൨൪. അവിഗതപച്ചയനിദ്ദേസവണ്ണനാ
൨൪. അവിഗതപച്ചയനിദ്ദേസേ ചത്താരോ ഖന്ധാതിആദീനം സബ്ബാകാരേന അത്ഥിപച്ചയനിദ്ദേസേ വുത്തനയേനേവ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. ഇമസ്സപി ഹി പച്ചയസ്സ അത്ഥിപച്ചയേന സദ്ധിം ബ്യഞ്ജനമത്തേയേവ നാനത്തം, ന അത്ഥേതി.
അവിഗതപച്ചയനിദ്ദേസവണ്ണനാ.
പച്ചയനിദ്ദേസപകിണ്ണകവിനിച്ഛയകഥാ
ഇദാനി ഏവം ഉദ്ദേസനിദ്ദേസതോ ദസ്സിതേസു ഇമേസു ചതുവീസതിയാ പച്ചയേസു ഞാണചാരസ്സ വിസദഭാവത്ഥം അനേകധമ്മാനം ഏകപച്ചയഭാവതോ, ഏകധമ്മസ്സ അനേകപച്ചയഭാവതോ, ഏകപച്ചയസ്സ അനേകപച്ചയഭാവതോ, പച്ചയസഭാഗതോ, പച്ചയവിസഭാഗതോ, യുഗളകതോ, ജനകാജനകതോ, സബ്ബട്ഠാനികാസബ്ബട്ഠാനികതോ, രൂപം രൂപസ്സാതിആദിവികപ്പതോ, ഭവഭേദതോതി ഇമേസം ദസന്നം പദാനം വസേന പകിണ്ണകവിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോ. തത്ഥ അനേകധമ്മാനം ഏകപച്ചയഭാവതോതി ഏതേസു ഹി ഠപേത്വാ കമ്മപച്ചയം അവസേസേസു തേവീസതിയാ പച്ചയേസു അനേകധമ്മാ ഏകതോ പച്ചയാ ഹോന്തി. കമ്മപച്ചയോ പന ഏകോ ചേതനാധമ്മോയേവാതി ഏവം താവേത്ഥ അനേകധമ്മാനം ഏകപച്ചയഭാവതോ വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോ.
ഏകധമ്മസ്സ അനേകപച്ചയഭാവതോതി ഹേതുപച്ചയേ താവ അമോഹോ ഏകോ ധമ്മോ. സോ പുരേജാതകമ്മാഹാരഝാനപച്ചയോവ ന ഹോതി, സേസാനം വീസതിയാ പച്ചയാനം വസേന പച്ചയോ ഹോതി. അലോഭാദോസാ ഇന്ദ്രിയമഗ്ഗപച്ചയാപി ന ഹോന്തി, സേസാനം അട്ഠാരസന്നം പച്ചയാനം വസേന പച്ചയാ ഹോന്തി. ലോഭമോഹാ വിപാകപച്ചയാപി ന ഹോന്തി, സേസാനം സത്തരസന്നം പച്ചയാനം വസേന പച്ചയാ ഹോന്തി. ദോസോ അധിപതിപച്ചയോപി ന ഹോതി, സേസാനം സോളസന്നം പച്ചയാനം വസേന പച്ചയോ ഹോതി. ആരമ്മണപച്ചയേ രൂപായതനം ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതുയാ ആരമ്മണപുരേജാതഅത്ഥിഅവിഗതവസേന ചതുധാ പച്ചയോ; തഥാ മനോധാതുയാ അഹേതുകമനോവിഞ്ഞാണധാതുയാ ച. സഹേതുകായ പന ആരമ്മണാധിപതിആരമ്മണൂപനിസ്സയവസേനാപി പച്ചയോ ഹോതി. ഇമിനാ നയേന സബ്ബേസം ആരമ്മണപച്ചയധമ്മാനം അനേകപച്ചയഭാവോ വേദിതബ്ബോ.
