൧൦. ഉപോസഥസുത്തവണ്ണനാ

൭൧. ദസമേ തദഹുപോസഥേതി തസ്മിം അഹു ഉപോസഥേ തം ദിവസം ഉപോസഥേ, പന്നരസികഉപോസഥദിവസേതി വുത്തം ഹോതി. ഉപസങ്കമീതി ഉപോസഥങ്ഗാനി അധിട്ഠായ ഗന്ധമാലാദിഹത്ഥാ ഉപസങ്കമി. ഹന്ദാതി വവസ്സഗ്ഗത്ഥേ നിപാതോ. ദിവാ ദിവസ്സാതി ദിവസസ്സ ദിവാ നാമ മജ്ഝന്ഹോ, ഇമസ്മിം ഠിതേ മജ്ഝന്ഹികേ കാലേതി അത്ഥോ. കുതോ നു ത്വം ആഗച്ഛസീതി കിം കരോന്തീ വിചരസീതി പുച്ഛതി. ഗോപാലകുപോസഥോതി ഗോപാലകേഹി സദ്ധിം ഉപവസനഉപോസഥോ. നിഗണ്ഠുപോസഥോതി നിഗണ്ഠാനം ഉപവസനഉപോസഥോ. അരിയുപോസഥോതി അരിയാനം ഉപവസനഉപോസഥോ. സേയ്യഥാപി വിസാഖേതി യഥാ നാമ, വിസാഖേ. സായന്ഹസമയേ സാമികാനം ഗാവോ നിയ്യാതേത്വാതി ഗോപാലകാ ഹി ദേവസികവേതനേന വാ പഞ്ചാഹദസാഹഅദ്ധമാസമാസഛമാസസംവച്ഛരപരിച്ഛേദേന വാ ഗാവോ ഗഹേത്വാ രക്ഖന്തി. ഇധ പന ദേവസികവേതനേന രക്ഖന്തം സന്ധായേതം വുത്തം – നിയ്യാതേത്വാതി പടിച്ഛാപേത്വാ ‘‘ഏതാ വോ ഗാവോ’’തി ദത്വാ. ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതീതി അത്തനോ ഗേഹം ഗന്ത്വാ ഭുഞ്ജിത്വാ മഞ്ചേ നിപന്നോ ഏവം പച്ചവേക്ഖതി. അഭിജ്ഝാസഹഗതേനാതി തണ്ഹായ സമ്പയുത്തേന. ഏവം ഖോ, വിസാഖേ, ഗോപാലകുപോസഥോ ഹോതീതി അരിയുപോസഥോവ അയം, അപരിസുദ്ധവിതക്കതായ പന ഗോപാലകഉപോസഥട്ഠാനേ ഠിതോ. ന മഹപ്ഫലോതി വിപാകഫലേന ന മഹപ്ഫലോ. ന മഹാനിസംസോതി വിപാകാനിസംസേന ന മഹാനിസംസോ. ന മഹാജുതികോതി വിപാകോഭാസേന ന മഹാഓഭാസോ. ന മഹാവിപ്ഫാരോതി വിപാകവിപ്ഫാരസ്സ അമഹന്തതായ ന മഹാവിപ്ഫാരോ.

