൨൬. സരോ

ആധാരവിസേസാപസ്സയനന്തി ഓപസിലേസികാധാരവിസേസസ്സ നിസ്സയനം, ഓപസിലേസികാധാരം വിനാ ആധാരന്തരേ ഗഹിതേ സതി വചനന്തരം സുത്തന്തരം വിനാ ബ്യവഹിതനിവത്തി കാതും ന ച സക്കാതി സമ്ബന്ധോ, കേചീതി ബുദ്ധപ്പിയാചരിയാദയോ ദസ്സേതി, തേ ഹി യദി വണ്ണേന കാലേന വാ ബ്യവധാനേപി സന്ധി ഭവേയ്യ തദാ സരേതി നിമിത്തസ്സോ പാദാനം നിരത്ഥകം ഭവേയ്യാതി സരേതി നിമിത്തോപാദാനസാമത്ഥിയേനാനേന വണ്ണാദിബ്യവധാനേ നോ സന്ധീതി മഞ്ഞമാനാ ‘നിമിത്തോ’ച്ചാദികം വാക്യമാഹു, തദയുത്തന്തി തേഹി’നിമിത്തോ’ച്ചാദിനാ യം വുത്തം, തം അയുത്തന്തി അത്ഥോ, അയുത്തത്തേ കാരണം ബ്യഭിചാരസബ്ഭാവേന സാമത്ഥിയാഭാവോയേവാതി ബ്യഭിചാരന്ദസ്സേത്വാ സാമത്ഥിയാഭാവന്ദസ്സേതുമാഹ-‘അവസാനേ,ച്ചാദി, കാരിയാഭാവേപീതി ഏത്ഥ ന കേവലം ‘ഇദമേവ സച്ചം, സുമനാ ഭവന്തു അഥോപി’ത്യാദോ വണ്ണകാലബ്യവധാനേയേവ, അഥ ഖോ ‘ഏതേ ന സച്ചേന സുവത്ഥി ഹോതൂ’ത്യാദോ അവസാനേ ‘പമാദോ മച്ചുനോ പദം’ ത്യാദോ അന്ത ബിന്ദു സങ്ഖാതനിമിത്തന്തരേ വാ കാരിയാഭാവേപി നിമിത്തോ പാദാനസ്സ സാത്ഥകതോതി അപിസദ്ദസ്സത്ഥോ, സാത്ഥകതോതി ഭാവപ്പച്ചയലോപേന ഭാവപ്പധാനവസേന വാ വുത്തം, സാത്ഥകത്തതോതി വുത്തം ഹോതി, അഞ്ഞഥാ നിമിത്തോപാദാനമേവ സാത്ഥകം നാമാതി ‘നിമിത്തോ പാദാനസ്സ സാത്ഥകതോ’തി ന യുജ്ജതി, അയമേത്ഥാധിപ്പായോ ‘അവസാനേ നിമിന്തരേ വാ കാരിയാഭാവേന ബ്യഭിചാരസബ്ഭാവാ അഞ്ഞഥാനുപപത്തിലക്ഖണം സാമത്ഥിയം നത്ഥി, നിമിത്തന്തുബ്യവധാനേപി ചത്ഥി, യഥാ’ദാരുനിമിത്തം വനോപസങ്കമന’ന്തി തസ്മാ വണ്ണകാലബ്യവധാനേപി സരേതി നിമിത്തേ സതി ലോപകാരിയം പപ്പോതേ വാ’തി. ലുപ്പതീതി ‘തത്രിമേ’ച്ചാദിനാ കഥനകാലേ ന ദിസ്സതീതി അത്ഥോ, അദസ്സനമത്തമേവ ഹി ലോപോ, അഞ്ഞഥാ ‘തത്രാ’ദിസദ്ദരൂപാഭാവപ്പത്തിയാ അത്ഥപ്പതീതി കാരിത്തമേസം ന സിയാതി, പഠമായ നിദ്ദിട്ഠോ… വുത്തത്താ കമ്മസ്സ, സരസ്സാതി വദേയ്യ… ഭാവേ ഖാദിപ്പച്ചയേന അവുത്തകമ്മത്താ, ഇഹാതി ഇമിനാ സത്ഥന്തരേ ഭാവസാധനവസേന ഗഹണം വിഭാവേതി, ഗന്ഥ ലാഘവോ… സരസ്സ ലോപോതി വാ ലോപം പപ്പോതീതി വാ അവത്തബ്ബത്താ, സരോതി പഠമായ നിദ്ദിട്ഠത്താ സരോ ലോപോ നാമ ഹോതീതി സങ്കാപി സിയാതി ആഹ-‘ന ചേ’ച്ചാദി, ഇഹാതി ഇമസ്മിം സുത്തേ, ഹോന്തിച്ചാദോപി പുബ്ബസരലോപേ ഹന്തിച്ചാദികമ്പി സിയാത്യാസങ്കിയാഹ-‘സോചേ’ച്ചാദി, ഉസ്സഗ്ഗതോ ആഗതോ സമ്ഭൂതോ തസ്സ വാ അയംതി ഓസ്സഗ്ഗികോ പുബ്ബലോപോ, തസ്സ ഭാവോ ഓസ്സഗ്ഗികത്തം, ഓസ്സഗ്ഗികത്താ പുബ്ബലോപസ്സ കാരിയന്തരേഹി പരലോപാദീഹി അപവാദവിധീഹി ആബാധിതോ ഏവ, സോ ച പുബ്ബലോപോ ഹോതീതി സമ്ബന്ധോ, ‘‘പരോ ക്വചീ’’തി (൯൧-൨൭) ക്വചിഗ്ഗഹണേന പുബ്ബപരലോപാനം തുല്യബലത്താഭാവാ യഥാ ഗമപ്പത്തിതോ പരലോപസ്സാപവാദരൂപത്തം, അജ്ഝാസിതേതി പവിട്ഠേ, ന ഹോതി… പരലോപാപവാദേന ബാധിതത്താ, തേഹീതി പരലോപാദീഹി, സബ്ബഥാ മുത്തവിസയോ സദ്ധിന്ദ്രിയന്തി, വികപ്പേന മുത്തവിസയോ ലതേ വാതി.