അധിപതിപച്ചയേ ആരമ്മണാധിപതിനോ ആരമ്മണപച്ചയേ വുത്തനയേനേവ അനേകപച്ചയഭാവോ വേദിതബ്ബോ. സഹജാതാധിപതീസു വീമംസാ അമോഹഹേതു വിയ വീസതിധാ പച്ചയോ ഹോതി. ഛന്ദോ ഹേതുപുരേജാതകമ്മആഹാരഇന്ദ്രിയഝാനമഗ്ഗപച്ചയോ ന ഹോതി, സേസാനം സത്തരസന്നം പച്ചയാനം വസേന പച്ചയോ ഹോതി. ചിത്തം ഹേതുപുരേജാതകമ്മഝാനമഗ്ഗപച്ചയോ ന ഹോതി, സേസാനം ഏകൂനവീസതിയാ പച്ചയാനം വസേന പച്ചയോ ഹോതി. വീരിയം ഹേതുപുരേജാതകമ്മാഹാരഝാനപച്ചയോ ന ഹോതി, സേസാനം ഏകൂനവീസതിയാ വസേന പച്ചയോ ഹോതി.
അനന്തരപച്ചയേ ‘‘ചക്ഖുവിഞ്ഞാണധാതൂ’’തിആദിനാ നയേന വുത്തേസു ചതൂസു ഖന്ധേസു വേദനാക്ഖന്ധോ ഹേതുപുരേജാതകമ്മാഹാരമഗ്ഗപച്ചയോ ന ഹോതി, സേസാനം ഏകൂനവീസതിയാ വസേന പച്ചയോ ഹോതി. സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ ഇന്ദ്രിയഝാനപച്ചയോപി ന ഹോതി, സേസാനം സത്തരസന്നം വസേന പച്ചയോ ഹോതി. സങ്ഖാരക്ഖന്ധേ ഹേതൂ ഹേതുപച്ചയേ വുത്തനയേന, ഛന്ദവീരിയാനി അധിപതിപച്ചയേ വുത്തനയേനേവ പച്ചയാ ഹോന്തി. ഫസ്സോ ഹേതുപുരേജാതകമ്മഇന്ദ്രിയഝാനമഗ്ഗപച്ചയോ ന ഹോതി, സേസാനം അട്ഠാരസന്നം വസേന പച്ചയോ ഹോതി. ചേതനാ ഹേതുപുരേജാതഇന്ദ്രിയഝാനമഗ്ഗപച്ചയോ ന ഹോതി. സേസാനം ഏകൂനവീസതിയാ വസേന പച്ചയോ ഹോതി. വിതക്കോ ഹേതുപുരേജാതകമ്മാഹാരിന്ദ്രിയപച്ചയോ ന ഹോതി, സേസാനം ഏകൂനവീസതിയാ വസേന പച്ചയോ ഹോതി. വിചാരോ മഗ്ഗപച്ചയോപി ന ഹോതി, സേസാനം അട്ഠാരസന്നം വസേന പച്ചയോ ഹോതി. പീതി തേസഞ്ഞേവ വസേന പച്ചയോ ഹോതി. ചിത്തേകഗ്ഗതാ ഹേതുപുരേജാതകമ്മാഹാരപച്ചയോ ന ഹോതി, സേസാനം വീസതിയാ വസേന പച്ചയോ ഹോതി. സദ്ധാ ഹേതുപുരേജാതകമ്മാഹാരഝാനമഗ്ഗപച്ചയോ ന ഹോതി, സേസാനം അട്ഠാരസന്നം വസേന പച്ചയോ ഹോതി. സതി തേഹി ചേവ മഗ്ഗപച്ചയേന ചാതി ഏകൂനവീസതിയാ വസേന പച്ചയോ ഹോതി. ജീവിതിന്ദ്രിയം സദ്ധായ വുത്താനം അട്ഠാരസന്നം വസേന പച്ചയോ ഹോതി. ഹിരോത്തപ്പം തതോ ഇന്ദ്രിയപച്ചയം അപനേത്വാ സേസാനം സത്തരസന്നം വസേന പച്ചയോ ഹോതി. തഥാ കായപസ്സദ്ധാദീനി യുഗളകാനി, യേവാപനകേസു അധിമോക്ഖമനസികാരതത്രമജ്ഝത്തതാ കരുണാമുദിതാ ച. വിരതിയോ പന തേഹി ചേവ മഗ്ഗപച്ചയേന ചാതി അട്ഠാരസധാ പച്ചയാ ഹോന്തി. മിച്ഛാദിട്ഠി തതോ വിപാകപച്ചയം അപനേത്വാ സത്തരസധാ, മിച്ഛാവാചാകമ്മന്താജീവാ തേഹി ചേവ കമ്മാഹാരപച്ചയേഹി ചാതി ഏകൂനവീസതിധാ. അഹിരികം അനോത്തപ്പം മാനോ ഥിനം മിദ്ധം ഉദ്ധച്ചന്തി ഇമേ ഹേതുപുരേജാതകമ്മവിപാകാഹാരിന്ദ്രിയഝാനമഗ്ഗപച്ചയാ ന ഹോന്തി, സേസാനം പന സോളസന്നം പച്ചയാനം വസേന പച്ചയാ ഹോന്തി. വിചികിച്ഛാഇസ്സാമച്ഛരിയകുക്കുച്ചാനി തതോ അധിപതിപച്ചയം അപനേത്വാ പന്നരസധാ വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധസ്സ. അധിപതിപച്ചയേ വുത്തനയേനേവ അനേകപച്ചയഭാവോ വേദിതബ്ബോ. സമനന്തരപച്ചയേപി ഏസേവ നയോ.
