൪. പുഞ്ഞാഭിസന്ദവഗ്ഗോ

൧. പഠമപുഞ്ഞാഭിസന്ദസുത്തം

൧൦൨൭. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, പുഞ്ഞാഭിസന്ദാ കുസലാഭിസന്ദാ സുഖസ്സാഹാരാ. കതമേ ചത്താരോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. അയം പഠമോ പുഞ്ഞാഭിസന്ദോ കുസലാഭിസന്ദോ സുഖസ്സാഹാരോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ധമ്മേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – സ്വാക്ഖാതോ ഭഗവതാ ധമ്മോ…പേ… പച്ചത്തം വേദിതബ്ബോ വിഞ്ഞൂഹീതി. അയം ദുതിയോ പുഞ്ഞാഭിസന്ദോ കുസലാഭിസന്ദോ സുഖസ്സാഹാരോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ സങ്ഘേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – സുപ്പടിപന്നോ ഭഗവതോ സാവകസങ്ഘോ…പേ… അനുത്തരം പുഞ്ഞക്ഖേത്തം ലോകസ്സാതി. അയം തതിയോ പുഞ്ഞാഭിസന്ദോ കുസലാഭിസന്ദോ സുഖസ്സാഹാരോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. അയം ചതുത്ഥോ പുഞ്ഞാഭിസന്ദോ കുസലാഭിസന്ദോ സുഖസ്സാഹാരോ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ പുഞ്ഞാഭിസന്ദാ കുസലാഭിസന്ദാ സുഖസ്സാഹാരാ’’തി. പഠമം.

൨. ദുതിയപുഞ്ഞാഭിസന്ദസുത്തം

൧൦൨൮. ‘‘ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, പുഞ്ഞാഭിസന്ദാ കുസലാഭിസന്ദാ സുഖസ്സാഹാരാ. കതമേ ചത്താരോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. അയം പഠമോ പുഞ്ഞാഭിസന്ദോ കുസലാഭിസന്ദോ സുഖസ്സാഹാരോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ….

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ വിഗതമലമച്ഛേരേന ചേതസാ അഗാരം അജ്ഝാവസതി മുത്തചാഗോ പയതപാണി വോസ്സഗ്ഗരതോ യാചയോഗോ ദാനസംവിഭാഗരതോ. അയം ചതുത്ഥോ പുഞ്ഞാഭിസന്ദോ കുസലാഭിസന്ദോ സുഖസ്സാഹാരോ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ പുഞ്ഞാഭിസന്ദാ കുസലാഭിസന്ദാ സുഖസ്സാഹാരാ’’തി. ദുതിയം.

൩. തതിയപുഞ്ഞാഭിസന്ദസുത്തം

൧൦൨൯. ‘‘ചത്താരോമേ, ഭിക്ഖവേ, പുഞ്ഞാഭിസന്ദാ കുസലാഭിസന്ദാ സുഖസ്സാഹാരാ. കതമേ ചത്താരോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. അയം പഠമോ പുഞ്ഞാഭിസന്ദോ കുസലാഭിസന്ദോ സുഖസ്സാഹാരോ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ….

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ പഞ്ഞവാ ഹോതി ഉദയത്ഥഗാമിനിയാ പഞ്ഞായ സമന്നാഗതോ അരിയായ നിബ്ബേധികായ സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയഗാമിനിയാ. അയം ചതുത്ഥോ പുഞ്ഞാഭിസന്ദോ കുസലാഭിസന്ദോ സുഖസ്സാഹാരോ. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരോ പുഞ്ഞാഭിസന്ദാ കുസലാഭിസന്ദാ സുഖസ്സാഹാരാ’’തി. തതിയം.

൪. പഠമദേവപദസുത്തം

൧൦൩൦. സാവത്ഥിനിദാനം. ചത്താരിമാനി, ഭിക്ഖവേ, ദേവാനം ദേവപദാനി അവിസുദ്ധാനം സത്താനം വിസുദ്ധിയാ അപരിയോദാതാനം സത്താനം പരിയോദപനായ.

കതമാനി ചത്താരി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ഇദം പഠമം ദേവാനം ദേവപദം അവിസുദ്ധാനം സത്താനം വിസുദ്ധിയാ അപരിയോദാതാനം സത്താനം പരിയോദപനായ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ….

