൨. സുപ്പിയത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ

അജരം ജീരമാനേനാതി ആയസ്മതോ സുപ്പിയത്ഥേരസ്സ ഗാഥാ. കാ ഉപ്പത്തി? സോ കിര പദുമുത്തരസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ താപസപബ്ബജ്ജം പബ്ബജിത്വാ അരഞ്ഞായതനേ വസന്തോ തത്ഥ ഭഗവന്തം ദിസ്വാ പസന്നമാനസോ ഫലാഫലം അദാസി, തഥാ ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സ. സോ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ കസ്സപസ്സ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ കാലേ ഖത്തിയകുലേ നിബ്ബത്തിത്വാ അനുക്കമേന വിഞ്ഞുതം പത്തോ കല്യാണമിത്തസന്നിസ്സയേന ലദ്ധസംവേഗോ സാസനേ പബ്ബജിത്വാ ബഹുസ്സുതോ അഹോസി. ജാതിമദേന സുതമദേന ച അത്താനം ഉക്കംസേന്തോ പരേ ച വമ്ഭേന്തോ വിഹാസി. സോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ തസ്സ കമ്മസ്സ നിസ്സന്ദേന സാവത്ഥിയം പരിഭൂതരൂപേ സുസാനഗോപകകുലേ നിബ്ബത്തി. സുപ്പിയോതിസ്സ നാമം അഹോസി. അഥ വിഞ്ഞുതം പത്തോ അത്തനോ സഹായഭൂതം സോപാകത്ഥേരം ഉപസങ്കമിത്വാ തസ്സ സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ പടിലദ്ധസംവേഗോ പബ്ബജിത്വാ സമ്മാപടിപത്തിം പൂരേത്വാ ‘‘അജരം ജീരമാനേനാ’’തി ഗാഥം അഭാസി.

൩൨. തത്ഥ അജരന്തി ജരാരഹിതം, നിബ്ബാനം സന്ധായാഹ. തഞ്ഹി അജാതത്താ നത്ഥി ഏത്ഥ ജരാ, ഏതസ്മിം വാ അധിഗതേ പുഗ്ഗലസ്സ സാ നത്ഥീതി ജരാഭാവഹേതുതോപി അജരം നാമ. ജീരമാനേനാതി ജീരന്തേന, ഖണേ ഖണേ ജരം പാപുണന്തേന. തപ്പമാനേനാതി സന്തപ്പമാനേന, രാഗാദീഹി ഏകാദസഹി അഗ്ഗീഹി ദയ്ഹമാനേന. നിബ്ബുതിന്തി യഥാവുത്തസന്താപാഭാവതോ നിബ്ബുതസഭാവം നിബ്ബാനം. നിമിയന്തി പരിവത്തേയ്യം ചേതാപേയ്യം. പരമം സന്തിന്തി അനവസേസകിലേസാഭിസങ്ഖാരപരിളാഹവൂപസമധമ്മതായ ഉത്തമം സന്തിം. ചതൂഹി യോഗേഹി അനനുബന്ധത്താ യോഗക്ഖേമം. അത്തനോ ഉത്തരിതരസ്സ കസ്സചി അഭാവതോ അനുത്തരം. അയഞ്ഹേത്ഥ സങ്ഖേപത്ഥോ – ഖണേ ഖണേ ജരായ അഭിഭുയ്യമാനത്താ ജീരമാനേന, തഥാ രാഗഗ്ഗിആദീഹി സന്തപ്പമാനേന ഗതോ ഏവം അനിച്ചേന ദുക്ഖേന അസാരേന സബ്ബഥാപി അനുപസന്തസഭാവേന സഉപദ്ദവേന, തപ്പടിപക്ഖഭാവതോ അജരം പരമുപസമഭൂതം കേനചി അനുപദ്ദുതം അനുത്തരം നിബ്ബാനം നിമിയം പരിവത്തേയ്യം ‘‘മഹാ വത മേ ലാഭോ മഹാ ഉദയോ ഹത്ഥഗതോ’’തി. യഥാ ഹി മനുസ്സാ യം കിഞ്ചി ഭണ്ഡം പരിവത്തേന്താ നിരപേക്ഖാ ഗയ്ഹമാനേന സമ്ബഹുമാനാ ഹോന്തി, ഏവമയം ഥേരോ പഹിതത്തോ വിഹരന്തോ അത്തനോ കായേ ച ജീവിതേ ച നിരപേക്ഖതം, നിബ്ബാനം പടിപേസിതത്തഞ്ച പകാസേന്തോ ‘‘നിമിയം പരമം സന്തിം, യോഗക്ഖേമം അനുത്തര’’ന്തി വത്വാ തമേവ പടിപത്തിം പരിബ്രൂഹയന്തോ വിപസ്സനം ഉസ്സുക്കാപേത്വാ അരഹത്തം പാപുണി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ. ഥേര ൨.൫൨.൫൧-൭൭) –

‘‘വരുണോ നാമ നാമേന, ബ്രാഹ്മണോ മന്തപാരഗൂ;

ഛഡ്ഡേത്വാ ദസ പുത്താനി, വനമജ്ഝോഗഹിം തദാ.