സഹജാതപച്ചയേ ചതൂസു താവ ഖന്ധേസു ഏകേകസ്സ ധമ്മസ്സ അനേകപച്ചയഭാവോ വുത്തനയേനേവ വേദിതബ്ബോ. ചത്താരി മഹാഭൂതാനി ആരമ്മണആരമ്മണാധിപതിസഹജാതഅഞ്ഞമഞ്ഞനിസ്സയഉപനിസ്സയപുരേജാതഅത്ഥിഅവിഗതവസേന നവധാ പച്ചയാ ഹോന്തി. ഹദയവത്ഥു തേസഞ്ചേവ വിപ്പയുത്തസ്സ ച വസേന ദസധാ പച്ചയോ ഹോതി. അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയേ അപുബ്ബം നത്ഥി. നിസ്സയപച്ചയേ ചക്ഖായതനാദീനി ആരമ്മണആരമ്മണാധിപതിനിസ്സയഉപനിസ്സയപുരേജാതഇന്ദ്രിയവിപ്പയുത്തഅത്ഥിഅവിഗതവസേന നവധാ പച്ചയാ ഹോന്തി. ഉപനിസ്സയേ അപുബ്ബം നത്ഥി. പുരേജാതപച്ചയേ രൂപസദ്ദഗന്ധരസായതനാനി ആരമ്മണആരമ്മണാധിപതിഉപനിസ്സയപുരേജാതഅത്ഥിഅവിഗതവസേന ഛധാ പച്ചയാ ഹോന്തി. ഏത്തകമേവേത്ഥ അപുബ്ബം. പച്ഛാജാതാദീസു അപുബ്ബം നത്ഥി. ആഹാരപച്ചയേ കബളീകാരാഹാരോ ആരമ്മണആരമ്മണാധിപതിഉപനിസ്സയആഹാരഅത്ഥിഅവിഗതവസേന ഛധാ പച്ചയോ ഹോതി. ഇന്ദ്രിയാദീസു അപുബ്ബം നത്ഥി. ഏവമേത്ഥ ഏകധമ്മസ്സ അനേകപച്ചയഭാവതോപി വിഞ്ഞാതബ്ബോ വിനിച്ഛയോ.
ഏകപച്ചയസ്സ അനേകപച്ചയഭാവതോതി ഹേതുപച്ചയാദീസു യസ്സ കസ്സചി ഏകസ്സ പച്ചയസ്സ യേനാകാരേന യേനത്ഥേന യോ പച്ചയുപ്പന്നാനം പച്ചയോ ഹോതി, തം ആകാരം തം അത്ഥം അവിജഹിത്വാവ അഞ്ഞേഹിപി യേഹാകാരേഹി യേഹി അത്ഥേഹി സോ തസ്മിഞ്ഞേവ ഖണേ തേസം ധമ്മാനം അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി, തതോ അനേകപച്ചയഭാവതോ തസ്സ വിനിച്ഛയോ വേദിതബ്ബോതി അത്ഥോ. സേയ്യഥിദം – അമോഹോ ഹേതുപച്ചയോ, സോ ഹേതുപച്ചയത്തം അവിജഹന്തോവ അധിപതിസഹജാതഅഞ്ഞമഞ്ഞനിസ്സയവിപാകഇന്ദ്രിയമഗ്ഗസമ്പയുത്തവിപ്പയുത്തഅത്ഥിഅവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി ഏകാദസഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. അലോഭാദോസാ തതോ അധിപതിഇന്ദ്രിയമഗ്ഗപച്ചയേ തയോ അപനേത്വാ സേസാനം വസേന അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛന്തി. ഇദം വിപാകഹേതൂസുയേവ ലബ്ഭതി, കുസലകിരിയേസു പന വിപാകപച്ചയതാ പരിഹായതി. ലോഭദോസമോഹാ തേ തയോ വിപാകഞ്ചാതി ചത്താരോ അപനേത്വാ സേസാനം വസേന അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛന്തി.
