൧൦. നന്ദിയസക്കസുത്തം

൧൦൩൬. ഏകം സമയം ഭഗവാ സക്കേസു വിഹരതി കപിലവത്ഥുസ്മിം നിഗ്രോധാരാമേ. അഥ ഖോ നന്ദിയോ സക്കോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ നന്ദിയോ സക്കോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘യസ്സേവ നു ഖോ, ഭന്തേ, അരിയസാവകസ്സ ചത്താരി സോതാപത്തിയങ്ഗാനി സബ്ബേന സബ്ബം സബ്ബഥാ സബ്ബം നത്ഥി സ്വേവ നു ഖോ, ഭന്തേ, അരിയസാവകോ പമാദവിഹാരീ’’തി.

‘‘‘യസ്സ ഖോ, നന്ദിയ, ചത്താരി സോതാപത്തിയങ്ഗാനി സബ്ബേന സബ്ബം സബ്ബഥാ സബ്ബം നത്ഥി തമഹം ബാഹിരോ പുഥുജ്ജനപക്ഖേ ഠിതോ’തി വദാമി. അപി ച, നന്ദിയ, യഥാ അരിയസാവകോ പമാദവിഹാരീ ചേവ ഹോതി, അപ്പമാദവിഹാരീ ച തം സുണാഹി, സാധുകം മനസി കരോഹി; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ നന്ദിയോ സക്കോ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസി. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘കഥഞ്ച, നന്ദിയ, അരിയസാവകോ പമാദവിഹാരീ ഹോതി? ഇധ നന്ദിയ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. സോ തേന ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സന്തുട്ഠോ ന ഉത്തരി വായമതി ദിവാ പവിവേകായ, രത്തിം പടിസല്ലാനായ. തസ്സ ഏവം പമത്തസ്സ വിഹരതോ പാമോജ്ജം ന ഹോതി. പാമോജ്ജേ അസതി, പീതി ന ഹോതി. പീതിയാ അസതി, പസ്സദ്ധി ന ഹോതി. പസ്സദ്ധിയാ അസതി, ദുക്ഖം വിഹരതി. ദുക്ഖിനോ ചിത്തം ന സമാധിയതി. അസമാഹിതേ ചിത്തേ ധമ്മാ ന പാതുഭവന്തി. ധമ്മാനം അപാതുഭാവാ പമാദവിഹാരീ ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി.

‘‘പുന ചപരം, നന്ദിയ, അരിയസാവകോ ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. സോ തേഹി അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സന്തുട്ഠോ ന ഉത്തരി വായമതി ദിവാ പവിവേകായ രത്തിം പടിസല്ലാനായ. തസ്സ ഏവം പമത്തസ്സ വിഹരതോ പാമോജ്ജം ന ഹോതി. പാമോജ്ജേ അസതി, പീതി ന ഹോതി. പീതിയാ അസതി, പസ്സദ്ധി ന ഹോതി. പസ്സദ്ധിയാ അസതി, ദുക്ഖം വിഹരതി. ദുക്ഖിനോ ചിത്തം ന സമാധിയതി. അസമാഹിതേ ചിത്തേ ധമ്മാ ന പാതുഭവന്തി. ധമ്മാനം അപാതുഭാവാ പമാദവിഹാരീ ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി. ഏവം ഖോ, നന്ദിയ, അരിയസാവകോ പമാദവിഹാരീ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, നന്ദിയ, അരിയസാവകോ അപ്പമാദവിഹാരീ ഹോതി? ഇധ, നന്ദിയ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. സോ തേന ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന അസന്തുട്ഠോ ഉത്തരി വായമതി ദിവാ പവിവേകായ രത്തിം പടിസല്ലാനായ. തസ്സ ഏവം അപ്പമത്തസ്സ വിഹരതോ പാമോജ്ജം ജായതി. പമുദിതസ്സ പീതി ജായതി. പീതിമനസ്സ കായോ പസ്സമ്ഭതി. പസ്സദ്ധകായോ സുഖം വേദിയതി. സുഖിനോ ചിത്തം സമാധിയതി. സമാഹിതേ ചിത്തേ ധമ്മാ പാതുഭവന്തി. ധമ്മാനം പാതുഭാവാ അപ്പമാദവിഹാരീ ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി.

‘‘പുന ചപരം, നന്ദിയ, അരിയസാവകോ ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. സോ തേഹി അരിയകന്തേഹി സീലേഹി അസന്തുട്ഠോ ഉത്തരി വായമതി ദിവാ പവിവേകായ രത്തിം പടിസല്ലാനായ. തസ്സ ഏവം അപ്പമത്തസ്സ വിഹരതോ പാമോജ്ജം ജായതി. പമുദിതസ്സ പീതി ജായതി. പീതിമനസ്സ കായോ പസ്സമ്ഭതി. പസ്സദ്ധകായോ സുഖം വേദിയതി. സുഖിനോ ചിത്തം സമാധിയതി. സമാഹിതേ ചിത്തേ ധമ്മാ പാതുഭവന്തി. ധമ്മാനം പാതുഭാവാ അപ്പമാദവിഹാരീ ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി. ഏവം ഖോ, നന്ദിയ, അരിയസാവകോ അപ്പമാദവിഹാരീ ഹോതീ’’തി. ദസമം.

പുഞ്ഞാഭിസന്ദവഗ്ഗോ ചതുത്ഥോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

അഭിസന്ദാ തയോ വുത്താ, ദുവേ ദേവപദാനി ച;

സഭാഗതം മഹാനാമോ, വസ്സം കാളീ ച നന്ദിയാതി.