൨. സച്ചവാരാദിവണ്ണനാ

൭൧൯. ഇദാനി യേ സങ്ഗഹവാരേ പഞ്ച അത്ഥാ ച ധമ്മാ ച സങ്ഗഹിതാ, തേസം പഭേദദസ്സനനയേന പടിസമ്ഭിദാ വിഭജിതും പുന ചതസ്സോതിആദിനാ നയേന പഭേദവാരോ ആരദ്ധോ. സോ സച്ചവാരഹേതുവാരധമ്മവാരപച്ചയാകാരവാരപരിയത്തിവാരവസേന പഞ്ചവിധോ. തത്ഥ പച്ചയസമുപ്പന്നസ്സ ദുക്ഖസച്ചസ്സ പച്ചയേന പത്തബ്ബസ്സ നിബ്ബാനസ്സ ച അത്ഥഭാവം, ഫലനിബ്ബത്തകസ്സ സമുദയസ്സ നിബ്ബാനസമ്പാപകസ്സ അരിയമഗ്ഗസ്സ ച ധമ്മഭാവഞ്ച ദസ്സേതും ‘സച്ചവാരോ’ വുത്തോ. യസ്സ കസ്സചി പന ഹേതുഫലനിബ്ബത്തകസ്സ ഹേതുനോ ധമ്മഭാവം, ഹേതുഫലസ്സ ച അത്ഥഭാവം ദസ്സേതും ‘ഹേതുവാരോ’ വുത്തോ. തത്ഥ ച ഹേതുഫലക്കമവസേന ഉപ്പടിപാടിയാ പഠമം ധമ്മപടിസമ്ഭിദാ നിദ്ദിട്ഠാ. യേ പന ധമ്മാ തമ്ഹാ തമ്ഹാ രൂപാരൂപപ്പഭേദാ ഹേതുതോ ജാതാ, തേസം അത്ഥഭാവം, തസ്സ തസ്സ ച രൂപാരൂപധമ്മപ്പഭേദസ്സ ഹേതുനോ ധമ്മഭാവം ദസ്സേതും ‘ധമ്മവാരോ’ വുത്തോ. ജരാമരണാദീനം പന അത്ഥഭാവം, ജരാമരണാദിസമുദയസങ്ഖാതാനം ജാതിആദീനഞ്ച ധമ്മഭാവം ദസ്സേതും ‘പച്ചയാകാരവാരോ’ വുത്തോ. തതോ പരിയത്തിസങ്ഖാതസ്സ തസ്സ തസ്സ ഭാസിതസ്സ ധമ്മഭാവം, ഭാസിതസങ്ഖാതേന പച്ചയേന പത്തബ്ബസ്സ ഭാസിതത്ഥസ്സ ച അത്ഥഭാവം ദസ്സേതും ‘പരിയത്തിവാരോ’ വുത്തോ.

തത്ഥ ച യസ്മാ ഭാസിതം ഞത്വാ തസ്സത്ഥോ ഞായതി, തസ്മാ ഭാസിതഭാസിതത്ഥക്കമേന ഉപ്പടിപാടിയാ പഠമം ധമ്മപടിസമ്ഭിദാ നിദ്ദിട്ഠാ. പരിയത്തിധമ്മസ്സ ച പഭേദദസ്സനത്ഥം ‘‘തത്ഥ കതമാ ധമ്മപടിസമ്ഭിദാ’’തി പുച്ഛാപുബ്ബങ്ഗമോ പടിനിദ്ദേസവാരോ വുത്തോ. തത്ഥ സുത്തന്തിആദീഹി നവഹി അങ്ഗേഹി നിപ്പദേസതോ തന്തി ഗഹിതാ. അയം ഇമസ്സ ഭാസിതസ്സ അത്ഥോ, അയം ഇമസ്സ ഭാസിതസ്സ അത്ഥോതി ഇമസ്മിമ്പി ഠാനേ ഭാസിതവസേന നിപ്പദേസതോ തന്തി ഏവ ഗഹിതാതി.

സുത്തന്തഭാജനീയവണ്ണനാ.