ആരമ്മണപച്ചയോ തം ആരമ്മണപച്ചയത്തം അവിജഹന്തംയേവ ആരമ്മണാധിപതിനിസ്സയഉപനിസ്സയപുരേജാതവിപ്പയുത്തഅത്ഥിഅവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി സത്തഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. അയമേത്ഥ ഉക്കട്ഠപരിച്ഛേദോ, അരൂപധമ്മാനം പന അതീതാനാഗതാനം വാ രൂപധമ്മാനം ആരമ്മണപച്ചയഭാവേ സതി ആരമ്മണാധിപതിആരമ്മണൂപനിസ്സയമത്തഞ്ഞേവ ഉത്തരി ലബ്ഭതി. അധിപതിപച്ചയേ വീമംസാ അമോഹസദിസാ. ഛന്ദോ അധിപതിപച്ചയോ അധിപതിപച്ചയത്തം അവിജഹന്തോവ സഹജാതഅഞ്ഞമഞ്ഞനിസ്സയവിപാകസമ്പയുത്തവിപ്പയുത്തഅത്ഥിഅവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി അട്ഠഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. വീരിയം തേസഞ്ചേവ ഇന്ദ്രിയമഗ്ഗപച്ചയാനഞ്ചാതി ഇമേസം വസേന അപരേഹിപി ദസഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. ചിത്തം തതോ മഗ്ഗപച്ചയം അപനേത്വാ ആഹാരപച്ചയം പക്ഖിപിത്വാ ഇമേസം വസേന അധിപതിപച്ചയതോ ഉത്തരി ദസഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. ആരമ്മണാധിപതിനോ പന ഹേട്ഠാ ആരമ്മണപച്ചയേ വുത്തനയേനേവ അനേകപച്ചയഭാവോ വേദിതബ്ബോ.
അനന്തരസമനന്തരപച്ചയാ അനന്തരസമനന്തരപച്ചയത്തം അവിജഹന്താവ ഉപനിസ്സയകമ്മആസേവനനത്ഥിവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി പഞ്ചഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛന്തി. അരിയമഗ്ഗചേതനായേവ ചേത്ഥ കമ്മപച്ചയതം ലഭതി, ന സേസധമ്മാ. സഹജാതപച്ചയോ സഹജാതപച്ചയത്തം അവിജഹന്തോവ ഹേതുഅധിപതിഅഞ്ഞമഞ്ഞനിസ്സയകമ്മവിപാകആഹാരഇന്ദ്രിയഝാനമഗ്ഗസമ്പയുത്തവിപ്പയുത്തഅത്ഥിഅവിഗതാനം വസേന അപരേഹി ചുദ്ദസഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. അയമ്പി ഉക്കട്ഠപരിച്ഛേദോ വത്ഥുസഹജാതാദീനം പന വസേനേത്ഥ ഹേതുപച്ചയാദീനം അഭാവോപി വേദിതബ്ബോ. അഞ്ഞമഞ്ഞപച്ചയേപി ഏസേവ നയോ.
നിസ്സയപച്ചയോ നിസ്സയപച്ചയത്തം അവിജഹന്തോവ ചതുവീസതിയാ പച്ചയേസു അത്തനോ നിസ്സയപച്ചയത്തഞ്ചേവ അനന്തരസമനന്തരപച്ഛാജാതആസേവനനത്ഥിവിഗതപച്ചയേ ച ഛ അപനേത്വാ സേസാനം വസേന അപരേഹിപി സത്തരസഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. അയമ്പി ഉക്കട്ഠപരിച്ഛേദോവ വത്ഥുനിസ്സയാദീനം പന വസേനേത്ഥ ഹേതുപച്ചയാദീനം ആഭാവോപി വേദിതബ്ബോ.
