൫. ചക്ഖുപാലത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ

അന്ധോഹം ഹതനേത്തോസ്മീതി ആയസ്മതോ ചക്ഖുപാലത്ഥേരസ്സ ഗാഥാ. കാ ഉപ്പത്തി? സോപി പുരിമബുദ്ധേസു കതാധികാരോ തത്ഥ തത്ഥ ഭവേ പുഞ്ഞാനി കരോന്തോ സിദ്ധത്ഥസ്സ ഭഗവതോ കാലേ കുലഗേഹേ നിബ്ബത്തിത്വാ വിഞ്ഞുതം പത്തോ ഭഗവതി പരിനിബ്ബുതേ ഥൂപമഹേ കയിരമാനേ ഉമാപുപ്ഫം ഗഹേത്വാ ഥൂപം പൂജേസി. സോ തേന പുഞ്ഞകമ്മേന ദേവലോകേ നിബ്ബത്തിത്വാ അപരാപരം പുഞ്ഞാനി കത്വാ ദേവമനുസ്സേസു സംസരന്തോ ഇമസ്മിം ബുദ്ധുപ്പാദേ സാവത്ഥിയം മഹാസുവണ്ണസ്സ നാമ കുടുമ്ബികസ്സ പുത്തോ ഹുത്വാ നിബ്ബത്തി, തസ്സ പാലോതി നാമമകംസു. മാതാ തസ്സ ആധാവിത്വാ പരിധാവിത്വാ വിചരണകാലേ അഞ്ഞം പുത്തം ലഭി. തസ്സ മാതാപിതരോ ചൂളപാലോതി നാമം കത്വാ ഇതരം മഹാപാലോതി വോഹരിംസു. അഥ തേ വയപ്പത്തേ ഘരബന്ധനേന ബന്ധിംസു. തസ്മിം സമയേ സത്ഥാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ. തത്ഥ മഹാപാലോ ജേതവനം ഗച്ഛന്തേഹി ഉപാസകേഹി സദ്ധിം വിഹാരം ഗന്ത്വാ സത്ഥു സന്തികേ ധമ്മം സുത്വാ പടിലദ്ധസദ്ധോ കുടുമ്ബഭാരം കനിട്ഠഭാതികസ്സേവ ഭാരം കത്വാ സയം പബ്ബജിത്വാ ലദ്ധൂപസമ്പദോ ആചരിയുപജ്ഝായാനം സന്തികേ പഞ്ചവസ്സാനി വസിത്വാ വുട്ഠവസ്സോ പവാരേത്വാ സത്ഥു സന്തികേ കമ്മട്ഠാനം ഗഹേത്വാ സട്ഠിമത്തേ സഹായഭിക്ഖൂ ലഭിത്വാ തേഹി സദ്ധിം ഭാവനാനുകൂലം വസനട്ഠാനം പരിയേസന്തോ അഞ്ഞതരം പച്ചന്തഗാമം നിസ്സായ ഗാമവാസികേഹി ഉപാസകേഹി കാരേത്വാ ദിന്നായ അരഞ്ഞായതനേ പണ്ണസാലായ വസന്തോ സമണധമ്മം കരോതി. തസ്സ അക്ഖിരോഗോ ഉപ്പന്നോ. വേജ്ജോ ഭേസജ്ജം സമ്പാദേത്വാ അദാസി. സോ വേജ്ജേന വുത്തവിധാനം ന പടിപജ്ജി. തേനസ്സ രോഗോ വഡ്ഢി. സോ ‘‘അക്ഖിരോഗവൂപസമനതോ കിലേസരോഗവൂപസമനമേവ മയ്ഹം വര’’ന്തി അക്ഖിരോഗം അജ്ഝുപേക്ഖിത്വാ വിപസ്സനായയേവ യുത്തപ്പയുത്തോ അഹോസി. തസ്സ ഭാവനം ഉസ്സുക്കാപേന്തസ്സ അപുബ്ബം അചരിമം അക്ഖീനി ചേവ കിലേസാ ച ഭിജ്ജിംസു. സോ സുക്ഖവിപസ്സകോ അരഹാ അഹോസി. തേന വുത്തം അപദാനേ (അപ. ഥേര ൧.൧൫.൨൧-൨൫) –

‘‘നിബ്ബുതേ ലോകമഹിതേ, ആഹുതീനം പടിഗ്ഗഹേ;

സിദ്ധത്ഥമ്ഹി ഭഗവതി, മഹാഥൂപമഹോ അഹു.

‘‘മഹേ പവത്തമാനമ്ഹി, സിദ്ധത്ഥസ്സ മഹേസിനോ;

ഉമാപുപ്ഫം ഗഹേത്വാന, ഥൂപമ്ഹി അഭിരോപയിം.

