൯. ഉപനിസ്സയപച്ചയനിദ്ദേസവണ്ണനാ

൯. ഉപനിസ്സയപച്ചയനിദ്ദേസേ പുരിമാ പുരിമാതി അനന്തരൂപനിസ്സയേ സമനന്തരാതീതാ ലബ്ഭന്തി, ആരമ്മണൂപനിസ്സയപകതൂപനിസ്സയേസു നാനാവീഥിവസേന പുരിമതരാ. തേ തയോപി രാസയോ കുസലവസേന കുസലപദേ ലബ്ഭന്തി, കുസലേന പന അകുസലേ സമനന്തരാതീതാ ന ലബ്ഭന്തി. തേനേവ വുത്തം – ‘‘അകുസലാനം ധമ്മാനം കേസഞ്ചി ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ’’തി. ഇദഞ്ഹി – ‘‘കുസലോ ധമ്മോ അകുസലസ്സ ധമ്മസ്സ ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ; ആരമ്മണൂപനിസ്സയോ പകതൂപനിസ്സയോ. ആരമ്മണൂപനിസ്സയോ – ദാനം ദത്വാ സീലം സമാദിയിത്വാ ഉപോസഥകമ്മം കത്വാ തം ഗരും കത്വാ അസ്സാദേതി അഭിനന്ദതി, തം ഗരും കത്വാ രാഗോ ഉപ്പജ്ജതി, ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി, പുബ്ബേ സുചിണ്ണാനി ഗരും കത്വാ അസ്സാദേതി അഭിനന്ദതി, തം ഗരും കത്വാ രാഗോ ഉപ്പജ്ജതി, ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി. ഝാനാ വുട്ഠഹിത്വാ ഝാനം ഗരും കത്വാ അസ്സാദേതി അഭിനന്ദതി, തം ഗരും കത്വാ രാഗോ ഉപ്പജ്ജതി ദിട്ഠി ഉപ്പജ്ജതി. പകതൂപനിസ്സയോ – സദ്ധം ഉപനിസ്സായ മാനം ജപ്പേതി, ദിട്ഠിം ഗണ്ഹാതി. സീലം സുതം ചാഗം പഞ്ഞം ഉപനിസ്സായ മാനം ജപ്പേതി, ദിട്ഠിം ഗണ്ഹാതി. സദ്ധാ സീലം സുതം ചാഗോ പഞ്ഞാ രാഗസ്സ ദോസസ്സ മോഹസ്സ മാനസ്സ ദിട്ഠിയാ പത്ഥനായ ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ’’തി ഇമം നയം സന്ധായ വുത്തം. കുസലേന അബ്യാകതേ തയോപി ലബ്ഭന്തി, തഥാ അകുസലേന അകുസലേ.

അകുസലേന പന കുസലേ സമനന്തരാതീതാ ന ലബ്ഭന്തി. തേന വുത്തം – ‘‘കുസലാനം ധമ്മാനം കേസഞ്ചി ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ’’തി. ഇദമ്പി ഹി – ‘‘അകുസലോ ധമ്മോ കുസലസ്സ ധമ്മസ്സ ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. പകതൂപനിസ്സയോ – രാഗം ഉപനിസ്സായ ദാനം ദേതി, സീലം സമാദിയതി, ഉപോസഥകമ്മം കരോതി, ഝാനം ഉപ്പാദേതി വിപസ്സനം ഉപ്പാദേതി, മഗ്ഗം ഉപ്പാദേതി, അഭിഞ്ഞം ഉപ്പാദേതി, സമാപത്തിം ഉപ്പാദേതി; ദോസം മോഹം മാനം ദിട്ഠിം പത്ഥനം ഉപനിസ്സായ ദാനം ദേതി…പേ… സമാപത്തിം ഉപ്പാദേതി. രാഗോ ദോസോ മോഹോ മാനോ ദിട്ഠി പത്ഥനാ സദ്ധായ സീലസ്സ സുതസ്സ ചാഗസ്സ പഞ്ഞായ ഉപനിസ്സയപച്ചയേന പച്ചയോ. പാണം ഹന്ത്വാ തസ്സ പടിഘാതത്ഥായ ദാനം ദേതീ’’തിആദിനാ നയേന പഞ്ഹാവാരേ ആഗതം പകതൂപനിസ്സയമേവ സന്ധായ വുത്തം. അകുസലം പന കുസലസ്സ ആരമ്മണൂപനിസ്സയോ ന ഹോതി. കസ്മാ? തം ഗരും കത്വാ തസ്സ അപ്പവത്തനതോതി യഥാ അനന്തരൂപനിസ്സയോ, ഏവം ആരമ്മണൂപനിസ്സയോപേത്ഥ ന ലബ്ഭതീതി വേദിതബ്ബോ. അകുസലേന അബ്യാകതപദേ ആരമ്മണൂപനിസ്സയോവ ന ലബ്ഭതി. ന ഹി അബ്യാകതാ ധമ്മാ അകുസലം ഗരും കരോന്തി. യസ്മാ പന അനന്തരതാ ലബ്ഭതി, തസ്മാ ഏത്ഥ ‘‘കേസഞ്ചീ’’തി ന വുത്തം. അബ്യാകതേന പന അബ്യാകതേ കുസലേ അകുസലേതി തീസു നയേസു തയോപി ഉപനിസ്സയാ ലബ്ഭന്തേവ. പുഗ്ഗലോപി സേനാസനമ്പീതി ഇദം ദ്വയം പകതൂപനിസ്സയവസേന വുത്തം. ഇദഞ്ഹി ദ്വയം കുസലാകുസലപവത്തിയാ ബലവപച്ചയോ ഹോതി. പച്ചയഭാവോ ചസ്സ പനേത്ഥ പരിയായവസേന വേദിതബ്ബോതി അയം താവേത്ഥ പാളിവണ്ണനാ.