ഉപനിസ്സയപച്ചയേ ആരമ്മണൂപനിസ്സയോ ആരമ്മണാധിപതിസദിസോ. അനന്തരൂപനിസ്സയോ അനന്തരൂപനിസ്സയപച്ചയത്തം അവിജഹന്തോവ അനന്തരസമനന്തരകമ്മആസേവനനത്ഥിവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി ഛഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. അരിയമഗ്ഗചേതനായേവ ചേത്ഥ കമ്മപച്ചയതം ലഭതി, ന സേസധമ്മാ. പകതൂപനിസ്സയോ പകതൂപനിസ്സയോവ. പുരേജാതപച്ചയോ അത്തനോ പുരേജാതപച്ചയത്തം അവിജഹന്തോവ ആരമ്മണആരമ്മണാധിപതിനിസ്സയഉപനിസ്സയഇന്ദ്രിയവിപ്പയുത്തഅത്ഥിഅവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി അട്ഠഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. അയമ്പി ഉക്കട്ഠനിദ്ദേസോവ ആരമ്മണപുരേജാതേ പനേത്ഥ നിസ്സയഇന്ദ്രിയവിപ്പയുത്തപച്ചയതാ ന ലബ്ഭതി. ഇതോ ഉത്തരിപി ലബ്ഭമാനാലബ്ഭമാനം വേദിതബ്ബം. പച്ഛാജാതപച്ചയോ അത്തനോ പച്ഛാജാതപച്ചയഭാവം അവിജഹന്തോവ വിപ്പയുത്തഅത്ഥിഅവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി തീഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. ആസേവനപച്ചയോ ആസേവനപച്ചയത്തം അവിജഹന്തോവ അനന്തരസമനന്തരഉപനിസ്സയനത്ഥിവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി പഞ്ചഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി.
കമ്മപച്ചയോ കമ്മപച്ചയത്തം അവിജഹന്തോവ ഏകക്ഖണികോ താവ സഹജാതഅഞ്ഞമഞ്ഞനിസ്സയവിപാകആഹാരസമ്പയുത്തവിപ്പയുത്തഅത്ഥിഅവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി നവഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. നാനാക്ഖണികോ ഉപനിസ്സയഅനന്തരസമനന്തരനത്ഥിവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി പഞ്ചഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. വിപാകപച്ചയോ വിപാകപച്ചയത്തം അവിജഹന്തോവ ഹേതുഅധിപതിസഹജാതഅഞ്ഞമഞ്ഞനിസ്സയകമ്മആഹാരഇന്ദ്രിയഝാനമഗ്ഗസമ്പയുത്തവിപ്പയുത്തഅത്ഥിഅവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി ചുദ്ദസഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. ആഹാരപച്ചയേ കബളീകാരോ ആഹാരോ ആഹാരപച്ചയത്തം അവിജഹന്തോവ അത്ഥിഅവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി ദ്വീഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. സേസാ തയോ ആഹാരപച്ചയത്തം അവിജഹന്താവ യഥാനുരൂപം അധിപതിസഹജാതഅഞ്ഞമഞ്ഞനിസ്സയകമ്മവിപാകഇന്ദ്രിയസമ്പയുത്തവിപ്പയുത്തഅത്ഥിഅവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി ഏകാദസഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛന്തി.
