൯. ഭാരദ്വാജത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ

നദന്തി ഏവം സപ്പഞ്ഞാതി ആയസ്മതോ ഭാരദ്വാജത്ഥേരസ്സ ഗാഥാ. കാ ഉപ്പത്തി? അയമ്പി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ പുഞ്ഞാനി ഉപചിനന്തോ ഇതോ ഏകതിംസേ കപ്പേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്തോ ഏകദിവസം സുമനം നാമ പച്ചേകബുദ്ധം പിണ്ഡായ ചരന്തം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ പരിപക്കം വല്ലികാരഫലം അദാസി. സോ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ രാജഗഹേ ബ്രാഹ്മണകുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ ഗോത്തനാമേന ഭാരദ്വാജോത്വേവ പഞ്ഞായിത്ഥ. സോ വയപ്പത്തോ ഘരാവാസം വസന്തോ ഏകപുത്തം ലഭി. തസ്സ ‘‘കണ്ഹദിന്നോ’’തി നാമം അകാസി. തസ്സ വിഞ്ഞുതം പത്തകാലേ ‘‘താത, അസുകസ്സ നാമ ആചരിയസ്സ സന്തികേ സിപ്പം സിക്ഖിത്വാ ഏഹീ’’തി തം തക്കസിലം പേസേസി. സോ ഗച്ഛന്തോ അന്തരാമഗ്ഗേ സത്ഥു സാവകം അഞ്ഞതരം മഹാഥേരം കല്യാണമിത്തം ലഭിത്വാ തസ്സ സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ പടിലദ്ധസദ്ധോ പബ്ബജിത്വാ കതപുബ്ബകിച്ചോ വിപസ്സനായ കമ്മം കരോന്തോ നചിരസ്സേവ അരഹത്തം പാപുണി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ. ഥേര ൨.൪൮.൬൬-൭൦) –

‘‘സുമനോ നാമ സമ്ബുദ്ധോ, തക്കരായം വസീ തദാ;

വല്ലികാരഫലം ഗയ്ഹ, സയമ്ഭുസ്സ അദാസഹം.

‘‘ഏകതിംസേ ഇതോ കപ്പേ, യം ഫലം അദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

അഥസ്സ പിതാ ഭാരദ്വാജോ വേളുവനേ വിഹരന്തം ഭഗവന്തം ഉപസങ്കമിത്വാ ധമ്മം സുത്വാ പബ്ബജിത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹത്തം സച്ഛാകാസി. അഥ പുത്തോ സത്ഥാരം വന്ദിതും രാജഗഹം ആഗതോ സത്ഥു സന്തികേ നിസിന്നം പിതരം ദിസ്വാ തുട്ഠചിത്തോ ‘‘പിതാപി ഖോ മേ പബ്ബജിതോ, കിം നു ഖോ തേന പബ്ബജ്ജാകിച്ചം മത്ഥകം പാപിത’’ന്തി വീമംസന്തോ ഖീണാസവഭാവം ഞത്വാ തം സീഹനാദം നദാപേതുകാമോ, ‘‘സാധു, ഖോ തുമ്ഹേഹി കതം പബ്ബജന്തേഹി, പബ്ബജ്ജാകിച്ചം പന മത്ഥകം പാപിത’’ന്തി പുച്ഛി. ഭാരദ്വാജോ പുത്തസ്സ അധിഗമം ദീപേന്തോ –

൧൭൭. ‘‘നദന്തി ഏവം സപ്പഞ്ഞാ, സീഹാവ ഗിരിഗബ്ഭരേ;

വീരാ വിജിതസങ്ഗാമാ, ജേത്വാ മാരം സവാഹനം.

൧൭൮. ‘‘സത്ഥാ ച പരിചിണ്ണോ മേ, ധമ്മോ സങ്ഘോ ച പൂജിതോ;

അഹഞ്ച വിത്തോ സുമനോ, പുത്തം ദിസ്വാ അനാസവ’’ന്തി. – ഗാഥാദ്വയം അഭാസി;

തത്ഥ നദന്തീതി യഥാഭുച്ചഗുണാഭിബ്യാഹാരവസേന അഭീതനാദം നദന്തി ഗജ്ജന്തി. ഏവന്തി ഇദാനി വത്തബ്ബാകാരദസ്സനം. സപ്പഞ്ഞാതി അഗ്ഗമഗ്ഗപഞ്ഞാധിഗമേന സബ്ബപഞ്ഞാധിഗമേന സബ്ബപഞ്ഞാവേപുല്ലപ്പത്താ. വീരാതി ചതുബ്ബിധസമ്മപ്പധാനവീരിയസമ്പന്നതായ വീരാ, തതോ ഏവ അനവസേസസംകിലേസപക്ഖനിമ്മഥനേന സവാഹനം കിലേസമാരം അഭിസങ്ഖാരമാരം ദേവപുത്തമാരഞ്ച ജേത്വാ സബ്ബസോ വിജിതസങ്ഗാമാ നദന്തി സപ്പഞ്ഞാതി സമ്ബന്ധോ.

ഏവം വിജേതബ്ബവിജയേന സീഹനാദം ദസ്സേത്വാ ഇദാനി ആരാധേതബ്ബസമാരാധനേന ഇച്ഛിതബ്ബസിദ്ധിയാ ച തം ദസ്സേതും, ‘‘സത്ഥാ ച പരിചിണ്ണോ മേ’’തി ദുതിയം ഗാഥമാഹ. തത്ഥ സത്ഥാ ച പരിചിണ്ണോ മേതി മമ സത്ഥാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ യഥാനുസിട്ഠം ഓവാദാനുസാസനീകരണേന മയാ പരിചിണ്ണോ ഉപാസിതോ, ന ധമ്മാധികരണം വിസോസിതോതി അധിപ്പായോ. ധമ്മോ സങ്ഘോ ച പൂജിതോതി നവവിധോപി ലോകുത്തരധമ്മോ, യഥാപടിപത്തിയാഗതമഗ്ഗാനുപ്പത്തിയാ സീലദിട്ഠിസാമഞ്ഞഗമനേന അരിയസങ്ഘോ ച മയാ പൂജിതോ മാനിതോ. അഹഞ്ച വിത്തോ സുമനോ, പുത്തം ദിസ്വാ അനാസവന്തി മമ പുത്തം അനാസവം സബ്ബസോ ഖീണാസവം ദിസ്വാ ദസ്സനഹേതു അഹമ്പി വിത്തോ നിരാമിസായ പീതിയാ തുട്ഠോ, തതോയേവ നിരാമിസേന സോമനസ്സേന സുമനോ ജാതോതി അത്ഥോ.

ഭാരദ്വാജത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.