൩. ദ്വേഭാഗസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

ഗഹേതബ്ബാതി യഥാ കാളകാ അധികാ ന ഹോന്തി, തഥാ ഗഹേതബ്ബാ. ഠപേത്വാ ചേത്ഥ കാളകഓദാതേ അവസേസാ ഗോചരിയേസുയേവ സങ്ഗഹം ഗച്ഛന്തീതി (സാരത്ഥ. ടീ. ൨.൫൫൨) ദട്ഠബ്ബം. ഏത്ഥ ച ദ്വേ ഭാഗാതി ഉക്കട്ഠപരിച്ഛേദോ കാളകാനം അധികഗ്ഗഹണസ്സ പടിക്ഖേപവസേന സിക്ഖാപദസ്സ പഞ്ഞത്തത്താ. തസ്മാ കാളകാനം ഭാഗദ്വയതോ അധികം ന വട്ടതി, ഊനകം വട്ടതി. തേനാഹ ‘‘ഏകസ്സാപീ’’തിആദി. ഏകസ്സാപി കാളകലോമസ്സ അതിരേകഭാവേതി തുലായ ധാരയിത്വാ ഠപിതേസു അന്തമസോ വാതവേഗേനപി പഹിതസ്സ ഏകസ്സാപി കാളകലോമസ്സ അധികഭാവേ സതീതി അത്ഥോ. ‘‘തതിയം ഓദാതാനം, ചതുത്ഥം ഗോചരിയാന’’ന്തി ഇദം പന ഹേട്ഠിമപരിച്ഛേദോ തേസം അധികഗ്ഗഹണേ പടിക്ഖേപാഭാവതോ. തസ്മാ തേസം വുത്തപ്പമാണതോ അധികമ്പി വട്ടതി.

ഏത്ഥ ച ‘‘ഇദം മേ, ഭന്തേ, സന്ഥതം അനാദിയിത്വാ ദ്വേ തുലേ സുദ്ധകാളകാനം ഏളകലോമാനം, തുലം ഓദാതാനം, തുലം ഗോചരിയാനം സന്ഥതം കാരാപിതം നിസ്സഗ്ഗിയ’’ന്തി (പാരാ. ൫൫൪) ഇമിനാ നയേന നിസ്സജ്ജനവിധാനം വേദിതബ്ബം. ആദായ ച വുത്തപരിച്ഛേദേന അനാദായ ച കരണതോ കിരിയാകിരിയം. സേസന്തി പുബ്ബപയോഗദുക്കടചതുക്കപാചിത്തിയാദികം. അയം പന വിസേസോ – തുലം ഓദാതാനം തുലം ഗോചരിയാനം ആദിയിത്വാ കരണേ, ബഹുതരം ഓദാതാനം ബഹുതരം ഗോചരിയാനം ആദിയിത്വാ കരണേ, സുദ്ധം ഓദാതാനം സുദ്ധം ഗോചരിയാനം ആദിയിത്വാ കരണേ ച അനാപത്തീതി.

അങ്ഗേസു പന പഠമങ്ഗം കാളകാനം ദ്വേഭാഗതോ അതിരേകഭാവോതി ദട്ഠബ്ബം. ഇമാനി തീണി ന കേവലം അനിസ്സട്ഠാനേവ പരിഭുഞ്ജിതും ന വട്ടന്തീതി ആഹ ‘‘ഇമാനി പനാ’’തിആദി. ‘‘പരിഭുഞ്ജിതും ന വട്ടന്തീ’’തി ഇമിനാ യദി പരിഭുഞ്ജതി, ദുക്കടന്തി ദസ്സേതി.

ദ്വേഭാഗസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.