ഇന്ദ്രിയപച്ചയേ രൂപിനോ പഞ്ചിന്ദ്രിയാ ഇന്ദ്രിയപച്ചയത്തം അവിജഹന്താവ നിസ്സയപുരേജാതവിപ്പയുത്തഅത്ഥിഅവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി പഞ്ചഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛന്തി. രൂപജീവിതിന്ദ്രിയമ്പി ഇന്ദ്രിയപച്ചയത്തം അവിജഹന്തഞ്ഞേവ അത്ഥിഅവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി ദ്വീഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. അരൂപിനോ ഇന്ദ്രിയാനിപി യഥാനുരൂപം ഇന്ദ്രിയപച്ചയത്തം അവിജഹന്താനേവ ഹേതുഅധിപതിസഹജാതഅഞ്ഞമഞ്ഞനിസ്സയവിപാകആഹാരഝാനമഗ്ഗസമ്പയുത്തവിപ്പയുത്തഅത്ഥിഅവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി തേരസഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛന്തി. ഝാനപച്ചയോ ഝാനപച്ചയത്തം അവിജഹന്തോവ യഥാനുരൂപം സഹജാതഅഞ്ഞമഞ്ഞനിസ്സയവിപാകഇന്ദ്രിയമഗ്ഗസമ്പയുത്തവിപ്പയുത്തഅത്ഥിഅവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി ദസഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. മഗ്ഗപച്ചയോ മഗ്ഗപച്ചയത്തം അവിജഹന്തോവ യഥാനുരൂപം ഝാനപച്ചയേ വുത്താനം ദസന്നം ഹേതുഅധിപതീനഞ്ചാതി ഇമേസം വസേന അപരേഹിപി ദ്വാദസഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി.
സമ്പയുത്തപച്ചയോ സമ്പയുത്തപച്ചയത്തം അവിജഹന്തോവ യഥാനുരൂപം ഹേതുഅധിപതിസഹജാതഅഞ്ഞമഞ്ഞനിസ്സയകമ്മവിപാകആഹാരഇന്ദ്രിയഝാനമഗ്ഗഅത്ഥിഅവിഗതാനം വസേന അപരേഹിപി തേരസഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. വിപ്പയുത്തപച്ചയോ വിപ്പയുത്തപച്ചയത്തം അവിജഹന്തോവ അനന്തരസമനന്തരആസേവനസമ്പയുത്തനത്ഥിവിഗതസങ്ഖാതേ ഛ പച്ചയേ അപനേത്വാ സേസാനം വസേന യഥാനുരൂപം അപരേഹിപി സത്തരസഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. തത്ഥ രൂപസ്സ ച അരൂപസ്സ ച പച്ചയവിഭാഗോ വേദിതബ്ബോ. അത്ഥിപച്ചയോ അത്ഥിപച്ചയത്തം അവിജഹന്തോവ അനന്തരസമനന്തരആസേവനനത്ഥിവിഗതസങ്ഖാതേ പഞ്ച പച്ചയേ അപനേത്വാ സേസാനം വസേന യഥാനുരൂപം അപരേഹി അട്ഠാരസഹാകാരേഹി അനേകപച്ചയഭാവം ഗച്ഛതി. നത്ഥിപച്ചയവിഗതപച്ചയാ അനന്തരപച്ചയസദിസാ. അവിഗതപച്ചയോ അത്ഥിപച്ചയസദിസോയേവാതി ഏവമേത്ഥ ഏകപച്ചയസ്സ അനേകപച്ചയഭാവതോപി വിഞ്ഞാതബ്ബോ വിനിച്ഛയോ.
പച്ചയസഭാഗതോതി ഏതേസു ഹി ചതുവീസതിയാ പച്ചയേസു അനന്തരസമനന്തരഅനന്തരൂപനിസ്സയആസേവനനത്ഥിവിഗതാ സഭാഗാ, തഥാ ആരമ്മണആരമ്മണാധിപതിആരമ്മണൂപനിസ്സയാതി ഇമിനാ ഉപായേനേത്ഥ പച്ചയസഭാഗതോപി വിഞ്ഞാതബ്ബോ വിനിച്ഛയോ.
പച്ചയവിസഭാഗതോതി പുരേജാതപച്ചയോ പനേത്ഥ പച്ഛാജാതപച്ചയേന വിസഭാഗോ, തഥാ സമ്പയുത്തപച്ചയോ വിപ്പയുത്തപച്ചയേന, അത്ഥിപച്ചയോ നത്ഥിപച്ചയേന, വിഗതപച്ചയോ അവിഗതപച്ചയേനാതി ഇമിനാ ഉപായേനേത്ഥ പച്ചയവിസഭാഗതോപി വിഞ്ഞാതബ്ബോ വിനിച്ഛയോ.
