൮. ദസ്സനേനപഹാതബ്ബത്തികവണ്ണനാ

ദസ്സനേനപഹാതബ്ബത്തികേ ദസ്സനേന പഹാതബ്ബോ ധമ്മോ ഭാവനായ പഹാതബ്ബസ്സ ധമ്മസ്സ ഏകേനപി പച്ചയേന പച്ചയോ ന ഹോതീതി ഇദം പടിച്ചസമുപ്പാദവിഭങ്ഗേ വിചാരിതനയേന വിചാരേതബ്ബന്തി.

ദസ്സനേനപഹാതബ്ബത്തികവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

പുച്ഛാഗണനഗാഥായോ

കുസലാദി ഏകകത്തയ-മഥാദി അന്തേന മജ്ഝിമന്തേന;

ആദി ച മജ്ഝേന ദുകാ, തയോ തികേകോ ച വിഞ്ഞേയ്യോ.

തേസ്വേകേകം മൂലം കത്വാ, തം സത്തസത്തകാ പുച്ഛാ;

ഏകേകപച്ചയേ യഥാ, ഭവന്തി ഏകൂനപഞ്ഞാസ.

ഛസത്തതാധികസതം, സഹസ്സമേകഞ്ച സുദ്ധികേ പുച്ഛാ;

ഏസ ച നയോനുലോമേ, പച്ചനീയേ ചാതി നാഞ്ഞത്ഥ.

രാസിഗുണിതസ്സ രാസിസ്സഡ്ഢം, സഹ രാസികസ്സ പിണ്ഡോ സോ;

രാസിസ്സ വാ സഹേകസ്സഡ്ഢം, പുന രാസിനാ ഗുണിതം.

ഇതി ഹേതുമൂലകാദുക-തികാദയോ ഛച്ച സത്തതിസതാ ദ്വേ;

ചതുവീസതേത്ഥ പുച്ഛാ, അഡ്ഢുഡ്ഢസഹസ്സനഹുതഞ്ച.

താസം യസ്മാ സുദ്ധിക-നയോ ന പച്ചേകപച്ചയേ തസ്മാ;

ചതുവീസതിഗുണിതാനം, സസുദ്ധികാനം അയം ഗണനാ.

ലക്ഖത്തയം ദ്വിനഹുതം, പഞ്ച സഹസ്സാനി സത്ത ച സതാനി;

ദ്വാപഞ്ഞാസാ ഏതാ, അനുലോമേ പിണ്ഡിതാ പുച്ഛാ.

അനുലോമസദിസഗണനാ, ഭവന്തി പുച്ഛാനയേ ച പച്ചനീയേ;

ഹാപേത്വാ പന സേസേ, നയദ്വയേ സുദ്ധികേ ലദ്ധാ.

ഛപ്പഞ്ഞാസ ഭവന്തി പുച്ഛാ, ഛസതസഹിതഞ്ച ലക്ഖതേരസകം;

പുച്ഛാനയേസു ഗണിതാ, പടിച്ചവാരേ ചതൂസ്വപി.

സത്തഹി ഗുണിതാ കുസലത്തികേ ദ്വയം, നവുതിഞ്ചേവ പഞ്ചസതാ;

ചത്താരി സഹസ്സാനി ച, തഥേകനവുതേ ച ലക്ഖകാ.

നാദ്വാവീസതി ഗുണിതാ, തികേസു സബ്ബേസു വീസതി ച കോടി;

ലക്ഖത്തയം സഹസ്സം, ചതുവീസതി ചാപി വിഞ്ഞേയ്യാ.

തികപട്ഠാനം.

ഏകകപച്ചയേ പന, നവ നവ കത്വാ സസോളസദ്വിസതം;

ഹേതുദുകപഠമവാരേ, പഠമനയേ സുദ്ധികേ പുച്ഛാ.

ഹേതാദിമൂലകനയേ-സ്വേകേകസ്മിം ദുകാദിഭേദയുതേ;

ചതുരാസീതിചതുസത-സഹിതം സഹസ്സദ്വയം പുച്ഛാ.

താ ചതുവീസതിഗുണിതാ, സസുദ്ധികാ ഏത്ഥ ഹോന്തി അനുലോമേ;

ദ്വത്തിംസട്ഠസതാധിക-സഹസ്സനവകഡ്ഢലക്ഖകാ.

ഏവം പച്ചനീയേ ദ്വേ, സുദ്ധികരഹിതാ ചതൂസ്വതോ ഹോന്തി;

ഛന്നവുതട്ഠസതട്ഠ-തിംസസഹസ്സദ്വിലക്ഖകാനി.