‘‘ചതുന്നവുതിതോ കപ്പേ, യം പുപ്ഫമഭിരോപയിം;

ദുഗ്ഗതിം നാഭിജാനാമി, ഥൂപപൂജായിദം ഫലം.

‘‘ഇതോ ച നവമേ കപ്പേ, സോമദേവസനാമകാ;

പഞ്ചാസീതിസു രാജാനോ, ചക്കവത്തീ മഹബ്ബലാ.

‘‘കിലേസാ ഝാപിതാ മയ്ഹം…പേ… കതം ബുദ്ധസ്സ സാസന’’ന്തി.

അഥ ഥേരേ അക്ഖിരോഗേന വിഹാരേ ഓഹീനേ ഗാമം പിണ്ഡായ ഗതേ ഭിക്ഖൂ ദിസ്വാ ഉപാസകാ ‘‘കസ്മാ ഥേരോ നാഗതോ’’തി പുച്ഛിത്വാ തമത്ഥം സുത്വാ സോകാഭിഭൂതാ പിണ്ഡപാതം ഉപനേത്വാ, ‘‘ഭന്തേ, കിഞ്ചി മാ ചിന്തയിത്ഥ, ഇദാനി മയമേവ പിണ്ഡപാതം ആനേത്വാ ഉപട്ഠഹിസ്സാമാ’’തി തഥാ കരോന്തി. ഭിക്ഖൂ ഥേരസ്സ ഓവാദേ ഠത്വാ നചിരസ്സേവ അരഹത്തം പത്വാ വുട്ഠവസ്സാ പവാരേത്വാ, ‘‘സത്ഥാരം വന്ദിതും സാവത്ഥിം ഗമിസ്സാമ, ഭന്തേ’’തി ആഹംസു. ഥേരോ, ‘‘അഹം ദുബ്ബലോ അചക്ഖുകോ, മഗ്ഗോ ച സഉപദ്ദവോ, മയാ സദ്ധിം ഗച്ഛന്താനം തുമ്ഹാകം പരിസ്സയോ ഭവിസ്സതി, തുമ്ഹേ പഠമം ഗച്ഛഥ, ഗന്ത്വാ സത്ഥാരം മഹാഥേരേ ച മമ വന്ദനായ വന്ദഥ, ചൂളപാലസ്സ മമ പവത്തിം കഥേത്വാ കഞ്ചി പുരിസം പേസേയ്യാഥാ’’തി ആഹ. തേ പുനപി യാചിത്വാ ഗമനം അലഭന്താ ‘‘സാധൂ’’തി പടിസ്സുണിത്വാ സേനാസനം സംസാമേത്വാ ഉപാസകേ ആപുച്ഛിത്വാ അനുക്കമേന ജേതവനം ഗന്ത്വാ സത്ഥാരം മഹാഥേരേ ച തസ്സ വന്ദനായ വന്ദിത്വാ ദുതിയദിവസേ സാവത്ഥിയം പിണ്ഡായ ചരിത്വാ ചൂളപാലസ്സ തം പവത്തിം വത്വാ തേന ‘‘അയം, ഭന്തേ, മയ്ഹം ഭാഗിനേയ്യോ പാലിതോ നാമ, ഇമം പേസിസ്സാമീ’’തി വുത്തേ, ‘‘മഗ്ഗോ സപരിസ്സയോ, ന സക്കാ ഏകേന ഗഹട്ഠേന ഗന്തും, തസ്മാ പബ്ബാജേതബ്ബോ’’തി തം പബ്ബാജേത്വാ പേസേസും. സോ അനുക്കമേന ഥേരസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ അത്താനം തസ്സ ഓരോചേത്വാ തം ഗഹേത്വാ ആഗച്ഛന്തോ അന്തരാമഗ്ഗേ അഞ്ഞതരസ്സ ഗാമസ്സ സാമന്താ അരഞ്ഞട്ഠാനേ ഏകിസ്സാ കട്ഠഹാരിയാ ഗായന്തിയാ സദ്ദം സുത്വാ പടിബദ്ധചിത്തോ ഹുത്വാ യട്ഠികോടിം വിസ്സജ്ജേത്വാ ‘‘തിട്ഠഥ, ഭന്തേ, മുഹുത്തം യാവാഹം ആഗച്ഛാമീ’’തി വത്വാ തസ്സാ സന്തികം ഗന്ത്വാ തത്ഥ സീലവിപത്തിം പാപുണി. ഥേരോ ഇദാനിമേവ ഇത്ഥിയാ ഗീതസദ്ദോ സുതോ, സാമണേരോ ച ചിരായതി, നൂന സീലവിപത്തിം പത്തോ ഭവിസ്സതീ’’തി ചിന്തേസി. സോപി ആഗന്ത്വാ ‘‘ഗച്ഛാമ, ഭന്തേ’’തി ആഹ. ഥേരോ ‘‘കിം പാപോ ജാതോസീ’’തി പുച്ഛി. സാമണേരോ തുണ്ഹീ ഹുത്വാ പുന പുച്ഛിതോപി ന കഥേസി. ഥേരോ ‘‘താദിസേന പാപേന മയ്ഹം യട്ഠിഗഹണകിച്ചം നത്ഥി, ഗച്ഛ ത്വ’’ന്തി വത്വാ പുന തേന ‘‘ബഹുപരിസ്സയോ മഗ്ഗോ, തുമ്ഹേ ച അന്ധാ, കഥം ഗമിസ്സഥാ’’തി വുത്തേ ‘‘ബാല ഇധേവ മേ നിപജ്ജിത്വാ മരന്തസ്സാപി അപരാപരം പരിവത്തേന്തസ്സാപി താദിസേന ഗമനം നാമ നത്ഥീ’’തി ഇമമത്ഥം ദസ്സേന്തോ –