യുഗളകതോതി ഏതേസു ച അത്ഥസരിക്ഖതായ, സദ്ദസരിക്ഖതായ, കാലപടിപക്ഖതായ, ഹേതുഫലതായ, അഞ്ഞമഞ്ഞപടിപക്ഖതായാതി ഇമേഹി കാരണേഹി യുഗളകതോ വിഞ്ഞാതബ്ബോ വിനിച്ഛയോ. അനന്തരസമനന്തരാ ഹി അത്ഥസരിക്ഖതായ ഏകം യുഗളകം നാമ; നിസ്സയൂപനിസ്സയാ സദ്ദസരിക്ഖതായ, പുരേജാതപച്ഛാജാതാ കാലപടിപക്ഖതായ, കമ്മപച്ചയവിപാകപച്ചയാ ഹേതുഫലതായ, സമ്പയുത്തവിപ്പയുത്തപച്ചയാ അഞ്ഞമഞ്ഞപടിപക്ഖതായ ഏകം യുഗളകം നാമ, തഥാ അത്ഥിനത്ഥിപച്ചയാ, വിഗതാവിഗതപച്ചയാ ചാതി ഏവമേത്ഥ യുഗളകതോപി വിഞ്ഞാതബ്ബോ വിനിച്ഛയോ. ജനകാജനകതോതി ഏതേസു ച അനന്തരസമനന്തരാനന്തരൂപനിസ്സയപകതൂപനിസ്സയാസേവനപച്ചയാ നാനാക്ഖണികോ, കമ്മപച്ചയോ, നത്ഥിവിഗതപച്ചയാതി ഇമേ പച്ചയാ ജനകായേവ, ന അജനകാ. പച്ഛാജാതപച്ചയോ കേവലം ഉപത്ഥമ്ഭകോയേവ, ന ജനകോ. സേസാ ജനകാ ച അജനകാ ച ഉപത്ഥമ്ഭകാ ചാതി അത്ഥോ. ഏവമേത്ഥ ജനകാജനകതോപി വിഞ്ഞാതബ്ബോ വിനിച്ഛയോ.
സബ്ബട്ഠാനികാസബ്ബട്ഠാനികതോതി ഏതേസു ച സഹജാതനിസ്സയഅത്ഥിഅവിഗതപച്ചയാ സബ്ബട്ഠാനികാ നാമ, സബ്ബേസം സങ്ഖതാനം രൂപാരൂപധമ്മാനം ഠാനഭൂതാ കാരണഭൂതാതി അത്ഥോ. ഏതേഹി വിനാ ഉപ്പജ്ജമാനോ ഏകധമ്മോപി നത്ഥീതി. ആരമ്മണആരമ്മണാധിപതിഅനന്തരസമനന്തരാനന്തരൂപനിസ്സയപകതൂപനിസ്സയാസേവനസമ്പയുത്തനത്ഥിവിഗതപച്ചയാ അസബ്ബട്ഠാനികാ നാമ. ന സബ്ബേസം രൂപാരൂപധമ്മാനം ഠാനഭൂതാ, അരൂപക്ഖന്ധാനഞ്ഞേവ പന ഠാനഭൂതാ കാരണഭൂതാതി അത്ഥോ. അരൂപധമ്മായേവ ഹി ഏതേഹി ഉപ്പജ്ജന്തി, ന രൂപധമ്മാ. പുരേജാതപച്ഛാജാതാപി അസബ്ബട്ഠാനികാ അരൂപരൂപാനഞ്ഞേവ യഥാക്കമേന പച്ചയഭാവതോ. വുത്താവസേസാപി ഏകച്ചാനം രൂപാരൂപധമ്മാനം ഉപ്പത്തിഹേതുതോ ന സബ്ബട്ഠാനികാതി ഏവമേത്ഥ സബ്ബട്ഠാനികാ സബ്ബട്ഠാനികതോപി വിഞ്ഞാതബ്ബോ വിനിച്ഛയോ.