സമണജാതികാതി സമണായേവ. പരം യോജനസതന്തി യോജനസതം അതിക്കമിത്വാ തതോ പരം. തേസു ദണ്ഡം നിക്ഖിപാഹീതി തേസു യോജനസതതോ പരഭാഗേസു ഠിതേസു സത്തേസു ദണ്ഡം നിക്ഖിപ, നിക്ഖിത്തദണ്ഡോ ഹോഹി. നാഹം ക്വചനി കസ്സചി കിഞ്ചനതസ്മിന്തി അഹം കത്ഥചി കസ്സചി പരസ്സ കിഞ്ചനതസ്മിം ന ഹോമി. കിഞ്ചനം വുച്ചതി പലിബോധോ, പലിബോധോ ന ഹോമീതി വുത്തം ഹോതി. ന ച മമ ക്വചനി കത്ഥചി കിഞ്ചനതത്ഥീതി മമാപി ക്വചനി അന്തോ വാ ബഹിദ്ധാ വാ കത്ഥചി ഏകപരിക്ഖാരേപി കിഞ്ചനതാ നത്ഥി, പലിബോധോ നത്ഥി, ഛിന്നപലിബോധോഹമസ്മീതി വുത്തം ഹോതി. ഭോഗേതി മഞ്ചപീഠയാഗുഭത്താദയോ. അദിന്നംയേവ പരിഭുഞ്ജതീതി പുനദിവസേ മഞ്ചേ നിപജ്ജന്തോപി പീഠേ നിസീദന്തോപി യാഗും പിവന്തോപി ഭത്തം ഭുഞ്ജന്തോപി തേ ഭോഗേ അദിന്നേയേവ പരിഭുഞ്ജതി. ന മഹപ്ഫലോതി നിപ്ഫലോ. ബ്യഞ്ജനമേവ ഹി ഏത്ഥ സാവസേസം, അത്ഥോ പന നിരവസേസോ. ഏവം ഉപവുത്ഥസ്സ ഹി ഉപോസഥസ്സ അപ്പമത്തകമ്പി വിപാകഫലം ഇട്ഠം കന്തം മനാപം നാമ നത്ഥി. തസ്മാ നിപ്ഫലോത്വേവ വേദിതബ്ബോ. സേസപദേസുപി ഏസേവ നയോ.

ഉപക്കിലിട്ഠസ്സ ചിത്തസ്സാതി ഇദം കസ്മാ ആഹ? സംകിലിട്ഠേന ഹി ചിത്തേന ഉപവുത്ഥോ ഉപോസഥോ ന മഹപ്ഫലോ ഹോതീതി ദസ്സിതത്താ വിസുദ്ധേന ചിത്തേന ഉപവുത്ഥസ്സ മഹപ്ഫലതാ അനുഞ്ഞാതാ ഹോതി. തസ്മാ യേന കമ്മട്ഠാനേന ചിത്തം വിസുജ്ഝതി, തം ചിത്തവിസോധനകമ്മട്ഠാനം ദസ്സേതും ഇദമാഹ. തത്ഥ ഉപക്കമേനാതി പച്ചത്തപുരിസകാരേന, ഉപായേന വാ. തഥാഗതം അനുസ്സരതീതി അട്ഠഹി കാരണേഹി തഥാഗതഗുണേ അനുസ്സരതി. ഏത്ഥ ഹി ഇതിപി സോ ഭഗവാതി സോ ഭഗവാ ഇതിപി സീലേന, ഇതിപി സമാധിനാതി സബ്ബേ ലോകിയലോകുത്തരാ ബുദ്ധഗുണാ സങ്ഗഹിതാ. അരഹന്തിആദീഹി പാടിയേക്കഗുണാവ നിദ്ദിട്ഠാ. തഥാഗതം അനുസ്സരതോ ചിത്തം പസീദതീതി ലോകിയലോകുത്തരേ തഥാഗതഗുണേ അനുസ്സരന്തസ്സ ചിത്തുപ്പാദോ പസന്നോ ഹോതി.