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. ഇദം ചതുത്ഥം ദേവാനം ദേവപദം അവിസുദ്ധാനം സത്താനം വിസുദ്ധിയാ അപരിയോദാതാനം സത്താനം പരിയോദപനായ. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരി ദേവാനം ദേവപദാനി അവിസുദ്ധാനം സത്താനം വിസുദ്ധിയാ അപരിയോദാതാനം സത്താനം പരിയോദപനായാ’’തി. ചതുത്ഥം.

൫. ദുതിയദേവപദസുത്തം

൧൦൩൧. ‘‘ചത്താരിമാനി, ഭിക്ഖവേ, ദേവാനം ദേവപദാനി അവിസുദ്ധാനം സത്താനം വിസുദ്ധിയാ അപരിയോദാതാനം സത്താനം പരിയോദപനായ.

‘‘കതമാനി ചത്താരി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. സോ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതി – ‘കിം നു ഖോ ദേവാനം ദേവപദ’ന്തി? സോ ഏവം പജാനാതി – ‘അബ്യാബജ്ഝപരമേ ഖ്വാഹം ഏതരഹി ദേവേ സുണാമി. ന ച ഖോ പനാഹം കിഞ്ചി ബ്യാബാധേമി തസം വാ ഥാവരം വാ. അദ്ധാഹം ദേവപദധമ്മസമന്നാഗതോ വിഹരാമീ’’’തി. ഇദം പഠമം ദേവാനം ദേവപദം അവിസുദ്ധാനം സത്താനം വിസുദ്ധിയാ അപരിയോദാതാനം സത്താനം പരിയോദപനായ.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ….

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. സോ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതി – ‘കിം നു ഖോ ദേവാനം ദേവപദ’ന്തി? സോ ഏവം പജാനാതി – ‘അബ്യാബജ്ഝപരമേ ഖ്വാഹം ഏതരഹി ദേവേ സുണാമി. ന ഖോ പനാഹം കിഞ്ചി ബ്യാബാധേമി തസം വാ ഥാവരം വാ. അദ്ധാഹം ദേവപദധമ്മസമന്നാഗതോ വിഹരാമീ’തി. ഇദം ചതുത്ഥം ദേവാനം ദേവപദം അവിസുദ്ധാനം സത്താനം വിസുദ്ധിയാ അപരിയോദാതാനം സത്താനം പരിയോദപനായ. ഇമാനി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചത്താരി ദേവാനം ദേവപദാനി അവിസുദ്ധാനം സത്താനം വിസുദ്ധിയാ അപരിയോദാതാനം സത്താനം പരിയോദപനായാ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. ദേവസഭാഗസുത്തം

൧൦൩൨. ‘‘ചതൂഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം അത്തമനാ ദേവാ സഭാഗതം കഥേന്തി. കതമേഹി ചതൂഹി? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. യാ താ ദേവതാ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതാ ഇതോ ചുതാ തത്രൂപപന്നാ താസം ഏവം ഹോതി – ‘യഥാരൂപേന ഖോ മയം ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതാ തതോ ചുതാ ഇധൂപപന്നാ, അരിയസാവകോപി തഥാരൂപേന ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഏഹീതി ദേവാനം സന്തികേ’’’തി.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. യാ താ ദേവതാ അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതാ ഇതോ ചുതാ തത്രൂപപന്നാ താസം ഏവം ഹോതി – ‘യഥാരൂപേഹി ഖോ മയം അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതാ തതോ ചുതാ ഇധൂപപന്നാ, അരിയസാവകോപി തഥാരൂപേഹി അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ ഏഹീതി ദേവാനം സന്തികേ’തി. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ചതൂഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതം അത്തമനാ ദേവാ സഭാഗതം കഥേന്തീ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. മഹാനാമസുത്തം

൧൦൩൩. ഏകം സമയം ഭഗവാ സക്കേസു വിഹരതി കപിലവത്ഥുസ്മിം നിഗ്രോധാരാമേ. അഥ ഖോ മഹാനാമോ സക്കോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ മഹാനാമോ സക്കോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘കിത്താവതാ നു ഖോ, ഭന്തേ, ഉപാസകോ ഹോതീ’’തി? ‘‘യതോ ഖോ, മഹാനാമ, ബുദ്ധം സരണം ഗതോ ഹോതി, ധമ്മം സരണം ഗതോ ഹോതി, സങ്ഘം സരണം ഗതോ ഹോതി – ഏത്താവതാ ഖോ, മഹാനാമ, ഉപാസകോ ഹോതീ’’തി.