അയം പന ഉപനിസ്സയപച്ചയോ നാമ സദ്ധിം ഏകച്ചായ പഞ്ഞത്തിയാ സബ്ബേപി ചതുഭൂമകധമ്മാ. വിഭാഗതോ പന ആരമ്മണൂപനിസ്സയാദിവസേന തിവിധോ ഹോതി. തത്ഥ ആരമ്മണൂപനിസ്സയോ ആരമ്മണാധിപതിനാ നിന്നാനാകരണോതി ഹേട്ഠാ വുത്തനയേനേവ നാനപ്പകാരഭേദതോ ഗഹേതബ്ബോ. അനന്തരൂപനിസ്സയോ അനന്തരപച്ചയേന നിന്നാനാകരണോ, സോപി ഹേട്ഠാ വുത്തനയേനേവ നാനപ്പകാരഭേദതോ വേദിതബ്ബോ. പച്ചയുപ്പന്നതോപി നേസം തത്ഥ വുത്തനയേനേവ വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോ. പകതൂപനിസ്സയോ പന ജാതിവസേന കുസലാകുസലവിപാകകിരിയരൂപഭേദതോ പഞ്ചവിധോ ഹോതി, കുസലാദീനം പന ഭൂമിഭേദതോ അനേകവിധോതി ഏവം താവേത്ഥ നാനപ്പകാരഭേദതോ വിഞ്ഞാതബ്ബോ വിനിച്ഛയോ.

ഏവം ഭിന്നേ പനേത്ഥ തേഭൂമകകുസലോ ചതുഭൂമകസ്സാപി കുസലസ്സ അകുസലസ്സ വിപാകകിരിയസ്സാതി ചതുന്നം രാസീനം പകതൂപനിസ്സയോ ഹോതി. ലോകുത്തരോ അകുസലസ്സേവ ന ഹോതി. അമ്ഹാകം ആചരിയേന ‘‘ലോകുത്തരധമ്മോ നിബ്ബത്തിതോ’’തി ഇമിനാ പന നയേന അഞ്ഞേസം അകുസലസ്സാപി ഹോതി. യസ്സ വാ ഉപ്പജ്ജിസ്സതി, തസ്സാപി അനുത്തരേസു വിമോക്ഖേസു പിഹം ഉപട്ഠാപയതോ ഇമിനാ നയേന ഹോതിയേവ. അകുസലോ സബ്ബേസമ്പി ചതുഭൂമകാനം ഖന്ധാനം പകതൂപനിസ്സയോ ഹോതി, തഥാ തേഭൂമകവിപാകോ. ലോകുത്തരവിപാകേ ഹേട്ഠിമാനി തീണി ഫലാനി അകുസലസ്സേവ ന ഹോന്തി, ഉപരിട്ഠിമം കുസലസ്സാപി. പുരിമനയേന പന അഞ്ഞേസം വാ യസ്സ വാ ഉപ്പജ്ജിസ്സതി, തസ്സ സന്താനേ സബ്ബോപി ലോകുത്തരവിപാകോ സബ്ബേസം കുസലാദീനം അരൂപക്ഖന്ധാനം പകതൂപനിസ്സയോ ഹോതി. കിരിയസങ്ഖാതോപി പകതൂപനിസ്സയോ ചതുഭൂമകാനം അകുസലാദിഖന്ധാനം ഹോതിയേവ, തഥാ രൂപസങ്ഖാതോ. സയം പന രൂപം ഇമസ്മിം പട്ഠാനമഹാപകരണേ ആഗതനയേന ഉപനിസ്സയപച്ചയം ന ലഭതി, സുത്തന്തികപരിയായേന പന ലഭതീതി വത്തും വട്ടതി. ഏവമേത്ഥ പച്ചയുപ്പന്നതോപി വിഞ്ഞാതബ്ബോ വിനിച്ഛയോതി.

ഉപനിസ്സയപച്ചയനിദ്ദേസവണ്ണനാ.