താ പന സത്തഗുണാ ദ്വേ, സത്തതിസതദ്വയം സഹസ്സാനി;

ദ്വാസത്തതി ഹോന്തി തതോ, സോളസ ലക്ഖാനി ഹേതുദുകേ.

താ സതഗുണാ ദുകസതേ, സതദ്വയം സത്തവീസതി സഹസ്സാ;

ദ്വാസത്തതിലക്ഖാനി ച, സോളസകോടി തതോ പുച്ഛാ.

ദുകപട്ഠാനം.

ദുകതികപട്ഠാനേ തിക-പക്ഖേപോ ഹോതി ഏകമേകദുകേ;

തസ്സ ഛസട്ഠിഗുണേന തേ, ഛസട്ഠിസതം ദുകാ ഹോന്തി.

ഹേതുദുകലദ്ധപുച്ഛാ, ഗുണിതാ തേഹി ച ഹോന്തി തികപദമേവ;

ദുകപട്ഠാനേ പുച്ഛാ, താസം ഗണനാ അയം ഞേയ്യാ.

ദ്വാപഞ്ഞാസ സതാനി ച, നവേവ നഹുതാനി നവ ച സട്ഠിഞ്ച;

ലക്ഖാനി തീഹി സഹിതം, സതം സഹസ്സഞ്ച കോടിനം.

ദുകതികപട്ഠാനം.

തികദുകപട്ഠാനേ തിക-മേകേകം ദ്വിസതഭേദനം കത്വാ;

ദ്വാവീസദ്വിസതഗുണാ, ഞേയ്യാ കുസലത്തികേ ലദ്ധാ.

പുച്ഛാ അട്ഠസതാധിക-ചതുസഹസ്സദ്വിലക്ഖയുത്താനം;

കോടീനം ഛക്കമഥോ, കോടിസഹസ്സാനി ചത്താരി.

തികദുകപട്ഠാനം.

തികതികപട്ഠാനേ, തേസട്ഠിവിധേകേകഭേദനാ തു തികാ;

തേഹി ച ഗുണിതാ കുസല-ത്തികപുച്ഛാപി ഹോന്തി പുച്ഛാ താ.

ദ്വാദസ പഞ്ചസതാ ചതു-സട്ഠിസഹസ്സാനി നവുതി ചേകൂനാ;

ലക്ഖാനമേകസട്ഠി, ദ്വാദസസതകോടിയോ ചേവ.

തികതികപട്ഠാനം.

ദ്വയഹീനദ്വയസതഗുണോ, ഏകേകോ ദുകദുകേ തേഹി;

ഹേതുദുകേ ലദ്ധാ സങ്ഖ്യ-ഭേദേഹി ച വഡ്ഢിതാ പുച്ഛാ.

ഛസതയുതാനി പഞ്ചാ-സീതിസഹസ്സാനി ലക്ഖനവകഞ്ച;

ഏകാദസാപി കോടി, പുന കോടിസതാനി തേത്തിംസ.

ദുകദുകപട്ഠാനം.

സമ്പിണ്ഡിതാ തു പുച്ഛാ, അനുലോമേ ഛബ്ബിധേപി പട്ഠാനേ;

ഛത്തിംസതിസതസഹസ്സ-ട്ഠകയുതസത്തനഹുതാനി.

ലക്ഖാനി ഛച്ച ചത്താ-ലീസേവ നവാഥ കോടിയോ ദസ ച;

സത്തകോടിസതേഹി ച, കോടിസഹസ്സാനി നവ ഹോന്തി.

താ ചതുഗുണിതാ പുച്ഛാ, ചതുപ്പഭേദേ സമന്തപട്ഠാനേ;

ചതുചത്താലീസസതത്തയം, സഹസ്സാനി തേരസ ച.

സത്താസീതി ച ലക്ഖാനം, കോടീനഞ്ച സത്തസത്തതിയോ;

ഹോന്തിട്ഠസതാനിട്ഠ-തിംസസതസഹസ്സാനി ഇതി ഗണനാ.

പട്ഠാനസ്സ പുച്ഛാഗണനഗാഥാ.

പട്ഠാനപകരണ-മൂലടീകാ സമത്താ.

ഇതി ഭദന്തആനന്ദാചരിയകേന കതാ ലീനത്ഥപദവണ്ണനാ

അഭിധമ്മസ്സ മൂലടീകാ സമത്താ.