‘‘അസ്സമം സുകതം കത്വാ, സുവിഭത്തം മനോരമം;

പണ്ണസാലം കരിത്വാന, വസാമി വിപിനേ അഹം.

‘‘പദുമുത്തരോ ലോകവിദൂ, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹോ;

മമുദ്ധരിതുകാമോ സോ, ആഗച്ഛി മമ അസ്സമം.

‘‘യാവതാ വനസണ്ഡമ്ഹി, ഓഭാസോ വിപുലോ അഹു;

ബുദ്ധസ്സ ആനുഭാവേന, പജ്ജലീ വിപിനം തദാ.

‘‘ദിസ്വാന തം പാടിഹീരം, ബുദ്ധസേട്ഠസ്സ താദിനോ;

പത്തപുടം ഗഹേത്വാന, ഫലേന പൂജയിം അഹം.

‘‘ഉപഗന്ത്വാന സമ്ബുദ്ധം, സഹഖാരിമദാസഹം;

അനുകമ്പായ മേ ബുദ്ധോ, ഇദം വചനമബ്രവി.

‘‘ഖാരിഭാരം ഗഹേത്വാന, പച്ഛതോ ഏഹി മേ തുവം;

പരിഭുത്തേ ച സങ്ഘമ്ഹി, പുഞ്ഞം തവ ഭവിസ്സതി.

‘‘പുടകം തം ഗഹേത്വാന, ഭിക്ഖുസങ്ഘസ്സദാസഹം;

തത്ഥ ചിത്തം പസാദേത്വാ, തുസിതം ഉപപജ്ജഹം.

‘‘തത്ഥ ദിബ്ബേഹി നച്ചേഹി, ഗീതേഹി വാദിതേഹി ച;

പുഞ്ഞകമ്മേന സംയുത്തം, അനുഭോമി സദാ സുഖം.

‘‘യം യം യോനുപപജ്ജാമി, ദേവത്തം അഥ മാനുസം;

ഭോഗേ മേ ഊനതാ നത്ഥി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

‘‘യാവതാ ചതുരോ ദീപാ, സസമുദ്ദാ സപബ്ബതാ;

ഫലം ബുദ്ധസ്സ ദത്വാന, ഇസ്സരം കാരയാമഹം.

‘‘യാവതാ യേ പക്ഖിഗണാ, ആകാസേ ഉപ്പതന്തി ചേ;

തേപി മേ വസമന്വേന്തി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

‘‘യാവതാ വനസണ്ഡമ്ഹി, യക്ഖാ ഭൂതാ ച രക്ഖസാ;

കുമ്ഭണ്ഡാ ഗരുളാ ചാപി, പാരിചരിയം ഉപേന്തി മേ.

‘‘കുമ്മാ സോണാ മധുകാരാ, ഡംസാ ച മകസാ ഉഭോ;

തേപി മം വസമന്വേന്തി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

‘‘സുപണ്ണാ നാമ സകുണാ, പക്ഖിജാതാ മഹബ്ബലാ;

തേപി മം സരണം യന്തി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

‘‘യേപി ദീഘായുകാ നാഗാ, ഇദ്ധിമന്തോ മഹായസാ;

തേപി മം വസമന്വേന്തി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

‘‘സീഹാ ബ്യഗ്ഘാ ച ദീപീ ച, അച്ഛകോകതരച്ഛകാ;

തേപി മം വസമന്വേന്തി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

‘‘ഓസധീ തിണവാസീ ച, യേ ച ആകാസവാസിനോ;

സബ്ബേ മം സരണം യന്തി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

‘‘സുദുദ്ദസം സുനിപുണം, ഗമ്ഭീരം സുപ്പകാസിതം;

ഫസ്സയിത്വാ വിഹരാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

‘‘വിമോക്ഖേ അട്ഠ ഫുസിത്വാ, വിഹരാമി അനാസവോ;

ആതാപീ നിപകോ ചാഹം, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

‘‘യേ ഫലട്ഠാ ബുദ്ധപുത്താ, ഖീണദോസാ മഹായസാ;

അഹമഞ്ഞതരോ തേസം, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

‘‘അഭിഞ്ഞാപാരമിം ഗന്ത്വാ, സുക്കമൂലേന ചോദിതോ;

സബ്ബാസവേ പരിഞ്ഞായ, വിഹരാമി അനാസവോ.

‘‘തേവിജ്ജാ ഇദ്ധിപത്താ ച, ബുദ്ധപുത്താ മഹായസാ;

ദിബ്ബസോതം സമാപന്നാ, തേസം അഞ്ഞതരോ അഹം.

‘‘സതസഹസ്സിതോ കപ്പേ, യം ഫലം അദദിം തദാ;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഫലദാനസ്സിദം ഫലം.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

അരഹത്തം പന പത്വാപി തമേവ ഗാഥം അഞ്ഞാബ്യാകരണവസേന അഭാസി.

സുപ്പിയത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.