൩. പഠമനാനാകരണസുത്തവണ്ണനാ

൧൨൩. തതിയേ തദസ്സാദേതീതി തം ഝാനം സുഖസ്സാദേന അസ്സാദേതി. നികാമേതീതി പത്ഥേതി. വിത്തിം ആപജ്ജതീതി തുട്ഠിം ആപജ്ജതി. തദധിമുത്തോതി തസ്മിം അധിമുത്തോ, തം വാ അധിമുത്തോ. തബ്ബഹുലവിഹാരീതി തേന ഝാനേന ബഹുലം വിഹരന്തോ. സഹബ്യതം ഉപപജ്ജതീതി സഹഭാവം ഗച്ഛതി, തത്ഥ നിബ്ബത്തതീതി അത്ഥോ. കപ്പോ ആയുപ്പമാണന്തി ഏത്ഥ പഠമജ്ഝാനം അത്ഥി ഹീനം, അത്ഥി മജ്ഝിമം, അത്ഥി പണീതം. തത്ഥ ഹീനേന ഉപ്പന്നാനം കപ്പസ്സ തതിയോ കോട്ഠാസോ ആയുപ്പമാണം, മജ്ഝിമേന ഉപഡ്ഢകപ്പോ, പണീതേന കപ്പോ. തം സന്ധായേതം വുത്തം. നിരയമ്പി ഗച്ഛതീതി നിരയഗമനീയസ്സ കമ്മസ്സ അപ്പഹീനത്താ അപരാപരം ഗച്ഛതി, ന അനന്തരമേവ. തസ്മിംയേവ ഭവേ പരിനിബ്ബായതീതി തസ്മിംയേവ രൂപഭവേ ഠത്വാ പരിനിബ്ബായതി, ന ഹേട്ഠാ ഓതരതി. യദിദം ഗതിയാ ഉപപത്തിയാ സതീതി യം ഇദം ഗതിയാ ച ഉപപത്തിയാ ച സതി സേഖസ്സ അരിയസാവകസ്സ പടിസന്ധിവസേന ഹേട്ഠാ അനോതരിത്വാ തസ്മിംയേവ രൂപഭവേ ഉപരി ദുതിയതതിയാദീസു അഞ്ഞതരസ്മിം ബ്രഹ്മലോകേ പരിനിബ്ബാനം, പുഥുജ്ജനസ്സ പന നിരയാദിഗമനം, ഇദം നാനാകരണന്തി അത്ഥോ.

ദ്വേ കപ്പാതി ഏത്ഥാപി ദുതിയജ്ഝാനം വുത്തനയേനേവ തിവിധം ഹോതി. തത്ഥ പണീതഭാവനേന നിബ്ബത്താനം അട്ഠകപ്പാ ആയുപ്പമാണം, മജ്ഝിമേന ചത്താരോ, ഹീനേന ദ്വേ. തം സന്ധായേതം വുത്തം. ചത്താരോ കപ്പാതി ഏത്ഥ യം ഹേട്ഠാ വുത്തം ‘‘കപ്പോ, ദ്വേ കപ്പാ’’തി, തമ്പി ആഹരിത്വാ അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. കപ്പോതി ച ഗുണസ്സപി നാമം, തസ്മാ കപ്പോ ദ്വേ കപ്പാ ചത്താരോ കപ്പാതി അയമേത്ഥ അത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ. ഇദം വുത്തം ഹോതി – യോ പഠമം വുത്തോ കപ്പോ, സോ ദ്വേ വാരേ ഗണേത്വാ ഏകേന ഗുണേന ദ്വേ കപ്പാ ഹോന്തി, ദുതിയേന ചത്താരോ, പുന തേ ചത്താരോ കപ്പാതി ഇമേഹി ചതൂഹി ഗുണേഹി ഗുണിതാ ഏകേന ഗുണേന അട്ഠ ഹോന്തി, ദുതിയേന സോളസ, തതിയേന ദ്വത്തിംസ, ചതുത്ഥേന ചതുസട്ഠീതി. ഏവമിധ പണീതജ്ഝാനവസേന ചതുസട്ഠി കപ്പാ ഗഹിതാതി വേദിതബ്ബാ. പഞ്ച കപ്പസതാനീതി ഇദം പണീതസ്സേവ ഉപപത്തിജ്ഝാനസ്സ വസേന വുത്തം. വേഹപ്ഫലേസു വാ പഠമജ്ഝാനഭൂമിആദീസു വിയ തിണ്ണം ബ്രഹ്മലോകാനം അഭാവതോ ഏത്തകമേവ ആയുപ്പമാണം. തസ്മാ ഏവം വുത്തം.