൨. പുബ്ബേസമ്ബോധസുത്തം

൧൧൫. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘പുബ്ബേവ മേ, ഭിക്ഖവേ, സമ്ബോധാ അനഭിസമ്ബുദ്ധസ്സ ബോധിസത്തസ്സേവ സതോ ഏതദഹോസി – ‘കോ നു ഖോ പഥവീധാതുയാ അസ്സാദോ, കോ ആദീനവോ, കിം നിസ്സരണം; കോ ആപോധാതുയാ അസ്സാദോ, കോ ആദീനവോ, കിം നിസ്സരണം; കോ തേജോധാതുയാ അസ്സാദോ, കോ ആദീനവോ, കിം നിസ്സരണം; കോ വായോധാതുയാ അസ്സാദോ, കോ ആദീനവോ, കിം നിസ്സരണ’’’ന്തി?

‘‘തസ്സ മയ്ഹം, ഭിക്ഖവേ, ഏതദഹോസി – ‘യം ഖോ പഥവീധാതും പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി സുഖം സോമനസ്സം, അയം പഥവീധാതുയാ അസ്സാദോ; യം [യാ (സീ.)] പഥവീധാതു അനിച്ചാ ദുക്ഖാ വിപരിണാമധമ്മാ, അയം പഥവീധാതുയാ ആദീനവോ; യോ പഥവീധാതുയാ ഛന്ദരാഗവിനയോ ഛന്ദരാഗപ്പഹാനം, ഇദം പഥവീധാതുയാ നിസ്സരണം. യം ആപോധാതും പടിച്ച…പേ… യം തേജോധാതും പടിച്ച…പേ… യം വായോധാതും പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി സുഖം സോമനസ്സം, അയം വായോധാതുയാ അസ്സാദോ; യം വായോധാതു അനിച്ചാ ദുക്ഖാ വിപരിണാമധമ്മാ, അയം വായോധാതുയാ ആദീനവോ; യോ വായോധാതുയാ ഛന്ദരാഗവിനയോ ഛന്ദരാഗപ്പഹാനം, ഇദം വായോധാതുയാ നിസ്സരണം’’’.

‘‘യാവകീവഞ്ചാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമാസം ചതുന്നം ധാതൂനം ഏവം അസ്സാദഞ്ച അസ്സാദതോ ആദീനവഞ്ച ആദീനവതോ നിസ്സരണഞ്ച നിസ്സരണതോ യഥാഭൂതം ന അബ്ഭഞ്ഞാസിം, നേവ താവാഹം, ഭിക്ഖവേ, സദേവകേ ലോകേ സമാരകേ സബ്രഹ്മകേ സസ്സമണബ്രാഹ്മണിയാ പജായ സദേവമനുസ്സായ അനുത്തരം സമ്മാസമ്ബോധിം അഭിസമ്ബുദ്ധോതി [അഭിസമ്ബുദ്ധോ (സീ. സ്യാ. കം.)] പച്ചഞ്ഞാസിം.

‘‘യതോ ച ഖ്വാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമാസം ചതുന്നം ധാതൂനം ഏവം അസ്സാദഞ്ച അസ്സാദതോ ആദീനവഞ്ച ആദീനവതോ നിസ്സരണഞ്ച നിസ്സരണതോ യഥാഭൂതം അബ്ഭഞ്ഞാസിം, അഥാഹം, ഭിക്ഖവേ, സദേവകേ ലോകേ സമാരകേ സബ്രഹ്മകേ സസ്സമണബ്രാഹ്മണിയാ പജായ സദേവമനുസ്സായ അനുത്തരം സമ്മാസമ്ബോധിം അഭിസമ്ബുദ്ധോതി പച്ചഞ്ഞാസിം. ഞാണഞ്ച പന മേ ദസ്സനം ഉദപാദി – ‘അകുപ്പാ മേ വിമുത്തി [ചേതോവിമുത്തി (സീ. പീ. ക.)], അയമന്തിമാ ജാതി, നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോ’’’തി. ദുതിയം.