൯. പഠമഅപുത്തകസുത്തം

൧൩൦. സാവത്ഥിനിദാനം. അഥ ഖോ രാജാ പസേനദി കോസലോ ദിവാ ദിവസ്സ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ രാജാനം പസേനദിം കോസലം ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘ഹന്ദ, കുതോ നു ത്വം, മഹാരാജ, ആഗച്ഛസി ദിവാ ദിവസ്സാ’’തി?

‘‘ഇധ, ഭന്തേ, സാവത്ഥിയം സേട്ഠി ഗഹപതി കാലങ്കതോ. തമഹം അപുത്തകം സാപതേയ്യം രാജന്തേപുരം അതിഹരിത്വാ ആഗച്ഛാമി. അസീതി, ഭന്തേ, സതസഹസ്സാനി ഹിരഞ്ഞസ്സേവ, കോ പന വാദോ രൂപിയസ്സ! തസ്സ ഖോ പന, ഭന്തേ, സേട്ഠിസ്സ ഗഹപതിസ്സ ഏവരൂപോ ഭത്തഭോഗോ അഹോസി – കണാജകം ഭുഞ്ജതി ബിലങ്ഗദുതിയം. ഏവരൂപോ വത്ഥഭോഗോ അഹോസി – സാണം ധാരേതി തിപക്ഖവസനം. ഏവരൂപോ യാനഭോഗോ അഹോസി – ജജ്ജരരഥകേന യാതി പണ്ണഛത്തകേന ധാരിയമാനേനാ’’തി.

‘‘ഏവമേതം, മഹാരാജ, ഏവമേതം, മഹാരാജ! അസപ്പുരിസോ ഖോ, മഹാരാജ, ഉളാരേ ഭോഗേ ലഭിത്വാ നേവത്താനം സുഖേതി പീണേതി, ന മാതാപിതരോ സുഖേതി പീണേതി, ന പുത്തദാരം സുഖേതി പീണേതി, ന ദാസകമ്മകരപോരിസേ സുഖേതി പീണേതി, ന മിത്താമച്ചേ സുഖേതി പീണേതി, ന സമണബ്രാഹ്മണേസു ഉദ്ധഗ്ഗികം ദക്ഖിണം പതിട്ഠാപേതി സോവഗ്ഗികം സുഖവിപാകം സഗ്ഗസംവത്തനികം. തസ്സ തേ ഭോഗേ ഏവം സമ്മാ അപരിഭുഞ്ജിയമാനേ [അപരിഭുഞ്ജമാനോ (സബ്ബത്ഥ)] രാജാനോ വാ ഹരന്തി ചോരാ വാ ഹരന്തി അഗ്ഗി വാ ഡഹതി ഉദകം വാ വഹതി അപ്പിയാ വാ ദായാദാ ഹരന്തി. ഏവംസ തേ [ഏവം സന്തേ (സീ. പീ.)], മഹാരാജ, ഭോഗാ സമ്മാ അപരിഭുഞ്ജിയമാനാ പരിക്ഖയം ഗച്ഛന്തി, നോ പരിഭോഗം.

‘‘സേയ്യഥാപി, മഹാരാജ, അമനുസ്സട്ഠാനേ പോക്ഖരണീ അച്ഛോദകാ സീതോദകാ സാതോദകാ സേതോദകാ സുപതിത്ഥാ രമണീയാ. തം ജനോ നേവ ഹരേയ്യ ന പിവേയ്യ ന നഹായേയ്യ ന യഥാപച്ചയം വാ കരേയ്യ. ഏവഞ്ഹി തം, മഹാരാജ, ഉദകം സമ്മാ അപരിഭുഞ്ജിയമാനം [അപരിഭുഞ്ജമാനം (സ്യാ. കം.)] പരിക്ഖയം ഗച്ഛേയ്യ, നോ പരിഭോഗം. ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, അസപ്പുരിസോ ഉളാരേ ഭോഗേ ലഭിത്വാ നേവത്താനം സുഖേതി പീണേതി, ന മാതാപിതരോ സുഖേതി പീണേതി, ന പുത്തദാരം സുഖേതി പീണേതി, ന ദാസകമ്മകരപോരിസേ സുഖേതി പീണേതി, ന മിത്താമച്ചേ സുഖേതി പീണേതി, ന സമണബ്രാഹ്മണേസു ഉദ്ധഗ്ഗികം ദക്ഖിണം പതിട്ഠാപേതി സോവഗ്ഗികം സുഖവിപാകം സഗ്ഗസംവത്തനികം. തസ്സ തേ ഭോഗേ ഏവം സമ്മാ അപരിഭുഞ്ജിയമാനേ രാജാനോ വാ ഹരന്തി ചോരാ വാ ഹരന്തി അഗ്ഗി വാ ഡഹതി ഉദകം വാ വഹതി അപ്പിയാ വാ ദായാദാ ഹരന്തി. ഏവംസ തേ [ഏവം സന്തേ (സീ. പീ.)], മഹാരാജ, ഭോഗാ സമ്മാ അപരിഭുഞ്ജിയമാനാ പരിക്ഖയം ഗച്ഛന്തി, നോ പരിഭോഗം.

