൬. പരോ

സമാസോതി ഛട്ഠീസമാസോ കാരകസമാസോ വാ. നിപാതനതാ ചാസ്സ വിസേസതോതി. ഏതഞ്ചാതി പരോക്ഖേതി ഏതഞ്ച. ക്രിയത്ഥസ്സ ഉപാധി വിസേസനം ക്രിയത്ഥോപാധി, തസ്സ ക്രിയത്ഥോപാധിനോ ഭൂതാ നജ്ജതനസ്സ സാധനദ്വാരേന വിസേസനം, ന തൂജുകംത്യത്ഥോ. കസ്മാ നോജുകം വിസേസനം ത്യാഹ ‘ബ്യവച്ഛേജ്ജാഭാവാ’തി. തമേവ ഫുടയിതുമാഹ- ‘തഥാഹി’ച്ചാദി.

സാധിയമാനാതി ഇമിനാ ധാത്വത്ഥസ്സാപരിനിപ്ഫന്നതം ബോധേതി. തേ സന്തി ഇന്ദ്രിയാനം. സന്തോ വിജ്ജമാനോ വിസയോ യേസം ഇന്ദ്രിയാനം തേ സമ്ഭാവോ തത്തം, തസ്മാ. നേതി പടിസേധേ, സാധനദ്വാരേന വിസേസനത്തേ ബ്യവച്ഛേജ്ജസബ്ഭാവാ യഥാവുത്തദോസോ ന ഭവതീതി അത്ഥോ. ദോസാ ഭാവമേവ ദസ്സേതുമാഹ- ‘യസ്സി’ച്ചാദി. യസ്സാതി ധാത്വത്ഥസ്സ. തത്ഥാതി തസ്മിം അപ്പച്ചക്ഖേ ധാത്വത്ഥേ. കാരകാനം സത്തിസഭാവത്താ സാപി അപച്ചക്ഖാ വാതി ചോദേതി നനുചേച്ചാദിനാ. അസത്തോതി അസമത്ഥോ.

അത്താനാമ അത്തനോ പച്ചക്ഖോതി തബ്ബിസയേ അമ്ഹകാരകസ്സ വിധാനമയുത്തന്തി മനസി നിധായ യം വുത്തം വുത്തികാരേന, തമുപദസ്സേതുമാഹ- ‘നനുചേ’ച്ചാദി. അത്തബോധനീയാപി ഹി കിരിയാ യദാ ചിത്തവിക്ഖേപതോ നോപലക്ഖീയതേ, തദായം പരോക്ഖാ ഭവതി, തേനുത്തമവിസയേപി പരോക്ഖഭാവോ തസ്സാ ഭവത്വേവ. ജാഗരതോപി യദാ മദാ മനോബ്യാതങ്ഗതോ അനുപലദ്ധി, തദാപി ഭവത്യേവേതി ദസ്സേതും വുത്തം ബ്യാസത്തവചനം. അഭിനിബ്ബത്തികാലേതി കിരിയാ നിബ്ബത്തികാലേ, ‘സുത്തോ-ഹം കിം വിലലാപ, മത്തോ-ഹം കിംവിലലാപേ’തി ഇദമത്രോദാഹരണം. ചിത്ത ചിക്ഖേപവിസയപ്പദസ്സനായേത്ഥ സുത്തവചനം.