൯൫. ‘‘അന്ധോഹം ഹതനേത്തോസ്മി, കന്താരദ്ധാനപക്ഖന്ദോ;

സയമാനോപി ഗച്ഛിസ്സം, ന സഹായേന പാപേനാ’’തി. – ഗാഥം അഭാസിത്ഥ;

തത്ഥ അന്ധോതി ചക്ഖുവികലോ. ഹതനേത്തോതി വിനട്ഠചക്ഖുകോ, തേന ‘‘പയോഗവിപത്തിവസേനാഹം ഉപഹതനേത്തതായ അന്ധോ, ന ജച്ചന്ധഭാവേനാ’’തി യഥാവുത്തം അന്ധഭാവം വിസേസേതി. അഥ വാ ‘‘അന്ധോ’’തി ഇദം ‘‘അന്ധേ ജിണ്ണേ മാതാപിതരോ പോസേതീ’’തിആദീസു (മ. നി. ൨.൨൮൮) വിയ മംസചക്ഖുവേകല്ലദീപനം, ‘‘സബ്ബേപിമേ പരിബ്ബാജകാ അന്ധാ അചക്ഖുകാ’’ (ഉദാ. ൫൪) ‘‘അന്ധോ ഏകചക്ഖു ദ്വിചക്ഖൂ’’തിആദീസു (അ. നി. ൩.൨൯) വിയ ന പഞ്ഞാചക്ഖുവേകല്ലദീപനന്തി ദസ്സേതും ‘‘ഹതനേത്തോസ്മീ’’തി വുത്തം, തേന മുഖ്യമേവ അന്ധഭാവം ദസ്സേതി. കന്താരദ്ധാനപക്ഖന്ദോതി കന്താരേ വിവനേ ദീഘമഗ്ഗം അനുപവിട്ഠോ, ന ജാതികന്താരാദിഗഹനം സംസാരദ്ധാനം പടിപന്നോതി അധിപ്പായോ. താദിസഞ്ഹി കന്താരദ്ധാനം അയം ഥേരോ സമതിക്കമിത്വാ ഠിതോ, സയമാനോപീതി സയന്തോപി, പാദേസു അവഹന്തേസു ഉരേന ജണ്ണുകാഹി ച ഭൂമിയം സംസരന്തോ പരിവത്തേന്തോപി ഗച്ഛേയ്യം. ന സഹായേന പാപേനാതി താദിസേന പാപപുഗ്ഗലേന സഹായഭൂതേന സദ്ധിം ന ഗച്ഛിസ്സന്തി യോജനാ. തം സുത്വാ ഇതരോ സംവേഗജാതോ ‘‘ഭാരിയം വത മയാ സാഹസികകമ്മം കത’’ന്തി ബാഹാ പഗ്ഗയ്ഹ കന്ദന്തോ വനസണ്ഡം പക്ഖന്ദോ ച അഹോസി. അഥ ഥേരസ്സ സീലതേജേന പണ്ഡുകമ്ബലസിലാസനം ഉണ്ഹാകാരം ദസ്സേസി. തേന സക്കോ തം കാരണം ഞത്വാ ഥേരസ്സ സന്തികം ഗന്ത്വാ സാവത്ഥിഗാമിപുരിസം വിയ അത്താനം ഞാപേത്വാ യട്ഠികോടിം ഗണ്ഹന്തോ മഗ്ഗം സങ്ഖിപിത്വാ തദഹേവ സായന്ഹേ സാവത്ഥിയം ഥേരം നേത്വാ തത്ഥ ജേതവനേ ചൂളപാലിതേന കാരിതായ പണ്ണസാലായ ഫലകേ നിസീദാപേത്വാ തസ്സ സഹായവണ്ണേന ഥേരസ്സ ആഗതഭാവം ജാനാപേത്വാ പക്കാമി; ചൂളപാലിതോപി തം യാവജീവം സക്കച്ചം ഉപട്ഠാസീതി.

ചക്ഖുപാലത്ഥേരഗാഥാവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.