൨൭. പരോ

ഇതിസദ്ദോ ഇദമത്ഥേ, ക്വചി ലോപനീയോ ഹോതീതി ഇദം വചനം ദീപേതീതി സമ്ബന്ധോ, കിന്തി ആഹ-‘പയോഗാനുസാരിത’ന്തി, കസ്സാതി ആഹ-‘കാരിയസ്സ പരലോപസ്സാ’തി, കേന ഹേതുനാതി ആഹ ‘ക്വചിഗ്ഗഹണേനാ’തി, കത്ഥാതി ആഹ-‘ഇഹ ഇമസ്മിം സുത്തേ’തി, തേനാതി തേന പയോഗാനുസാരിതാദീപനേന, യഥാപയോഗന്തി ആഗമപയോഗാനതിക്കമേന, നിച്ചം പക്ഖേവാ പരലോപോ സിയാതി ഹോന്തിച്ചാദോ നിച്ചം, ലതാവാതിആദീസു പക്ഖേ വാ പരലോപോ ഭവേയ്യ, ഏവം മഞ്ഞതേ ‘‘കസ്മിന്തി അത്ഥേ ക്വാതി നിപ്ഫന്നേനാനിയമവുത്തിനാ അനിയമത്ഥസ്സേവ വിസേസകതോ വചനേ സബ്ബത്ഥേവാനിയതത്ഥവുത്തിത്താ ക്വചിസദ്ദോ-യം യഥാഗമം നിച്ചമനിച്ചമസന്തഞ്ച വിധിം ദീപേതി, തത്ഥ ഹോന്തിച്ചാദികോ നിച്ച പക്ഖോ പരലോപസ്സേവ വിസയോ, ലതാവാതിആദികോ അനിച്ചപക്ഖോ ഉഭയസാധാരണത്താ പുബ്ബലോപസ്സാപി വിസയോതി ഇമിനാ നിച്ചം പക്ഖേ വാ പരലോപോ ഹോതി, അസന്തപക്ഖോ പന സദ്ധിന്ദ്രിയന്തിആദികോ പുബ്ബലോപസ്സേവ വിസയോ സബ്ബഥാനേന പരിച്ചത്തത്താ’’തി, തീസുപി ചേതേസു പന പക്ഖേസു നിച്ചാനിച്ചപക്ഖേസു യേവസ്സാപവാദരൂപതാ… പുബ്ബലോപസ്സ സബ്ബഥാ ഹോന്തിച്ചാദോ നിവാരകത്താ വാ വിധായകത്താ വാ പരലോപസ്സ, ന ത്വസന്തപക്ഖേ… പുബ്ബലോപസ്സേവ സബ്ബഥാനേന ദിന്നാ വസരത്താ, ലോകഗ്ഗോതിആദി തു ക്വചിസദ്ദസ്സ പയോഗാനുസാരിതാ ദീപകത്താ നിച്ചേ അസന്തേവാപി വിധിമ്ഹി ദീപിതേ പരലോപേന വാ നിപ്ഫജ്ജതീതി നേട്ഠബ്യാഘാതോ, ഏവം താവ ക്വചിഗ്ഗഹണേ സബ്ബഥാനിട്ഠപരിഹാരേന ഇട്ഠപ്പസിദ്ധി സിയാ, തദഭാവേകഥന്തി തദഭാവേ വിരോധമാഹ-‘അഞ്ഞതേ’ച്ചാദി, പരിയായേന ഭവന്തീതി ക്വചിഗ്ഗഹണാഭാവേ ‘പരോ’തി സുത്തം സിയാ തഥാ സതി സുത്തദ്വയമേകവിസയം തുല്യബലഞ്ച സിയാ, തത്ഥ വിപ്പടിസേധാഭാവാ പമാണഭൂതാനമാചരിയ (വചനാ)നം നിരത്ഥകതാ മാ ഭവീതി വാരേന ഭവന്തീതി അത്ഥോ, ഇതീതി ഇമിനാ പരിയായഭവനകാരണേന, പക്ഖേയേവ സിയാതി ലതാവാതിആദീസു പുബ്ബലോപേ പരിയായപ്പവത്തേ പരിയായേന പരലോപസ്സാപ്പവത്തിതോ ലതാവാതി പക്ഖേയേവ പരലോപോ ഭവേയ്യ, ഹോന്തിച്ചാദോ നിച്ചം ന സിയാതി സമ്ബന്ധോ, തഞ്ചാതി തം പരിയായഭവനഞ്ച, ഖോ വാക്യാലങ്കാരേ, പടിപദന്തി പദമ്പ ദമ്പതി ഹോതി, നേകദേസപരിഹാരേനാപി, തേനാഹ ‘ന കത്ഥചീ’തി, ഇമിനാ ഇദം ദീപേതി ‘‘സബ്ബത്ഥ വികപ്പപ്പസത്തിയാ ഹന്തി, സദ്ധന്ദ്രിയംത്യാദികം ‘‘ന ദ്വേവാ’’തി (൧-൨൮) സുത്തേപി ഹന്തിച്ചാദികഞ്ചാനിട്ഠരൂപമ്പി സമ്പജ്ജതീ’’തി. നചേവമിട്ഠന്തി ഏവമിദം യഥാവുത്തം വികപ്പവിധാനം സദ്ദലക്ഖണഞ്ഞൂഹി നേവാഭിമതന്തി അത്ഥോ, തമേവ സാധേതി ‘പരലോപോ ഹി’ച്ചാദിനാ, അഥാ നിച്ചപക്ഖേ വാ പരലോപേ കതേ-നേന പരിച്ചത്തട്ഠാനേ ഉസ്സഗ്ഗപ്പവത്തിയാ ലതാവ ലതേവാതി രൂപദ്വയം സമ്പജ്ജതി തസ്മാ പയോഗാനുസാരിതാദീപകേന ക്വചിസദ്ദേനേവ ഹോന്തി സദ്ധിന്ദ്രിയം ലതാവ ലതേവാതി പയോഗ സമ്ഭവോപി, തഥാപി അനിച്ചപക്ഖേ ലതാഇവാതി തതിയരൂപപ്പസിദ്ധിയാ പരിയായേന ഭവിതബ്ബന്തി പരികപ്പേതി ‘നനു ചേത്യാദിനാ, അഥ ‘‘പരോ ക്വചീ’തി ക്വചിഗ്ഗഹണേ സതി അപ(വാദരൂപ)ത്താ കഥമ്പരിയായപ്പവത്തീതി മനസി നിധായാനിച്ചപക്ഖേ പരിയായപ്പവത്തിദീപനത്ഥം ‘‘ന ദ്വേവാ’’തി സുത്തിതന്തി അപവാദേ രൂപത്തയേപി പരിയായപ്പവത്തിയം ദോസാഭാവമാഹ-‘നായം ദോസോ’ച്ചാദി, തഥാഹിച്ചാദിനാ ‘‘ന ദ്വേവാ’’തി സുത്തേനേവ പരിയായസ്സാപി ദീപിതത്തം സാധേതി, സാ ച ഏകത്ഥപ്പവത്തി പരിയായം വിനാ ന സമ്ഭവതി… ഏകക്ഖണേ പവത്യസബ്ഭാവാതി അധിപ്പായോ, നനു ച ക്വചാഭാവേ പരിയായപ്പവത്തിയം യഥാവുത്ത ദോസസ്സേവാപ്പസങ്ഗതോ മാ ഹോതു പരിയായോ, ഭിന്നവിസയേ പന പുബ്ബപരലോപപ്പവത്തിയാ ‘‘ന ദ്വേവാ’തി നിസേധേ ലതേവ ലതാവ ലതാഇവാതി രൂപത്തയം നിപ്ഫജ്ജതീതി ചോദനം മനസി നിധായാഹ-‘നചേ’ച്ചാദി, തത്ഥ ദോസമാഹ-‘തഥാ ച സതി’ച്ചാദിനാ, കത്ഥചി ദേമിച്ചാദോ നിച്ചം പുബ്ബലോപസ്സേവ, കത്ഥചി ഹോന്തിച്ചാദോ നിച്ചം പരലോപസ്സേവ, വികപ്പേന വാ കത്ഥചി യഥോദകം യഥാഉദകം ത്യാദോ പുബ്ബലോപസ്സേവ കത്ഥചി ഇതിപി ഇച്ചപിച്ചാദോ പരലോപസ്സേവ കത്ഥചി ലതേവ ലതാവ ലതാഇവാച്ചാദോ പരിയായേനുഭയലോപസ്സേവ ദസ്സനതോതി സമ്ബന്ധോ, ഏത്ഥച ഇതിപീതി വവത്ഥിതവിഭാസത്ത ദീപനേന ക്വചിസദ്ദേന പരലോപേ കതേ-ഞ്ഞത്ര പുബ്ബ ലോപേ സമ്പത്തേ ‘‘ന ദ്വേവാ’’തി ഏത്ഥാനുവത്തമാന ക്വചാനുഭാവേന നിച്ചം നിസേധേ ഇച്ചപിച്ചേവ ഭവതി. സമ്ബജ്ഝതി തേസു തേസു സുത്തേസു. പരിച്ഛേദോതി കമ്മത്ഥവസേന ആധാരവസേന വാതി ആഹ-‘പരിച്ഛിജ്ജതി’ച്ചാദി.