രൂപം രൂപസ്സാതിആദിവികപ്പതോതി ഏതേസു ച ചതുവീസതിയാ പച്ചയേസു ഏകപച്ചയോപി ഏകന്തേന രൂപമേവ ഹുത്വാ രൂപസ്സേവ പച്ചയോ നാമ നത്ഥി, ഏകന്തേന പന രൂപം ഹുത്വാ അരൂപസ്സേവ പച്ചയോ നാമ അത്ഥി. കതരോ പനേസോതി? പുരേജാതപച്ചയോ. പുരേജാതപച്ചയോ ഹി ഏകന്തേന രൂപമേവ ഹുത്വാ അരൂപസ്സേവ പച്ചയോ ഹോതി. ഏകന്തേന രൂപമേവ ഹുത്വാ രൂപാരൂപസ്സേവ പച്ചയോ നാമാതിപി നത്ഥി, ഏകന്തേന പന അരൂപം ഹുത്വാ അരൂപസ്സേവ പച്ചയോ നാമ അത്ഥി. കതരോ പനേസോതി? അനന്തരസമനന്തരആസേവനസമ്പയുത്തനത്ഥിവിഗതവസേന ഛബ്ബിധോ. സോ ഹി സബ്ബോപി ഏകന്തേന അരൂപമേവ ഹുത്വാ അരൂപസ്സേവ പച്ചയോ ഹോതി. ഏകന്തേന അരൂപമേവ ഹുത്വാപി ഏകന്തേന രൂപസ്സേവ പച്ചയോ നാമാതിപി അത്ഥി. കതരോ പനേസോതി? പച്ഛാജാതപച്ചയോ. സോ ഹി ഏകന്തേന അരൂപം ഹുത്വാ രൂപസ്സേവ പച്ചയോ ഹോതി; ഏകന്തേന പന അരൂപധമ്മോവ ഹുത്വാ രൂപാരൂപാനം പച്ചയോപി അത്ഥി. കതരോ പനേസോതി? ഹേതുകമ്മവിപാകഝാനമഗ്ഗവസേന പഞ്ചവിധോ. സോ ഹി സബ്ബോപി ഏകന്തേന അരൂപമേവ ഹുത്വാ രൂപധമ്മാനം അരൂപധമ്മാനമ്പി പച്ചയോ ഹോതി. ഏകന്തേന പന രൂപാരൂപമേവ ഹുത്വാ രൂപസ്സേവ പച്ചയോ നാമാതിപി നത്ഥി, അരൂപസ്സേവ പന ഹോതി. കതരോ പനേസോതി? ആരമ്മണപച്ചയോ ചേവ ഉപനിസ്സയപച്ചയോ ച. ഇദഞ്ഹി ദ്വയം ഏകന്തേന രൂപാരൂപമേവ ഹുത്വാ അരൂപസ്സേവ പച്ചയോ ഹോതി. ഏകന്തേന രൂപാരൂപമേവ ഹുത്വാ പന രൂപാരൂപസ്സേവ പച്ചയോ നാമാതിപി അത്ഥി. കതരോ പനേസോതി? അധിപതിസഹജാതഅഞ്ഞമഞ്ഞനിസ്സയആഹാരഇന്ദ്രിയവിപ്പയുത്തഅത്ഥിഅവിഗതവസേന നവവിധോ. സോ ഹി സബ്ബോപി ഏകന്തേന രൂപാരൂപമേവ ഹുത്വാ രൂപാരൂപസ്സേവ പച്ചയോ ഹോതീതി ഏവമേത്ഥ രൂപം രൂപസ്സാതിആദിവികപ്പതോപി വിഞ്ഞാതബ്ബോ വിനിച്ഛയോ.
ഭവഭേദതോതി ഇമേസു പന ചതുവീസതിയാ പച്ചയേസു പഞ്ചവോകാരഭവേ താവ ന കോചി പച്ചയോ ന ലബ്ഭതി നാമ. ചതുവോകാരഭവേ പന തയോ പുരേജാതപച്ഛാജാതവിപ്പയുത്തപച്ചയേ അപനേത്വാ സേസാ ഏകവീസതിമേവ ലബ്ഭന്തി. ഏകവോകാരഭവേ സഹജാതഅഞ്ഞമഞ്ഞനിസ്സയകമ്മഇന്ദ്രിയഅത്ഥിഅവിഗതവസേന സത്തേവ ലബ്ഭന്തി. ബാഹിരേ പന അനിന്ദ്രിയബദ്ധരൂപേ സഹജാതഅഞ്ഞമഞ്ഞനിസ്സയഅത്ഥിഅവിഗതവസേന പഞ്ചേവ ലബ്ഭന്തീതി ഏവമേത്ഥ ഭവഭേദതോപി വിഞ്ഞാതബ്ബോ വിനിച്ഛയോതി.
പച്ചയനിദ്ദേസവാരവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.