്ഗിയേന അനാപത്തിം ദസ്സേതും ‘‘അച്ഛിന്നചീവരസ്സാ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ അച്ഛിന്നചീവരസ്സാതി അച്ഛിന്നസേസചീവരസ്സ. തസ്സാപി അസമയേ നിവാസതോ അനാപത്തി. ഏസ നയോ നട്ഠചീവരസ്സ വാതി ഏത്ഥാപി. യഥാ ചേത്ഥ നിവാസേന്താനം തേസം അനാപത്തി, ഏവം തത്ഥ പരിയേസന്താനമ്പീതി ദട്ഠബ്ബം. ഏത്ഥ പന മഹഗ്ഘവസ്സികസാടികം ഠപേത്വാ ന്ഹായന്തസ്സ ചോരൂപദ്ദവോ ആപദാ നാമാതി ആഹ ‘‘അനിവത്ഥ’’ന്തിആദി. ആപദാസു വാ നിവാസയതോതി ആപദാസു വിജ്ജമാനാസു അസമയേ നിവാസേന്തസ്സ. യം പന സമന്തപാസാദികായം ‘‘അച്ഛിന്നചീവരസ്സാതി ഏതം വസ്സികസാടികംയേവ സന്ധായ വുത്തം. തേസഞ്ഹി നഗ്ഗാനം കായോവസ്സാപനേ അനാപത്തി. ഏത്ഥ ച മഹഗ്ഘവസ്സികസാടികം നിവാസേത്വാ ന്ഹായന്തസ്സ ചോരൂപദ്ദവോ ആപദാ നാമാ’’തി അച്ഛിന്നചീവരാദിനോ നിസ്സഗ്ഗിയേന അനാപത്തിം അദസ്സേത്വാ നഗ്ഗസ്സ ന്ഹായതോ ദുക്കടേനേവ അനാപത്തിദസ്സനം, തം യുത്തം വിയ ന ദിസ്സതി. സബ്ബസിക്ഖാപദേസു ഹി മൂലാപത്തിയാ ഏവ ആപത്തിപ്പസങ്ഗേ അനാപത്തിദസ്സനത്ഥം അനാപത്തിവാരോ ആരഭീയതി, ന അന്തരാപത്തിയാതി, തസ്മാ ഉപപരിക്ഖിതബ്ബം. സചീവരതാതി അന്തരവാസകഉത്തരാസങ്ഗേഹി സചീവരതാ.

വസ്സികസാടികസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.