‘‘സപ്പുരിസോ ച ഖോ, മഹാരാജ, ഉളാരേ ഭോഗേ ലഭിത്വാ അത്താനം സുഖേതി പീണേതി, മാതാപിതരോ സുഖേതി പീണേതി, പുത്തദാരം സുഖേതി പീണേതി, ദാസകമ്മകരപോരിസേ സുഖേതി പീണേതി, മിത്താമച്ചേ സുഖേതി പീണേതി, സമണബ്രാഹ്മണേസു ഉദ്ധഗ്ഗികം ദക്ഖിണം പതിട്ഠാപേതി സോവഗ്ഗികം സുഖവിപാകം സഗ്ഗസംവത്തനികം. തസ്സ തേ ഭോഗേ ഏവം സമ്മാ പരിഭുഞ്ജിയമാനേ നേവ രാജാനോ ഹരന്തി, ന ചോരാ ഹരന്തി, ന അഗ്ഗി ഡഹതി, ന ഉദകം വഹതി, ന അപ്പിയാ ദായാദാ ഹരന്തി. ഏവംസ തേ, മഹാരാജ, ഭോഗാ സമ്മാ പരിഭുഞ്ജിയമാനാ പരിഭോഗം ഗച്ഛന്തി, നോ പരിക്ഖയം.

‘‘സേയ്യഥാപി, മഹാരാജ, ഗാമസ്സ വാ നിഗമസ്സ വാ അവിദൂരേ പോക്ഖരണീ അച്ഛോദകാ സീതോദകാ സാതോദകാ സേതോദകാ സുപതിത്ഥാ രമണീയാ. തഞ്ച ഉദകം ജനോ ഹരേയ്യപി പിവേയ്യപി നഹായേയ്യപി യഥാപച്ചയമ്പി കരേയ്യ. ഏവഞ്ഹി തം, മഹാരാജ, ഉദകം സമ്മാ പരിഭുഞ്ജിയമാനം പരിഭോഗം ഗച്ഛേയ്യ, നോ പരിക്ഖയം. ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, സപ്പുരിസോ ഉളാരേ ഭോഗേ ലഭിത്വാ അത്താനം സുഖേതി പീണേതി, മാതാപിതരോ സുഖേതി പീണേതി, പുത്തദാരം സുഖേതി പീണേതി, ദാസകമ്മകരപോരിസേ സുഖേതി പീണേതി, മിത്താമച്ചേ സുഖേതി പീണേതി, സമണബ്രാഹ്മണേസു ഉദ്ധഗ്ഗികം ദക്ഖിണം പതിട്ഠാപേതി സോവഗ്ഗികം സുഖവിപാകം സഗ്ഗസംവത്തനികം. തസ്സ തേ ഭോഗേ ഏവം സമ്മാ പരിഭുഞ്ജിയമാനേ നേവ രാജാനോ ഹരന്തി, ന ചോരാ ഹരന്തി, ന അഗ്ഗി ഡഹതി, ന ഉദകം വഹതി, ന അപ്പിയാ ദായാദാ ഹരന്തി. ഏവംസ തേ, മഹാരാജ, ഭോഗാ സമ്മാ പരിഭുഞ്ജിയമാനാ പരിഭോഗം ഗച്ഛന്തി, നോ പരിക്ഖയ’’ന്തി.

‘‘അമനുസ്സട്ഠാനേ ഉദകംവ സീതം,

തദപേയ്യമാനം പരിസോസമേതി;

ഏവം ധനം കാപുരിസോ ലഭിത്വാ,

നേവത്തനാ ഭുഞ്ജതി നോ ദദാതി.

ധീരോ ച വിഞ്ഞൂ അധിഗമ്മ ഭോഗേ,

സോ ഭുഞ്ജതി കിച്ചകരോ ച ഹോതി;

സോ ഞാതിസങ്ഘം നിസഭോ ഭരിത്വാ,

അനിന്ദിതോ സഗ്ഗമുപേതി ഠാന’’ന്തി.