ചിത്തസ്സ ഉപക്കിലേസാതി പഞ്ച നീവരണാ. കക്കന്തി ആമലകകക്കം. തജ്ജം വായാമന്തി തജ്ജാതികം തദനുച്ഛവികം കക്കേന മക്ഖനഘംസനധോവനവായാമം. പരിയോദപനാ ഹോതീതി സുദ്ധഭാവകരണം ഹോതി. കിലിട്ഠസ്മിം ഹി സീസേ പസാധനം പസാധേത്വാ നക്ഖത്തം കീളമാനോ ന സോഭതി, പരിസുദ്ധേ പന തസ്മിം പസാധനം പസാധേത്വാ നക്ഖത്തം കീളമാനോ സോഭതി, ഏവമേവ കിലിട്ഠചിത്തേന ഉപോസഥങ്ഗാനി അധിട്ഠായ ഉപോസഥോ ഉപവുത്ഥോ ന മഹപ്ഫലോ ഹോതി, പരിസുദ്ധേന പന ചിത്തേന ഉപോസഥങ്ഗാനി അധിട്ഠായ ഉപവുത്ഥോ ഉപോസഥോ മഹപ്ഫലോ ഹോതീതി അധിപ്പായേന ഏവമാഹ. ബ്രഹ്മുപോസഥം ഉപവസതീതി ബ്രഹ്മാ വുച്ചതി സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ, തസ്സ ഗുണാനുസ്സരണവസേന അയം ഉപോസഥോ ബ്രഹ്മുപോസഥോ നാമ, തം ഉപവസതി. ബ്രഹ്മുനാ സദ്ധിം സംവസതീതി സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സദ്ധിം സംവസതി. ബ്രഹ്മഞ്ചസ്സ ആരബ്ഭാതി സമ്മാസമ്ബുദ്ധം ആരബ്ഭ.

ധമ്മം അനുസ്സരതീതി സഹതന്തികം ലോകുത്തരധമ്മം അനുസ്സരതി. സോത്തിന്തി കുരുവിന്ദകസോത്തിം. കുരുവിന്ദകപാസാണചുണ്ണേന ഹി സദ്ധിം ലാഖം യോജേത്വാ മണികേ കത്വാ വിജ്ഝിത്വാ സുത്തേന ആവുണിത്വാ തം മണി കലാപപന്തിം ഉഭതോ ഗഹേത്വാ പിട്ഠിം ഘംസേന്തി, തം സന്ധായ വുത്തം – ‘‘സോത്തിഞ്ച പടിച്ചാ’’തി. ചുണ്ണന്തി ന്ഹാനീയചുണ്ണം. തജ്ജം വായാമന്തി ഉബ്ബട്ടനഘംസനധോവനാദികം തദനുരൂപവായാമം. ധമ്മുപോസഥന്തി സഹതന്തികം നവലോകുത്തരധമ്മം ആരബ്ഭ ഉപവുത്ഥത്താ അയം ഉപോസഥോ ‘‘ധമ്മുപോസഥോ’’തി വുത്തോ. ഇധാപി പരിയോദപനാതി പദേ ഠത്വാ പുരിമനയേനേവ യോജനാ കാതബ്ബാ.

സങ്ഘം അനുസ്സരതീതി അട്ഠന്നം അരിയപുഗ്ഗലാനം ഗുണേ അനുസ്സരതി. ഉസ്മഞ്ച പടിച്ചാതി ദ്വേ തയോ വാരേ ഗാഹാപിതം ഉസുമം പടിച്ച. ഉസഞ്ചാതിപി പാഠോ, അയമേവത്ഥോ. ഖാരന്തി ഛാരികം. ഗോമയന്തി ഗോമുത്തം വാ അജലണ്ഡികാ വാ. പരിയോദപനാതി ഇധാപി പുരിമനയേനേവ യോജനാ കാതബ്ബാ. സങ്ഘുപോസഥന്തി അട്ഠന്നം അരിയപുഗ്ഗലാനം ഗുണേ ആരബ്ഭ ഉപവുത്ഥത്താ അയം ഉപോസഥോ ‘‘സങ്ഘുപോസഥോ’’തി വുത്തോ.