‘‘കിത്താവതാ പന, ഭന്തേ, ഉപാസകോ സീലസമ്പന്നോ ഹോതീ’’തി? ‘‘യതോ ഖോ, മഹാനാമ, ഉപാസകോ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ ഹോതി, അദിന്നാദാനാ പടിവിരതോ ഹോതി, കാമേസുമിച്ഛാചാരാ പടിവിരതോ ഹോതി, മുസാവാദാ പടിവിരതോ ഹോതി, സുരാമേരയമജ്ജപ്പമാദട്ഠാനാ പടിവിരതോ ഹോതി, – ഏത്താവതാ ഖോ, മഹാനാമ, ഉപാസകോ സീലസമ്പന്നോ ഹോതീ’’തി.

‘‘കിത്താവതാ പന, ഭന്തേ, ഉപാസകോ സദ്ധാസമ്പന്നോ ഹോതീ’’തി? ‘‘ഇധ, മഹാനാമ, ഉപാസകോ സദ്ധോ ഹോതി, സദ്ദഹതി തഥാഗതസ്സ ബോധിം – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ഏത്താവതാ ഖോ, മഹാനാമ, ഉപാസകോ സദ്ധാസമ്പന്നോ ഹോതീ’’തി.

‘‘കിത്താവതാ പന, ഭന്തേ, ഉപാസകോ ചാഗസമ്പന്നോ ഹോതീ’’തി? ‘‘ഇധ, മഹാനാമ, ഉപാസകോ വിഗതമലമച്ഛേരേന ചേതസാ അഗാരം അജ്ഝാവസതി മുത്തചാഗോ പയതപാണി വോസ്സഗ്ഗരതോ യാചയോഗോ ദാനസംവിഭാഗരതോ – ഏത്താവതാ ഖോ, മഹാനാമ, ഉപാസകോ ചാഗസമ്പന്നോ ഹോതീ’’തി.

‘‘കിത്താവതാ പന, ഭന്തേ, ഉപാസകോ പഞ്ഞാസമ്പന്നോ ഹോതീ’’തി? ‘‘ഇധ, മഹാനാമ, ഉപാസകോ പഞ്ഞവാ ഹോതി ഉദയത്ഥഗാമിനിയാ പഞ്ഞായ സമന്നാഗതോ അരിയായ നിബ്ബേധികായ സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയഗാമിനിയാ – ഏത്താവതാ ഖോ, മഹാനാമ, ഉപാസകോ പഞ്ഞാസമ്പന്നോ ഹോതീ’’തി. സത്തമം.

൮. വസ്സസുത്തം

൧൦൩൪. ‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ഉപരിപബ്ബതേ ഥുല്ലഫുസിതകേ ദേവേ വസ്സന്തേ തം ഉദകം യഥാനിന്നം പവത്തമാനം പബ്ബതകന്ദരപദരസാഖാ പരിപൂരേതി, പബ്ബതകന്ദരപദരസാഖാ പരിപൂരാ കുസോബ്ഭേ പരിപൂരേന്തി, കുസോബ്ഭാ പരിപൂരാ മഹാസോബ്ഭേ പരിപൂരേന്തി, മഹാസോബ്ഭാ പരിപൂരാ കുന്നദിയോ പരിപൂരേന്തി, കുന്നദിയോ പരിപൂരാ മഹാനദിയോ പരിപൂരേന്തി, മഹാനദിയോ പരിപൂരാ മഹാസമുദ്ദം [മഹാസമുദ്ദസാഗരം (സബ്ബത്ഥ) സം. നി. ൪.൭൦] പരിപൂരേന്തി; ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകസ്സ യോ ച ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദോ, യോ ച ധമ്മേ അവേച്ചപ്പസാദോ, യോ ച സങ്ഘേ അവേച്ചപ്പസാദോ, യാനി ച അരിയകന്താനി സീലാനി – ഇമേ ധമ്മാ സന്ദമാനാ പാരം ഗന്ത്വാ ആസവാനം ഖയായ സംവത്തന്തീ’’തി. അട്ഠമം.

