൪. പച്ചനീയാനുലോമവണ്ണനാ

൪൯-൫൨. ഇദാനി പച്ചനീയാനുലോമം ഹോതി. തം ദസ്സേതും സിയാ കുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ ഉപ്പജ്ജേയ്യ നഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാതിആദി ആരദ്ധം. തത്ഥ അനുലോമപച്ചനീയപുച്ഛാഹി സമപ്പമാണോ ഏവ പുച്ഛാപരിച്ഛേദോ. ഏകമൂലകാദീസു ചേത്ഥ യാ പുച്ഛാ പാളിയം ആഗതാ, യാ ച ന ആഗതാ, താ സബ്ബാ ഹേട്ഠാ വുത്തനയാനുസാരേനേവ വേദിതബ്ബാ.

തികഞ്ച പട്ഠാനവരം…പേ… ഛ പച്ചനീയാനുലോമമ്ഹി നയാ സുഗമ്ഭീരാതി ഏത്ഥാപി ഹേട്ഠാ വുത്തനയേനേവ ദ്വേ പച്ചയാനുലോമാനി – ധമ്മപച്ചനീയാനുലോമം പച്ചയപച്ചനീയാനുലോമഞ്ച. തത്ഥ ‘‘കുസലാ ധമ്മാ’’തി ഏവം അഭിധമ്മമാതികാപദേഹി സങ്ഗഹിതാനം ധമ്മാനം ‘‘നകുസലം ധമ്മം പടിച്ച കുസലോ ധമ്മോ’’തി പച്ചനീയാനുലോമദേസനാവസേന പവത്തം ധമ്മപച്ചനീയാനുലോമം നാമ. ‘‘നഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാ’’തി ഏവം ചതുവീസതിയാ പച്ചയേസു ലബ്ഭമാനപദാനം പച്ചയപച്ചനീയാനുലോമദേസനാവസേന പവത്തം പച്ചയപച്ചനീയാനുലോമം നാമ. തത്ഥ ഹേട്ഠാ അട്ഠകഥായം ‘‘തികഞ്ച പട്ഠാനവരം…പേ… ഛ പച്ചനീയാനുലോമമ്ഹി നയാ സുഗമ്ഭീരാ’’തി അയം ഗാഥാ ധമ്മപച്ചനീയാനുലോമം സന്ധായ വുത്താ. ഇധ പന അയം ഗാഥാ ധമ്മാനുലോമേയേവ പച്ചയപച്ചനീയാനുലോമം സന്ധായ വുത്താ. തസ്മാ ‘‘ഛ പച്ചനീയാനുലോമമ്ഹി നയാ സുഗമ്ഭീരാ’’തി അട്ഠകഥായ ധമ്മപച്ചനീയാനുലോമേ തികപട്ഠാനാദയോ ഛ നയാ സുഗമ്ഭീരാതി ഏവമത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. ഇമസ്മിം പനോകാസേ നഹേതുപച്ചയാ ആരമ്മണപച്ചയാതി ഏവം പവത്തേ പച്ചയപച്ചനീയാനുലോമേ ഏതേ ധമ്മാനുലോമേയേവ തികപട്ഠാനാദയോ ഛ നയാ സുഗമ്ഭീരാതി ഏവമത്ഥോ വേദിതബ്ബോ.

തേസു അനുലോമതികപട്ഠാനേയേവ കുസലത്തികമത്തസ്സപി വസേന അയം ഇമസ്മിം പടിച്ചവാരസ്സ പണ്ണത്തിവാരേ സങ്ഖിപിത്വാ പുച്ഛാപഭേദോ ദസ്സിതോ. സേസേസു പന തികേസു സേസപട്ഠാനേസു ച ഏകാപി പുച്ഛാ ന ദസ്സിതാ. തതോ പരേസു പന സഹജാതവാരാദീസു കുസലത്തികസ്സപി വസേന പുച്ഛം അനുദ്ധരിത്വാ ലബ്ഭമാനകവസേന വിസ്സജ്ജനമേവ ദസ്സിതം. ‘‘ഛ പച്ചനീയാനുലോമമ്ഹി നയാ സുഗമ്ഭീരാ’’തി വചനതോ പന ഇമസ്മിം പച്ചയപച്ചനീയാനുലോമേ ഛപി ഏതേ പട്ഠാനനയാ പുച്ഛാവസേന ഉദ്ധരിത്വാ ദസ്സേതബ്ബാ. പട്ഠാനം വണ്ണയന്താനഞ്ഹി ആചരിയാനം ഭാരോ ഏസോതി.

പുച്ഛാവാരവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.