൭. ധാതുവാരവണ്ണനാ

൩൩൨-൩൪൦. ധാതുവാരേ സന്താനം അനുഗതാ ഹുത്വാ സയന്തീതി യസ്മിം സന്താനേ അപ്പഹീനാ, തംസന്താനേ അപ്പഹീനഭാവേന അനുഗന്ത്വാ ഉപ്പത്തിഅരഹഭാവേന സയന്തീതി അത്ഥോ. ഉപ്പത്തിരഹതാ ഏവ ഹി അനുരൂപം കാരണം ലഭിത്വാ ഉപ്പജ്ജന്തീതി ഇധാപി യുത്താതി. ഏത്ഥ ച ന കാമധാതുആദീനി ഛ പടിനിസേധവചനാനി ധാതുവിസേസനിദ്ധാരണാനി ന ഹോന്തീതി ‘‘ന കാമധാതുയാ ചുതസ്സ ന കാമധാതും ഉപപജ്ജന്തസ്സാ’’തിആദിമ്ഹി വുച്ചമാനേ ഇമം നാമ ഉപപജ്ജന്തസ്സാതി ന വിഞ്ഞായേയ്യ, തസ്മാ തംമൂലികാസു യോജനാസു ‘‘ന കാമധാതുയാ ചുതസ്സ കാമധാതും രൂപധാതും അരൂപധാതും ഉപപജ്ജന്തസ്സാ’’തി പഠമം യോജേത്വാ പുന അനുക്കമേന ‘‘ന കാമധാതും ഉപപജ്ജന്തസ്സാ’’തിആദികാ യോജനാ കതാ. ഏവഞ്ഹി ന കാമധാതുആദിപദേഹി യഥാവുത്തധാതുയോയേവ ഗഹിതാ, ന കഞ്ചീതി വിഞ്ഞായതി. യഥാ അനുസയവാരേ ‘‘അനുസേന്തീതി പദസ്സ ഉപ്പജ്ജന്തീതി അത്ഥോ ഗഹിതോ’’തി വുത്തം, തത്ഥാപി ഉപ്പജ്ജമാനമേവ സന്ധായ ഉപ്പജ്ജന്തീതി ഗഹേതും ന സക്കാ ‘‘യസ്സ കാമരാഗാനുസയോ അനുസേതി, തസ്സ പടിഘാനുസയോ അനുസേതീതി? ആമന്താ’’തിആദിവചനതോ. അഥാപി അപ്പഹീനതം സന്ധായ ഉപ്പജ്ജന്തീതി അത്ഥോ തത്ഥ ഗഹിതോ, ഇധാപി സോ ന ന യുജ്ജതീതി. ഭങ്ഗാതി ഭഞ്ജിതബ്ബാ, ദ്വിധാ കാതബ്ബാതി അത്ഥോ. നനു ന കോചി അനുസയോ യത്ഥ ഉപ്പജ്ജന്തസ്സ അനുസേതി നാനുസേതി ചാതി ദ്വിധാ കാതബ്ബാ, തത്ഥേവ കസ്മാ ‘‘കതി അനുസയാ ഭങ്ഗാ? അനുസയാ ഭങ്ഗാ നത്ഥീ’’തി പുച്ഛാവിസ്സജ്ജനാനി കതാനി. ന ഹി പകാരന്തരാഭാവേ സംസയോ യുത്തോതി? ന ന യുത്തോ, ‘‘അനുസയാ ഭങ്ഗാ നത്ഥീ’’തി അവുത്തേ ഭങ്ഗാഭാവസ്സ അവിഞ്ഞാതത്താതി.

ധാതുവാരവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.

അനുസയയമകവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.