൯. കാളിഗോധസുത്തം

൧൦൩൫. ഏകം സമയം ഭഗവാ സക്കേസു വിഹരതി കപിലവത്ഥുസ്മിം നിഗ്രോധാരാമേ. അഥ ഖോ ഭഗവാ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന കാളിഗോധായ സാകിയാനിയാ നിവേസനം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. അഥ ഖോ കാളിഗോധാ സാകിയാനീ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ കാളിഗോധം സാകിയാനിം ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ചതൂഹി ഖോ, ഗോധേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ അരിയസാവികാ സോതാപന്നാ ഹോതി അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ. കതമേഹി ചതൂഹി? ഇധ, ഗോധേ, അരിയസാവികാ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതാ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… വിഗതമലമച്ഛേരേന ചേതസാ അഗാരം അജ്ഝാവസതി മുത്തചാഗാ പയതപാണിനീ [പയതപാണീ (സബ്ബത്ഥ) ൩.൩൦ മോഗ്ഗല്ലാനസുത്തം ഓലോകേതബ്ബം] വോസ്സഗ്ഗരതാ യാചയോഗാ ദാനസംവിഭാഗരതാ. ഇമേഹി ഖോ, ഗോധേ, ചതൂഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതാ അരിയസാവികാ സോതാപന്നാ ഹോതി അവിനിപാതധമ്മാ നിയതാ സമ്ബോധിപരായണാ’’തി.

‘‘യാനിമാനി, ഭന്തേ, ഭഗവതാ ചത്താരി സോതാപത്തിയങ്ഗാനി ദേസിതാനി, സംവിജ്ജന്തേ തേ ധമ്മാ മയി, അഹഞ്ച തേസു ധമ്മേസു സന്ദിസ്സാമി. അഹഞ്ഹി, ഭന്തേ, ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതാ – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… യം ഖോ പന കിഞ്ചി കുലേ ദേയ്യധമ്മം സബ്ബം തം അപ്പടിവിഭത്തം സീലവന്തേഹി കല്യാണധമ്മേഹീ’’തി. ‘‘ലാഭാ തേ, ഗോധേ, സുലദ്ധം തേ, ഗോധേ! സോതാപത്തിഫലം തയാ, ഗോധേ, ബ്യാകത’’ന്തി. നവമം.

൧൦. നന്ദിയസക്കസുത്തം

൧൦൩൬. ഏകം സമയം ഭഗവാ സക്കേസു വിഹരതി കപിലവത്ഥുസ്മിം നിഗ്രോധാരാമേ. അഥ ഖോ നന്ദിയോ സക്കോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ നന്ദിയോ സക്കോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘യസ്സേവ നു ഖോ, ഭന്തേ, അരിയസാവകസ്സ ചത്താരി സോതാപത്തിയങ്ഗാനി സബ്ബേന സബ്ബം സബ്ബഥാ സബ്ബം നത്ഥി സ്വേവ നു ഖോ, ഭന്തേ, അരിയസാവകോ പമാദവിഹാരീ’’തി.

‘‘‘യസ്സ ഖോ, നന്ദിയ, ചത്താരി സോതാപത്തിയങ്ഗാനി സബ്ബേന സബ്ബം സബ്ബഥാ സബ്ബം നത്ഥി തമഹം ബാഹിരോ പുഥുജ്ജനപക്ഖേ ഠിതോ’തി വദാമി. അപി ച, നന്ദിയ, യഥാ അരിയസാവകോ പമാദവിഹാരീ ചേവ ഹോതി, അപ്പമാദവിഹാരീ ച തം സുണാഹി, സാധുകം മനസി കരോഹി; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ നന്ദിയോ സക്കോ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസി. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘കഥഞ്ച, നന്ദിയ, അരിയസാവകോ പമാദവിഹാരീ ഹോതി? ഇധ നന്ദിയ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. സോ തേന ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സന്തുട്ഠോ ന ഉത്തരി വായമതി ദിവാ പവിവേകായ, രത്തിം പടിസല്ലാനായ. തസ്സ ഏവം പമത്തസ്സ വിഹരതോ പാമോജ്ജം ന ഹോതി. പാമോജ്ജേ അസതി, പീതി ന ഹോതി. പീതിയാ അസതി, പസ്സദ്ധി ന ഹോതി. പസ്സദ്ധിയാ അസതി, ദുക്ഖം വിഹരതി. ദുക്ഖിനോ ചിത്തം ന സമാധിയതി. അസമാഹിതേ ചിത്തേ ധമ്മാ ന പാതുഭവന്തി. ധമ്മാനം അപാതുഭാവാ പമാദവിഹാരീ ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി.