സീലാനീതി ഗഹട്ഠോ ഗഹട്ഠസീലാനി, പബ്ബജിതോ പബ്ബജിതസീലാനി. അഖണ്ഡാനീതിആദീനം അത്ഥോ വിസുദ്ധിമഗ്ഗേ (വിസുദ്ധി. ൧.൨൧) വിത്ഥാരിതോവ. വാലണ്ഡുപകന്തി അസ്സവാലേഹി വാ മകചിവാലാദീഹി വാ കതം അണ്ഡുപകം. തജ്ജം വായാമന്തി തേലേന തേമേത്വാ മലസ്സ തിന്തഭാവം ഞത്വാ ഛാരികം പക്ഖിപിത്വാ വാലണ്ഡുപകേന ഘംസനവായാമോ. ഇധ പരിയോദപനാതി പദേ ഠത്വാ ഏവം യോജനാ കാതബ്ബാ കിലിട്ഠസ്മിഞ്ഹി ആദാസേ മണ്ഡിതപസാധിതോപി അത്തഭാവോ ഓലോകിയമാനോ ന സോഭതി, പരിസുദ്ധേ സോഭതി. ഏവമേവ കിലിട്ഠേന ചിത്തേന ഉപവുത്ഥോ ഉപോസഥോ ന മഹപ്ഫലോ ഹോതി, പരിസുദ്ധേന പന മഹപ്ഫലോ ഹോതീതി. സീലുപോസഥന്തി അത്തനോ സീലാനുസ്സരണവസേന ഉപവുത്ഥോ ഉപോസഥോ സീലുപോസഥോ നാമ. സീലേന സദ്ധിന്തി അത്തനോ പഞ്ചസീലദസസീലേന സദ്ധിം. സീലഞ്ചസ്സ ആരബ്ഭാതി പഞ്ചസീലം ദസസീലഞ്ച ആരബ്ഭ.

ദേവതാ അനുസ്സരതീതി ദേവതാ സക്ഖിട്ഠാനേ ഠപേത്വാ അത്തനോ സദ്ധാദിഗുണേ അനുസ്സരതി. ഉക്കന്തി ഉദ്ധനം. ലോണന്തി ലോണമത്തികാ. ഗേരുകന്തി ഗേരുകചുണ്ണം. നാളികസണ്ഡാസന്തി ധമനനാളികഞ്ചേവ പരിവത്തനസണ്ഡാസഞ്ച. തജ്ജം വായാമന്തി ഉദ്ധനേ പക്ഖിപനധമനപരിവത്തനാദികം അനുരൂപം വായാമം. ഇധ പരിയോദപനാതി പദേ ഠത്വാ ഏവം യോജനാ വേദിതബ്ബാ – സംകിലിട്ഠസുവണ്ണമയേന ഹി പസാധനഭണ്ഡേന പസാധിതാ നക്ഖത്തം കീളമാനാ ന സോഭന്തി, പരിസുദ്ധസുവണ്ണമയേന സോഭന്തി. ഏവമേവ സംകിലിട്ഠചിത്തസ്സ ഉപോസഥോ ന മഹപ്ഫലോ ഹോതി, പരിസുദ്ധചിത്തസ്സ മഹപ്ഫലോ. ദേവതുപോസഥന്തി ദേവതാ സക്ഖിട്ഠാനേ ഠപേത്വാ അത്തനോ ഗുണേ അനുസ്സരന്തേന ഉപവുത്ഥഉപോസഥോ ദേവതുപോസഥോ നാമ. സേസം ഇമേസു ബുദ്ധാനുസ്സതിആദീസു കമ്മട്ഠാനേസു യം വത്തബ്ബം സിയാ, തം സബ്ബം വിസുദ്ധിമഗ്ഗേ (വിസുദ്ധി. ൧.൧൨൩ ആദയോ) വുത്തമേവ.

