൮൦. ദണ്ഡാ

ദ്വേ ഹോന്തീതി ഇകോ ഈചേതി ദ്വേ ഹോന്തി, ഏകമേകംവാതി ഉഭിന്നം. വാസദ്ദോ ദ്വേ ഹോന്തീതി ഏത്ഥാപി ദട്ഠബ്ബോ. ഉത്തമീണേവ ധനാ ഇകോതി ഗണസുത്തം വിവരതി ‘ഉത്തമീണേവാ’തിആദി. കേനേത്ഥ സമാസോതി ആഹ- ‘സ്യാദിസ്യാദിനേകത്ഥന്തി സമാസോ’തി. ഉത്തമീണോ ധനസാമീ. അസന്നിഹിതേ അത്ഥാതി ഗണസുത്തം, അസന്നിഹിതേതീമസ്സ അത്ഥം വിവരതി ‘അപ്പത്തേ’തി. അസമ്പത്തേതി അത്ഥോ. അസന്നിഹിതേതി ച അത്ഥോ ഇച്ചസ്സ വിസേസനം. അത്ഥനം അസന്നിഹിതേ അത്ഥേ ആസിസനം അത്ഥോ, സോ അസ്സ അത്ഥീതി അത്ഥികോ അത്ഥീ. തദന്താചാതി ഗണസുത്തം, അസന്നിഹിതേത്യനുവത്തതേ, അസന്നിഹിതോപാധികാ അത്ഥന്താ ച ഇക ഈപ്പച്ചയോ ഭവതീത്യത്ഥോ. വണ്ണന്താഈയേവാതി ഗണസുത്തം, ബ്രഹ്മാനം ദേവാനം വണ്ണോതി വാ സമാസോ. ഹത്ഥദന്തേഹി ജാതിയന്തി ഗണസുത്തം.

ജാതിയന്തി പച്ചയവിസേസനം. വണ്ണതോ ബ്രഹ്മചാരിമ്ഹീതി ഗണസുത്തം. ബ്രഹ്മസദ്ദേന നിയമവിസേസോ വുച്ചതിച്ചാഹ-‘വിജ്ജേ’ച്ചാദി. തസ്മിഞ്ചനിയമവിസേസചരണേ തിണ്ണം ബ്രാഹ്മണാദീനമേവാധികാരോ, നസുദ്ദസ്സാതി ദസ്സേന്തോ ആഹ- ‘തഞ്ചേ’ച്ചാദി. തേവണ്ണികോ വണ്ണീതി വുച്ചതീതി സമ്ബന്ധോ. തീസു വണ്ണേസു ഭവോ തദന്തോഗധത്താ തേവണ്ണികോതി ഭവത്ഥേ ണികോ. വണ്ണസദ്ദോ ബ്രാഹ്മണാദിവണ്ണവചനോ. തത്ര ബ്രഹ്മചാരിമ്ഹിത്യനേന സുദ്ദോ ബ്യവച്ഛിജ്ജതേ.

അഥവാ ബ്രഹ്മന്തി നിബ്ബാനം തദത്ഥോ ഗന്ഥോപി, തം ബ്രഹ്മം നിബ്ബാനം ധമ്മം വാ തേപിടകം ചരതീതി ബ്രഹ്മചാരീ, യതി. യതയോപി ഹി വണ്ണീതി ബ്രഹ്മചാരിനോതി വുച്ചന്തി. വണ്ണീലിങ്ഗീതി ഹി വുത്തേ തിലിങ്ഗവാതി അത്ഥോ. വണ്ണ സദ്ദോ പനേത്ഥ യഥാവുത്ത ബ്രഹ്മപരിയായോ. പോക്ഖരാദിതോ ദേസേതി ഗണസുത്തം. ദേസോ ചേത്ഥ യത്ഥ(ത്ഥി പോക്ഖരാദീനി സോ). പദുമഗച്ഛ പോക്ഖരണീനം വാചകസ്സാതി ഇമിനാ പദുമാനി അസ്സം സന്തീതി പദുമിനീതി പോക്ഖരണീപി വുച്ചതീതി ദസ്സേതി. നാവാ അത്ഥീതി നാവികോ, യാഗമേ നാവായികോ. സുഖദുക്ഖാ ഈ, ബലാ ബാഹൂരുപുബ്ബാ ചേതി ച ഗണസുത്താനി.