‘‘പുന ചപരം, നന്ദിയ, അരിയസാവകോ ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. സോ തേഹി അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സന്തുട്ഠോ ന ഉത്തരി വായമതി ദിവാ പവിവേകായ രത്തിം പടിസല്ലാനായ. തസ്സ ഏവം പമത്തസ്സ വിഹരതോ പാമോജ്ജം ന ഹോതി. പാമോജ്ജേ അസതി, പീതി ന ഹോതി. പീതിയാ അസതി, പസ്സദ്ധി ന ഹോതി. പസ്സദ്ധിയാ അസതി, ദുക്ഖം വിഹരതി. ദുക്ഖിനോ ചിത്തം ന സമാധിയതി. അസമാഹിതേ ചിത്തേ ധമ്മാ ന പാതുഭവന്തി. ധമ്മാനം അപാതുഭാവാ പമാദവിഹാരീ ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി. ഏവം ഖോ, നന്ദിയ, അരിയസാവകോ പമാദവിഹാരീ ഹോതി.

‘‘കഥഞ്ച, നന്ദിയ, അരിയസാവകോ അപ്പമാദവിഹാരീ ഹോതി? ഇധ, നന്ദിയ, അരിയസാവകോ ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന സമന്നാഗതോ ഹോതി – ഇതിപി സോ ഭഗവാ…പേ… സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാതി. സോ തേന ബുദ്ധേ അവേച്ചപ്പസാദേന അസന്തുട്ഠോ ഉത്തരി വായമതി ദിവാ പവിവേകായ രത്തിം പടിസല്ലാനായ. തസ്സ ഏവം അപ്പമത്തസ്സ വിഹരതോ പാമോജ്ജം ജായതി. പമുദിതസ്സ പീതി ജായതി. പീതിമനസ്സ കായോ പസ്സമ്ഭതി. പസ്സദ്ധകായോ സുഖം വേദിയതി. സുഖിനോ ചിത്തം സമാധിയതി. സമാഹിതേ ചിത്തേ ധമ്മാ പാതുഭവന്തി. ധമ്മാനം പാതുഭാവാ അപ്പമാദവിഹാരീ ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി.

‘‘പുന ചപരം, നന്ദിയ, അരിയസാവകോ ധമ്മേ…പേ… സങ്ഘേ…പേ… അരിയകന്തേഹി സീലേഹി സമന്നാഗതോ ഹോതി അഖണ്ഡേഹി…പേ… സമാധിസംവത്തനികേഹി. സോ തേഹി അരിയകന്തേഹി സീലേഹി അസന്തുട്ഠോ ഉത്തരി വായമതി ദിവാ പവിവേകായ രത്തിം പടിസല്ലാനായ. തസ്സ ഏവം അപ്പമത്തസ്സ വിഹരതോ പാമോജ്ജം ജായതി. പമുദിതസ്സ പീതി ജായതി. പീതിമനസ്സ കായോ പസ്സമ്ഭതി. പസ്സദ്ധകായോ സുഖം വേദിയതി. സുഖിനോ ചിത്തം സമാധിയതി. സമാഹിതേ ചിത്തേ ധമ്മാ പാതുഭവന്തി. ധമ്മാനം പാതുഭാവാ അപ്പമാദവിഹാരീ ത്വേവ സങ്ഖ്യം ഗച്ഛതി. ഏവം ഖോ, നന്ദിയ, അരിയസാവകോ അപ്പമാദവിഹാരീ ഹോതീ’’തി. ദസമം.

പുഞ്ഞാഭിസന്ദവഗ്ഗോ ചതുത്ഥോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

അഭിസന്ദാ തയോ വുത്താ, ദുവേ ദേവപദാനി ച;

സഭാഗതം മഹാനാമോ, വസ്സം കാളീ ച നന്ദിയാതി.