പാണാതിപാതന്തി പാണവധം. പഹായാതി തം പാണാതിപാതചേതനാസങ്ഖാതം ദുസ്സീല്യം പജഹിത്വാ. പടിവിരതാതി പഹീനകാലതോ പട്ഠായ തതോ ദുസ്സീല്യതോ ഓരതാ വിരതാവ. നിഹിതദണ്ഡാ നിഹിതസത്ഥാതി പരൂപഘാതത്ഥായ ദണ്ഡം വാ സത്ഥം വാ ആദായ അവത്തനതോ നിക്ഖിത്തദണ്ഡാ ചേവ നിക്ഖിത്തസത്ഥാ ചാതി അത്ഥോ. ഏത്ഥ ച ഠപേത്വാ ദണ്ഡം സബ്ബമ്പി അവസേസം ഉപകരണം സത്താനം വിഹിംസനഭാവതോ സത്ഥന്തി വേദിതബ്ബം. യം പന ഭിക്ഖൂ കത്തരദണ്ഡം വാ ദന്തകട്ഠവാസിം വാ പിപ്ഫലകം വാ ഗഹേത്വാ വിചരന്തി, ന തം പരൂപഘാതത്ഥായ. തസ്മാ നിഹിതദണ്ഡാ നിഹിതസത്ഥാത്വേവ സങ്ഖം ഗച്ഛന്തി. ലജ്ജീതി പാപജിഗുച്ഛനലക്ഖണായ ലജ്ജായ സമന്നാഗതാ. ദയാപന്നാതി ദയം മേത്തചിത്തതം ആപന്നാ. സബ്ബപാണഭൂതഹിതാനുകമ്പീതി സബ്ബേ പാണഭൂതേ ഹിതേന അനുകമ്പകാ, തായ ഏവ ദയാപന്നതായ സബ്ബേസം പാണഭൂതാനം ഹിതചിത്തകാതി അത്ഥോ. അഹമ്പജ്ജാതി അഹമ്പി അജ്ജ. ഇമിനാപി അങ്ഗേനാതി ഇമിനാപി ഗുണങ്ഗേന. അരഹതം അനുകരോമീതി യഥാ പുരതോ ഗച്ഛന്തം പച്ഛതോ ഗച്ഛന്തോ അനുഗച്ഛതി നാമ, ഏവം അഹമ്പി അരഹന്തേഹി പഠമം കതം ഇമം ഗുണം പച്ഛാ കരോന്തോ തേസം അരഹന്താനം അനുകരോമി. ഉപോസഥോ ച മേ ഉപവുത്ഥോ ഭവിസ്സതീതി ഏവം കരോന്തേന മയാ അരഹതഞ്ച അനുകതം ഭവിസ്സതി, ഉപോസഥോ ച ഉപവുത്ഥോ ഭവിസ്സതി.

അദിന്നാദാനന്തി അദിന്നസ്സ പരപരിഗ്ഗഹിതസ്സ ആദാനം, ഥേയ്യം ചോരികന്തി അത്ഥോ. ദിന്നമേവ ആദിയന്തീതി ദിന്നാദായീ. ചിത്തേനപി ദിന്നമേവ പടികങ്ഖന്തീതി ദിന്നപാടികങ്ഖീ. ഥേനേതീതി ഥേനോ, ന ഥേനേന അഥേനേന. അഥേനത്തായേവ സുചിഭൂതേന. അത്തനാതി അത്തഭാവേന, അഥേനം സുചിഭൂതം അത്തഭാവം കത്വാ വിഹരന്തീതി വുത്തം ഹോതി.

അബ്രഹ്മചരിയന്തി അസേട്ഠചരിയം. ബ്രഹ്മം സേട്ഠം ആചാരം ചരന്തീതി ബ്രഹ്മചാരീ. ആരാചാരീതി അബ്രഹ്മചരിയതോ ദൂരാചാരീ. മേഥുനാതി രാഗപരിയുട്ഠാനവസേന സദിസത്താ മേഥുനകാതി ലദ്ധവോഹാരേഹി പടിസേവിതബ്ബതോ മേഥുനോതി സങ്ഖം ഗതാ അസദ്ധമ്മാ. ഗാമധമ്മാതി ഗാമവാസീനം ധമ്മാ.

മുസാവാദാതി അലികവചനാ തുച്ഛവചനാ. സച്ചം വദന്തീതി സച്ചവാദീ. സച്ചേന സച്ചം സംദഹന്തി ഘട്ടേന്തീതി സച്ചസന്ധാ, ന അന്തരന്തരാ മുസാ വദന്തീതി അത്ഥോ. യോ ഹി പുരിസോ കദാചി മുസാവാദം വദതി, കദാചി സച്ചം. തസ്സ മുസാവാദേന അന്തരിതത്താ സച്ചം സച്ചേന ന ഘടീയതി. തസ്മാ ന സോ സച്ചസന്ധോ. ഇമേ പന ന താദിസാ, ജീവിതഹേതുപി മുസാ അവത്വാ സച്ചേന സച്ചം സംദഹന്തിയേവാതി സച്ചസന്ധാ. ഥേതാതി ഥിരാ, ഠിതകഥാതി അത്ഥോ. ഏകോ പുഗ്ഗലോ ഹലിദ്ദിരാഗോ വിയ ഥുസരാസിമ്ഹി നിഖാതഖാണു വിയ അസ്സപിട്ഠേ ഠപിതകുമ്ഭണ്ഡമിവ ച ന ഠിതകഥോ ഹോതി. ഏകോ പാസാണലേഖാ വിയ ഇന്ദഖീലോ വിയ ച ഠിതകഥോ ഹോതി, അസിനാ സീസം ഛിന്ദന്തേപി ദ്വേ കഥാ ന കഥേതി. അയം വുച്ചതി ഥേതോ. പച്ചയികാതി പത്തിയായിതബ്ബകാ, സദ്ധായികാതി അത്ഥോ. ഏകച്ചോ ഹി പുഗ്ഗലോ ന പച്ചയികോ ഹോതി, ‘‘ഇദം കേന വുത്തം, അസുകേന നാമാ’’തി വുത്തേ ‘‘മാ തസ്സ വചനം സദ്ദഹഥാ’’തി വത്തബ്ബതം ആപജ്ജതി. ഏകോ പച്ചയികോ ഹോതി, ‘‘ഇദം കേന വുത്തം, അസുകേനാ’’തി വുത്തേ ‘‘യദി തേന വുത്തം, ഇദമേവ പമാണം, ഇദാനി പടിക്ഖിപിതബ്ബം നത്ഥി, ഏവമേവം ഇദ’’ന്തി വത്തബ്ബതം ആപജ്ജതി. അയം വുച്ചതി പച്ചയികോ. അവിസംവാദകാ ലോകസ്സാതി തായ സച്ചവാദിതായ ലോകം ന വിസംവാദേന്തീതി അത്ഥോ.

സുരാമേരയമജ്ജപമാദട്ഠാനന്തി സുരാമേരയമജ്ജാനം പാനചേതനാസങ്ഖാതം പമാദകാരണം. ഏകഭത്തികാതി പാതരാസഭത്തം സായമാസഭത്തന്തി ദ്വേ ഭത്താനി. തേസു പാതരാസഭത്തം അന്തോമജ്ഝന്ഹികേന പരിച്ഛിന്നം, ഇതരം മജ്ഝന്ഹികതോ ഉദ്ധം അന്തോഅരുണേന. തസ്മാ അന്തോമജ്ഝന്ഹികേ ദസക്ഖത്തും ഭുഞ്ജമാനാപി ഏകഭത്തികാവ ഹോന്തി. തം സന്ധായ വുത്തം – ‘‘ഏകഭത്തികാ’’തി. രത്തിഭോജനം രത്തി, തതോ ഉപരതാതി രത്തൂപരതാ. അതിക്കന്തേ മജ്ഝന്ഹികേ യാവ സൂരിയത്ഥങ്ഗമനാ ഭോജനം വികാലഭോജനം നാമ, തതോ വിരതത്താ വിരതാ വികാലഭോജനാ.

സാസനസ്സ അനനുലോമത്താ വിസൂകം പടാണിഭൂതം ദസ്സനന്തി വിസൂകദസ്സനം, അത്തനാ നച്ചനനച്ചാപനാദിവസേന നച്ചഞ്ച ഗീതഞ്ച വാദിതഞ്ച, അന്തമസോ മയൂരനച്ചനാദിവസേനാപി പവത്താനം നച്ചാദീനം വിസൂകഭൂതം ദസ്സനഞ്ചാതി നച്ചഗീതവാദിതവിസൂകദസ്സനം. നച്ചാദീനി ഹി അത്തനാ പയോജേതും വാ പരേഹി പയോജാപേതും വാ പയുത്താനി പസ്സിതും വാ നേവ ഭിക്ഖൂനം, ന ഭിക്ഖുനീനം വട്ടന്തി.

മാലാദീസു മാലാതി യംകിഞ്ചി പുപ്ഫം. ഗന്ധന്തി യംകിഞ്ചി ഗന്ധജാതം. വിലേപനന്തി ഛവിരാഗകരണം. തത്ഥ പിളന്ധന്തോ ധാരേതി നാമ, ഊനട്ഠാനം പൂരേന്തോ മണ്ഡേതി നാമ, ഗന്ധവസേന ഛവിരാഗവസേന ച സാദിയന്തോ വിഭൂസേതി നാമ. ഠാനം വുച്ചതി കാരണം, തസ്മാ യായ ദുസ്സീല്യചേതനായ താനി മാലാധാരണാദീനി മഹാജനോ കരോതി, തതോ പടിവിരതാതി അത്ഥോ. ഉച്ചാസയനം വുച്ചതി പമാണാതിക്കന്തം, മഹാസയനം അകപ്പിയത്ഥരണം, തതോ പടിവിരതാതി അത്ഥോ.

കീവമഹപ്ഫലോതി കിത്തകം മഹപ്ഫലോ. സേസപദേസുപി ഏസേവ നയോ. പഹൂതരത്തരതനാനന്തി പഹൂതേന രത്തസങ്ഖാതേന രതനേന സമന്നാഗതാനം, സകലജമ്ബുദീപതലം ഭേരിതലസദിസം കത്വാ കടിപ്പമാണേഹി സത്തഹി രതനേഹി പൂരിതാനന്തി അത്ഥോ. ഇസ്സരിയാധിപച്ചന്തി ഇസ്സരഭാവേന വാ ഇസ്സരിയമേവ വാ ആധിപച്ചം, ന ഏത്ഥ സാഹസികകമ്മന്തിപി ഇസ്സരിയാധിപച്ചം. രജ്ജം കാരേയ്യാതി ഏവരൂപം ചക്കവത്തിരജ്ജം കാരേയ്യ. അങ്ഗാനന്തിആദീനി തേസം ജനപദാനം നാമാനി. കലം നാഗ്ഘതി സോളസിന്തി ഏകം അഹോരത്തം ഉപവുത്ഥഉപോസഥേ പുഞ്ഞം സോളസഭാഗേ കത്വാ തതോ ഏകം ഭാഗഞ്ച ന അഗ്ഘതി. ഏകരത്തുപോസഥസ്സ സോളസിയാ കലായ യം വിപാകഫലം, തംയേവ തതോ ബഹുതരം ഹോതീതി അത്ഥോ. കപണന്തി പരിത്തകം.

അബ്രഹ്മചരിയാതി അസേട്ഠചരിയതോ. രത്തിം ന ഭുഞ്ജേയ്യ വികാലഭോജനന്തി ഉപോസഥം ഉപവസന്തോ രത്തിഭോജനഞ്ച ദിവാവികാലഭോജനഞ്ച ന ഭുഞ്ജേയ്യ. മഞ്ചേ ഛമായംവ സയേഥ സന്ഥതേതി മുട്ഠിഹത്ഥപാദകേ കപ്പിയമഞ്ചേ വാ സുധാദിപരികമ്മകതായ ഭൂമിയം വാ തിണപണ്ണപലാലാദീനി സന്ഥരിത്വാ കതേ സന്ഥതേ വാ സയേഥാതി അത്ഥോ. ഏതം ഹി അട്ഠങ്ഗികമാഹുപോസഥന്തി ഏവം പാണാതിപാതാദീനി അസമാചരന്തേന ഉപവുത്ഥം ഉപോസഥം അട്ഠഹി അങ്ഗേഹി സമന്നാഗതത്താ അട്ഠങ്ഗികന്തി വദന്തി. തം പന ഉപവസന്തേന ‘‘സ്വേ ഉപോസഥികോ ഭവിസ്സാമീ’’തി അജ്ജേവ ‘‘ഇദഞ്ച ഇദഞ്ച കരേയ്യാഥാ’’തി ആഹാരാദിവിധാനം വിചാരേതബ്ബം. ഉപോസഥദിവസേ പാതോവ ഭിക്ഖുസ്സ വാ ഭിക്ഖുനിയാ വാ ദസസീലലക്ഖണഞ്ഞുനോ ഉപാസകസ്സ വാ ഉപാസികായ വാ സന്തികേ വാചം ഭിന്ദിത്വാ ഉപോസഥങ്ഗാനി സമാദാതബ്ബാനി. പാളിം അജാനന്തേന പന ‘‘ബുദ്ധപഞ്ഞത്തം ഉപോസഥം അധിട്ഠാമീ’’തി അധിട്ഠാതബ്ബം. അഞ്ഞം അലഭന്തേന അത്തനാപി അധിട്ഠാതബ്ബം, വചീഭേദോ പന കാതബ്ബോയേവ. ഉപോസഥം ഉപവസന്തേന പരൂപരോധപടിസംയുത്താ കമ്മന്താ ന വിചാരേതബ്ബാ, ആയവയഗണനം കരോന്തേന ന വീതിനാമേതബ്ബം, ഗേഹേ പന ആഹാരം ലഭിത്വാ നിച്ചഭത്തികഭിക്ഖുനാ വിയ പരിഭുഞ്ജിത്വാ വിഹാരം ഗന്ത്വാ ധമ്മോ വാ സോതബ്ബോ, അട്ഠതിംസായ ആരമ്മണേസു അഞ്ഞതരം വാ മനസികാതബ്ബം.

സുദസ്സനാതി സുന്ദരദസ്സനാ. ഓഭാസയന്തി ഓഭാസയമാനാ. അനുപരിയന്തീതി വിചരന്തി. യാവതാതി യത്തകം ഠാനം. അന്തലിക്ഖഗാതി ആകാസങ്ഗമാ. പഭാസന്തീതി ജോതന്തി പഭാ മുഞ്ചന്തി. ദിസാവിരോചനാതി സബ്ബദിസാസു വിരോചമാനാ. അഥ വാ പഭാസന്തീതി ദിസാഹി ദിസാ ഓഭാസന്തി. വിരോചനാതി വിരോചമാനാ. വേളുരിയന്തി മണീതി വത്വാപി ഇമിനാ ജാതിമണിഭാവം ദസ്സേതി. ഏകവസ്സികവേളുവണ്ണഞ്ഹി വേളുരിയം ജാതിമണി നാമ. തം സന്ധായേവമാഹ. ഭദ്ദകന്തി ലദ്ധകം. സിങ്ഗീസുവണ്ണന്തി ഗോസിങ്ഗസദിസം ഹുത്വാ ഉപ്പന്നത്താ ഏവം നാമകം സുവണ്ണം. കഞ്ചനന്തി പബ്ബതേയ്യം പബ്ബതേ ജാതസുവണ്ണം. ജാതരൂപന്തി സത്ഥുവണ്ണസുവണ്ണം. ഹടകന്തി കിപില്ലികാഹി നീഹടസുവണ്ണം. നാനുഭവന്തീതി ന പാപുണന്തി. ചന്ദപ്പഭാതി സാമിഅത്ഥേ പച്ചത്തം, ചന്ദപ്പഭായാതി അത്ഥോ. ഉപവസ്സുപോസഥന്തി ഉപവസിത്വാ ഉപോസഥം. സുഖുദ്രയാനീതി സുഖഫലാനി സുഖവേദനീയാനി. സഗ്ഗമുപേന്തി ഠാനന്തി സഗ്ഗസങ്ഖാതം ഠാനം ഉപഗച്ഛന്തി, കേനചി അനിന്ദിതാ ഹുത്വാ ദേവലോകേ ഉപ്പജ്ജന്തീതി അത്ഥോ. സേസമേത്ഥ യം അന്തരന്തരാ ന വുത്തം, തം വുത്താനുസാരേനേവ വേദിതബ്ബന്തി.

മഹാവഗ്ഗോ ദുതിയോ.